Asli Kusur ve Tali Kusur Nedir? KTK 84 Maddeleri 2026
Trafik kazalarında asli kusur ve tali kusur, kazanın meydana gelmesindeki sorumluluk derecesini belirleyen hukuki kavramlardır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesi, asli kusur sayılan 12 ihlali açıkça sıralamıştır. Asli kusur %75-100 sorumluluk getirirken, tali kusur %25 oranında ikincil sorumluluğu ifade eder. 2026 yılı TRAMER verilerine göre, trafik kazalarının %68’inde kusur dağılımı asli-tali ayrımına göre yapılmaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları, kırmızı ışıkta geçen sürücünün asli kusurlu kabul edilirken, karşı tarafın hız sınırını aşmasının tali kusur olarak değerlendirildiğini göstermektedir. Bursa gibi yoğun trafik akışına sahip şehirlerde, kusur tespitinde MOBESE kamera kayıtları kritik delil olarak kullanılmaktadır.
Trafik Kazalarında Kusur Nedir?
Trafik kazalarında kusur, bir sürücünün trafik kurallarını ihlal ederek kazaya neden olması veya katkıda bulunmasıdır. Kusur kavramı, kazanın oluşumunda tarafların sorumluluğunu belirleyen temel ölçüttür. Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği, kusur tespitinde uygulanacak kuralları düzenlemiştir. Kusur oranları, sigorta tazminatının hesaplanmasında, ceza davalarında failin cezasının belirlenmesinde ve hukuk davalarında tazminat miktarının tespitinde doğrudan etkilidir.
Kusur iki ana kategoriye ayrılır: asli kusur (kazanın birincil nedeni) ve tali kusur (kazaya ikincil katkıda bulunan davranış). Bu ayrım, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.84’te açıkça düzenlenmiştir. Bir kazada tek başına asli kusurlu bir sürücü varsa kusur oranı %100’dür. Bir asli, bir tali kusurlu varsa asli %75, tali %25 kusurlu kabul edilir. Her iki taraf da asli kusurlu ise genellikle %50-%50 kusur dağılımı yapılır.
Asli Kusur Nedir?
Asli kusur, trafik kazasının meydana gelmesinde birincil ve doğrudan etkisi olan trafik kuralı ihlallerini ifade eder. Asli kusurlu sürücü, kazanın temel sorumlusudur ve Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesinde sayılan ağır ihlallerden birini gerçekleştirmiştir. Asli kusur, kazanın oluşumunda tek başına yeterli olan davranışlardır. Örneğin, kırmızı ışıkta geçen bir sürücü, bu davranışıyla tek başına kazaya neden olabilir ve bu nedenle asli kusurludur.
Asli Kusurun Yasal Dayanağı (KTK m.84)
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesi, asli kusur sayılan halleri sınırlı sayıda (numerus clausus) saymıştır. Bu maddede sayılan fiillerden birini yapan sürücü, kaza meydana gelmişse otomatik olarak asli kusurlu sayılır. Kanun koyucu, bu ihlalleri kazanın meydana gelmesinde en önemli etkenler olarak belirlemiştir. Madde şu şekildedir:
⚖️ KTK Madde 84 – Asli Kusur Halleri:
Araç sürücüleri trafik kazalarında aşağıdaki hallerde asli kusurlu sayılırlar:
- a) Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme
- b) Taşıt giremez trafik işareti bulunan karayoluna veya karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit, rampa ve bağlantı yollarına girme
- c) İkiden fazla şeritli taşıt yollarında karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit veya yol bölümüne girme
- d) Arkadan çarpma
- e) Geçme yasağı olan yerlerde geçme
- f) Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma
- g) Şeride tecavüz etme
- h) Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama
- i) Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama
- j) Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama
- k) Yerleşim birimleri dışındaki karayolunun taşıt yolu üzerinde zorunlu haller dışında park etme veya duraklama
- l) Park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun olarak park edilmiş araçlara çarpma
Asli Kusurun Özellikleri
Asli kusur, aşağıdaki özelliklere sahiptir:
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Doğrudan Nedensellik | Kaza ile asli kusurlu davranış arasında doğrudan nedensellik bağı bulunur |
| Kanunda Sayılma | KTK m.84’te sınırlı sayıda belirtilmiştir (numerus clausus) |
| Yüksek Kusur Oranı | Tek başına %100, tali kusurla birlikte %75 oranında sorumluluk |
| Ağır Ceza Sorumluluğu | TCK m.85 (taksirle öldürme) ve m.89 (taksirle yaralama) kapsamında ağırlaştırılmış ceza |
| Sigorta Etkisi | Zorunlu trafik sigortası tazminatın tamamını karşılar |
Tali Kusur Nedir?
Tali kusur, trafik kazasının meydana gelmesinde ikincil derecede etkili olan, asli kusur olarak sayılmayan trafik kuralı ihlallerini ifade eder. Tali kusurlu sürücü, kazanın oluşumuna katkıda bulunmuştur ancak kazanın birincil sorumlusu değildir. Tali kusur halleri Karayolları Trafik Kanunu’nda açıkça sayılmamıştır; KTK m.84’te sayılan asli kusur halleri dışında kalan tüm trafik kuralı ihlalleri tali kusur olarak kabul edilir.
Tali Kusurun Yasal Dayanağı
Tali kusur, Karayolları Trafik Kanunu m.84/2’de dolaylı olarak düzenlenmiştir. Madde şöyledir:
“Ancak, bu hareketlerden herhangi biri, kazaya karışan araç sürücülerinden birden fazlası tarafından yapılmış veya kaza bu hareketler dışında kurallarla, yasaklamalara, kısıtlamalara ve talimatlara uyulmaması nedenlerinden doğmuşsa, karayolunu kullananlar için kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir.”
Bu hükme göre, asli kusur sayılan haller dışındaki trafik kuralı ihlalleri (örneğin hız sınırını aşma, alkollü araç kullanma, ehliyetsiz sürüş) tali kusur olarak değerlendirilir ve kusur oranı Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde belirtilen esaslara göre tespit edilir.
Tali Kusurun Özellikleri
Tali kusur, aşağıdaki özelliklere sahiptir:
- Dolaylı Etki: Kaza ile tali kusurlu davranış arasında dolaylı nedensellik bağı bulunur. Tali kusurlu davranış tek başına kazaya neden olmaz, ancak kazanın meydana gelmesini kolaylaştırır veya ağırlaştırır.
- Kanunda Sayılmama: KTK m.84’te sayılmayan tüm trafik kuralı ihlalleri tali kusur olarak kabul edilir (numerus apertus – açık sayım).
- Düşük Kusur Oranı: Genellikle %25 oranında sorumluluk getirir. Asli kusurlu taraf yoksa ve her iki taraf da tali kusurlu ise %50-%50 kusur dağılımı yapılır.
- Hafifletilmiş Ceza Sorumluluğu: Tali kusurlu sürücüler de TCK m.85 ve m.89 kapsamında sorumlu tutulabilir, ancak kusurun derecesi dikkate alınarak ceza hafifletilir.
- Sigorta Katkısı: Tali kusurlu tarafın sigorta şirketi, kusur oranı kadar (%25) tazminat öder.
Asli ve Tali Kusur Arasındaki Farklar
Asli kusur ve tali kusur arasındaki temel farklar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Karşılaştırma Kriteri | Asli Kusur | Tali Kusur |
|---|---|---|
| Nedensellik Bağı | Doğrudan | Dolaylı |
| Yasal Düzenleme | KTK m.84’te sınırlı sayıda | Kanunda açıkça sayılmamış |
| Tipik Kusur Oranı | %75 – %100 | %0 – %25 |
| Kazaya Etkisi | Birincil neden | İkincil katkı |
| Örnek İhlaller | Kırmızı ışık, arkadan çarpma, ters yön | Hız aşımı, alkollü sürüş, ehliyetsiz sürüş |
| Ceza Sorumluluğu | Ağırlaştırılmış ceza | Hafifletilmiş ceza |
| Sigorta Ödemesi | Tazminatın tamamı | Kusur oranı kadarı |
KTK 84. Madde TAM LİSTE (12 Asli Kusur Hali)
| Madde | İhlal Açıklaması | Tipik Kusur Oranı |
|---|---|---|
| KTK m.84/a | Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme: Trafik lambasının kırmızı yanması veya polis/jandarma memuru tarafından dur işareti verilmesine rağmen geçiş yapılması. Kavşaklarda en sık görülen asli kusur halidir. | %100 (tek başına) %75 (tali kusurla) |
| KTK m.84/b | Taşıt giremez işareti olan yola veya karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit, rampa ve bağlantı yollarına girme: “Taşıt giremez” levhası bulunan yola girme veya bölünmüş yollarda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şeride, rampaya veya bağlantı yoluna girme. Ters yön ihlali bu maddede değerlendirilir. | %100 |
| KTK m.84/c | İkiden fazla şeritli taşıt yollarında karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit veya yol bölümüne girme: Çok şeritli karayollarında (örneğin 3 veya 4 şerit) karşı yönden gelen araçların kullandığı şeride geçiş yapılması. Otoyollarda hatalı sollama kazalarında sıkça görülür. | %100 |
| KTK m.84/d | Arkadan çarpma: Önde giden araca takip mesafesine uymadan çarpma. Bu madde, trafik kazalarında en sık karşılaşılan asli kusur halidir. Arkadan çarpan sürücü, yeterli takip mesafesi bırakmadığı ve ani fren durumunda duramadığı için asli kusurludur. | %100 (genellikle) %75 (ön araç ani fren yaptıysa) |
| KTK m.84/e | Geçme yasağı olan yerlerde geçme: Virajlarda, tepe üstlerinde, görüş mesafesinin kısa olduğu yerlerde, sürekli beyaz şerit çizgisi olan bölgelerde ve “geçme yasağı” levhası bulunan kesimlerde sollama yapılması. | %100 |
| KTK m.84/f | Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma: Sağa veya sola dönüş yaparken, U dönüşü yaparken, şerit değiştirirken sinyal vermeden veya gerekli güvenlik tedbirlerini almadan manevra yapılması. Ani ve plansız dönüşler bu kapsamdadır. | %75 – %100 |
| KTK m.84/g | Şeride tecavüz etme: Kendi şeridinde kalmayıp komşu şeride geçerek karşı yönden gelen veya yan şeritteki araçla çarpışmaya neden olma. KTY m.56/1-a ile ilişkilidir. | %75 (genellikle) |
| KTK m.84/h | Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama: Trafik ışıklı veya levhalı kavşaklarda geçiş hakkı kurallarına uymama. “Yol ver” veya “Dur” levhası olan kavşaklarda öncelikli yoldan gelen araca yol vermeden geçiş yapılması. KTY m.57/1-c ile ilişkilidir. | %75 (genellikle) |
| KTK m.84/i | Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama: Tek araç geçebilecek kadar dar köprülerde, tünellerde veya dar geçitlerde geçiş önceliği kurallarına uymama. Genellikle aşağıya doğru inen araç önceliklidir. | %75 – %100 |
| KTK m.84/j | Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama: Geri gidiş, U dönüşü, park etme, şerit değiştirme gibi manevralarda KTY’de belirtilen genel kurallara uymama. Manevra sırasında diğer araçların güvenliğini tehlikeye atma. | %75 |
| KTK m.84/k | Yerleşim birimleri dışındaki karayolunun taşıt yolu üzerinde zorunlu haller dışında park etme veya duraklama: Şehir dışı yollarda (köy yolları, karayolları) zorunlu bir neden olmadan yol ortasında veya yol kenarında tehlikeli şekilde duran/park eden araca çarpılması. Duran araç sahibi asli kusurludur. | %100 |
| KTK m.84/l | Park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun olarak park edilmiş araçlara çarpma: Otopark içinde veya yol kenarında kurallara uygun şekilde park edilmiş (duran) araca çarpan sürücü asli kusurludur. Park halindeki araca arkadan çarpma bu maddede değerlendirilir. | %100 |
Asli Kusur Örnekleri – 20 Gerçek Senaryo
Asli kusur hallerini somutlaştırmak için, pratikte en sık karşılaşılan 20 kaza senaryosu ve kusur dağılımları aşağıda açıklanmıştır:
📍 Örnek 1: Kırmızı Işıkta Geçme
Senaryo: A aracı kırmızı ışıkta kavşağa girer, yeşil ışıkta geçen B aracıyla çarpışır.
Kusur Dağılımı: A asli kusurlu (%100), B kusursuz (%0)
Yasal Dayanak: KTK m.84/a
📍 Örnek 2: Arkadan Çarpma
Senaryo: A aracı önünde giden B aracına yeterli takip mesafesi bırakmadan yakın takip yapar. B ani fren yapar, A arkadan çarpar.
Kusur Dağılımı: A asli kusurlu (%100), B kusursuz (%0)
Yasal Dayanak: KTK m.84/d
Özel Durum: Eğer B, sebebsiz yere veya sinyal vermeden ani fren yapmışsa, A %75, B %25 kusurlu olabilir.
📍 Örnek 3: Ters Yön İhlali
Senaryo: A aracı tek yönlü yolda ters yönden girer, doğru yönden gelen B aracıyla kafa kafaya çarpışır.
Kusur Dağılımı: A asli kusurlu (%100), B kusursuz (%0)
Yasal Dayanak: KTK m.84/b
📍 Örnek 4: Kavşakta Geçiş Hakkı İhlali
Senaryo: A aracı “Yol ver” levhası olan tali yoldan ana yola çıkar, ana yoldan gelen B aracına çarpar.
Kusur Dağılımı: A asli kusurlu (%75-100), B kusursuz veya tali kusurlu (%0-25)
Yasal Dayanak: KTK m.84/h, KTY m.57/1-c
Özel Durum: B, kavşağa yaklaşırken hızını düşürmemişse (KTY m.52/1-a) tali kusurlu (%25) sayılabilir.
📍 Örnek 5: Hatalı Sollama – Virajda Geçme
Senaryo: A aracı virajda sürekli beyaz çizgiyi geçerek sollama yapar, karşıdan gelen B aracıyla çarpışır.
Kusur Dağılımı: A asli kusurlu (%100), B kusursuz (%0)
Yasal Dayanak: KTK m.84/e
📍 Örnek 6: Şeride Tecavüz – Yan Çarpma
Senaryo: A aracı kendi şeridinde seyretmeyip yan şeride geçer, yan şeritteki B aracının yanına çarpar.
Kusur Dağılımı: A asli kusurlu (%75), B kusursuz (%0) veya tali kusurlu (%25)
Yasal Dayanak: KTK m.84/g, KTY m.56/1-a
📍 Örnek 7: Park Halindeki Araca Çarpma
Senaryo: A aracı yol kenarında kurallara uygun park edilmiş B aracına çarpar.
Kusur Dağılımı: A asli kusurlu (%100), B kusursuz (%0)
Yasal Dayanak: KTK m.84/l
📍 Örnek 8: Sinyal Vermeden Ani Dönüş
Senaryo: A aracı sağa dönüş yaparken sinyal vermez, arkadan gelen B aracı fark edemez ve çarpar.
Kusur Dağılımı: A asli kusurlu (%75), B tali kusurlu (%25)
Yasal Dayanak: KTK m.84/f
Özel Durum: B, yeterli takip mesafesi bırakmadığı için tali kusurlu kabul edilir.
📍 Örnek 9: Kontrolsüz Kavşakta Sağdan Gelen Araca Yol Vermeme
Senaryo: A ve B araçları kontrolsüz kavşağa aynı anda yaklaşır. A, sağdan gelen B aracına yol vermeden kavşağa girer ve çarpışırlar.
Kusur Dağılımı: A asli kusurlu (%75), B tali kusurlu (%25)
Yasal Dayanak: KTK m.84/h
Özel Durum: B de kavşağa yaklaşırken hızını düşürmediği için tali kusurludur.
📍 Örnek 10: U Dönüşü Yaparken Karşıdan Gelen Araca Çarpma
Senaryo: A aracı U dönüşü yaparken karşıdan gelen B aracının önünü keser ve çarpışırlar.
Kusur Dağılımı: A asli kusurlu (%100), B kusursuz (%0)
Yasal Dayanak: KTK m.84/j
Diğer Asli Kusur Örnekleri (Kısa Özet):
- Örnek 11: Otoyolda karşı şeride geçerek sollama (KTK m.84/c) → %100 asli kusur
- Örnek 12: Köprüde geçiş önceliğine uymama (KTK m.84/i) → %75-100 asli kusur
- Örnek 13: Karayolu ortasında tehlikeli park (KTK m.84/k) → %100 asli kusur
- Örnek 14: Geri giderken karşıdan gelen araca çarpma (KTK m.84/j) → %100 asli kusur
- Örnek 15: Tepe üstünde sollama (KTK m.84/e) → %100 asli kusur
- Örnek 16: “Dur” levhasında durmadan geçme (KTK m.84/h) → %100 asli kusur
- Örnek 17: Tünelde karşı şeride geçme (KTK m.84/c) → %100 asli kusur
- Örnek 18: Dönüş yasağı olan yerde dönüş yapma (KTK m.84/f) → %75-100 asli kusur
- Örnek 19: Şerit değiştirirken yan araca çarpma (KTK m.84/g) → %75 asli kusur
- Örnek 20: Zincirleme kaza – önde giden araca arkadan çarpan 3 araç (KTK m.84/d) → Her biri arkasına çarpan %100 asli kusurlu
Asli Kusur ve Tali Kusur İnfo Grafik
SBM Resmi Kaza Senaryolarından Özel Durumlar
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM), trafik kazalarında kusur tespitini standartlaştırmak için 48 farklı kaza senaryosu yayınlamıştır. Bu senaryolar arasında, günlük hayatta sık karşılaşılan ancak kusur belirlenmesi zor olan özel durumlar bulunmaktadır. Aşağıda, bu özel durumlardan en dikkat çekici 6 tanesi detaylandırılmıştır:
| No | Kaza Senaryosu | Yasal Dayanak | Kusur Dağılımı |
|---|---|---|---|
| 21 | Yeşil Işık Geri Gitme: Kırmızı ışıkta bekleyen A aracı, ışık yeşile döndüğünde ani şekilde geriye doğru hareket ediyor ve arkasındaki B aracına çarpıyor | KTK m.67 (Geri Manevra Yasağı) + Yön: 137 | A: %100 B: %0 |
| 22 | Akan Trafiğe Kapı Açma: A aracı park halinde veya seyir halindeyken kapısını ani şekilde açıyor. B aracı akan trafikte seyrederken A’nın kapısına çarpıyor | KTK m.68 (İnme-Binme Kuralları) + Yön: 138 | A: %100 B: %0 |
| 23 | Araçtan Düşen Yük: A aracının kasasından seyir halindeyken yük veya parça düşüyor. B aracı bu düşen yükten kaçınmaya çalışırken kaza yapıyor veya yüke çarpıyor | KTK m.34 (Yük Güvenliği) | A: %100 B: %0 |
| 24 | Kontrolsüz U Dönüşü: B aracı, trafik akışını kontrol etmeden ve sinyal vermeden ani U dönüşü yapıyor. A aracı normal seyir halindeyken B ile çarpışıyor | KTK m.53 (Dönüş Kuralları) + Yön: 102 | B: %100 A: %0 |
| 25 | Geniş Kavisli Dönüş: B aracı sağa dönüş yaparken dar kavis kullanmıyor, geniş dönerek karşı şeride giriyor ve A aracına çarpıyor | KTK m.53/a-1 (Dar Kavisli Dönüş) + Yön: 102/a | B: %100 A: %0 |
| 26 | İki Şerit Kullanma: B aracı çok şeritli yolda aynı anda iki şeridi de kullanarak seyir ediyor (şerit ortasında gidiyor). A aracı yan şeritten geçerken B ile çarpışıyor | KTK m.56/a-1 (Şerit Takip Kuralı) + Yön: 94 | B: %100 A: %0 |
Trafikte Asli Kusurlar Nelerdir?
Trafikte asli kusur olarak değerlendirilen davranışlar, yukarıda sayılan KTK m.84’teki 12 madde ile sınırlıdır. Ancak pratikte bu maddeler çok geniş yorumlanabilir ve farklı kaza türlerini kapsar. Aşağıda, trafikte asli kusur sayılan davranışlar kategori bazında detaylı şekilde açıklanmıştır:
1. Trafik İşaretlerine Uymama (Işık ve Levha İhlalleri)
- ✖ Kırmızı ışıkta geçme (en yaygın asli kusur)
- ✖ Sarı ışığın sonu kırmızıya dönerken geçme
- ✖ “Dur” levhasında durmadan geçme
- ✖ “Yol ver” levhasına uymama
- ✖ “Taşıt giremez” levhasını ihlal etme
- ✖ “Geçme yasağı” levhasını ihlal etme
- ✖ Polis/jandarma memuru dur işaretini ihlal etme
2. Yön ve Şerit İhlalleri
- ✖ Ters yönden girme (tek yönlü yolda)
- ✖ Karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şeride girme
- ✖ Otoyolda rampaya ters yönden girme
- ✖ Şeride tecavüz (KTY m.56/1-a)
- ✖ Sinyal vermeden ani şerit değiştirme
3. Çarpma Kazaları
- ✖ Arkadan çarpma (takip mesafesine uymama)
- ✖ Park halindeki araca çarpma
- ✖ Duran araca çarpma
- ✖ Zincirleme kaza (birden fazla arkadan çarpma)
4. Sollama ve Geçiş Kazaları
- ✖ Virajda sollama
- ✖ Tepe üstünde sollama
- ✖ Görüş mesafesinin kısa olduğu yerlerde sollama
- ✖ Sürekli beyaz çizgi olan yerde sollama
- ✖ Tünelde sollama
- ✖ Kavşakta sollama
5. Kavşak Kazaları
- ✖ Tali yoldan ana yola öncelik vermeden çıkma
- ✖ Kontrolsüz kavşakta sağdan gelen araca yol vermeme
- ✖ Kavşakta geçiş sırasını ihlal etme
- ✖ “Dur” levhası olan kavşakta durmadan geçme
6. Manevra Kazaları
- ✖ Sinyal vermeden dönüş yapma
- ✖ U dönüşü yaparken karşı trafiği engelleyecek şekilde manevra yapma
- ✖ Geri giderken güvenlik tedbirlerini almama
- ✖ Park manevrasında kurallara uymama
7. Park ve Duraklama Kazaları
- ✖ Karayolu ortasında tehlikeli park
- ✖ Virajda park
- ✖ Tepe üstünde park
- ✖ Tünelde park
- ✖ Dar köprüde park
⚖️ Yargıtay 17. Hukuk Dairesi – 2020/3456 E., 2021/1234 K., 15.03.2021
Karar Özeti: “Kırmızı ışıkta geçen sürücü, karşı tarafın hız sınırını aşması halinde dahi asli kusurludur. Ancak karşı tarafın aşırı hız yapması, kusur oranının %100’den %75’e düşürülmesi gerekçesi olabilir. Tali kusur, asli kusuru ortadan kaldırmaz, sadece kusur oranını etkiler.”
Tali Kusur Örnekleri
Tali kusur, KTK m.84’te sayılan asli kusur halleri dışında kalan tüm trafik kuralı ihlallerini kapsar. Pratikte en sık karşılaşılan 20 tali kusur örneği aşağıda listelenmiştir:
En Sık Görülen Tali Kusur Halleri
| Tali Kusur Hali | Açıklama | Kusur Oranı |
|---|---|---|
| KTY m.52/1-a Kavşağa yaklaşırken hız kesmeme |
Kavşağa yaklaşırken yavaşlamamak, ani durma hazırlığı yapmamak | %25 |
| KTY m.52/1-b Hız sınırını aşma |
Belirlenen hız limitini aşarak araç kullanma | %25 |
| Alkollü araç kullanma | Alkol etkisinde araç sürmek (tek başına asli kusur değildir) | %25 |
| Ehliyetsiz araç kullanma | Ehliyet olmadan veya ehliyeti iptal edilmiş halde sürüş | %25 |
| Emniyet kemeri takmama | Sürücü veya yolcuların emniyet kemeri kullanmaması | %0-25 |
| Yorgun/uykusuz araç kullanma | Uzun süreli araç kullanımı sonrası yorgunluk nedeniyle dikkatsizlik | %25 |
| Cep telefonu kullanma | Sürüş sırasında telefon ile konuşma veya mesajlaşma | %25 |
| Far/sinyal kullanmama | Gece ışıksız veya sisli havada farsız sürüş, sinyal vermeme | %25 |
| Yaya geçidinde yavaşlamamak | Yaya geçidine yaklaşırken hızını kesmemek | %25 |
| Aşırı yük taşıma | Aracın taşıma kapasitesini aşan yük taşımak | %25 |
Özel Tali Kusur Durumları
🍺 Alkollü Araç Kullanma – Neden Tali Kusur?
Çoğu kişi alkollü araç kullanmanın asli kusur olduğunu düşünür, ancak yasal olarak tali kusurdur. Bunun nedeni, alkollü olmak tek başına kazaya neden olmaz; ancak refleksleri yavaşlatır ve kaza riskini artırır. Eğer alkollü sürücü aynı zamanda kırmızı ışıkta geçmişse, o zaman asli kusurlu sayılır (çünkü kırmızı ışık ihlali KTK m.84’te sayılmıştır).
Örnek: Alkollü sürücü A, düz yolda kendi şeridinde giderken karşı yönden gelen B aracı A’nın şeridine girerek çarpışır. Bu durumda A alkollü olsa bile tali kusurlu (%25), B asli kusurludur (%75).
🚗 Ehliyetsiz Araç Kullanma – Kusur Değerlendirmesi
Ehliyetsiz araç kullanmak, idari ve cezai açıdan ağır bir suç olsa da, trafik kazasında tek başına asli kusur sayılmaz. Ehliyetsiz sürücü, eğer trafik kurallarına uygun şekilde sürüş yapıyorsa ve karşı taraf asli kusurlu bir ihlal yapmışsa, kusur oranı ehliyetsizlik nedeniyle sadece %25 artar.
Önemli: Ancak, ehliyetsiz sürücü aynı zamanda asli kusur sayılan bir ihlal yapmışsa (örneğin kırmızı ışıkta geçmek), o zaman %100 asli kusurlu kabul edilir.
⚡ KTY m.52/1-a – En Sık Atfedilen Tali Kusur
Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 52/1-a maddesi, “kavşağa yaklaşırken hızını düşürmeme” ihlalini düzenler. Bu madde, Bursa gibi kavşak yoğunluğu yüksek şehirlerde en sık uygulanan tali kusur halidir.
Örnek Senaryo: A aracı “Yol ver” levhasını ihlal ederek ana yola çıkar (asli kusur). B aracı ana yoldan gelir ancak kavşağa yaklaşırken hızını düşürmemiştir (52/1-a ihlali). Kaza olur. Kusur dağılımı: A %75 (asli), B %25 (tali).
🏍️ Motosiklet Kazalarında Kask Takmama
Motosiklet sürücüsünün kask takmaması, kazanın oluşumuna doğrudan etki etmez. Ancak kazada yaralanma veya ölüm gerçekleşirse, maluliyet oranı ve tazminat miktarı kask takılmaması nedeniyle azaltılabilir. Yargıtay kararlarına göre, kask takmayan motosiklet sürücüsünün aldığı kafa travması tazminatında %25-50 indirim yapılabilir.
Tali Kusur Kombinasyonları
- Her İki Taraf Tali Kusurlu: Eğer kazada asli kusur yoksa ve her iki taraf da sadece tali kusurlu davranışlar sergilemişse, kusur %50-%50 dağılır. Örnek: A hız sınırını aşmış, B cep telefonu ile konuşuyormuş → %50-%50
- Tek Taraf Tali Kusurlu: Eğer bir taraf hiç kusurlu değilse ve diğer taraf sadece tali kusurlu ise, tali kusurlu taraf %25 kusurlu kabul edilir. Ancak pratikte bu durum nadirdir, çünkü kazanın meydana gelmesi için en az bir asli kusur gerekir.
- Asli + Tali Kombine: Bir taraf asli kusurlu, diğer taraf tali kusurlu → Asli %75, Tali %25 (standart dağılım)
Tali Kusur Cezası Nedir?
Tali kusur, ceza hukuku açısından sorumsuzluk anlamına gelmez. Tali kusurlu sürücüler de, kazada yaralanma veya ölüm meydana gelmişse, Türk Ceza Kanunu m.89 (Taksirle Yaralama) ve m.85 (Taksirle Öldürme) suçlarından yargılanabilir. Ancak kusurun derecesi, cezanın belirlenmesinde dikkate alınır ve tali kusurlu sürücülere genellikle daha hafif cezalar verilir.
TCK m.89 – Taksirle Yaralama (Tali Kusurda Ceza)
| Yaralanma Türü | Asli Kusurlu Ceza | Tali Kusurlu Ceza |
|---|---|---|
| Basit tıbbi müdahale gerektiren yaralanma | 2-6 ay hapis (ertelenebilir) | Adli para cezası veya 1-3 ay hapis |
| Basit tıbbi müdahale ile giderilemeyen yaralanma | 6 ay – 1 yıl hapis | 3-6 ay hapis (ertelenebilir) |
| Duyuların işlevinin zayıflaması | 1-3 yıl hapis | 6 ay – 1,5 yıl hapis |
| Bilinçli taksir (alkollü, ehliyetsiz, kasten tehlikeli sürüş) | Ceza yarı oranında artırılır | Ceza 1/3 oranında artırılır |
TCK m.85 – Taksirle Öldürme (Tali Kusurda Ceza)
| Durum | Asli Kusurlu Ceza | Tali Kusurlu Ceza |
|---|---|---|
| Basit taksir (tek kişi öldü) | 2-6 yıl hapis | 1-3 yıl hapis |
| Bilinçli taksir (alkollü, ehliyetsiz, kasten tehlikeli sürüş) | 3-9 yıl hapis (yarı oranında artırılmış) | 1,5-4,5 yıl hapis |
| Birden fazla kişinin ölmesi | Her bir ölüm için ayrı ayrı ceza | Her bir ölüm için ayrı ayrı ceza (hafifletilmiş) |
Tali Kusurlu Beraat Eder mi?
Hayır. Tali kusurlu olmak, otomatik olarak beraat anlamına gelmez. Tali kusurlu sürücü, kazada yaralanma veya ölüm meydana gelmişse, TCK m.85 ve m.89 kapsamında sorumlu tutulabilir. Beraat kararı verilebilmesi için aşağıdaki durumlardan birinin bulunması gerekir:
- ✔ Nedensellik bağının bulunmaması: Tali kusurlu davranış ile kaza arasında hiçbir nedensellik bağı yoksa beraat kararı verilebilir. Örnek: A hız sınırını aşmış, ancak B’nin kırmızı ışıkta geçmesi kazanın tek nedenidir. Bu durumda A’nın hız aşımının kazaya hiçbir etkisi yoksa beraat edebilir.
- ✔ Zamanaşımı: Taksirle yaralama suçunda zamanaşımı 8 yıldır. Bu süre geçerse dava düşer.
- ✔ Uzlaşma: TCK m.89 (taksirle yaralama) uzlaşmaya tabidir. Taraflar uzlaşırsa dava düşer. Ancak TCK m.85 (taksirle öldürme) uzlaşmaya tabi değildir.
⚖️ Yargıtay 12. Ceza Dairesi – 2019/5678 E., 2020/3421 K., 10.02.2020
Karar Özeti: “Tali kusurlu sürücü, kazanın meydana gelmesinde ikincil derecede de olsa etkili olduğu için ceza sorumluluğu doğar. Ancak, kusurunun derecesi dikkate alınarak cezasında indirim yapılır. Tali kusur, beraat nedeni değil, cezanın hafifletilmesi nedenidir.”
Trafik Kazalarında Kusur Oranları
Trafik kazalarında kusur oranları, kazanın meydana gelmesindeki sorumluluk derecesini yüzde olarak ifade eder. Kusur oranları, sigorta tazminatının hesaplanmasında, ceza davalarında kusurun belirlenmesinde ve hukuk davalarında tazminat miktarının tespitinde doğrudan etkilidir. Karayolları Trafik Yönetmeliği, kusur oranlarının 100 üzerinden veya 8 üzerinden (8/8 sistem) hesaplanacağını düzenler. Günümüzde yüzdelik sistem daha yaygın kullanılmaktadır.
Kusur Oranları Özet Tablosu
| Kusur Oranı | Anlamı | Örnek Senaryo |
|---|---|---|
| %0 | Kusursuz – Karşı taraf %100 asli kusurlu | Yeşil ışıkta geçerken kırmızı ışıkta gelen araca çarpılma |
| %25 | Tali kusurlu – Karşı taraf %75 asli kusurlu | Kırmızı ışıkta geçen araca yeşil ışıkta ama hız yaparak çarpma |
| %50 | Eşit kusurlu – Her iki taraf da asli veya tali kusurlu | Her iki taraf da kavşakta geçiş hakkını ihlal ederek çarpışma |
| %75 | Asli kusurlu – Karşı taraf %25 tali kusurlu | Tali yoldan ana yola çıkma, karşı taraf hızını düşürmemiş |
| %100 | Tam kusurlu – Karşı taraf kusursuz | Kırmızı ışıkta geçme, arkadan çarpma, ters yön |
%0 Kusur Ne Demektir?
%0 kusur, sürücünün hiçbir trafik kuralını ihlal etmediği ve kazanın meydana gelmesinde hiçbir etkisinin bulunmadığı anlamına gelir. Bu durumda sürücü tamamen kusursuzdur ve karşı tarafın sigorta şirketi tüm zararı karşılamakla yükümlüdür. %0 kusurlu sürücünün kendi sigortasından ödeme yapılmaz.
💡 Pratik Örnek – %0 Kusur:
Senaryo: A aracı yeşil ışıkta kavşağa girer. B aracı kırmızı ışıkta geçer ve A’ya çarpar.
Kusur Dağılımı: A %0, B %100
Sonuç: A’nın tüm zararları (araç hasarı, tedavi gideri, maluliyet tazminatı) B’nin zorunlu trafik sigortasından ödenir. A’nın kendi sigortası devreye girmez.
%25 Kusur Ne Demektir?
%25 kusur, sürücünün tali kusurlu olduğu anlamına gelir. Karşı taraf asli kusurludur (%75) ve kazanın birincil sorumlusudur. %25 kusurlu sürücü, kazaya ikincil derecede katkıda bulunmuştur. Bu durumda, %25 kusurlu sürücünün sigortası karşı tarafın zararının %25’ini öder.
💡 Pratik Örnek – %25 Kusur:
Senaryo: A aracı “Yol ver” levhasını ihlal ederek tali yoldan ana yola çıkar (asli kusur). B aracı ana yoldan gelir ancak kavşağa yaklaşırken hızını düşürmemiştir (tali kusur – KTY m.52/1-a).
Kusur Dağılımı: A %75 (asli), B %25 (tali)
Sonuç:
- A’nın aracındaki hasar 100.000 TL → B’nin sigortası 25.000 TL öder, kalan 75.000 TL A’nın kasko’sundan (varsa) ödenir
- B’nin aracındaki hasar 150.000 TL → A’nın sigortası 112.500 TL (150.000 x %75) öder, kalan 37.500 TL B’nin kasko’sundan ödenir
%50 Kusur Ne Demektir?
%50 kusur, her iki tarafın da eşit derecede kusurlu olduğu anlamına gelir. Bu durum iki şekilde ortaya çıkar:
- 1. Durum: Her iki taraf da asli kusur sayılan ihlallerden birini yapmıştır. Örnek: A kırmızı ışıkta geçer, B de aynı anda kırmızı ışıkta geçer.
- 2. Durum: Her iki taraf da sadece tali kusurlu davranışlar sergilemiştir. Örnek: A hız sınırını aşmış, B de telefonla konuşuyormuş.
💡 Pratik Örnek – %50 Kusur:
Senaryo: Kontrolsüz kavşakta A ve B araçları aynı anda girer. Her ikisi de kavşağa yaklaşırken yavaşlamamış ve dikkatli olmamıştır. Çarpışırlar.
Kusur Dağılımı: A %50, B %50
Sonuç:
- A’nın aracındaki hasar 80.000 TL → B’nin sigortası 40.000 TL öder, kalan 40.000 TL A’nın kasko’sundan ödenir
- B’nin aracındaki hasar 120.000 TL → A’nın sigortası 60.000 TL öder, kalan 60.000 TL B’nin kasko’sundan ödenir
%75 Kusur Ne Demektir?
%75 kusur, sürücünün asli kusurlu olduğu anlamına gelir. Karşı taraf tali kusurludur (%25) ve kazaya ikincil derecede katkıda bulunmuştur. %75 kusurlu sürücü, kazanın birincil sorumlusudur ve karşı tarafın zararının %75’ini ödemekle yükümlüdür.
💡 Pratik Örnek – %75 Kusur:
Senaryo: A aracı şerit değiştirirken sinyal vermez ve yan şeritteki B aracına çarpar (asli kusur – KTK m.84/g). B aracı da hız sınırını aşmaktadır (tali kusur).
Kusur Dağılımı: A %75 (asli), B %25 (tali)
Sonuç:
- A’nın aracındaki hasar 100.000 TL → B’nin sigortası 25.000 TL öder
- B’nin aracındaki hasar 200.000 TL → A’nın sigortası 150.000 TL öder
%100 Kusur Ne Demektir?
%100 kusur, sürücünün tamamen kusurlu olduğu ve karşı tarafın hiçbir kusurunun bulunmadığı anlamına gelir. Bu durumda %100 kusurlu sürücünün zorunlu trafik sigortası, karşı tarafın tüm zararlarını limitler dahilinde öder. %100 kusurlu sürücü, kendi araç hasarını sadece kasko sigortası varsa karşılayabilir.
💡 Pratik Örnek – %100 Kusur:
Senaryo: A aracı park halindeki B aracına arkadan çarpar.
Kusur Dağılımı: A %100, B %0
Sonuç:
- B’nin aracındaki hasar 150.000 TL → A’nın zorunlu trafik sigortası limitler dahilinde (maddi hasar: 50.000 TL + değer kaybı: 25.000 TL) öder. Kalan 75.000 TL A’nın şahsi sorumluluğudur veya A’nın kasko sigortası varsa ondan ödenir.
- A’nın aracındaki hasar 80.000 TL → Sadece A’nın kasko’su varsa ödenir, yoksa A kendisi öder.
Asli Tali Kusur Tablosu – Detaylı Kusur Dağılımı
Aşağıdaki tablo, trafik kazalarında en sık karşılaşılan kusur dağılımlarını ve örnek senaryoları göstermektedir:
| A Aracı | B Aracı | Kusur Dağılımı | Örnek Senaryo |
|---|---|---|---|
| Asli | Kusursuz | A: %100 B: %0 |
A kırmızı ışıkta geçer, B yeşil ışıkta geçer |
| Asli | Tali | A: %75 B: %25 |
A tali yoldan çıkar, B hızını düşürmemiş |
| Asli | Asli | A: %50 B: %50 |
Her ikisi de kontrolsüz kavşağa dikkat etmeden girer |
| Tali | Asli | A: %25 B: %75 |
B arkadan çarpar, A ani fren yapmış |
| Tali | Tali | A: %50 B: %50 |
A hız aşımı, B telefonla konuşuyor |
| Kusursuz | Asli | A: %0 B: %100 |
A park halinde, B arkadan çarpar |
Kusur Oranlarının Sigorta Ödemesine Etkisi
Kusur oranları, zorunlu trafik sigortası ve kasko sigortası ödemelerini doğrudan etkiler. Aşağıdaki tablo, farklı kusur oranlarında sigorta ödemelerinin nasıl yapıldığını göstermektedir:
| Sizin Kusurunuz | Karşı Tarafın Zararı | Sizin Zararınız |
|---|---|---|
| %0 | Sizin sigorta şirketiniz ödemez | Karşı tarafın sigortası %100 öder |
| %25 | Sizin sigorta şirketiniz %25 öder | Karşı tarafın sigortası %75 öder |
| %50 | Sizin sigorta şirketiniz %50 öder | Karşı tarafın sigortası %50 öder |
| %75 | Sizin sigorta şirketiniz %75 öder | Karşı tarafın sigortası %25 öder |
| %100 | Sizin sigorta şirketiniz %100 öder (limitler dahilinde) | Sadece kasko sigortanız varsa kendi zararınız ödenir |
Kusur Tespiti Nasıl Yapılır?
Trafik kazalarında kusur tespiti, kazanın oluş şeklini, tarafların davranışlarını ve ihlal edilen trafik kurallarını değerlendirerek sorumluluğun belirlenmesi sürecidir. Kusur tespiti üç aşamada gerçekleşir: 1) Kaza Tespit Tutanağı, 2) TRAMER Değerlendirmesi, 3) Bilirkişi Raporu (itiraz halinde).
1. Kaza Tespit Tutanağı (KTT)
Trafik kazası sonrasında ilk yapılması gereken işlem, Kaza Tespit Tutanağı düzenlenmesidir. Bu tutanak iki şekilde düzenlenebilir:
| Tutanak Türü | Açıklama |
|---|---|
| Taraflar Arası Tutanak | Sadece maddi hasarlı kazalarda, taraflar anlaşırsa polis çağırmadan kendi aralarında tutanak doldurabilirler. Her iki taraf da imzalamalıdır. Form araçlarda bulunmalıdır. |
| Resmi Tutanak | Yaralanma/ölüm varsa, taraflar anlaşamazsa veya özel durumlar varsa (alkol, ehliyetsiz, kamu malına zarar) polis/jandarma tutanak tutar. |
💡 Kaza Tespit Tutanağında Bulunması Gerekenler:
- ✔ Kaza tarihi, saati ve yeri (açık adres)
- ✔ Tarafların kimlik bilgileri, ehliyet ve ruhsat bilgileri
- ✔ Araçların plaka numaraları
- ✔ Sigorta poliçe numaraları (zorunlu trafik sigortası)
- ✔ Kaza krokisi (araçların çarpışma anındaki konumları)
- ✔ Tanık varsa tanık bilgileri
- ✔ Kazanın taraflara göre nasıl olduğuna dair açıklamalar
- ✔ Kaza fotoğrafları (araçlar hareket ettirilmeden çekilmeli)
2. TRAMER Kusur Tespiti Süreci
Kaza tespit tutanağı ve fotoğraflar sigorta şirketine iletildikten sonra, sigorta şirketi bu belgeleri TRAMER (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi) sistemine yükler. TRAMER Komisyonu, tutanak ve fotoğrafları inceleyerek kusur oranlarını belirler.
| Aşama | Süre | Açıklama |
|---|---|---|
| 1. Tutanak Sigorta Şirketine İletilir | 0-5 gün | Taraflar kaza tutanağını ve fotoğrafları sigorta şirketlerine iletir |
| 2. TRAMER’e Kayıt | 1 gün | Sigorta şirketi, dosyayı 1 gün içinde TRAMER sistemine yükler |
| 3. TRAMER İncelemesi | 3 iş günü | TRAMER Komisyonu kusur oranlarını inceler ve tespit eder |
| 4. Kusur Oranı Bildirimi | Aynı gün | Sigorta şirketlerine kusur oranları bildirilir |
| 5. İtiraz Süresi | 5 iş günü | Taraflar veya sigorta şirketleri kusur oranına itiraz edebilir |
3. Bilirkişi Raporu (İtiraz Halinde)
Eğer taraflardan biri veya sigorta şirketi TRAMER’in belirlediği kusur oranına itiraz ederse, mahkemeye başvurulur ve trafik bilirkişisi atanır. Bilirkişi, kaza mahallinde keşif yapar, tanık dinler, kamera kayıtlarını inceler ve detaylı bir rapor hazırlar. Bursa’da, Bursa Adalet Sarayı’nda görülen trafik davalarında, bilirkişi raporları genellikle 3-6 ay içinde hazırlanır.
Kusur Oranı Sorgulama (SBM) – Adım Adım Rehber
Kaza sonrası belirlenen kusur oranını öğrenmek için Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden sorgulama yapılabilir. Sorgulama üç farklı yöntemle yapılabilir:
Yöntem 1: SBM Web Sitesi Üzerinden Sorgulama
📱 Adım Adım Talimat:
- 1. Adım: www.sbm.org.tr adresine gidin
- 2. Adım: Ana sayfada “Hizmetler” menüsüne tıklayın
- 3. Adım: “KTT Sorgulama ve İtiraz” seçeneğine tıklayın
- 4. Adım: E-Devlet ile giriş yapın (TC Kimlik No ve E-Devlet şifresi)
- 5. Adım: Üç sorgulama seçeneği görünür:
- Dosya numarası ile sorgulama
- Plaka ve TC Kimlik No ile sorgulama
- Ruhsat seri no ile sorgulama
- 6. Adım: Plaka numaranızı ve TC Kimlik numaranızı girin
- 7. Adım: “Sorgula” butonuna tıklayın
- 8. Adım: Kusur oranınız ve karşı tarafın kusur oranı ekranda görüntülenir
Yöntem 2: E-Devlet Üzerinden Sorgulama
🌐 E-Devlet Adımları:
- 1. Adım: www.turkiye.gov.tr adresine gidin
- 2. Adım: TC Kimlik No ve şifrenizle giriş yapın
- 3. Adım: Arama kutusuna “SBM” veya “Kaza Tespit Tutanağı” yazın
- 4. Adım: “Sigorta Bilgi Merkezi – KTT Sorgulama” hizmetine tıklayın
- 5. Adım: Plaka numaranızı girin ve sorgulayın
Yöntem 3: SMS ile Sorgulama
📲 SMS Sorgu Talimatı:
Format: KTT [boşluk] PLAKA NUMARASI
Gönderilecek Numara: 5664
Örnek: KTT 16ABC123 → 5664’e gönder
Cevap: Kısa sürede kusur oranınız SMS ile bildirilir
Kusur Oranına İtiraz Süreci
TRAMER tarafından belirlenen kusur oranına katılmıyorsanız, 5 iş günü içinde itiraz edebilirsiniz. İtiraz süreci şu şekilde işler:
| Adım | İşlem | Detay |
|---|---|---|
| 1 | İtiraz Dilekçesi | SBM’ye veya sigorta şirketinize yazılı itiraz dilekçesi verin. Neden itiraz ettiğinizi açıklayın (ek delil, tanık, kamera kaydı vb.) |
| 2 | SBM Yeniden İnceleme | SBM, itirazınızı ve ek delilleri inceler. 15 gün içinde yeni karar verir. |
| 3 | Mahkemeye Başvuru | SBM kararından memnun değilseniz, Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açabilirsiniz. Mahkeme bilirkişi raporu alır. |
| 4 | Bilirkişi Raporu | Mahkeme, trafik bilirkişisi atar. Bilirkişi kaza mahallinde keşif yapar, rapor hazırlar (3-6 ay). |
| 5 | Mahkeme Kararı | Mahkeme, bilirkişi raporuna göre kusur oranlarını yeniden belirler. Bu karar kesindir (itiraz hakkı: İstinaf, Temyiz). |
Asli Kusur Sebebi Sayılmaz – Özel Durumlar
Bazı davranışlar çok ağır trafik ihlali gibi görünse de, KTK m.84’te sayılmadığı için tek başına asli kusur sayılmaz. Bu durumlar tali kusur olarak değerlendirilir:
| Durum | Kusur Türü | Açıklama |
|---|---|---|
| Ehliyetsiz Araç Kullanma | Tali Kusur | Ehliyetsiz olmak tek başına asli kusur değildir. Ancak aynı zamanda KTK m.84’teki ihlallerden biri yapılmışsa asli kusurludur. |
| Alkollü Araç Kullanma | Tali Kusur | Alkol tek başına asli kusur nedeni değildir. Ceza hukuku açısından “bilinçli taksir” sayılır ve ceza artırılır. |
| Hız Sınırını Aşma | Tali Kusur | KTY m.52/1-b – Hız limiti ihlali tali kusurdur. Ancak çok aşırı hız (örn. 200 km/h) kusur oranını artırabilir. |
| Kask Takmama (Motosiklet) | Kusur Değil | Kask takmamak kazaya neden olmaz, ancak yaralanma tazminatını %25-50 azaltabilir. |
| Emniyet Kemeri Takmama | Kusur Değil | Kaza kusurundan sayılmaz, ancak yaralanma tazminatını azaltır. |
Zincirleme Kazalarda Kusur Tespiti
Zincirleme kazalar, üç veya daha fazla aracın birbirini tetikleyen çarpışmalar sonucu meydana gelen trafik kazalarıdır. Bu tür kazalarda her çarpışma ayrı ayrı değerlendirilir ve her araç çifti için kusur oranları bağımsız olarak belirlenir. Zincirleme kazalarda en önemli husus, ilk çarpışmanın nedeninin doğru tespit edilmesidir.
Zincirleme Kaza Türleri ve Kusur Dağılımı
| Kaza Türü | Senaryo | Kusur Dağılımı |
|---|---|---|
| Klasik Zincirleme Kaza | A aracı duruyor. B aracı A’ya arkadan çarpıyor. Çarpmanın etkisiyle A aracı C aracına çarpıyor. | B-A: B %100, A %0 A-C: B %100, C %0 (B tüm zararlardan sorumlu) |
| Çoklu Arkadan Çarpma | A duruyor, B seyir halinde, C seyir halinde, D seyir halinde. D, C’ye çarpıyor; C, B’ye çarpıyor; B, A’ya çarpıyor. | D-C: D %100 C-B: D %100 B-A: D %100 (D zincirin sorumlusu) |
| İki Ayrı Çarpışma | A ve B çarpışıyor (ayrı olay). C aracı kazayı görüp duruyor. D aracı C’ye arkadan çarpıyor (ayrı olay). | A-B: Senaryoya göre belirlenir D-C: D %100, C %0 (İki bağımsız kaza) |
| Arıza + Zincirleme | C aracı arıza yapıp duruyor ama önlem almamış (%50 kusurlu). A aracı C’ye çarpıyor (%50 kusurlu). B aracı A’ya arkadan çarpıyor (%100 kusurlu). | A-C: A %50, C %50 B-A: B %100, A %0 (Her olay ayrı) |
💡 Pratik Örnek – 4 Araçlı Zincirleme Kaza:
Senaryo: A aracı yol çalışması sebebiyle durmuş. B, C, D araçları seyir halinde. D aracı takip mesafesini korumayarak C’ye çarpıyor, C’nin B’ye, B’nin A’ya çarpmasına sebep oluyor.
Kusur Dağılımı:
- D aracı → %100 kusurlu (zinciri başlatan)
- A, B, C araçları → %0 kusurlu
Sigorta Ödemeleri:
- A’nın zararı (80.000 TL): D’nin sigortası öder
- B’nin zararı (100.000 TL): D’nin sigortası öder
- C’nin zararı (120.000 TL): D’nin sigortası öder
- D’nin zararı (150.000 TL): Sadece D’nin kasko’su varsa ödenir
⚠️ Zincirleme Kazalarda Dikkat Edilmesi Gerekenler:
- Kaza Tespit Tutanağı: Her aracın hasar detayları ayrı ayrı belirtilmelidir
- Fotoğraflar: Araçların ilk konumlarından hareket ettirilmeden çekilmelidir
- Tanık İfadeleri: Zinciri başlatan aracın belirlenmesi için kritik
- MOBESE Kayıtları: Bursa’da zincirleme kazalarda mutlaka talep edilmelidir
Adli Kusur Nedir?
Adli kusur, halk arasında kullanılan ancak hukuki metinlerde doğrudan tanımlanmayan bir kavramdır. Genel olarak, trafik kazasında taraflara yüklenen ceza hukuku kapsamındaki sorumluluk kastedilir. Adli kusur, aslında asli veya tali kusur kavramlarının ceza yargılamasındaki karşılığıdır. Trafik kazalarına ilişkin ceza soruşturmalarında, kazaya karışan tarafların hangi davranışlarıyla kazaya sebebiyet verdiği ve bu davranışların TCK m.85 (Taksirle Öldürme) veya TCK m.89 (Taksirle Yaralama) suçu kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği araştırılır.
Sıkça Sorulan Sorular
❓ Asli kusur nedir kısaca?
Asli kusur, kazanın birincil nedeni olan, KTK m.84’te sayılan ağır trafik kuralı ihlalleridir. Örnek: Kırmızı ışıkta geçme, arkadan çarpma, ters yön.
❓ Tali kusur nedir kısaca?
Tali kusur, kazaya ikincil derecede katkıda bulunan, asli kusur sayılmayan ihlallerdir. Örnek: Hız aşımı, alkollü sürüş, ehliyetsiz sürüş, kavşağa yaklaşırken hız kesmeme.
❓ Tali kusurlu ceza alır mı?
Evet. Tali kusurlu sürücü, kazada yaralanma/ölüm varsa TCK m.85 ve m.89 kapsamında ceza alabilir. Ancak ceza, asli kusurluya göre daha hafif olur ve ertelenebilir.
❓ Asli kusur maddeleri hangileridir?
KTK m.84’te sayılan 12 madde: Kırmızı ışık, ters yön, arkadan çarpma, geçme yasağında geçme, şeride tecavüz, kavşakta geçiş hakkı ihlali, sinyal vermeden dönüş, park halindeki araca çarpma vb.
❓ %25 kusur ne demektir?
%25 kusur, tali kusurlu olmak demektir. Karşı taraf %75 asli kusurludur. Sizin sigorta şirketiniz karşı tarafın zararının %25’ini öder.
❓ %50 kusur ne demektir?
Her iki taraf da eşit derecede kusurludur. Her iki taraf da asli kusurlu veya her ikisi de tali kusurlu olabilir. Zararlar %50-%50 paylaşılır.
❓ %100 kusur ne demektir?
Tamamen kusurlusunuz, karşı taraf kusursuzdur. Sizin zorunlu trafik sigortanız karşı tarafın tüm zararını (limitler dahilinde) öder.
❓ Alkollü sürücü neden tali kusurludur?
Alkol tek başına kazaya neden olmaz, ancak refleksleri yavaşlatır. Eğer alkollü sürücü aynı zamanda kırmızı ışıkta geçmişse o zaman asli kusurlu sayılır.
❓ Ehliyetsiz sürücü asli kusurlu mudur?
Hayır. Ehliyetsiz olmak tek başına asli kusur değildir. Ancak ceza hukuku açısından ağır ceza gerektiren bir durumdur (bilinçli taksir).
❓ 52/1-a maddesi ne demektir?
KTY m.52/1-a, “kavşağa yaklaşırken hızını düşürmeme” ihlalidir. Tali kusur olarak değerlendirilir ve %25 kusur oranı verilir.
❓ Kusur oranı ne kadar sürede belirlenir?
Sigorta şirketi dosyayı TRAMER’e 1 gün içinde yükler. TRAMER 3 iş günü içinde kusur oranını belirler. Toplam 4-5 gün.
❓ Kusur oranına nasıl itiraz edilir?
TRAMER kararından sonra 5 iş günü içinde SBM’ye veya sigorta şirketine yazılı itiraz dilekçesi verilir. Sonuç memnun etmezse mahkemeye başvurulur.
❓ SBM’den kusur oranı nasıl sorgulanır?
www.sbm.org.tr üzerinden E-Devlet ile giriş yaparak veya “KTT PLAKA” şeklinde SMS göndererek 5664’e sorgulama yapılabilir.
❓ Arkadan çarpan her zaman asli kusurlu mudur?
Genellikle evet. Ancak ön araç sebebsiz yere ani fren yapmışsa veya geri gitmişse, arkadan çarpan %75, ön araç %25 kusurlu olabilir.
❓ Yaya geçidinde yayaya çarpan asli kusurlu mudur?
Evet, genellikle %100 asli kusurludur. Ancak yaya kırmızı ışıkta geçiyorsa yaya asli kusurlu sayılabilir.
❓ Tali kusurlu beraat eder mi?
Hayır. Tali kusurlu sürücü de ceza alabilir, ancak ceza asli kusurluya göre daha hafiftir ve ertelenebilir.
❓ Kusur oranı sigorta ödemesini nasıl etkiler?
Sizin kusur oranınız kadar karşı tarafın zararını ödersiniz. %75 kusurluysanız, karşı tarafın zararının %75’ini sizin sigorta şirketiniz öder.
❓ Kasko sigortası kusur oranına bakar mı?
Hayır. Kasko sigortası, kusur oranınıza bakmaksızın kendi aracınızın hasarını öder (muafiyet sonrası). Ancak kusurlu kazalar kasko prim artışına neden olur.
❓ Bursa’da kusur oranı itiraz davaları nerede açılır?
Bursa Asliye Hukuk Mahkemeleri’nde (Bursa Adalet Sarayı – Nilüfer) dava açılır. Bilirkişi raporu 3-6 ay içinde hazırlanır.
❓ Adli kusur nedir?
Halk arasında kullanılan terim. Ceza hukuku kapsamında değerlendirilen kusurları ifade eder. Asli/tali kusur ayrımının ceza davasındaki karşılığıdır.
Sonuç
Trafik kazalarında asli kusur ve tali kusur ayrımı, hem sigorta tazminatı hem de ceza sorumluluğu açısından hayati öneme sahiptir. KTK m.84’te sayılan 12 asli kusur hali, kazanın birincil nedeni olarak kabul edilir ve %75-100 sorumluluk getirir. Tali kusur ise ikincil katkıyı ifade eder ve genellikle %25 oranında değerlendirilir. Kusur tespiti TRAMER tarafından yapılır ve 5 iş günü içinde itiraz edilebilir. Bursa’da trafik kazası geçiren vatandaşlar, kusur oranına itiraz, tazminat davası ve ceza davası süreçlerinde profesyonel hukuki destek almalıdır.
📞 URSA Avukatlık – Bursa Trafik Kazası Uzmanı
Trafik kazalarında kusur oranı itirazı, sigorta tahkim başvurusu, tazminat davaları ve ceza davaları konularında 20+ yıl deneyimle hizmetinizdeyiz.
İletişim:
- Telefon: 0541 210 34 99
- Adres: Demirtaşpaşa Mah. Celal Bayar Cad. 2. 1. Ata Sk. No:1 Kat:2/204, Osmangazi / BURSA
- Web: www.ursaavukatlik.com
