Trafik Kazası Tazminat Hesaplama

Trafik kazası tazminat hesaplama işlemi dört veriye dayanır: kazazedenin giydirilmiş brüt geliri, sağlık kurulu raporundaki maluliyet oranı, kazadaki kusur dağılımı ve yaşına bağlı bakiye ömür. Bu veriler TRH 2010 Yaşam Tablosu ile progresif rant yöntemi kullanılarak birleştirilir ve bulunan tutar bugünkü değere indirgenir. Aynı yaralanmayı yaşayan iki kişi, gelirleri ve yaşları farklı olduğu için çok farklı tutarlarla karşılaşır. Aşağıda hesabın adımlarını, aktif ve pasif dönem ayrımını, sigorta ödemesinin nasıl mahsup edildiğini, teminat limiti aşıldığında ne olduğunu, bilirkişi raporundaki hataları ve güncel Yargıtay kararlarını bulacaksınız. Sayfadaki araç yaklaşık sonuç verir; aktüerya bilirkişi raporunun yerine geçmez.

Trafik Kazası Tazminatı Nedir?

Trafik kazası tazminatı, kazazedenin uğradığı ve gelecekte uğrayacağı kazanç kaybının bugünkü değere indirgenmiş karşılığıdır. Bir ceza değildir; adli para cezası devlete ödenir ve kazazedenin cebine girmez. Tazminat ise doğrudan zararı karşılar. Dayanağını Karayolları Trafik Kanunu ile Türk Borçlar Kanunu oluşturur.

Trafik kazası tazminatı maddi ve manevi olmak üzere ikiye ayrılır ve ikisi ayrı yöntemlerle belirlenir. Maddi tazminat sayısal verilerden çıkar ve aktüerya hesabıyla bulunur; bu sayfadaki anlatım da maddi tazminat üzerinedir. Manevi tazminat ise formülle hesaplanmaz, tutarı hâkim takdir eder. İkisi aynı davada birlikte istenir, ancak hesapları birbirinden bağımsızdır. Zorunlu trafik sigortası da yalnızca maddi zararları karşılar; manevi tazminat bu teminatın dışındadır.

Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?

Trafik kazası tazminat hesaplama aracı, aktüerya hesabının temel mantığını basitleştirilmiş biçimde uygular. Girdiğiniz veriler doğru oldukça sonuç gerçeğe yaklaşır. Araç, dosyanızdaki belgelerden okunabilecek beş bilgiyi ister. Aşağıda her bilginin hangi belgeden alınacağı yazılıdır.

• Doğum tarihiniz veya kaza tarihindeki yaşınız; kimlik belgenizde yer alır.
• Giydirilmiş brüt aylık ücretiniz; bordrodaki brüt tutara yol, yemek ve ikramiye eklenerek bulunur.
• Maluliyet oranınız; sağlık kurulu tarafından düzenlenen maluliyet raporunda yüzde olarak yazar.
• Kusur oranınız; kaza tespit tutanağında veya dosyadaki kusur bilirkişi raporunda gösterilir.
• Kaza tarihi; hangi yılın verilerinin esas alınacağını belirler.

Trafik kazası tazminat hesaplama sonucunun gerçeğe yaklaşması için ücreti net değil brüt girmeniz gerekir; net tutar üzerinden yapılan hesap gerçek zararın altında kalır. Araç bu ayrımı etiketlerinde belirtir. Sonuç bir ön fikirdir, dosyanızdaki gerçek tutarı göstermez. Bu sonuç aktüerya bilirkişi raporunun yerine geçmez; mahkemede ve tahkimde yalnızca bilirkişi hesabı esas alınır.

Hesaplamada Hangi Veriler Kullanılır?

Trafik kazası tazminat hesaplama işlemine giren verilerin her biri sonucu farklı yönde etkiler. Bazıları tutarı doğrudan büyütür. Bazıları ise çarpan olarak çalışır ve küçük bir sapma büyük fark yaratır. Aşağıdaki tablo verilerin nereden alındığını ve tazminata nasıl yansıdığını göstermektedir.

Veri	Nereden Alınır	Tazminata Etkisi
Kazazedenin yaşı	Kimlik belgesi, nüfus kaydı	Yaş küçüldükçe bakiye ömür uzar, tutar artar
Giydirilmiş brüt ücret	Bordro, işyeri yazısı, vergi kaydı	Hesabın temel çarpanıdır, doğrudan orantılıdır
Maluliyet oranı	Yetkili hastanenin sağlık kurulu raporu	Toplam kazançla çarpılır, en güçlü etkiye sahiptir
Kusur oranı	Kusur bilirkişi raporu, kaza tespit tutanağı	Bulunan tutardan indirim yapılmasını sağlar
Kaza tarihi	Kaza tespit tutanağı	Uygulanacak mevzuat ve verileri belirler

Verilerden birinin yanlış girilmesi sonucu saptırır. Maluliyet oranı çarpan olarak çalışır; bir puanlık hata bile tutarı değiştirir. Net ücretin brüt yerine girilmesi sonucu aşağı çeker. Kusur oranının eksik girilmesi ise tutarı gerçek dışı yükseltir ve yanlış beklenti oluşturur.

Hesaplama Hangi Yönteme Dayanır?

Trafik kazası tazminat hesaplama yönteminin mantığı tek cümleyle özetlenebilir. Kazazedenin çalışabileceği süre boyunca elde edeceği kazanç bulunur, bu kazanç maluliyet ve kusur oranıyla düzeltilir ve bugünkü değere indirgenir. İndirgeme yapılmasının nedeni, gelecekteki paranın bugün peşin ödenmesidir. Bu işleme peşin sermaye değeri hesabı denir.

Adım akışı şöyledir. Önce giydirilmiş brüt ücret belirlenir. Sonra bakiye ömür tablosundan kazazedenin yaşayacağı ve çalışabileceği süre bulunur. Ardından bu süre boyunca elde edilecek toplam kazanç hesaplanır. Son aşamada kayıp yüzdesi uygulanır ve varsa kusur indirimi düşülür. Hesap ayrıca bilinen, aktif ve pasif dönem olarak üçe ayrılır; her dönemde farklı kazanç esası uygulanır.

Yöntem konusundaki içtihat yakın dönemde belirginleşmiştir. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında, sigorta genel şartları ekindeki cetvellerde yer alan yüzde 1,8 teknik faizli hesap terk edilmiştir. Bugün uygulanan yöntem progresif rant formülüdür. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/8181, K. 2023/11355, T. 25.10.2023 sayılı kararında bunu açıkça belirtmiştir.

“Tazminatın yüzde 1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir.”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/8181, K. 2023/11355, T. 25.10.2023

Kararın pratik karşılığı nettir. Raporunuzda teknik faizli cetvel kullanılmışsa hesap güncel içtihada aykırıdır. Bu tek başına itiraz gerekçesi oluşturur. Eski tarihli örneklerde gördüğünüz katsayılar bugünkü hesabı yansıtmaz.

Aktif Dönem ve Pasif Dönem Ayrımı

Hesap üç döneme ayrılır. Bilinen dönem, kaza tarihi ile bilirkişi raporunun düzenlendiği tarih arasındaki süredir; burada geçmişte fiilen yaşanan kayıp somut verilerle bulunur. Aktif dönem, rapor tarihinden emeklilik yaşına kadar olan çalışma süresini kapsar. Pasif dönem ise emeklilik sonrasını, yani bakiye ömrün kalan kısmını ifade eder. Üç dönem de hesaba dahil edilir.

Dönemlerde esas alınan kazanç farklıdır. Bilinen ve aktif dönemde kazazedenin kendi geliri kullanılır. Pasif dönemde ise asgari ücret üzerinden hesap yapılır; kişi emekli olsa dahi ev içi emek üretmeye devam edeceği kabul edilir. Pasif dönemin hesaba katılmaması tazminatın eksik çıkmasına yol açar ve bilirkişi raporlarındaki sık hatalardan biridir.

Bakiye Ömür ve Yaşam Tablosu

Bakiye ömür, kişinin kaza tarihindeki yaşına göre yaşaması beklenen süredir. Hesapta kullanılmasının nedeni, tazminatın kazazedenin ömrü boyunca uğrayacağı kaybı karşılamasıdır. Süre tahminle değil, istatistiksel yaşam tablolarından okunur. Güncel içtihatta ulusal verilere dayanan TRH 2010 Yaşam Tablosu esas alınmaktadır; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/14401, K. 2024/11769, T. 28.11.2024 sayılı kararı bu tablonun ve progresif rant yönteminin uygulanmasını içtihat olarak benimsemiştir.

Yaş, tazminatı en çok etkileyen verilerdendir. Yirmi beş yaşındaki kazazedenin önünde daha uzun bir kazanç dönemi bulunduğu için aynı oran çok daha yüksek tutar doğurur. Elli beş yaşındaki kişide ise aktif dönem kısalır ve ağırlık pasif döneme kayar. Kullanılan tablonun hangisi olduğu bilirkişi raporunda yazar. Eski PMF 1931 tablosuna göre yapılan hesap güncel uygulamaya aykırıdır ve rapor incelenirken bu nokta mutlaka kontrol edilmelidir. İki tablo arasındaki farklar aşağıdaki gibidir.

Karşılaştırma Ölçütü	PMF 1931	TRH 2010
Kaynağı	Fransa kökenli, 1931 tarihli cetvel	Türkiye verilerine dayanan ulusal mortalite tablosu
Cinsiyet ayrımı	Yok, tek değer verir	Var, kadın ve erkek için ayrı değer
Öngördüğü süre	Daha kısa	Yaşam koşullarındaki iyileşme nedeniyle daha uzun
Güncel uygulama	Terk edilmiş, yalnızca eski dosyalarda	Yargıtay uygulamasında esas alınan tablo
Mevzuat dayanağı	Yok	Zorunlu trafik sigortası genel şartlarında açıkça anılır

Tablonun verdiği değer, kişinin kaza tarihindeki yaşına karşılık gelen bakiye ömür süresidir. Örnek vermek gerekirse doğumdaki beklenen ömür erkekler için yaklaşık 71,9 yıl, kadınlar için 78 yıldır; elli yaşındaki bir erkek için kalan süre yaklaşık 25,8 yıl, aynı yaştaki kadın için 29,7 yıl olarak okunur. Tam tablo sıfır yaştan yüz yaşın üzerine kadar tüm yaşlar için ayrı değer içerir ve bilirkişi hesabında bu değerler kullanılır. Kadın ve erkek için ayrı değer verilmesi, aynı yaş ve aynı gelirdeki iki kişide farklı sonuç doğmasına yol açar.

Maluliyet Oranı Nasıl Belirlenir?

Maluliyet oranı, sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastanelerin uzman heyetlerince belirlenir. Ölçüt, raporun düzenlendiği tarih değil kazanın gerçekleştiği tarihtir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/16763, K. 2025/171, T. 07.01.2025 sayılı kararına göre rapor, kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun, muayeneye dayalı ve denetime açık olmalıdır.

Aynı yaralanma farklı kişilerde farklı oran doğurur; ölçüt yaralanmanın adı değil kalan fonksiyon kaybıdır. Yaş, meslek ve baskın elin etkilenip etkilenmediği sonucu değiştirir. Rapor için tedavinin tamamlanması beklenmelidir; erken alınan rapor kalıcı kaybı göstermez. Aynı dairenin E. 2023/10934, K. 2023/13296, T. 11.12.2023 sayılı kararına göre devamlı engellilik raporu verilmeden önce iyileşmenin durduğu ve son bir yıldır düzelme olmadığı tespit edilmelidir. Oran düşük çıktığında itiraz yolu açıktır ve gerekirse Adli Tıp Kurumu ya da üniversite hastanesinden yeni rapor istenir.

Kusur Oranı Hesaba Nasıl Yansır?

Kusur oranı, bulunan tutardan indirim yapılmasını sağlar. Yüzde yirmi kusurlu bulunursanız hesaplanan zararın yüzde yirmisi düşülür ve kalanı tahsil edersiniz. Kusurunuzun bulunması tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz, yalnızca tutarı azaltır. Yalnızca tam kusurlu sürücü kendi zararını talep edemez.

Oran kaza tespit tutanağıyla kesinleşmez; tazminat dosyasında kusur bilirkişisi ayrıca inceleme yapar. Fren izi, çarpma açısı, hız hesabı ve görüş mesafesi bu incelemenin verileridir. Hasar kayıtlarınızı Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden görüntüleyebilirsiniz; kusur oranı sorgulama işlemleri kurum sistemi üzerinden yapılır. Ayrıntılı bilgi için kusur oranı hesaplama sayfamıza bakabilirsiniz. Kazanın oluşumunda kusurunuz olmasa bile zararın artmasına katkınız değerlendirilir; kask veya emniyet kemeri kullanmamak bu kapsamdadır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/23780, K. 2023/999, T. 25.01.2023 sayılı kararında kask takmayan kazazede için yüzde 20 oranında müterafik kusur indirimi uygulanmıştır. Buna karşılık indirim soyut iddiayla yapılamaz; aynı dairenin E. 2022/14401, K. 2024/11769, T. 28.11.2024 sayılı kararında somut neden bulunmadığında indirim yapılmamasının usulsüz sayılmadığı belirtilmiştir. Ceza dosyasındaki kusur oranı da hukuk hâkimini bağlamaz, ancak kesinleşen maddi olgular bağlayıcıdır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/2328, K. 2024/5436, T. 02.07.2024).

Giydirilmiş Brüt Ücret Nedir?

Hesaba esas alınan ücret, bordroda görünen çıplak brüt ücret değildir. Giydirilmiş brüt ücret, çıplak brüte düzenli olarak yapılan ek ödemelerin eklenmesiyle bulunur. Yol yardımı, yemek bedeli, ikramiye, prim ve düzenli ödenen sosyal yardımlar bu kapsamdadır. Bir defaya mahsus ödemeler ise hesaba katılmaz.

Bu ayrım tutarı doğrudan etkiler; çıplak ücret üzerinden yapılan hesap gerçek zararın altında kalır. Serbest çalışanlarda vergi beyannamesi, meslek odası kaydı ve defter kayıtları esas alınır. Gelirin ispatlanamadığı durumlarda asgari ücret uygulanır; kayıt dışı çalışanlar için de aynı esas geçerlidir. Bu nedenle gelir belgelerinin toplanması sonucu belirgin biçimde değiştirir. Hiç çalışmayan kişiler, ev hanımları ve öğrenciler bakımından da hesap yapılır ve burada asgari ücret esas alınır. Kaza tarihinde on sekiz yaşından küçük olan çocuklarda ise çalışma çağına gelinceye kadar geçecek süre ayrıca gözetilir.

Yaralanmalı Kazalarda Hesaplama

Yaralanma halinde tek bir trafik kazası tazminatı kalemi yoktur. Zarar, birbirinden bağımsız hesaplanan kalemlerden oluşur ve her biri ayrı ayrı talep edilmelidir. Sürekli iş göremezlik tazminatı kalıcı fonksiyon kaybının gelecekteki karşılığıdır ve yukarıda anlatılan yöntemle bulunur. Geçici iş göremezlik tazminatı ise rapor süresince çalışılamayan dönemi karşılar.

Tedavi ve bakıcı gideri ayrı kalemlerdir. Cepten ödenen tedavi tutarları fatura ile ispatlanır; kurumun karşıladığı kısım düşülür. Bakıcı gideri profesyonel bakıcı tutulmasa dahi istenir; aile bireyinin verdiği bakım da ekonomik değeri olan hizmet sayılır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/14401, K. 2024/11769, T. 28.11.2024 sayılı kararı hem geçici iş göremezlik zararının hem bakıcı giderinin trafik sigortası teminatı kapsamında olduğunu kabul etmiştir. Dilekçede tek kalem yazılıp toplu rakam istendiğinde, dosyaya atanan bilirkişi yalnızca o kalemi hesaplar; bu nedenle kalemlerin başta ayrıştırılması gerekir.

Maaşım Düşmedi, Yine de Tazminat Alabilir miyim?

Kazadan sonra aynı işe dönen ve aynı maaşı almaya devam eden kişi de tazminat talep edebilir. Gelirde azalma bulunmaması talep hakkını ortadan kaldırmaz. Ölçüt gelir kaybı değil, sağlık kurulu raporundaki maluliyet oranıdır. Bu nedenle işe dönmüş olmak hesabı değiştirmez.

Dayanağı efor kaybı kavramıdır. Kalıcı kayıp taşıyan kişi, aynı işi yaparken sağlıklı bir kişiye göre daha fazla güç harcar. Uygulama bu fazladan harcanan gücü ekonomik değer sayar ve karşılığını tazminat olarak kabul eder. Terfi alınması veya maaşın yükselmesi de sonucu değiştirmez.

Örnek Hesaplama: Yaralanmalı Kaza

Aşağıdaki tabloda yer alan rakamların tamamı temsilidir ve gerçek bir dosyaya ait değildir. Amaç, adımların birbirini nasıl izlediğini göstermektir. Örnekte otuz yaşında, bordrolu çalışan ve bacağında kalıcı kayıp oluşan temsili bir kazazede profili kullanılmıştır. Rakamlar hiçbir dosya için beklenti oluşturmaz.

Adım	Veri veya İşlem	Ara Sonuç
Giydirilmiş ücretin belirlenmesi	Brüt aylık ücrete yol, yemek ve ikramiye eklenir	38.000 TL (temsili)
Aktif dönem kazancı	Kaza tarihinden emeklilik yaşına kadar	11.400.000 TL (temsili)
Pasif dönem kazancı	Emeklilik sonrası bakiye ömür, asgari ücret esas	2.600.000 TL (temsili)
Maluliyet oranının uygulanması	Toplam kazanç yüzde 15 oranıyla çarpılır	2.100.000 TL (temsili)
Kusur indirimi	Yüzde 20 oranında indirim düşülür	1.680.000 TL (temsili)

Tablodaki rakamların tamamı temsilidir ve hiçbir dosya için tutar taahhüdü içermez. Tek bir verinin değişmesi sonucu tümüyle değiştirir. Kayıp yüzdesi 15 yerine 8 çıksaydı sonuç yaklaşık yarıya inerdi; kusur oranı yüzde 50 olsaydı tutar yeniden yarılanırdı. Gerçek rakam yalnızca dosyaya atanacak aktüerya bilirkişisinin raporuyla ortaya çıkar.

Ölümlü Kazalarda Hesaplama

Ölüm halinde hesap farklı bir mantıkla yürür. Burada hesaplanan şey kazazedenin kendi kaybı değil, geride kalan yakınlarının uğradığı destek kaybıdır. Buna destekten yoksun kalma tazminatı denir. Ölenin geliri bulunur, kendisine ayıracağı pay hesap dışında bırakılır ve kalan tutar destek görenler arasında paylaştırılır.

Cenaze ve defin giderleri ayrı bir kalemdir ve destek hesabına dahil edilmez. Ölüm öncesinde yapılan tedavi masrafları da bağımsız olarak istenir. Ölüm anına kadar geçen sürede doğan iş göremezlik zararı yine ayrı hesaplanır. Yakınlar ayrıca kendi acıları için manevi tazminat talep edebilir; bu kalem zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır.

Kimlerin talep edebileceği konusunda sık yanılgıya düşülür. Belirleyici olan mirasçılık değil, fiilen destek görmedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2007/4-222, K. 2007/222, T. 18.04.2007 sayılı kararında bu tazminatın miras hukuku ile ilgisi bulunmadığını belirtmiştir. Mirası reddeden eş de talepte bulunabilir; destek görmediği anlaşılan mirasçının talebi ise reddedilir.

Örnek Hesaplama: Ölümlü Kaza

Aşağıdaki tabloda yer alan verilerin tamamı temsilidir. Örnekte kırk yaşında vefat eden ve geride eşi ile iki çocuğu kalan temsili bir profil kullanılmıştır. Tabloda tutar değil, payların nasıl dağıldığı ve sürelerin nasıl belirlendiği gösterilmektedir. Amaç mekanizmayı anlaşılır kılmaktır.

Destek Gören	Destek Payı	Destek Süresi
Eş	Payların en yükseği	Bakiye ömür boyunca, yeniden evlenme ihtimali gözetilerek
Birinci çocuk	Eşin payından düşük	Öğrenim durumuna göre belirlenen yaşa kadar
İkinci çocuk	Birinci çocukla eşit	Öğrenim durumuna göre belirlenen yaşa kadar
Ölenin kendi payı	Hesap dışında bırakılır	Hesaba girmez

Tablodaki dağılım temsili niteliktedir ve her dosyada aile yapısına göre yeniden belirlenir. Paylar zaman içinde değişir; bir çocuğun destek süresi dolduğunda onun payı diğer hak sahiplerine dağılır ve eşin payı yükselir. Bu nedenle hesap tek bir oran üzerinden değil, dönemlere bölünerek yapılır. Sonuç yine yalnızca aktüerya bilirkişi raporuyla ortaya çıkar.

Sigorta Ödemesi Tazminattan Düşülür mü?

Evet, zorunlu trafik sigortasından alınan ödeme kusurlu taraftan istenecek trafik kazası tazminatından mahsup edilir. Bunun nedeni, aynı zararın iki kez karşılanmasının önlenmesidir. Sigorta bir zarar sigortasıdır; ödeme gerçek zarar hesaplanarak yapılır ve hesaplanan tutarın bir kısmını karşılar. Kalan kısım için sürücüye ve araç işletenine gidilir.

Trafik kazası sigorta tazminatı hesaplama işlemi iki aşamalıdır. Önce gerçek zarar aktüeryal yöntemle bulunur, ardından bu tutarın poliçe teminatı içinde kalıp kalmadığına bakılır. Teminat limitleri her yıl güncellenir ve geçerli tutar, poliçenin düzenlendiği tarihe değil kazanın gerçekleştiği tarihe göre belirlenir. Aşağıdaki tablo otomobil sınıfı için son iki yılın limitlerini göstermektedir.

Teminat Türü	2025	2026
Sakatlanma ve ölüm, kişi başına	2.700.000 TL	3.600.000 TL
Sakatlanma ve ölüm, kaza başına	13.500.000 TL	18.000.000 TL
Maddi hasar, araç başına	300.000 TL	400.000 TL
Maddi hasar, kaza başına	600.000 TL	800.000 TL

Tablodaki rakamlar bir ocak 2026 itibarıyla yürürlüktedir. Minibüs, otobüs ve kamyon gibi diğer araç türlerinde kaza başına tutarlar farklılaşır. Teminat limiti ödenecek tutar değil, sigortacının sorumluluğunun üst sınırıdır. Hesaplanan zarar limitin altında kalıyorsa yalnızca hesaplanan tutar ödenir ve limit rakamı kendiliğinden bir alacak doğurmaz.

Teminat Limiti Aşılırsa Ne Olur?

Hesaplanan zarar poliçe limitini aşarsa süreç bitmez, yalnızca muhatap değişir. Sigortacı limite kadar olan kısımdan sorumludur. Bakiye için doğrudan kusurlu sürücüye ve araç işletenine başvurulur. İkisi zarar görene karşı birlikte sorumludur ve alacak malvarlıklarından tahsil edilir.

Uygulamada birkaç yol daha vardır. Kusurlu tarafın ihtiyari mali sorumluluk poliçesi bulunuyorsa zorunlu teminatın üzerindeki kısım buradan karşılanır; bu poliçe zorunlu değildir ancak yaygın biçimde yaptırılır. Ağır kazalarda kaza başına limit de belirleyici hâle gelir. Aynı kazada birden fazla kişi zarar görmüşse kişi başına düşen tutar, kaza başına limitin hak sahipleri arasında paylaştırılmasıyla sınırlanabilir. Bu nedenle çok yaralılı kazalarda başvurunun gecikmemesi önem kazanır.

Mahsup, ödemenin yapıldığı gündeki tutarla değil güncellenmiş değeriyle yapılır; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/7650, K. 2024/8358, T. 30.09.2024 sayılı kararı ödemenin güncellenerek düşülmesi gerektiğini belirtmiştir. Her ödeme de aynı biçimde mahsup edilmez. Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası gibi meblağ sigortalarından alınan tutarlar gerçek zarar hesabına dahil edilmez ve düşülmez. Zorunlu trafik sigortasının ödemesi ise düşülür. Teminat limitleri her yıl güncellenir ve geçerli tutar kaza tarihindeki poliçeden okunur; güncel bilgi için trafik sigortası teminat limitleri sayfamıza bakabilirsiniz. Şunu özellikle belirtmek gerekir: teminat limiti ödenecek tutar değil, sigortacının sorumluluğunun üst sınırıdır.

Sigorta Şirketi Eksik Ödeme Yaparsa

Eksik ödeme, bu dosyalarda en sık yaşanan sorundur. Sigortacının hesabı çoğu zaman gerçek zararın altında kalır. Kayıp yüzdesi düşük hesaplanmış, kusur dağılımı sigortacı lehine kabul edilmiş, pasif dönem hiç dikkate alınmamış veya bakıcı gideri atlanmış olabilir. Aradaki fark bakiye tazminat olarak istenir.

İlk teklifi değerlendirmeden kabul etmemek gerekir. Eksper raporuna itiraz edebilir ve kendi hesabınızı dosyaya sunabilirsiniz. Teklifin gerekçesini ve hesap dökümünü yazılı istemek itiraz aşamasında elinizi güçlendirir. Ödeme sırasında imzalatılan belgeler de dikkat gerektirir.

Ödeme alınırken imzalanan ibraname kesin sonuç doğurmaz. Belgeyi imzalamış olmak, zarar karşılanmadığı sürece talep hakkını bitirmez. Belirleyici olan belgenin başlığı değil içeriğidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/6, K. 2024/292, T. 29.05.2024 sayılı kararında ölçütü açıkça ortaya koymuştur.

“Gerçek anlamda ibranameden söz edebilmek için tazmin edilecek miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunmaması koşuldur. Başka bir anlatımla, açık oransızlığın bulunduğu durumlarda anılan belge ibraname değil, ancak makbuz niteliğindedir.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/6, K. 2024/292, T. 29.05.2024

Kararın sizin dosyanız açısından anlamı nettir. Ödeme almış ve belge imzalamış olmanız bakiye talebinizi kendiliğinden sona erdirmez. Belirleyici olan belgenin başlığı değil, ödenen tutarın gerçek zararı karşılayıp karşılamadığıdır. İmza sırasında fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğunu belirten şerh koymak süreci kolaylaştırır. Karayolları Trafik Kanunu m. 111 uyarınca yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşmalar, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebilir. Manevi tazminat bakımından ise durum farklıdır; bu kalem bölünemez nitelikte olduğundan usulüne uygun bir ibra sonuç doğurur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/10644, K. 2025/12731, T. 18.09.2025).

Bilirkişi Raporuna İtiraz

Trafik kazası tazminat hesaplama raporunda sonucu belirleyen unsur, rakama giden adımlardır. Hangi ücretin esas alındığı, hangi yaşam tablosunun kullanıldığı, dönem ayrımı ve mahsuplar ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Bu kontrol yapılmazsa eksik tutar kesinleşir. İtiraz süresi geçtikten sonra rapor hükme esas alınır.

Uygulamada dört hata sık tekrar eder. Birincisi yanlış ücret esasıdır; çıplak brüt veya net tutar kullanılmıştır. İkincisi hatalı maluliyet oranıdır; kaza tarihinde yürürlükte olmayan yönetmelik uygulanmıştır. Üçüncüsü pasif dönemin hiç hesaba katılmamasıdır. Dördüncüsü mahsup hatasıdır; meblağ sigortasından alınan ödeme yanlışlıkla düşülmüştür.

Raporun taşıması gereken nitelik içtihatta açıkça tanımlanmıştır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/2328, K. 2024/5436, T. 02.07.2024 sayılı kararı ölçütü şöyle koymuştur.

“Bilirkişi raporlarının ayrıntılı, bilimsel, taraf ve kanun yolu denetimine elverişli, somut olayın özelliklerine uygun nitelikte olması gerekir.”

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/2328, K. 2024/5436, T. 02.07.2024

İtiraz, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılır. Dilekçede hangi adımın hatalı olduğu ve doğrusunun ne olması gerektiği somut biçimde gösterilmelidir; genel nitelikli itirazlar sonuç vermez. Kaza tespit tutanağı ile bilirkişi raporu arasında çelişki varsa bu çelişkinin yeni bir heyet raporuyla giderilmesi zorunludur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/10934, K. 2023/13296, T. 11.12.2023). Büromuz dosyaları aktüer hesaplama uzmanıyla birlikte yürütür.

Hesaplama İçin Gerekli Belgeler

Trafik kazası tazminat hesaplama işleminin doğruluğu toplanan belgelerle orantılıdır. Eksik belgeyle yapılan hesap varsayımlara dayanır ve gerçek zararı yansıtmaz. Aşağıdaki belgeler bu dosyalarda standart olarak istenir. Listeyi kaza sonrası ilk günlerden itibaren oluşturmaya başlamak avantaj sağlar.

• Kaza tespit tutanağı ve kolluk evrakı.
• Maluliyet raporu; yetkili sağlık kuruluşunun sağlık kurulundan alınır.
• Kusur bilirkişi raporu veya ceza dosyasındaki kusur değerlendirmesi.
• Son bir yıla ait bordrolar ve işyeri yazısı.
• Serbest çalışanlar için vergi beyannamesi ve meslek odası kaydı.
• Hastane kayıtları, epikriz ve ameliyat raporu.
• Tedavi faturaları, reçeteler ve ulaşım belgeleri.
• Ölüm halinde veraset ilamı ve vukuatlı nüfus kayıt örneği.

Belgelerin bir kısmını kendiniz temin edemezsiniz. Ceza soruşturma dosyası, kolluk evrakı ve karşı aracın poliçe bilgisi vekaletname ile avukat tarafından istenir. Sağlık kurulu raporu için sevk süreci de aynı yolla yürütülür. Elinizde eksik belge bulunması başvuruyu engellemez; eksikler süreç içinde tamamlanır. Aldırdığınız maluliyet raporu sonuçta kullanılmasa dahi rapor ücretinden sigorta şirketi sorumludur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/10898, K. 2024/7861, T. 18.09.2024).

Online Araçlar Ne Kadar Güvenilir?

Online araçlar yaklaşık sonuç verir, kesin sonuç vermez. Bizim sayfamızdaki araç da dahil olmak üzere tüm trafik kazası tazminat hesaplama araçları belirli varsayımlarla çalışır. Kullanıcıdan alınan beş veri dışındaki her şey standart kabul edilir. Oysa gerçek dosyada bilirkişi çok daha fazla değişkeni birlikte değerlendirir.

Karşılaştırma Kriteri	Online Araç	Aktüerya Bilirkişi Raporu
Veri kaynağı	Kullanıcının girdiği beş veri	Dosyadaki tüm belgeler ve resmî kayıtlar
Ücret tespiti	Girilen tutar doğru kabul edilir	Bordro ve kayıtlarla denetlenir
Dönem ayrımı	Standart varsayım uygulanır	Kişinin fiili durumuna göre belirlenir
Mahsuplar	Kural olarak hesaba katılmaz	Sigorta ve kurum ödemeleri ayrıca işlenir
Hukuki geçerlilik	Bilgi amaçlıdır, delil değildir	Mahkemede hükme esas alınır

Tablo aracın işe yaramadığını değil, sınırlarını gösterir. Araç, dosyanızın büyüklük sırasını anlamak ve gelen teklifin makul olup olmadığını sezmek için yararlıdır. Sigortacının rakamı aracın verdiği aralığın çok altındaysa bu bir uyarı işaretidir. Aracın sonucuna dayanarak dava değeri belirlemek doğru olmaz.

Başvuru ve Dava Süreci

Süreç doğrudan mahkemeyle başlamaz. Sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması dava şartıdır; bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir. Aynı kural tahkim başvurusu için de geçerlidir. Aşağıdaki adımlar uygulamada izlenen sıralamayı göstermektedir.

• Kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasına yazılı başvuru yapılır.
• Sigortacı yasal süresi içinde yanıt vermezse tahkim veya dava yolu açılır.
• Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulur; hakem dosya üzerinden inceleme yapar.
• Firmaya karşı ticari nitelikli taleplerde arabuluculuk dava şartı olarak aranır.
• Sonuç alınamayan dosyalarda asliye ticaret veya asliye hukuk mahkemesinde dava açılır.

Faizin başlangıcı ayrıca belirlenir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/1121, K. 2024/5725, T. 09.07.2024 sayılı kararına göre sigortacı, hasarın ihbarından itibaren kırk beş gün sonra temerrüde düşer. Tahkim yolunda ise vekalet ücreti farklı hesaplanır; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/2310, K. 2023/7317, T. 31.05.2023 sayılı kararına göre maktu ücretin altına inmemek kaydıyla hesaplanan tutarın beşte biri oranında ücrete hükmedilir. Süreler ise dosyaya göre değişir ve taahhüt edilemez. Sigorta başvurusu sonuç verirse süreç bir ile üç ay içinde kapanır. Tahkim başvuruları çoğunlukla altı ile on iki ay, mahkeme yolundaki yargılama ise on iki ile yirmi dört ay sürer. Süreyi en çok uzatan etken maluliyet raporunun beklenmesi ve rapora yapılan itirazlardır.

Hesaplama Sürecinde Avukat Desteği

Trafik kazası tazminat hesaplama sürecinde sonucu belirleyen unsur, hesabın adım adım denetlenmesidir. Ücret esasının doğru alınması ve dönem ayrımının eksiksiz yapılması teknik değerlendirme gerektirir. Mahsupların yerinde uygulanıp uygulanmadığı da ayrıca kontrol edilmelidir. Bu noktalardan birinde yapılan hata, tazminatın gerçek zararın belirgin biçimde altında kalmasına yol açar.

URSA Avukatlık olarak dosyaları aktüer hesaplama uzmanıyla birlikte yürütüyoruz. Süreç, belgelerin incelenmesi ve zarar kalemlerinin ayrıştırılmasıyla başlar; ardından başvuru hazırlanır ve gelen teklif kendi hesabımızla karşılaştırılır. Bilirkişi raporlarına itiraz aşaması ayrıca takip edilir. Ön değerlendirme talep edebilirsiniz; genel işleyiş için trafik kazası avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Yargıtay Kararları Işığında Trafik Kazası Tazminat Hesabı

Trafik kazası tazminatı hesabının çerçevesini kanun metni değil, uygulamada yerleşen içtihat belirler. Aşağıda hesabın her adımını doğrudan etkileyen kararlar konu başlıklarına göre toplanmıştır. Kararların ilgili bölümleri tırnak içinde ve kısaltılmadan aktarılmış, altlarına dosyanız açısından ne anlama geldiği yazılmıştır. Künyeleri bilirkişi raporunuzu incelerken ve itiraz dilekçesi hazırlarken doğrudan kullanabilirsiniz.

Gerçek Zarar İlkesi ve Hesaplama Yöntemi

Tazminat hesabının çıkış noktası gerçek zararın bulunmasıdır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/15582, K. 2023/6813, T. 22.05.2023 sayılı kararında bu ilkeyi şöyle ifade etmiştir: "Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır." Karara göre hesapta kullanılan her veri, gerçeğe daha yakın bir veriyle değiştirilebiliyorsa değiştirilmelidir.

Aynı kararda hesaplama yöntemine ilişkin ikinci bir tespit yer alır. Tespit, yıllarca uygulanan bir formülün terk edildiğini ortaya koymaktadır. Kararın ilgili bölümü şöyledir: "Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulama alanı bulan %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir." Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında genel şartlar ekindeki cetveller dayanaksız kalmıştır. Bugün bu formülle yapılan hesap güncel içtihada aykırıdır.

Yerine uygulanacak yöntem de içtihatta gösterilmiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/8181, K. 2023/11355, T. 25.10.2023 sayılı kararında tazminatın "%1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir." demiştir. Aynı daire, E. 2024/9246, K. 2024/10223, T. 24.10.2024 sayılı kararında "tazminat tutarının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi esas alınarak hesaplanmasının yerinde olduğu" sonucuna varmıştır.

Pratik karşılığı şöyledir. Elinizdeki raporda teknik faiz oranı geçiyorsa ya da hesabın genel şartlar ekindeki cetvele dayandığı yazıyorsa, rapor güncel yönteme uygun değildir. Bu tek başına itiraz gerekçesidir. İtiraz dilekçesinde yukarıdaki kararların künyelerine dayanarak yeni hesap istenmesi doğru yoldur.

TRH 2010 Yaşam Tablosunun Kabulü

Bakiye ömrün hangi tabloya göre bulunacağı uzun süre tartışılmıştır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2020/2598, K. 2021/34, T. 14.01.2021 sayılı kararıyla daireler arasında birliğin sağlanması, tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi gerekçeleriyle bakiye ömrün belirlenmesinde TRH 2010 tablosunun esas alınmasına karar vermiştir. Karar, PMF 1931 tablosunun uygulamadan kalktığı tarihi belirler.

Karar öncesinde bakiye ömür Fransa kökenli bir cetvele göre bulunuyordu ve kadın ile erkek için tek değer veriliyordu. Sonraki kararlar yeni çizgiyi pekiştirmiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/14401, K. 2024/11769, T. 28.11.2024 sayılı kararında "Yargıtay kararları ile TRH 2010 Yaşam Tablosu ve ayrıca progresif rant yönteminin uygulanması içtihat edildiğinden" ifadesine yer vermiştir. Aynı dairenin E. 2022/10898, K. 2024/7861, T. 18.09.2024 sayılı kararında ise "Anayasa Mahkemesi kararı ve yargıtay içtihatları gereği TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemince yapılan hesaplamanın yerinde olduğu" belirtilmiştir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/16763, K. 2025/171, T. 07.01.2025 sayılı kararında da "gerçek zararın hesaplanmasında TRH 2010 Yaşam Tablosunun ve progresif rant yönteminin esas alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı" sonucuna varılmıştır. Üç karar birlikte okunduğunda tablo ve yöntem tartışmasının kapandığı görülür.

Bilirkişi Raporunun Denetime Elverişliliği

Rapor doğru yöntemi kullansa dahi denetlenebilir olmak zorundadır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/1121, K. 2024/5725, T. 09.07.2024 sayılı kararında ölçüt şöyle konmuştur: "hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunun meri mevzuata göre TRH 2010 yaşam tablosu, progresif rant yöntemi kullanılarak ve muhtemel bakiye ömrü dikkate alınarak hazırlandığı, denetime elverişli olduğu". Karar, raporun taşıması gereken üç unsuru bir arada sayar: doğru tablo, doğru yöntem ve bakiye ömrün gözetilmesi. Bunlardan biri eksikse rapor hükme esas alınamaz.

Aynı dairenin E. 2023/2328, K. 2024/5436, T. 02.07.2024 sayılı kararı ölçütü genişletir. Karara göre bilirkişi raporlarının "ayrıntılı, bilimsel, taraf ve kanun yolu denetimine elverişli, somut olayın özelliklerine uygun nitelikte" olması gerekir. Rapor bu nitelikleri taşımıyorsa hükme esas alınamaz; sonuç rakamının makul görünmesi tek başına yeterli değildir.

Raporlar arasında çelişki bulunması ayrı bir bozma sebebidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/10934, K. 2023/13296, T. 11.12.2023 sayılı kararında "kusur konusunda tüm tereddütleri giderecek ve kaza tespit tutanağı ile bilirkişi raporu arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde konusunda uzman bilirkişi heyetinden yeni bir rapor alınması ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekir" denilmiştir. Tutanaktaki kusur dağılımı ile rapordaki dağılım farklıysa mahkeme bu farkı gidermek zorundadır.

Maluliyet Raporunun Geçerlilik Şartları

Hesabın en güçlü çarpanı maluliyet oranıdır ve rapor bu nedenle sıkı denetime tabidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/16763, K. 2025/171, T. 07.01.2025 sayılı kararında geçerli raporun nitelikleri sayılmıştır: rapor, "kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kaza ile illiyetli, başvurucunun muayenesi gerçekleştirilerek, mevzuatta yer alan bekleme süresine uyularak gerekçeli ve denetime açık olarak düzenlenmiş" olmalıdır.

Kaza tarihi ölçütü daha eski kazalarda farklı yönetmeliği işaret eder. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/9991, K. 2024/5816, T. 05.06.2024 sayılı kararında raporun "kaza tarihinde yürürlükte olan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olmak suretiyle" alınması gerektiği belirtilmiştir. Hangi yönetmeliğin uygulanacağını raporun tarihi değil kazanın tarihi belirler.

Raporu düzenleyen kuruluşun yetkisi de denetlenir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/10898, K. 2024/7861, T. 18.09.2024 sayılı kararında raporun "kaza tarihindeki mevzuata uygun bir şekilde, mevzuatın görevlendirdiği Üniversite Hastanesi tarafından, öncesindeki tedavi evrakları incelenmek, fiziki muayenesi yapılmak ve kaza ile illiyeti kurulmak suretiyle hazırlanmış olduğu" tespitine yer verilmiştir.

Raporun zamanlaması bakımından da açık bir kural vardır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/10934, K. 2023/13296, T. 11.12.2023 sayılı kararında "Devamlı engellilik raporu verilmeden önce, hastada iyileşmenin durduğu, son bir senedir herhangi bir düzelmenin olmadığı tespit edilmelidir." denilmiştir. Erken alınan rapor kalıcı kaybı göstermez ve gerçek oranın altında kalır.

Sigorta Teminatının Kapsamı

Zorunlu trafik sigortası yalnızca kalıcı kaybı değil, iyileşme sürecindeki zararları da karşılar. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/14401, K. 2024/11769, T. 28.11.2024 sayılı kararında "uzman doktor bilirkişi heyetinin düzenlediği raporla saptanan iyileşme süresine ilişkin geçici iş göremezlik zararı ile bakıcı giderinden doğan zararın trafik sigortasının teminatı kapsamında olmasına" karar verilmiştir. Aynı yönde E. 2024/9246, K. 2024/10223, T. 24.10.2024 ve E. 2023/3273, K. 2025/1514, T. 03.02.2025 sayılı kararlar bulunmaktadır.

Rapor gideri de sigortacıya yüklenebilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/10898, K. 2024/7861, T. 18.09.2024 sayılı kararında "başvuru sahibinin aldırdığı maluliyet raporu faydasız kalmış olsa dahi sigorta şirketinin rapor ücretini ödemesi gerektiği" belirtilmiştir. Aldırdığınız rapor sonuçta kullanılmasa bile masrafı üstlenmek zorunda değilsiniz.

Sigortacının ne zaman temerrüde düşeceği faizin başlangıcını tayin eder. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/1121, K. 2024/5725, T. 09.07.2024 sayılı kararında "sigortacının temerrüt tarihinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1427 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince hasarın ihbarından itibaren 45 gün sonrası olduğu" tespit edilmiştir.

Müterafik Kusur ve Hatır Taşıması İndirimleri

İndirim yapılabilmesi için somut delil aranır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/14401, K. 2024/11769, T. 28.11.2024 sayılı kararında "davacının müterafik kusurlu sayılmasını gerektirir somut neden bulunmadığı gözetildiğinde bu nedenle tazminattan indirim yapılmayışında usulsüzlük görülmemesine" denilmiştir. Sigorta şirketinin soyut iddiası tek başına indirim doğurmaz.

İndirim için ayrıca illiyet bağı aranır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/16763, K. 2025/171, T. 07.01.2025 sayılı kararında "başvurucu yaralanmalarının bacak ve ayak kısmına yönelik olması sebebiyle müterafik kusurun varlığına ilişkin dosyada bir delil bulunmadığı" gerekçesiyle indirim reddedilmiştir. Koruyucu tedbirin kullanılmaması, oluşan yaralanmayla bağlantılı değilse indirim uygulanmaz.

Bağlantının kurulduğu hallerde ise indirim uygulanır ve oranı içtihatta somutlaşmıştır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/23780, K. 2023/999, T. 25.01.2023 sayılı kararında "bilirkişi raporu ile belirlenen tazminat miktarından davacı kask takmadığından %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği" belirtilmiştir. Hatır taşımasında da benzer bir oran uygulanmaktadır; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/8455, K. 2025/2331, T. 13.02.2025 sayılı kararıyla yüzde 20 hatır taşıması indirimi uygulanan hakem kararı onanmıştır.

Yapılan Ödemelerin Mahsubu

Daha önce alınan ödeme hesaptan düşülür, ancak nominal tutarıyla değil. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/7650, K. 2024/8358, T. 30.09.2024 sayılı kararında izlenecek yol şöyle özetlenmiştir: "olay tarihindeki verilere göre yeniden maluliyet raporu alınması ve bu maluliyet raporunda belirlenen gerçek maluliyet oranının karşılığı olan sürekli iş göremezlik tazminatının TRH-2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi ile davalı tarafça yapılan ödemenin de güncellenerek düşülmesi suretiyle hesaplanması için rapor alınıp sonucuna göre hüküm kurulması gerekir".

Karar iki şeyi birden söyler. Birincisi, ödeme güncellenerek düşülür; yıllar önce alınan tutarın bugünkü karşılığı bulunur. İkincisi, mahsup yapılmadan önce maluliyet oranının doğru saptanmış olması gerekir. Sigortacının düşük orana göre yaptığı ödemenin nominal tutarıyla mahsup edilmesi kazazedeyi iki kez zarara uğratır. Bu nedenle mahsup kalemi rapor incelenirken ayrıca kontrol edilmelidir.

İbraname ve Açık Oransızlık Denetimi

Ödeme sırasında imzalanan belgenin niteliği Hukuk Genel Kurulu tarafından açıklığa kavuşturulmuştur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/6, K. 2024/292, T. 29.05.2024 sayılı kararında ölçüt şöyledir: "Gerçek anlamda ibranameden söz edebilmek için tazmin edilecek miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunmaması koşuldur. Başka bir anlatımla, açık oransızlığın bulunduğu durumlarda anılan belge ibraname değil, ancak makbuz niteliğindedir."

Aynı kararda kanuni dayanak da gösterilmiştir. Karayolları Trafik Kanunu m. 111 uyarınca tazminat miktarlarına ilişkin olup da "yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan" anlaşmalar, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebilir. Kurul, iptal nedeninin nesnel bir ölçüye bağlandığını belirtmiştir. Zarar gören yönünden yetersizliğin bulunması yeterli sayılmış, ayrıca bir irade sakatlığı aranmamıştır.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2024/10561, K. 2025/8629, T. 22.05.2025 sayılı kararı aynı ilkeyi farklı bir açıdan ifade eder: "Hakkın gerçek tutarda ödendiğini ihtiva etmeyen ibra sözleşmeleri veya ibra beyanını muhtevi diğer ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir". Karar, belgenin tamamen geçersiz sayılmadığını, yalnızca ödenen tutar kadar hüküm doğurduğunu gösterir.

Oransızlığın nasıl ölçüleceği de kararlarda somutlaşmıştır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/15582, K. 2023/6813, T. 22.05.2023 sayılı kararında "Ödenen miktarla ödenmesi gereken miktar arasında 95.100,00 TL'den fazla bir fark mevcut olduğundan ibraname alındığı hususunun KTK 111. maddesi karşısında geçerli bir iddia olarak kabul edilemeyeceği" belirtilmiştir. Aynı dairenin E. 2023/8181, K. 2023/11355, T. 25.10.2023 sayılı kararında ise ödemenin talebin yalnızca bir kısmını karşıladığı gerekçesiyle taleplerin reddedilmesi bozma sebebi sayılmıştır.

Manevi tazminat bakımından ise sonuç farklıdır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/10644, K. 2025/12731, T. 18.09.2025 sayılı kararında "manevi tazminatın bölünemeyeceği ilkesi göz önüne alındığında" usulüne uygun ibranın bu kalem yönünden geçerli sayıldığı belirtilmiştir. Maddi tazminattaki oransızlık denetimi manevi tazminat için aynı biçimde işlemez.

Ceza Dosyasının Etkisi ve Tahkimde Vekalet Ücreti

Ceza dosyasındaki tespitlerin tazminat davasına etkisi sınırlıdır ama sıfır değildir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/2328, K. 2024/5436, T. 02.07.2024 sayılı kararında ayrım şöyle kurulmuştur: Türk Borçlar Kanunu m. 74 gereğince "ceza mahkemesince belirlenen kusur oranı veya beraat kararları hukuk hakimi bakımından bağlayıcı olmamakla birlikte, hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız olmayıp ceza mahkemesince fiilin hukuka aykırılığına yönelik kesinleşen maddi olgular hukuk hakimi bakımından da bağlayıcı ve taraflar yönünden de kesin delil niteliği taşıyacağı" belirtilmiştir.

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuran kazazedeler için vekalet ücreti kuralı ayrıca dikkat gerektirir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/2310, K. 2023/7317, T. 31.05.2023 sayılı kararında "maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, fazla vekalet ücretine karar verilmesi bozmayı gerektirir." denilmiştir. Aynı kararda "Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez." ilkesi de yer alır. Aynı yönde E. 2021/17702, K. 2022/13931, T. 07.11.2022 ve E. 2023/10934, K. 2023/13296, T. 11.12.2023 sayılı kararlar bulunmaktadır.

Bu kural tahkim ile dava arasında tercih yaparken hesaba katılmalıdır. Tahkim daha hızlı sonuç verir ve masrafı düşüktür. Buna karşılık lehinize hükmedilecek vekalet ücreti mahkemeye göre düşük kalır. Dosyanın tutarı, belge durumu ve kusurun tartışmalı olup olmadığı birlikte değerlendirilerek karar verilmelidir.

Trafik Kazası Tazminat Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular

Aşağıda en çok sorulan on soruyu yanıtladık. Yanıtlar kısadır ve her biri kendi başına okunur. Tutar soruları rakamla değil, tutarı belirleyen unsurlar üzerinden yanıtlanmıştır. Dosyanıza özgü değerlendirme için hukuki destek almanız gerekir.

Trafik kazası tazminatı ne kadar olur?

Trafik kazası tazminat hesaplama sonucunda sabit bir tutar yoktur. Sonucu dört veri belirler: giydirilmiş brüt geliriniz, maluliyet raporundaki oran, kazadaki kusur dağılımınız ve yaşınıza bağlı bakiye ömür. Aynı yaralanma farklı gelir ve farklı oranla çok farklı sonuç verir. Kesin rakam yalnızca aktüerya bilirkişi raporuyla ortaya çıkar.

Hesaplamada brüt maaş mı net maaş mı kullanılır?

Brüt maaş kullanılır ve üstelik çıplak brüt değil, giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Bordrodaki brüt tutara yol, yemek, ikramiye ve düzenli sosyal yardımlar eklenir. Net tutar üzerinden yapılan hesap gerçek zararın altında kalır. Bu, bilirkişi raporlarında en sık rastlanan hatalardan biridir.

Kusurluysam tazminatım ne kadar düşer?

Hesaplanan zarardan kusurunuz oranında indirim yapılır. Yüzde otuz kusurlu bulunursanız zararın yüzde yetmişini tahsil edersiniz. Kusurunuzun bulunması tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz, yalnızca tutarı azaltır. Emniyet kemeri veya kask kullanmamış olmanız da müterafik kusur sayılır ve ayrıca indirim sebebi olur. Yalnızca tam kusurlu sürücü kendi zararını isteyemez.

Maluliyet oranım düşük çıktı, itiraz edebilir miyim?

Evet, itiraz edebilirsiniz. Rapora karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde gerekçeli itiraz sunulur. İtirazın somut dayanağı olmalıdır; kurulun eksik uzmanlıkla toplanması, muayene yapılmaması veya kaza tarihinde yürürlükte olmayan yönetmeliğin uygulanması geçerli gerekçedir. Talep üzerine Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanesinden yeni rapor alınabilir.

Sigortadan aldığım para tazminattan düşülür mü?

Zorunlu trafik sigortasından alınan ödeme düşülür; çünkü bu bir zarar sigortasıdır ve gerçek zarar hesaplanarak ödenir. Buna karşılık zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası gibi meblağ sigortalarından alınan tutarlar düşülmez. İki poliçe türünü ayırmak gerekir. Yanlış mahsup, bilirkişi raporlarında sık görülen hatalardandır.

Online hesaplama sonucu ile mahkeme sonucu neden farklı çıkar?

Araç yalnızca girdiğiniz beş veriyle çalışır ve geri kalan her şeyi standart kabul eder. Bilirkişi ise dosyadaki tüm belgeleri, resmî kayıtları ve mahsupları birlikte değerlendirir. Ücret tespiti, dönem ayrımı ve mahsuplar dosyaya göre değişir. Bu nedenle aracın sonucu yaklaşık bir aralık verir.

Manevi tazminat da hesaplanabilir mi?

Hayır, manevi tazminat formülle hesaplanmaz. Tutarı doğrudan hâkim takdir eder; aktüerya hesabı, katsayı veya oran kullanılmaz. Takdirde tarafların ekonomik durumu, kusurun ağırlığı ve yaralanmanın derecesi gözetilir. İnternetteki manevi tazminat hesaplama araçları gerçeği yansıtmaz. Bu kalem ayrıca zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır.

Bilirkişi raporuna nasıl itiraz edilir?

Raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkemeye gerekçeli dilekçe sunulur. Dilekçede hangi adımın hatalı olduğu ve doğrusunun ne olması gerektiği somut biçimde gösterilir; ücret esası, dönem ayrımı ve mahsuplar ayrı ayrı ele alınır. Genel nitelikli itirazlar sonuç vermez. Mahkeme ek rapor alabilir veya yeni heyet görevlendirebilir.

Tazminat hesabı hangi tarihteki verilere göre yapılır?

Trafik kazası tazminatı hesabında kaza tarihi esas alınır; uygulanacak mevzuat ve maluliyet yönetmeliği bu tarihe göre saptanır. Buna karşılık ücret ve asgari ücret verileri güncel değerlerle işlenir. Bilinen dönemde gerçek kazanç, sonraki dönemde ise güncel asgari ücret esas alınır. Bu ayrım rapor incelenirken kontrol edilmelidir.

Tazminat davası ne kadar sürer?

Sigorta başvurusu sonuç verirse süreç bir ile üç ay içinde kapanır. Tahkim başvuruları genellikle altı ile on iki ay sürer. Mahkeme yolunda yargılama uygulamada on iki ile yirmi dört ay sürer. Süreyi en çok uzatan etken maluliyet raporunun beklenmesi ve rapora yapılan itirazlardır.

Trafik Kazası Tazminat Hesaplama Sürecinin Özeti

Trafik kazası tazminat hesaplama işlemi dört veriye dayanır: giydirilmiş brüt gelir, maluliyet oranı, kusur dağılımı ve yaşa bağlı bakiye ömür. Hesap, kazazedenin çalışabileceği süre boyunca elde edeceği kazancın maluliyet ve kusur oranıyla düzeltilip bugünkü değere indirgenmesi mantığına dayanır. Aktif dönemde kişinin kendi geliri, pasif dönemde ise asgari ücret esas alınır ve pasif dönemin atlanması tazminatı belirgin biçimde eksiltir. Ücret hesaba çıplak brüt olarak değil, yol ve ikramiye gibi düzenli ödemeler eklenerek girer. Kusurun bulunması hakkı ortadan kaldırmaz, yalnızca tutarı azaltır. Zorunlu trafik sigortasından alınan ödeme mahsup edilirken meblağ sigortalarından alınan tutarlar düşülmez. Ödeme almış ve belge imzalamış olmak, tutar gerçek zararın altındaysa bakiye talebi sona erdirmez. Sayfadaki araç yalnızca yaklaşık bir aralık verir ve sonucu aktüerya bilirkişi raporunun yerine geçmez.