İş Kazası Tazminat Hesaplama

İş kazası tazminatı, kanundan doğan bir haktır ve tutarı maluliyet oranı, kusur oranı ve gelir düzeyine göre belirlenir. Aşağıdaki araç, girdiğiniz birkaç veriyle iş kazası tazminat hesaplama konusunda kaba bir ön fikir verir; amacı, elinizdeki verilerle yaklaşık bir aralık görmenizi sağlamaktır.

Gerçek tutar, mahkemenin atayacağı bilirkişinin hazırlayacağı ayrıntılı rapor ile belirlenir ve araçtan farklı, daha kapsamlı bir yöntem izler. Aracı kullanmadan önce, hemen altındaki uyarıyı okumanızı öneririz.

Aracın verdiği tutar bir ön fikirdir; bilirkişi raporunun yerine geçmez. Dosyanızı birlikte değerlendirelim.

Bu Araç Neyi Hesaplar, Neyi Hesaplamaz?

Araç yalnızca gelir, maluliyet oranı ve kusur oranını çarparak kaba bir tahmin üretir; on iki aylık bir kaybı esas alır. Yaşınızı, bakiye ömrünüzü, yaşam tablosunu, aktif ve pasif dönem ayrımını hesaba katmaz. Bu üç veri dışında hiçbir unsuru değerlendirmez.

Bu nedenle gerçek tazminat, aracın verdiği tutarın belirgin biçimde üzerinde çıkabilir. Aradaki fark küçük bir sapma değildir; aktif ve pasif dönem hesaba katıldığında sonuç birkaç kat değişebilir. Çünkü araç yalnızca bir yıllık kaybı esas alır, gerçek hesap ise kişinin çalışabileceği tüm süreyi kapsar. Aşağıdaki "Gerçek Hesap Nasıl Yapılır?" başlığı, aracın kullanmadığı ama mahkemede esas alınan yöntemi anlatır.

Aracı Kullanmak İçin Hangi Bilgiler Gerekir?

• Aylık net gelir: bordronuzda veya gelir belgenizde yazan net tutar girilir.
• Maluliyet oranı: SGK Sağlık Kurulu raporunda veya mahkemeye sunulan bilirkişi raporunda yazan yüzdedir.
• Kusur oranı: iş kazası tespit tutanağında veya kusur bilirkişi raporunda belirtilen işveren kusur yüzdesidir.

Kusur raporu, uygulamada A sınıfı iş güvenliği uzmanlarından oluşan bir bilirkişi heyetince düzenlenir; heyette olayın geçtiği alanda uzmanlığı bulunan bir üye yer almalıdır (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/8313, K. 2024/1156, T. 13.02.2024). Elinizde henüz bir maluliyet veya kusur raporu yoksa, aracı yaklaşık bir değerle deneyebilirsiniz; ancak sonuç yalnızca fikir vericidir ve rapor elinize geçtiğinde yeniden hesaplamanız önerilir. Gelir alanına net tutarın girilmesi gerekir, brüt tutar sonucu yanıltır.

İş Kazası Tazminatı Hangi Kalemlerden Oluşur?

İş kazası tazminatı tek bir kalemden oluşmaz. Geçici iş göremezlik, tedavi sürecinde çalışılamayan günlerin karşılığıdır ve büyük ölçüde SGK tarafından karşılanır. Sürekli iş göremezlik, kalıcı maluliyet nedeniyle gelecekteki kazanç kaybının karşılığıdır ve yukarıdaki araç yalnızca bu kaleme kaba biçimde yaklaşır.

Kaza ölümle sonuçlanmışsa tablo tamamen değişir: kazazedenin kendi maluliyet tazminatı değil, geride kalanların destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelir. Bu tazminatı eş, çocuklar ve koşullara göre anne-baba talep edebilir; her birinin payı, ölenin geliri ve bakiye ömrü üzerinden ayrı bir hesapla belirlenir. Yukarıdaki araç bu senaryoyu hiç hesaplamaz; yöntemi maluliyet tazminatından tamamen farklıdır. Bunlara ek olarak manevi tazminat ve SGK tarafından karşılanmayan tedavi giderleri de talep edilebilir.

Bu kalemlerin her biri ayrı bir hesap ve ayrı bir delil gerektirir; bir kalemde güçlü bir dosya diğerinde zayıf kalabilir. Aşağıdaki başlıklar sürekli iş göremezlik kalemine odaklanmaktadır çünkü yukarıdaki iş kazası tazminat hesaplama aracı da bu kalemi konu almaktadır.

Hesaba Giren Veriler ve Etkileri

Gerçek bir bilirkişi hesabında kullanılan veriler ve bu verilerin sonuca etkisi aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. Tutar yerine yönü göstermeyi tercih ettik; çünkü her dosyada aynı veri farklı bir sonuç doğurur.

Veri	Nereden Alınır	Sonuca Etkisi
Gelir	Bordro / gelir belgesi	Doğru orantılı
Maluliyet oranı	SGK / bilirkişi raporu	Doğru orantılı
Kusur oranı	Tutanak / kusur raporu	Doğru orantılı
Yaş	Kimlik / nüfus kaydı	Pasif dönemi belirler
Kaza tarihi	Kaza tespit tutanağı	Bilinen dönemi belirler

Bu verilerden yalnızca biri yanlış girilse dahi sonuç ciddi biçimde sapabilir; özellikle bu orandaki birkaç puanlık bir fark, tazminatı orantılı olarak değiştirir. Nitekim bir dosyada, bakiye ömür süresinin yanlış işletilmesi sonucunda hesap tarihinin gerçekte olması gerekenden yaklaşık sekiz ay ileriye kaydırılmış olması tek başına bozma nedeni sayılmıştır (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/5107, K. 2023/4396, T. 25.04.2023). Bu nedenle rapor elinize geçtiğinde, üzerindeki oranın, kaza tarihinin ve gelir rakamının doğru okunduğundan emin olunmalıdır.

Gerçek Hesap Nasıl Yapılır?

Mahkemede esas alınan hesap, kazazedenin çalışabileceği süre boyunca elde edeceği kazancın bugünkü değere indirgenmesi mantığına dayanır. Süre üçe ayrılır: önce bilinen dönem (kaza ile karar arası, gerçek kazançla), sonra aktif dönem (karardan emeklilik yaşına kadar, gerçek gelirle). Son olarak pasif dönem gelir; emeklilikten bakiye ömrün sonuna kadar asgari ücretle hesaplanır.

Bakiye ömür, yani kişinin ne kadar daha yaşayacağı varsayımı, TRH 2010 adlı resmî yaşam tablosundan bulunur. Her yılın geliri, progresif rant yöntemiyle artırılıp aynı oranda iskonto edilerek bugünkü peşin değere çekilir; çıkan toplam maluliyet ve kusur oranıyla çarpılarak nihai tutara ulaşılır. Bu yöntem, yukarıdaki araç tarafından uygulanmaz; araç yalnızca on iki aylık bir kaybı esas alır ve yaşı, aktif-pasif dönemi hiç hesaba katmaz.

Yargıtay, bakiye ömrün hangi tabloyla belirleneceği konusunda 2021 yılında yerleşik bir görüş oluşturmuştur.

Dairemizin kurum tarafından açılan rücu davalarında da istikrarlı bir şekilde uyguladığı üzere, ülkemize özgü ve güncel verileri içeren, "TRH 2010" tablosunun iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklı maddi tazminat davalarında da bakiye ömrün belirlenmesinde nazara alınması gerektiği açıktır.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/5107, K. 2023/4396, T. 25.04.2023

Maluliyet Oranı Sonucu Nasıl Değiştirir?

Bu oran, iş kazası veya meslek hastalığı sonucunda yetkilendirilmiş sağlık kuruluşlarının raporlarına dayanarak Kurum Sağlık Kurulu tarafından iki aşamalı bir inceleme sonucunda belirlenir. Oran, meslekte kazanma gücünün ne kadarının kaybedildiğini gösterir ve tazminat hesabına doğrudan orantılı olarak yansır; birkaç puanlık bir fark bile hesabın tamamını değiştirebilir. Raporun hangi yönetmeliğe göre düzenleneceği kaza tarihine bağlı olarak değişir; 20.02.2019 sonrasında meydana gelen kazalarda Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik esas alınır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/5548, K. 2023/9776, T. 26.09.2023).

Maluliyet Oranı	Sonuca Etkisi
Yüzde 10 altı	SGK geliri bağlanmaz
Yüzde 10-49 arası	Orana göre kısmi hesap
Yüzde 50 ve üzeri	Orana göre yüksek hesap
Yüzde 100	Tam iş göremezlik hesabı

Yüzde 10'un altındaki maluliyette SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlamaz; ancak bu, işverenden iş kazası tazminatı talep etme hakkını ortadan kaldırmaz, yalnızca SGK'nın gelir bağlamasını etkiler. Bu oranın nasıl belirlendiğini ve rapora nasıl itiraz edebileceğinizi iş kazası maluliyet oranı tespiti sayfamızda ayrıntılı bulabilirsiniz.

SGK Ödemesi Tazminattan Düşülür mü?

Bu, kullanıcıların en çok yanıldığı konudur. SGK, iş kazası sonucunda sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlarsa, bu gelirin ilk peşin sermaye değeri, işverenden istenecek maddi tazminattan mahsup edilir. Mahsup edilen yalnızca rücuya tabi kısımdır; SGK'nın rücu edemediği ödemeler tazminattan düşülmez.

Bu mahsup, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; yalnızca işverenden istenecek tutarı azaltır. Amaç, aynı zarar için hem SGK'dan hem işverenden ayrı ayrı tam tazminat alınmasını, yani mükerrer ödemeyi önlemektir. SGK'nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri, SGK tarafından resmî yazıyla bildirilir ve bilirkişi bu tutarı hesabına dahil eder; yazı dosyada yoksa mahkeme bunu resen SGK'dan ister.

Yargıtay, bu mahsubun gerekçesini yerleşik biçimde şöyle açıklamaktadır.

Dairemizin ve giderek Yargıtayın yerleşmiş görüşleri, Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerinin ve geçici iş göremezlik ödeneklerinin hesaplanan zarardan indirilmesi, Kurumun rücu hakkının korunması ve mükerrer ödemeyi önleme ilkesine dayandığından, kamu düzenine ilişkin olarak kabul edilmiştir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/8313, K. 2024/1156, T. 13.02.2024

Hesap İçin Hangi Belgeler Gerekir?

• İş kazası bildirim formu: işveren tarafından SGK'ya yapılan bildirimin bir örneğidir.
• SGK olay inceleme raporu: müfettiş incelemesi sonucunda düzenlenir, kusur değerlendirmesine temel oluşturur.
• Maluliyet raporu: Kurum Sağlık Kurulu tarafından düzenlenen, oranı gösteren rapordur.
• Kusur bilirkişi raporu: işveren ve varsa diğer sorumluların kusur yüzdesini gösterir.
• Gelir belgesi: bordro, hizmet dökümü veya benzeri bir belgeyle net gelir teyit edilir.

Bu belgelerin bir kısmı SGK'dan, bir kısmı işverenden, bir kısmı da dava sürecinde bilirkişiden temin edilir; eksik bir belge dava açılmasını engellemez ama süreci yavaşlatabilir. Kazanın nasıl tutanağa geçirildiğini iş kazası tutanağı sayfamızdan, sigortasız çalışırken kaza geçirdiyseniz haklarınızı sigortasız işçi iş kazası sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

Zamanaşımı ve Süreler

İş kazası tazminat talebi, kural olarak kazanın gerçekleştiği tarihten itibaren on yıllık zamanaşımı süresine tabidir; bu süre işverenin çalışanı gözetme borcundan doğan sorumluluk esasına dayanır. Sigortalının maluliyeti zaman içinde artan, yani gelişen bir nitelik taşıyorsa, on yıllık sürenin başlangıcı değişir. Süre, zararın kapsamının kesin olarak belli olduğu son rapor tarihinden itibaren işlemeye başlar. Bu istisna yalnızca zararın gerçek boyutunun sonradan ortaya çıktığı durumlar içindir; bir raporun geç alınmış olması tek başına yeterli değildir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2021/1110, K. 2022/16774, T. 27.12.2022).

Kaza aynı zamanda taksirle yaralama veya taksirle ölüme neden olma niteliğinde bir suç oluşturuyorsa, ceza kanunlarının öngördüğü daha uzun zamanaşımı süresi, on yıllık sürenin yerine uygulanır. Bu nedenle dosyanızda bir ceza soruşturması yürütülüp yürütülmediğini bilmek, süre hesabı açısından da önemlidir; soruşturma dosyasındaki kusur tespiti, tazminat davasındaki bilirkişi raporuna da yansır.

Hesaplama Sürecinde Avukat Desteği

Elinize bir bilirkişi raporu geçtiğinde, büromuz önce raporun hangi yöntemle hazırlandığını kontrol eder; TRH 2010 yerine eski bir tablonun kullanılması veya aktif-pasif dönem ayrımının atlanması, tek başına itiraz nedenidir. Bu orana itiraz gerekiyorsa süreç ayrıca yürütülür ve gerektiğinde yeniden sağlık kurulu incelemesi talep edilir.

SGK mahsubunun doğru hesaplanıp hesaplanmadığının denetlenmesi de raporun kritik bir parçasıdır; yanlış hesaplanan bir mahsup, tazminatı gereğinden fazla düşürebilir. Dava açılmadan önce dosyanın bilirkişiye gitmeye hazır olup olmadığının değerlendirilmesi, sürecin baştan doğru ilerlemesini sağlar. Sürecin başında dosyanızı değerlendirmek için iş kazası avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İş Kazası Tazminat Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular

Araçtaki sonuç kesin mi?

Hayır. Araç yaşınızı, bakiye ömrünüzü ve dönem ayrımını hiç sormaz; yalnızca üç girdiyi çarpan kaba bir tahmindir. Gerçek iş kazası tazminatı tutarı, mahkemenin atayacağı bilirkişinin hazırlayacağı ayrıntılı rapor ile belirlenir.

Gerçek tazminat nasıl hesaplanır?

Bakiye ömür TRH 2010 yaşam tablosundan bulunur, süre bilinen, aktif ve pasif dönem olarak ayrılır ve her dönemin geliri progresif rant yöntemiyle bugünkü değere indirgenir. Çıkan tutar maluliyet ve kusur oranıyla çarpılır, SGK'nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri düşülür.

Maluliyet raporu nereden alınır?

Yetkilendirilmiş sağlık kuruluşlarının hazırladığı rapora istinaden Kurum Sağlık Kurulu tarafından düzenlenir. Rapora itiraz etmek isterseniz belirli bir süre içinde bu itirazı yapmanız gerekir.

Yüzde 10'un altında maluliyette ne olur?

SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlamaz. Bu durum işverene karşı maddi ve manevi tazminat talep etme hakkını ortadan kaldırmaz; yalnızca SGK'dan gelir bağlanmasını etkiler.

SGK ödemesi tazminattan düşülür mü?

Evet, SGK'nın bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri, rücuya tabi kısmıyla sınırlı olarak işverenden istenecek tazminattan mahsup edilir. Bu, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz, yalnızca istenecek tutarı azaltır.

Maddi ve manevi tazminat birlikte mi hesaplanır?

Hayır, ayrı hesaplanır. Maddi tazminat gelir kaybına dayalı matematiksel bir hesapla belirlenirken, manevi tazminat olayın ağırlığı, tarafların kusur ve ekonomik durumu ile paranın satın alma gücü gözetilerek hâkimin takdiriyle belirlenir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/984, K. 2024/2876, T. 19.03.2024). İkisi aynı dava içinde birlikte talep edilebilir; ayrı davalar açmaya gerek yoktur.

Hesap için hangi belgeler gerekir?

Temel belgeler iş kazası bildirim formu, SGK olay inceleme raporu, maluliyet raporu, kusur bilirkişi raporu ve gelir belgesidir. Bunlardan maluliyet ve kusur raporları hesaba doğrudan girdiği için en kritik olanlarıdır; diğerleri bu iki raporun dayanağını oluşturur.

Dava ne kadar sürer?

Süre; SGK sürecinin tamamlanmasına, bilirkişi incelemesinin ne kadar sürdüğüne ve tarafların itiraz edip etmediğine göre değişir. Kesin bir süre vermek gerçekçi değildir; dosyanın karmaşıklığı ve mahkemenin iş yükü de sonucu etkiler.

İş Kazası Tazminat Hesaplama Özetle Nasıl Değerlendirilir

Yukarıdaki iş kazası tazminat hesaplama aracı, üç veriden yola çıkarak yalnızca bir ön fikir verir; gerçek tutarı belirleyen bilirkişi hesabı yaş, yaşam tablosu ve aktif-pasif dönem ayrımını da içerir. Maluliyet raporu, sonucu doğrudan etkileyen en kritik belgedir ve SGK'nın bağladığı gelir, iş kazası tazminatı hakkını ortadan kaldırmadan yalnızca tutarı azaltır. Elinize geçen bir rakamı değerlendirirken, hangi yöntemle hesaplandığına bakmanız, hak kaybını önlemenin en pratik yoludur.