Ceza Avukatı

Ceza hukuku dosyalarında en değerli aşama ilk yirmi dört saattir. Gözaltı, ifade, tutuklama ve adli kontrol kararları çoğu kez aynı gün içinde art arda gelir. İfade tutanağına geçen her cümle kovuşturma sonuna kadar dosyada kalır. İfade saatinden önce ceza avukatına ulaşılması gerekir. Büromuz şüpheli ve sanık müdafiliği ile mağdur ve katılan vekilliği yürütür. Yazımızda gözaltı ve tutukluluk sürelerini, tutuklamaya itiraz yolunu, iddianame ve duruşma aşamasını, uzlaştırma ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını, istinaf ve temyiz başvurularını, denetimli serbestlik ile adli sicil kaydının silinmesini ayrıntılarıyla bulabilirsiniz.

Soruşturma Evresinde Şikâyet, İfade ve Gözaltı Süreleri

Soruşturma, savcılığın suç şüphesini öğrenmesiyle başlar. Başlangıç noktası şikâyet, ihbar veya kolluğun doğrudan tespitidir. Takibi şikâyete bağlı suçlarda süre altı aydır; fiilin ve failin öğrenildiği tarihte işlemeye başlar. Diğer suçlarda şikâyet süresi aranmaz, dava zamanaşımı uygulanır.

Gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Yakalanan kişinin hâkim önüne götürülmesi için gereken yol süresi ayrıca hesaplanır ve on iki saati aşamaz (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.91). Toplu olarak işlenen suçlarda savcı, süreyi her defasında bir gün olmak üzere en fazla üç gün uzatabilir. Gözaltına alınan kişinin yakınına haber verilir. Süre dolduğunda kişi ya serbest bırakılır ya da tutuklama talebiyle hâkim önüne çıkarılır. Ceza hukukunda soruşturma aşamasında toplanan delil, kovuşturmada esas alınır.

Şüphelinin Hakları ve İfadeye Avukatla Girmenin Önemi

Şüphelinin hakları ifade alınmadan önce kendisine bildirilir. Bildirim yapılmadan alınan ifade hukuka aykırı delil sayılır.

• Susma hakkı — hiçbir soruya cevap vermeme, sessiz kalma aleyhe yorumlanmaz
• Müdafi yardımından yararlanma — ifadede avukat bulundurma
• İsnadı öğrenme — hangi fiille suçlandığını açıkça bilme
• Delil toplanmasını isteme — lehe delillerin dosyaya girmesini talep etme

Müdafi bazı hâllerde zorunludur. Şüpheli on sekiz yaşından küçükse, kendini savunamayacak durumdaysa ya da suçun cezasının alt sınırı beş yılı aşıyorsa barodan müdafi görevlendirilir (m.150). Diğer dosyalarda talep üzerine avukat çağrılır. İfade tutanağı imzalanmadan okunur; eksik veya yanlış yazılan husus için tutanağa şerh düşülür. Ceza avukatı, ifade öncesinde dosyayı inceleyerek isnadın kapsamını belirler.

Tutuklama, Adli Kontrol ve İtiraz Yolu

Tutuklama, kaçma şüphesi ya da delilleri karartma tehlikesi bulunan hâllerde uygulanır. Karar hâkim tarafından verilir ve gerekçesi somut olarak gösterilir. Adli kontrol, tutuklamanın yerine geçen daha hafif tedbirdir.

• Yurt dışına çıkış yasağı
• Belirli aralıklarla karakola imza verme
• Konutu terk etmeme veya elektronik kelepçe
• Güvence bedeli yatırma

Tutuklama kararına karşı itiraz süresi tebliğ veya tefhimden itibaren yedi gündür. İtiraz, kararı veren hâkimliğe verilen dilekçeyle yapılır ve bir üst mercide incelenir. Tutukluluk hâli ayrıca en geç otuzar günlük aralıklarla resen gözden geçirilir. Tahliye talebi soruşturma boyunca her aşamada verilebilir. Ceza avukatı, tahliye talebini dosyadaki somut delil durumuna göre hazırlar.

İddianame ve Kovuşturma Evresi Nasıl İşler?

Soruşturma sonunda savcı iki karardan birini verir. Yeterli şüphe varsa iddianame düzenler, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Takipsizlik kararına karşı on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir.

İddianame mahkemeye sunulduğunda on beş gün içinde kabul veya iade kararı verilir. Kabulle birlikte kovuşturma evresi başlar ve dosya duruşmaya çıkar. Duruşmada sırasıyla iddianame okunur, sanık savunması alınır, tanıklar dinlenir ve deliller tartışılır. Sanık son sözü söyledikten sonra hüküm kurulur. Kovuşturma sırasında ceza avukatı, dosyaya giren her delilin hukuka uygunluğunu ayrıca denetler.

Sık Karşılaşılan Suç Tipleri ve İzlenen Yaklaşım

Büromuzun yürüttüğü dosyalar belirli başlıklarda yoğunlaşır.

• Kasten yaralama ve tehdit dosyaları
• Hakaret ve sosyal medya kaynaklı suçlar
• Dolandırıcılık ile bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen suçlar
• Uyuşturucu madde suçları
• Trafik kazasından doğan taksirli yaralama ve öldürme dosyaları

Yaklaşım her dosyada aynı sırayı izler. Önce isnat ve deliller ayrıştırılır, sonra hukuka aykırı delil bulunup bulunmadığı incelenir. Ardından lehe hükümlerin uygulanma ihtimali değerlendirilir. Dosya incelendikten sonra izlenecek yol hakkında değerlendirme yapılır.

Mağdur ve Katılan Vekilliği

Suçtan zarar gören kişi yargılamada seyirci değildir. Şikâyet dilekçesiyle soruşturma başlatabilir, delil toplanmasını isteyebilir. Kovuşturma başladığında davaya katılma talebinde bulunur ve katılan sıfatını kazanır. Katılan, tanıklara soru yöneltebilir ve karara karşı kanun yoluna başvurabilir. Cinsel saldırı suçu ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda mağdur, baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Mağdur çocuk, sağır, dilsiz ya da kendini savunamayacak durumdaysa talep aranmadan vekil görevlendirilir. Ceza dosyasındaki mahkûmiyet, tazminat davası bakımından güçlü dayanak oluşturur. Ceza hukukunda mağdurun talepleri, tazminat sürecinin de temelini kurar.

Uzlaştırma, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ve Erteleme

Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlarda zorunlu bir aşamadır. Kasten yaralamanın basit hâli, tehdit, hakaret ve konut dokunulmazlığının ihlali başlıca örneklerdir. Taraflar anlaşırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Anlaşma sağlanamazsa soruşturma kaldığı yerden sürer.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında uygulanır. Karar, hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını sağlar. Kurum, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi (CMK m.231). Yeni düzenlemede denetim süresi beş yıldır. Sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmaması ve zararın tamamen giderilmesi aranır; zarar derhâl karşılanamıyorsa denetim süresi boyunca taksitle ödeme imkânı tanınır. İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği kötü muamele suçlarında karar verilemez. Karara karşı istinaf yolu açıktır.

Erteleme ise hükmolunan ceza iki yıla kadar hapisse gündeme gelir (TCK m.51). Cezanın infazı ertelenir, denetim süresi bir yıldan üç yıla kadar belirlenir. Ertelenen mahkûmiyet adli sicile işlenir; geri bırakılan hüküm ise işlenmez.

İstinaf ve Temyiz Süreleri

İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusu yedi gün içinde yapılır. Süre, karar yüze karşı açıklanmışsa açıklanma tarihinde, yokluğunda verilmişse tebliğ tarihinde başlar. Başvuru, kararı veren mahkemeye verilen dilekçeyle ya da zabıt kâtibine yapılan beyanla gerçekleştirilir.

Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi on beş gündür. Temyiz yolu her karar için açık değildir. İlk derece mahkemesinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezalarında, istinaf başvurusunu esastan reddeden bölge adliye mahkemesi kararı kesindir. Ceza hukukunda kanun yolu süreleri hak düşürücüdür; kaçırılan başvuru esasa girilmeden reddedilir. Ceza avukatı, süre başlangıcını tefhim ve tebliğ tarihleri üzerinden hesaplar.

İnfaz Aşamasında Denetimli Serbestlik ve Koşullu Salıverilme

İnfaz, hükmün kesinleşmesiyle başlar. Koşullu salıverilme için cezanın kural olarak yarısının çekilmesi gerekir (5275 sayılı Kanun m.107). Terör, uyuşturucu ticareti ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda oran yükselir. İyi hâl şartı ayrıca aranır ve idare kurulu tarafından değerlendirilir.

Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme tarihine belirli bir süre kala cezanın toplum içinde infazını sağlar. Hükümlü, imza yükümlülüğü ve programlara katılma gibi kurallara uyar. Kurallara uyulmaması hâlinde hükümlü cezaevine geri gönderilir. Kısa süreli hapis cezaları ise seçenek yaptırıma çevrilebilir. Ceza avukatı, infaz hesabını lehe kanun hükümleri yönünden denetler.

Adli Sicil ve Arşiv Kaydının Silinmesi

Adli sicil kaydı, cezanın infazı tamamlandığında silinir ve arşiv kaydına alınır. Arşiv kaydı ise kendiliğinden yok olmaz. Kaydın tamamen silinmesi için başvuru yapılır (5352 sayılı Kanun m.12).

• Hak yoksunluğu doğurmayan mahkûmiyetlerde arşive alınmadan beş yıl sonra
• Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde kanunda süre yoksa on beş yıl sonra
• İlgilinin ölümü üzerine
• Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması hâlinde

Başvuru Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne yapılır. Beraat, düşme ve takipsizlik kararları adli sicile işlenmez. Geri bırakılan hüküm yalnızca kendi sistemine kaydedilir ve genel adli sicil belgesinde görünmez. Ceza hukuku bakımından arşiv kaydı, kamu görevine girişte hâlâ engel oluşturabilir.

Son güncelleme: Ağustos 2026. Sayfada yer alan parasal sınırlar, oranlar ve teminat tutarları belirtilen tarihte yürürlükte olan tutarlardır; bu değerler dönemsel olarak güncellenmektedir. Başvurunuzdan önce güncel tutarı teyit etmenizde yarar vardır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki danışmanlık niteliğinde değildir ve avukat–müvekkil ilişkisi doğurmaz. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir; hak kaybı yaşamamak için dava ve başvuru sürelerini bir avukata danışarak teyit etmeniz önerilir. Diğer çalışma alanlarımız için Çalışma Alanlarımız sayfasını inceleyebilirsiniz.