Yabancı Plakalı Araç Kazası

Yabancı plakalı araç kazası, zarar görenin haklarını azaltmaz. Değişen tek şey sigorta tarafındaki başvuru kanalıdır; tazminat hukuku aynı kalır. Türk plakalı bir araçta doğrudan sigorta şirketine başvurulurken, yabancı plakalı araçta muhatap Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu olur. Kusur değerlendirmesi, zarar kalemleri ve hesaplama yöntemi ise hiçbir biçimde değişmez.

Sayfa iki farklı okuyucuya hitap ediyor. Birincisi, yabancı plakalı bir araç kendisine çarpan ve zararını kimden alacağını merak eden kişi. İkincisi, Türkiye'de kaza yapan yabancı plakalı aracın sürücüsü veya sahibi; onun sorusu gümrük ve araç çıkışı tarafındadır. Yazımızda sürecin işleyişi, yabancı sigortanın geçerliliği, kaza anında yapılacaklar, yeşil kart sistemi ve Büroya başvuru, talep edilebilecek zarar kalemleri, değer kaybı, bedeni zararlar, sigortasızlık hâlinde izlenecek yol, aracın pert olması ve gümrük, davanın nerede açılacağı, kararın yurt dışında icrası ve gerekli belgeler konularının bütün detaylarını bulabilirsiniz.

Yabancı Plakalı Araç Kazasında Süreç Nasıl İşler?

Yabancı plakalı araçların kazaya karışması, süreci yerli plakalı araç kazasından yalnızca tek bir noktada ayırır: sigorta muhatabı. Türk plakalı araçta zarar gören karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına başvurur ve dosya orada açılır. Yabancı plakalı araçta ise aracın yeşil kart sigortası bulunup bulunmadığına bakılır; bulunuyorsa başvuru Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu kanalıyla yürütülür. Aracın yabancı olması zarar görenin hakkını daraltmaz, yalnızca başvurunun adresini değiştirir.

Tazminat hukuku tarafında hiçbir farklılık yoktur. Kusur bilirkişi incelemesiyle belirlenir, zarar kalemleri aynı yöntemle hesaplanır ve kusur oranı tazminata aynı ölçüde yansır. Onarım bedeli, araç değer kaybı, ikame araç gideri ve bedeni zararlar yerli plakalı araç kazasındaki gibi talep edilir. Yabancı plakalı araç kazası bu bakımdan ayrı bir tazminat rejimi doğurmaz. Uygulamadaki tek zorluk süredir; yabancı büroyla yazışma gerektiği için dosya biraz daha uzun sürer. Sürecin uzaması hak kaybı anlamına gelmez, yalnızca sabır gerektirir.

Yabancı Aracın Sigortası Türkiye'de Geçerli mi?

Evet, geçerlidir; ancak koşulu vardır. Yeşil kart sigortası bulunan araçlar Türkiye'de teminat kapsamında sayılır, çünkü yeşil kart uluslararası geçerliliği olan bir sorumluluk belgesidir ve ziyaret edilen ülkenin zorunlu trafik sigortasına eşdeğer koruma sağlar. Belge, sistemin üyesi ülkelerde düzenlenir ve o ülkelerin bürolarınca karşılıklı olarak tanınır. Kanuni çerçeveyi Karayolları Trafik Kanunu metninden inceleyebilirsiniz.

Yeşil kartı bulunmayan araçlar için ikinci bir yol işler. Karayolları Trafik Kanunu, Türkiye'de geçerli sigortası olmayan yabancı plakalı taşıtlar için zorunlu mali sorumluluk sigortasının sınır kapısında yaptırılmasını öngörür. Bu poliçe sınır sigortası olarak bilinir ve kapsamı Türkiye'deki standart zorunlu trafik sigortasıyla aynıdır; teminat limitleri de aynı tarifeye tabidir. Yeşil kart poliçelerinde ise limit aracın kayıtlı olduğu ülkenin düzenlemesine göre belirlenir ve bazı ülkelerde çok daha yüksek olabilir.

Sistem uzun yıllardır işliyor ve elliye yakın ülkeyi kapsıyor. Avrupa ülkelerinin tamamına yakını, Birleşik Krallık, İsviçre, Norveç ile Azerbaycan, Gürcistan ve İran gibi komşu ülkeler sistemin üyesidir. Türkiye de uzun süredir sisteme dâhildir. Aracın hangi ülkeye kayıtlı olduğu, hangi büronun devreye gireceğini ve teminat limitinin ne olacağını belirler.

Kaza Anında Yapılması Gerekenler

Kaza anında yapılacak en önemli iş, yeşil kart veya sınır sigortası poliçesinin fotoğrafını çekmektir. Bu dosyalarda telafisi en zor eksiklik poliçe bilgisinin alınmamasıdır; araç kısa süre içinde ülkeden çıkabilir ve sonradan ulaşmak neredeyse imkânsız hâle gelir. Yeşil kart belgesinin fotoğrafını çekmek, tek başına dosyanızın açılıp açılmayacağını belirleyen adımdır. Aşağıdaki maddeler kaza yerinde tamamlanması gerekenleri sıralar.

• Yaralanma varsa önce sağlık ekibini ve kolluğu çağırın.
• Kolluğa haber verip tutanak düzenlenmesini isteyin.
• Karşı aracın poliçe belgesini görüntüleyip kaydedin.
• Tutanaktaki yeşil kart bölümünün doldurulduğundan emin olun.
• Sürücünün pasaport ve ehliyet bilgilerini kaydedin.
• Araç ruhsatını ve plakayı ülke koduyla birlikte not edin.
• Araçların ilk konumunu ve hasar bölgelerini fotoğraflayın.
• Tanıkların ad, soyad ve telefon bilgilerini alın.

Poliçe bilgisi alınmadığında dosya kilitlenebilir. Büro, talebi değerlendirmeye alabilmek için aracın geçerli bir yeşil kartının bulunduğunu tespit etmek zorundadır; bu tespit yapılamazsa eksper bile görevlendirilmez. Plaka üzerinden yabancı bürolarla yazışılarak araştırma yapılması mümkündür, ancak süreç uzar ve sonuç garanti değildir. Kaza yerinde çekilecek tek bir fotoğraf, aylar sürecek bir yazışmanın yerini tutar.

Karşı tarafla iletişim kurmakta zorlanabilirsiniz. Sürücü Türkçe bilmiyorsa çeviri uygulaması kullanmak veya kolluğun gelmesini beklemek en pratik yoldur. Anlaşmalı tutanak doldurulacaksa formdaki yeşil kart bölümünün boş bırakılmaması gerekir; bu bölüm doldurulmadığında başvuru aşamasında eksiklik doğar. Yaralanma varsa taraflar kendi aralarında tutanak tutamaz, kolluk çağrılması zorunludur. Kaza yerinden ayrılmadan önce elinizdeki bilgilerin eksiksiz olduğunu bir kez daha kontrol edin.

Yeşil Kart Sistemi Nasıl İşler?

Yeşil kart sistemi, ülkeler arasında karşılıklı güvenceye dayanan bir mekanizmadır. Sisteme üye her ülkede bir ulusal büro bulunur; Türkiye'de bu görevi Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu (TMTB) yürütür. Yabancı plakalı bir araç Türkiye'de kaza yaptığında, zarar gören yabancı sigorta şirketini aramak zorunda kalmaz. Talep TMTB'ye yöneltilir, büro ödemeyi üstlenir ve alacağını sonradan aracın kayıtlı olduğu ülkenin bürosundan tahsil eder.

Mekanizmanın kullanıcı açısından anlamı şudur: yurt dışındaki bir şirketle yazışmak, yabancı dilde belge hazırlamak veya oradaki mahkemeye gitmek gerekmez. Yargıtay da yeşil kart sigortasının, kazanın gerçekleştiği ülkede düzenlenmiş zorunlu mali sorumluluk sigortası gibi kabul edileceğini ve zarar görenlerin bu poliçe karşısında üçüncü kişi konumunda bulunduğunu belirtmiştir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2017/2792 E., 2019/9386 K., 15.10.2019). Uygulamada husumetin doğrudan büroya yöneltilmesi gerektiği de yerleşik biçimde kabul edilmektedir.

Büronun sorumluluğu kusur esasına dayanır ve sınırsız değildir. Yabancı sürücü kusursuzsa ödeme yapılmaz; kusur oranı belirlendikten sonra tazminat o oranda ödenir. Teminat sınırı ise yeşil kartın düzenlendiği ülkenin mevzuatına göre belirlenir. Büronun devreye girmesi, kazaya sebep olan sürücünün ve işletenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; bu kişilerin sorumluluğu Büroyla birlikte devam eder ve teminat yetmediğinde onlara başvurulabilir.

Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu'na Başvuru

Başvuru yazılı yapılır ve belgeyle desteklenir. TMTB, talebi değerlendirmeye alabilmek için önce aracın geçerli bir yeşil kartının bulunup bulunmadığını araştırır; gerekirse aracın kayıtlı olduğu ülkenin bürosuyla yazışır. Bu tespit yapıldıktan sonra dosya numarası oluşturulur ve zararın niteliğine göre inceleme başlatılır. Yargıtay, yeşil kart poliçesi bulunduğunun anlaşılması hâlinde husumetin Büroya yöneltilmesinin sağlanması gerektiğini belirtmektedir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2014/15698 E., 2014/5046 K., 03.04.2014). Maddi hasar dosyalarında eksper görevlendirilmesi de bu aşamada gündeme gelir.

Başvuruya eklenecek belgeler zararın türüne göre değişir. Maddi hasarda kaza tespit tutanağı, yeşil kart sureti, ruhsat, hasar fotoğrafları, onarım faturası veya eksper raporu ile banka hesap bilgisi istenir. Bedeni zararda hastane kayıtları, maluliyet raporu ve gelir belgesi eklenir; ölüm hâlinde veraset ilamı, nüfus kayıt örneği ve destek ilişkisini gösteren belgeler de aranır. Yabancı dildeki belgeler için yeminli tercüme gerekir. Büromuz, başvuru dosyasını hazırlarken eksik belgeleri tespit eder ve kurumlardan temin edilmesini takip eder.

Hasar Dosyası Nasıl Açılır?

Dosya açma süreci beş adımda ilerler. Birinci adımda elinizdeki poliçe belgesinden aracın geçerli yeşil kart sigortası bulunup bulunmadığı belirlenir; belge yoksa plaka üzerinden araştırma istenir. İkinci adımda TMTB'nin zarar türüne göre düzenlediği tazminat talep formu doldurulur. Formda zorunlu alanlar işaretlidir ve eksik doldurulan başvurular tamamlanmak üzere geri döner.

Üçüncü adımda belgeler forma eklenir; maddi hasarda tutanak, ruhsat, hasar fotoğrafları ve banka hesap bilgisi, bedeni zararda hastane kayıtları ve maluliyet raporu istenir. Dördüncü adımda başvuru kuruma iletilir ve dosya numarası oluşturulur; bu numarayı saklamanız sonraki takibi kolaylaştırır. Beşinci adımda inceleme yürütülür, gerekiyorsa eksper görevlendirilir ve sonuç bildirilir. Başvurunuz reddedilir ya da eksik ödeme yapılırsa uyuşmazlığı Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye taşıyabilirsiniz.

Talep Edilebilecek Zarar Kalemleri

Talep edilebilecek kalemler, aracın yabancı plakalı olmasından etkilenmez. Zarar gören hangi kalemleri yerli plakalı araç kazasında isteyebiliyorsa aynılarını burada da isteyebilir. Değişen tek şey her kalemin hangi kanaldan tahsil edileceğidir. Aşağıdaki tablo kalemleri, muhatabı ve belgelenme biçimini birlikte gösteriyor.

Zarar Kalemi	Kimden Talep Edilir	Nasıl Belgelenir
Onarım bedeli	Yeşil kart varsa Büro, sınır sigortası varsa ilgili sigorta şirketi	Eksper raporu, onarım faturası ve hasar fotoğrafları
Araç değer kaybı	Aynı kanal; sigortasızlık hâlinde sürücü ve işleten	Bağımsız eksper veya bilirkişi değerlendirmesi
İkame araç bedeli	Aynı kanal	Kiralama sözleşmesi ve ödeme belgesi
Tedavi giderleri	Yeşil kart varsa Büro; sigorta yoksa Güvence Hesabı	Hastane kayıtları, epikriz ve ödeme belgeleri
Maluliyet ve destekten yoksun kalma tazminatı	Yeşil kart kapsamında Büro; sigortasızlıkta Güvence Hesabı	Maluliyet raporu, gelir belgesi ve nüfus kayıtları

Tablodaki kalemler yerli plakalı araç kazalarındakiyle birebir aynıdır. Hesaplama yöntemi de değişmez; kusur oranı belirlenir, zarar kalemleri hesaplanır ve tazminat oran üzerinden ödenir. Aradaki tek fark, ödemenin yabancı sigortacı adına Türkiye'deki büro tarafından yapılmasıdır. Araç değer kaybı da dâhil olmak üzere bütün kalemler aynı dosyada değerlendirilir. Manevi tazminat ise ayrı değerlendirilir ve yeşil kart sigortası poliçesinin kapsamına göre sonuç değişir.

Kalemlerin ayrı ayrı talep edilmesi gerekir. Onarım bedelinin ödenmiş olması araç değer kaybı talebinizi ortadan kaldırmaz; ikisi farklı zararlardır ve birlikte istenir. Aynı biçimde ikame araç gideri de onarım süresince ulaşımınızı sağlamak için yaptığınız harcamanın karşılığıdır ve ayrıca talep edilir. Ticari araçlarda kazanç kaybı da gündeme gelir; bu kalem için aracın kaza öncesindeki gelirini gösteren kayıtlar sunulur.

Değer Kaybı Talep Edilebilir mi?

Evet, talep edilebilir. Aracın yabancı plakalı olması araç değer kaybı hakkını ortadan kaldırmaz; talep yerli plakalı araç kazasındaki gibi ileri sürülür. Değer kaybı, kusursuz aracın onarılmış olsa dahi ikinci el piyasasında uğradığı değer düşüklüğüdür. Onarım bedelinden bağımsız ve ona ek bir kalemdir.

Talebin hangi kanaldan yürütüleceği aracın sigorta durumuna bağlıdır. Yeşil kartı bulunan araçlarda talep Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu kanalıyla, sınır sigortası bulunan araçlarda poliçeyi düzenleyen Türk sigorta şirketine karşı ileri sürülür. Her iki hâlde de başvuru sonuçsuz kalırsa uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye taşınabilir. Aracın hiçbir sigortası yoksa araç değer kaybı doğrudan sürücüden ve işletenden istenir.

Tutarı belirleyen unsurlar sınırlıdır ve sayfada rakam vermiyoruz. Belirleyici olanlar aracın marka ve modeli, yaşı, kilometresi, kaza öncesi hasar geçmişi, hasarın hangi bölgede oluştuğu ve onarımın niteliğidir. Şasi ve karoser gibi taşıyıcı bölümlerdeki hasar, kaporta üzerindeki yüzeysel hasara göre daha yüksek değer kaybı doğurur. Araç değer kaybı bağımsız eksper veya bilirkişi değerlendirmesiyle belirlenir; hesabın mantığını görmek için araç değer kaybı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Aracı onarıma sokmadan önce hasarı fotoğraflamanız ve eksper incelemesi yaptırmanız, sonraki tartışmayı baştan bitirir.

Araç değer kaybı talebinde sık yapılan bir hata vardır. Kullanıcıların çoğu onarım bedelini tahsil ettikten sonra dosyanın kapandığını düşünür ve değer kaybını hiç istemez. Oysa iki talep birbirinden bağımsızdır ve onarım bedelinin ödenmiş olması değer kaybı hakkını düşürmez. Zamanaşımı süresi içinde kaldığınız sürece ek talebinizi ayrıca ileri sürebilirsiniz.

Bedeni Zararlarda Süreç

Yaralanma ve ölüm hâllerinde süreç maddi hasardan ayrılır. Başvuru yine Büro kanalıyla yapılır, ancak dosya daha uzun sürer çünkü zararın kesinleşmesi tedavinin tamamlanmasına bağlıdır. Yaralanan kişi tedavi giderlerini, çalışamadığı dönemin gelir kaybını ve kalıcı kayıp varsa maluliyet tazminatını talep eder. Ölüm hâlinde ise yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı ile cenaze giderlerini isteyebilir.

Teminat limiti yeşil kart sigortasının düzenlendiği ülkenin mevzuatına göre belirlenir ve ülkeden ülkeye değişir. Bazı ülkelerin poliçelerinde limit Türkiye'deki zorunlu trafik sigortasının çok üzerindedir. Hak sahipleri bu poliçe karşısında zarar gören üçüncü kişi konumundadır; talepleri poliçe hükümleri çerçevesinde esastan incelenir. Limit yetmediğinde bakiye zarar için kusurlu sürücüye ve işletene başvurulabilir; onların sorumluluğu Büronun sorumluluğuyla birlikte devam eder.

Sigortasız Yabancı Araç Çarparsa

Yabancı aracın hiçbir geçerli sigortası yoksa bedeni zararlar için Güvence Hesabına, maddi zararlar için sürücü ve işletene başvurulur. Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesiyle kurulan Güvence Hesabı, zorunlu sigorta bulunmayan hâllerde devreye giren bir güvence mekanizmasıdır. Zorunlu sigortasını yaptırmamış kusurlu kişilerin sebep olduğu zararlar da bu kapsamdadır. Ayrıntılı anlatım için Güvence Hesabı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Burada rakiplerin çoğunun yanlış aktardığı kritik bir sınır vardır. Güvence Hesabı, sigortasız aracın sebep olduğu kazalarda yalnızca bedeni zararlardan sorumludur; ölüm ve sakatlık hâlleri ile tedavi giderleri bu kapsama girer. Araç hasarı, değer kaybı ve ikame araç bedeli gibi maddi zararlar sigortasızlık hâlinde Güvence Hesabından karşılanmaz. Maddi zarar ancak sigorta şirketinin ruhsatının iptali veya iflası gibi ayrı hâllerde ödenir. Manevi tazminat da Hesabın kapsamı dışındadır.

Maddi zararınız için izlenecek yol farklıdır. Onarım bedeli ve değer kaybı kusurlu sürücüden ve aracın işleteninden istenir; bu talep Türkiye'de dava yoluyla ileri sürülür. Başvuru süresi bakımından Güvence Hesabına da haksız fiil zamanaşımı uygulanır; zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren süre işlemeye başlar ve gecikilmesi hak kaybına yol açar. Bir noktayı daha eklemek gerekir: Kanun, Türkiye Motorlu Taşıt Bürosunun yeşil kart sigortası uygulamaları için yaptığı ödemeleri de Güvence Hesabı kapsamına almıştır; iki kurum birbirinden kopuk değildir.

Yabancı Aracın Pert Olması ve Gümrük

Pert olan yabancı plakalı araç yurt dışına çıkarılmaz, gümrük müdürlüğüne terk edilir. Türkiye'ye getirilen yabancı plakalı araç, geçici ithalat hükümleri çerçevesinde ülkeye girer ve gümrük idaresinin taşıt takip sistemine kaydedilir. Kayıt, aracı getiren kişinin pasaportuyla ilişkilendirilir. Bu nedenle araç ülkede kaldığı sürece kişinin üzerinde bir yükümlülük olarak durur.

Kaza sonrasında iki ihtimal vardır. Hasar kısmi ise araç sahibi onarımı Türkiye'de yaptırmak zorunda değildir; aracı yurt dışında da onartabilir ve süresi içinde ülkeden çıkarabilir. Araç pert olmuşsa, yani kullanılamaz hâle gelmişse, yurt dışına çıkarılmaz ve kesin olarak gümrük müdürlüğüne terk edilir. Terk işlemi yapıldığında araç üzerindeki geçici ithalat kaydı kapanır ve kişinin sorumluluğu sona erer.

Yükümlülüğün yerine getirilmemesi sonuç doğurur. Aracın izin verilen sürede ülkeden çıkarılmaması veya gümrüğe teslim edilmemesi hâlinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 238. maddesi uyarınca aracın gümrük vergilerinin dörtte biri oranında para cezası uygulanır. Ceza ödendiğinde araç sahibine iade edilir ve kısa süre içinde yurt dışına çıkarılması istenir. Aracı hak sahibi olmayan bir kişinin kullanması hâlinde ise hem izin sahibine hem kullanan kişiye ayrı ayrı ceza uygulanır ve araç yurt dışı edilir. Ceza tutarları aracın vergi değerine bağlı olduğu için sayfada rakam vermiyoruz; güncel durumun gümrük idaresinden teyit edilmesi gerekir.

Kaza bu yükümlülükleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Araç hasarlı diye ülkede süresiz kalamaz; kaza gerekçesiyle ek süre isteniyorsa gümrük idaresine başvurulması gerekir. Tutanak, eksper raporu ve varsa onarım kaydı bu başvuruda dayanak olur. Sürecin en sık aksadığı nokta, araç sahibinin durumu bildirmeden ülkeden ayrılmasıdır.

Araç Yurt Dışına Nasıl Çıkarılır?

Hasarlı aracın çıkışı için önce gümrük idaresine başvurulur. Araç kendi gücüyle hareket edemiyorsa çekici veya taşıyıcı araçla çıkarılır; bu durumda çıkış işleminin hangi sınır kapısından yapılacağı ve taşımanın nasıl belgeleneceği idareye bildirilir. Araç sahibi ülkeden ayrılmak zorunda kalıyor ve aracı bırakmak durumundaysa, taşıtsız çıkış yapmadan önce mutlaka en yakın gümrük idaresine başvurmalıdır. Aksi hâlde kayıt açık kalır ve sonraki girişlerinizde sorun çıkar.

Süre yönetimi bu dosyalarda belirleyicidir. Aracın Türkiye'de kalabileceği süre geçici ithalat izninde belirlenir ve kaza gerekçesiyle kendiliğinden uzamaz; uzatma isteniyorsa gümrük idaresine başvurulur. Sürenin aşılması para cezası doğurur ve aracın çıkışını zorlaştırır. Vekaletname ile üçüncü bir kişinin aracı yurt dışına çıkarması da mümkündür, ancak vekaletnamenin gümrük idaresince kabul edilen nitelikte olması aranır.

Çalınan Yabancı Aracın Kaza Yapması

Aracın çalınması hâlinde sorumluluk yer değiştirir. Karayolları Trafik Kanunu, bir motorlu aracı çalan veya gasbeden kimseyi işleten gibi sorumlu tutar; aracın çalınmış olduğunu bilerek binen kişiler de aynı hükme tabidir. Aracın sahibi ise ancak kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin çalınmada kusurlu olmadığını ispat ederse sorumluluktan kurtulur. İspat yükü sahiptedir ve yalnızca çalınma olgusunu göstermek yeterli sayılmaz.

Kusursuzluk değerlendirmesinde anahtarın nerede bırakıldığı belirleyicidir. Kontak anahtarını araçta veya kolayca ulaşılabilecek bir yerde bırakan sahibin savunması kabul edilmez. Aracın park edildiği yerin güvenliği, kapı ve camların kapalı olup olmadığı ile çalınmanın kolluğa ne zaman bildirildiği birlikte incelenir. Çalınma fark edildiği anda kolluğa başvurup tutanağı almak, hem ceza hem hukuk dosyasında en güçlü belgedir.

Zarar gören açısından tablo şudur: çalıntı araçların yol açtığı ve kanuna göre işletenin sorumlu tutulmadığı zararlar teminat dışında kaldığı için talep doğrudan aracı ele geçiren kişiye yöneltilir. Bedeni zararlar bakımından Güvence Hesabına başvuru yolu ise açık kalır. Yabancı plakalı aracın sahibi bakımından ayrıca bir yükümlülük doğar: araç geçici ithalat kaydıyla ülkeye girdiği için çalınma durumunun gümrük idaresine de bildirilmesi gerekir. Bildirim yapılmadığında kayıt kapanmaz ve yükümlülük araç sahibi adına sürer.

Dava Nerede Açılır?

Dava Türkiye'de açılır. Kazanın Türkiye'de meydana gelmiş olması yetki bakımından belirleyicidir; haksız fiilin işlendiği yer mahkemesi yetkilidir. Zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkili sayılır. Yabancı plakalı araç kazasında zarar görenin yurt dışına gitmesi ya da orada dava açması gerekmez.

Davanın kime yöneltileceği aracın sigorta durumuna göre değişir. Yeşil kart bulunuyorsa husumet Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna yöneltilir. Doğru davalıyı belirlemek dosyanın ilk ve en kritik adımıdır. Yargıtay bu noktayı açık biçimde ortaya koymuştur.

Yeşil kart sigortası ile zararları güvence altına alınan yabancı plakalı araçların, ülke sınırları içinde meydana getirdiği zararlar bakımından davanın (…) Motorlu Taşıt Bürosu'nun görev ve yetki verdiği sigorta şirketi hasım gösterilerek açılması gerekmektedir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2003/7809 E., 2004/3185 K., 29.03.2004

Sınır sigortası varsa poliçeyi düzenleyen Türk sigorta şirketi davalı gösterilir. Hiçbir sigorta yoksa dava sürücüye ve işletene açılır. Görevli mahkeme de bu ayrıma göre belirlenir. Sigorta şirketine ve Büroya yöneltilen talepler ticari nitelikte sayıldığı için asliye ticaret mahkemesinde, yalnızca kişilere yöneltilen haksız fiil davaları ise asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Yabancılık unsuru usulü etkiler. Yabancı uyruklu sürücü veya işleten yurt dışında bulunuyorsa tebligat uluslararası sözleşme hükümlerine göre yapılır ve bu işlem aylar sürebilir. Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercümesi gerekir. Bu nedenle uygulamada tercih edilen yol, mümkün olduğunda husumeti Türkiye'deki büroya veya sigorta şirketine yöneltmektir; hem tebligat sorunu doğmaz hem karar Türkiye'de doğrudan icra edilebilir. Büromuz dosyayı açmadan önce husumetin kime yöneltileceğini belirler, çünkü yanlış davalıya açılan dava süre kaybettirir.

Kararın Yurt Dışında İcrası

Türkiye'de alınan bir mahkeme kararı yurt dışında kendiliğinden uygulanmaz. Kararın başka bir ülkede icra edilebilmesi o ülkeden alınacak tanıma ve tenfiz kararına bağlıdır. Bu, ayrı bir dava olarak açılır ve ilgili ülkenin mahkemesinde görülür. Süreç zaman alır, masraf doğurur ve o ülkedeki hukuki temsil ihtiyacını beraberinde getirir. Sürecin işleyişi için tanıma ve tenfiz davası sayfamıza bakabilirsiniz.

Tanıma ile tenfiz farklı sonuçlar doğurur. Tanıma, yabancı kararın o ülkede kesin hüküm olarak kabul edilmesini sağlar; tenfiz ise kararın icra edilebilmesini mümkün kılar. Alacağınızı fiilen tahsil etmek istiyorsanız tenfiz kararı almanız şarttır. Her iki talepte de kararın verildiği ülkeden alınacak kesinleşme şerhi ile yeminli tercüme aranır.

Bu nedenle sigorta kanalı çok daha pratiktir. Yeşil kart bulunan dosyalarda karar Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna karşı verildiği için doğrudan Türkiye'de icra edilir; yurt dışında ayrı bir süreç yürütmek gerekmez. Aynı durum sınır sigortası bulunan dosyalar için de geçerlidir. Tanıma ve tenfiz ihtiyacı esas olarak, hiçbir sigortası bulunmayan yabancı sürücü veya işleten aleyhine karar alınan ve o kişinin Türkiye'de malvarlığı bulunmayan dosyalarda doğar. Dosyanın en başında hangi kanalın kullanılacağına karar vermek, sonraki yıllarda yaşanacak icra sorununu baştan önler.

Gerekli Belgeler

Belgeler iki gruba ayrılır: kazanın oluşumunu gösterenler ve zararı ortaya koyanlar. Yabancı plakalı araç kazasında birinci grup ayrı önem taşır, çünkü araç ülkeden çıktıktan sonra ona ulaşmak güçleşir. İkinci grup ise yerli plakalı araç kazasındakiyle aynıdır. Aşağıdaki liste başvuru öncesinde toplanması gerekenleri sıralar.

• Kaza tespit tutanağının aslını veya suretini temin edin.
• Yeşil kart ya da sınır sigortası poliçesinin suretini edinin.
• Yabancı sürücünün kimlik ve sürücü belgesi bilgilerini yazın.
• Ruhsat bilgilerini ve plakayı ülke koduyla birlikte kaydedin.
• Hasar fotoğraflarını onarım öncesinde çekin.
• Bağımsız eksper raporu veya onarım faturasını dosyaya ekleyin.
• Yaralanma varsa hastane kayıtlarını ve maluliyet raporunu toplayın.
• Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercümesini yaptırın.

Yeminli tercüme şartı çoğu kişinin gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Yabancı dilde düzenlenmiş poliçe, ruhsat ve sürücü belgesi gibi evrak, resmi başvuruda ve dava dosyasında tercüme edilmiş hâliyle kabul edilir. Tercümenin yeminli tercüman tarafından yapılması, gerektiğinde noter onayı taşıması istenir. Elinizde bulunmayan belgeler için endişelenmenize gerek yoktur; kolluk kayıtları, hastane arşivleri ve Büro dosyası vekil aracılığıyla veya mahkeme kanalıyla temin edilebilir.

Bu Dosyalarda Avukat Desteği

Yabancılık unsuru taşıyan trafik dosyaları iki noktada ayrışır: doğru muhatabı bulmak ve süreyi yönetmek. Yeşil kartın bulunup bulunmadığı, hangi ülkenin bürosunun devrede olduğu ve husumetin kime yöneltileceği dosyanın en başında saptanmalıdır. Yanlış davalıya açılan dava yalnızca reddedilmez, geçen süre de geri gelmez. Büromuz dosyayı poliçe, tutanak ve ruhsat üzerinden inceleyerek bu tespiti baştan yapar.

Başvuru aşamasında da yürütme işini üstleniyoruz. Büroya sunulacak dosyanın hazırlanması, eksik belgelerin kurumlardan temin edilmesi, yeminli tercüme sürecinin takibi ve gerektiğinde eksper incelemesinin sağlanması bu kapsamdadır. Başvuru sonuçsuz kalırsa uyuşmazlığı tahkime veya mahkemeye taşırız. Çalışma biçimimiz için trafik kazası avukatı sayfamıza bakabilirsiniz. Dosyanın sonucu ve süresi hakkında önceden taahhüt vermiyoruz; her dosya kendi belgeleri üzerinden değerlendirilir.

Yabancı Plakalı Araç Kazası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu bölümdeki başlıklar, konuyla ilgili büromuza en sık yöneltilen soruları içerir. Yanıtlar genel bilgi niteliğindedir. Dosyanızın kendine özgü koşullarına göre sonuç değişebilir. Somut durumunuzu değerlendirmek için tutanağınızın ve poliçe bilgisinin incelenmesi gerekir.

Yabancı plakalı araç bana çarptı, ne yapmalıyım?

Panik yapmadan önce telefonunuzu çıkarın ve belgeleri fotoğraflayın. Kaza yerinde kaybedilen tek bir belge, aylar sürecek bir yazışmaya dönüşebilir. Karşı sürücü dil bilmiyorsa çeviri uygulamasıyla iletişim kurmayı deneyin, gerekirse kolluğu bekleyin. Aracın ülkeden çıkma ihtimali nedeniyle beklemek yerine bilgiyi anında kaydetmeniz gerekir.

Yabancı aracın sigortası Türkiye'de geçerli mi?

Elinizdeki belgeye bakarak anlayabilirsiniz. Yeşil kart poliçesi uluslararası formatta düzenlenir ve üzerinde geçerli olduğu ülkelerin kodları yer alır. Sınır sigortası poliçesi ise Türk sigorta şirketi antetlidir ve Türkçe düzenlenir. Belgede Türkiye kodunun yer alıp almadığını ve poliçenin kaza tarihinde yürürlükte olup olmadığını kontrol edin.

Zararımı kimden talep edeceğim?

Önce elinizdeki poliçe belgesine bakın; muhatap oradan çıkar. Yanlış kuruma yapılan başvuru reddedilmez ama süre kaybettirir, bu yüzden ilk adımda doğru kanalı seçmek önemlidir. Belge yoksa plaka üzerinden araştırma yapılır ve süreç uzar. Hangi kanalı seçerseniz seçin başvurunuzun kayıt tarihini saklayın.

Yeşil kart nedir?

Ülkeler arası karşılıklı tanımaya dayanan bir sorumluluk belgesidir. Sistemin mantığı şudur: her üye ülkede bir ulusal büro bulunur ve bu bürolar birbirinin poliçelerini kabul eder. Böylece zarar gören, kazanın olduğu ülkedeki büroya başvurarak tazminatını alabilir. Belgenin adı rengiyle değil, sistemdeki geleneksel adlandırmayla ilgilidir.

Değer kaybı isteyebilir miyim?

Evet, isteyebilirsiniz ve plakanın yabancı olması sonucu değiştirmez. En sık yapılan hata, onarım bedelini alıp dosyanın kapandığını sanmaktır. İki talep birbirinden bağımsızdır; onarım ödemesi aldıktan sonra da değer kaybı isteyebilirsiniz. Aracı tamire vermeden önce çekeceğiniz fotoğraflar bu talebin en güçlü dayanağı olur.

Yabancı aracın sigortası yoksa ne olur?

İki ayrı yolu birlikte yürütmeniz beklenir; bu ayrımı bilmemek en sık yapılan hatadır. Yaralanmanız varsa Güvence Hesabına başvurursunuz. Aracınızın hasarı ve değer kaybı için ise sürücüye ve işletene yönelirsiniz. Sigortasız araçlarda karşı tarafın Türkiye'de malvarlığı bulunup bulunmadığı da tahsil açısından önem taşır.

Yabancı aracım pert oldu, gümrükte ne olur?

İlk yapmanız gereken gümrük idaresiyle temasa geçmektir; beklemek durumu ağırlaştırır. Pert olan araç yurt dışına çıkarılmaz, gümrüğe terk edilir. Pert durumunun eksper raporuyla belgelenmesi işlemi kolaylaştırır. Terk tamamlandığında kaydınız kapanır ve sonraki girişlerinizde sorun yaşamazsınız. İşlemi tamamlamadan ülkeden ayrılırsanız kayıt açık kalır ve para cezası doğar.

Dava Türkiye'de mi açılır?

Evet, Türkiye'de açılır ve yurt dışına gitmeniz gerekmez. Birden fazla yetkili mahkeme bulunduğu için hangisini seçeceğinizi delillere ulaşım kolaylığı belirler. Kazanın olduğu yer mahkemesi keşif ve tanık bakımından genelde daha pratiktir. Dava açmadan önce Sigorta Tahkim Komisyonu yolunu da değerlendirmeniz yerinde olur.

Yabancı sürücü ülkeden çıkarsa dava düşer mi?

Hayır, düşmez ve bu kaygıyı bir kenara bırakabilirsiniz. Poliçe bulunan dosyalarda muhatap zaten Türkiye'deki kurumdur, sürücünün nerede olduğu sonucu değiştirmez. Sigortası olmayan dosyalarda ise tebligat uluslararası usule göre yapılır ve süreç uzar. Bu yüzden kaza yerinde poliçe bilgisini almak baştan sona her şeyi kolaylaştırır.

TMTB başvuru formu nasıl doldurulur?

Form, zararın türüne göre ayrı düzenlenir; maddi hasar ile bedeni zarar için farklı alanlar bulunur. Zorunlu alanlar işaretlidir ve boş bırakıldığında başvuru tamamlanmak üzere geri döner. Kaza tarihini, yerini, plaka bilgisini ve yeşil kart numarasını eksiksiz yazmanız gerekir. Ödeme yapılacak banka hesabınızı da forma eklemeyi unutmayın.

Yurt dışından gelen aracım çalınırsa ne olur?

Çalınmayı fark ettiğiniz anda kolluğa başvurup tutanak almanız gerekir. Aracı çalan kişi işleten gibi sorumlu tutulur; siz ise çalınmada kusurunuz bulunmadığını ispat ederek sorumluluktan kurtulabilirsiniz. Anahtarın araçta bırakılmış olması bu ispatı engeller. Ayrıca geçici ithalat kaydınız açık kalmasın diye durumu gümrük idaresine de bildirmelisiniz.

Süreç ne kadar sürer?

Net bir rakam verilemez ve süre vaat eden kaynaklara temkinli yaklaşın. Dosyayı en çok uzatan aşama, aracın kayıtlı olduğu ülkenin bürosuyla yapılan yazışmadır. Bu aşamayı hızlandırmanın tek yolu poliçe bilgisini baştan sunmaktır. Sigortası bulunmayan dosyalarda tebligat gerekeceği için süre belirgin biçimde uzar. Bekleme döneminde belge toplamayı sürdürmeniz sonraki aşamayı kısaltır.

Yabancı plakalı araç kazasında zarar gören, yerli plakalı araç kazasındaki haklarının tamamına sahiptir; değişen tek şey başvurunun hangi kanaldan yürütüleceğidir. Aracın yeşil kart sigortası bulunuyorsa talep Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna yöneltilir; ödemeyi büro yapar ve alacağını sonradan ilgili ülkeden tahsil eder. Sınır kapısında zorunlu sigorta yaptırılmış araçlarda muhatap poliçeyi düzenleyen Türk sigorta şirketidir. Hiçbir sigorta bulunmayan hâllerde bedeni zararlar Güvence Hesabından karşılanır; araç hasarı ve değer kaybı ise doğrudan sürücüden ve işletenden istenir. Bütün kalemler aynı esaslara göre hesaplanır ve kusur oranına göre paylaştırılır. Dava kazanın Türkiye'de meydana gelmesi nedeniyle Türkiye'de açılır ve husumet mümkün olduğunda Türkiye'deki kuruma yöneltilir. Yabancı plakalı aracın sahibi bakımından ise gümrük tarafı ayrıca işler; pert olan araç ülkeden çıkarılmaz, gümrüğe terk edilir. Kaza yerinde poliçe bilgisini almak, bütün bu sürecin işleyebilmesi için atılacak en önemli adımdır.