URSA Avukatlık

Ölümlü Kazada Ehliyet Kaç Yıl Alınır

Trafik Kazası7 dk okumaEklenme:
Ölümlü kazada ehliyetin kaç yıl alınacağını anlatan direksiyon, anahtar ve saat

Ölümlü kazada ehliyet tek bir süreyle alınmaz; belgeye farklı dayanaklarla ve farklı sürelerle dokunulabilir. Soruşturmada hâkim adli kontrol olarak belgeyi teslim aldırabilir. Mahkûmiyette TCK m.53/6 uyarınca üç aydan üç yıla kadar geri alma kararı verilebilir. Kazaya asli kusurla sebep olan sürücünün belgesi KTK m.118'e göre bir yıl geri alınır. Olay yerinden ayrılmakta iki yıl, alkolde 6 ay, 2 yıl veya 5 yıl öngörülür. Bunlar geri almadır; belge iptal edilmez, süre bitince iade edilir. Ölümlü kazada ehliyete el konulur mu, ehliyet alınır mı, ehliyet gider mi sorusu, dosyada hangi yolun işlediğine göre değişir.

Aşağıda her yol ayrı başlıkta, dayanağı, süresi, kararı kimin verdiği ve ne zaman işlediğiyle anlatılıyor.

Ölümlü Kazada Ehliyete El Konulur mu, Ehliyet Gider mi?

Ölümlü kazaya karışmak tek başına ehliyetin gitmesi anlamına gelmez; belge ancak aşağıdaki dayanaklardan biri oluştuğunda alınır. Bu dayanakların çoğunda kanun iptal değil geçici geri alma öngörür. İptalde belge hükümsüz kalır ve yeni belge kurs ve sınavla alınır; geri almada ise süre bitince aynı belge iade edilir. Yeni belgenin bedel kalemleri ehliyet fiyatları yazısında. İki kavramın farkı ehliyet iptali yazısında anlatılmıştır.

Ehliyet geri alma ile iptal arasındaki farkı gösteren karşılaştırma
YolDayanakSüreKim karar verirNe zaman
Adli kontrolCMK m.109/3-dKararda belirlenen dönem; adli kontrol süresi asliye ceza işlerinde en çok 2 yıl (zorunlu hâlde 1 yıl daha), ağır ceza işlerinde en çok 3 yıl (CMK m.110/A)Soruşturmada sulh ceza hâkimi, kovuşturmada mahkemeHüküm öncesi
Mahkûmiyetle birlikteTCK m.53/63 aydan az, 3 yıldan fazla olmamak üzereCeza mahkemesi, hükümleHükmün kesinleşmesiyle yürürlük; süre cezanın tümüyle infazından başlar
Asli kusurlu sürücüKTK m.1181 yılİlgili mahkeme (Karayolları Trafik Yönetmeliği m.167)Ölümle sonuçlanan kazada
Olay yerini terkKTK m.81/32 yılTrafik zabıtası ve KTK m.6'daki görevlilerTerk anında, tutanakla
AlkolKTK m.48/56 ay, 2 yıl veya 5 yılKTK m.6'daki görevlilerTespit anında, tutanakla

Soruşturma Sırasında Ehliyet Alınır mı?

Evet, adli kontrol kararıyla alınabilir. Hâkim, tutuklama yerine adli kontrole karar verirken şüpheliyi taşıt kullanmamakla yükümlü kılabilir ve gerektiğinde sürücü belgesini makbuz karşılığı kalemde teslim aldırabilir (CMK m.109/3-d). Soruşturmada karar sulh ceza hâkimine, kovuşturmada mahkemeye aittir (CMK m.110). Yükümlülüğün devamının gerekip gerekmediği en geç dört aylık aralıklarla yeniden değerlendirilir (m.110/4).

Taşıt kullanma yasağında hâkim veya savcı, şüphelinin mesleki uğraşları için sürekli ya da geçici araç kullanma izni verebilir (CMK m.109/5). Şoförlük yapan sürücü için bu fıkra önem taşır. Adli kontrolün ölümlü kazadaki yeri ölümlü trafik kazasında tutuklama olur mu yazısında anlatılıyor. Adli kontrol altında geçen sürenin cezadan mahsup edilmeyeceği kuralı (m.109/6) ayrıca vardır; metinde bu sürenin sonradan hükmedilecek geri alma süresinden düşüleceğine dair bir hüküm bulunmaz.

Mahkûmiyette Ehliyet Kaç Yıl Alınır?

Trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir (TCK m.53/6). Ölümlü kazada taksirle öldürmeden verilen mahkûmiyet bu kapsamdadır. Üç yıl, bu yoldaki en uzun süredir. Fıkra "karar verilebilir" dediği için geri alma zorunlu değildir; verilip verilmeyeceği ve süresi, sınırlar içinde mahkemenin takdirindedir. Cezanın nasıl belirlendiği taksirle öldürme cezası yazısındadır.

Ehliyetin geri alınma dayanaklarına göre değişen süreleri gösteren tablo

Geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre, cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar. Yönetmelik de mahkemece verilen geri alma kararının varsa hürriyeti bağlayıcı cezanın infazından sonra uygulanacağını, işlemin tebliğden itibaren yürütüleceğini belirtir (Karayolları Trafik Yönetmeliği m.168/a). Örneğin 1 yıl 6 ay hapis ve 2 yıl geri alma kararı verilmişse, 2 yıl ancak hapis cezasının infazı tamamlandıktan sonra işlemeye başlar.

Hükmün açıklanması geri bırakılırsa ehliyet alınır mı?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında mümkündür (CMK m.231/5). Kanun, bu kararın müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade ettiğini yazar. TCK m.53/6 mahkûmiyet hâlini düzenlediğinden ve istisna olarak yalnız müsadere sayıldığından, HAGB kararında bu geri alma tedbirinin uygulanmaması sonucu metinden çıkar. Denetim süresinde kasten yeni suç işlenirse hüküm açıklanır ve tablo değişir (m.231/11).

Asli Kusurlu Sürücünün Ehliyeti 1 Yıl Alınır mı?

KTK m.118 son bölümüne göre ölümle sonuçlanan trafik kazalarına asli kusurlu olarak sebebiyet veren sürücülerin belgeleri 1 yıl süreyle geri alınır. Yönetmelik bu geri almayı ilgili mahkemenin yaptığını, trafik zabıtasının da kayıtlara şerh düştüğünü belirtir (m.167). Burada hâkime süre takdiri tanınmamış, sabit bir yıl yazılmıştır.

Asli kusur, KTK m.84'te sayılan hâllerdir: kırmızı ışıkta geçmek, karşı yönün şeridine girmek, arkadan çarpmak, geçme yasağı olan yerde geçmek, şeride tecavüz etmek, geçiş önceliğine uymamak gibi. Kusur raporla belirlenir; tali kusurlu sürücü m.118'in bu cümlesinin kapsamına girmez.

Aynı dosyada hem TCK m.53/6 hem KTK m.118 gündeme gelebilir. Kanun metinleri ikisinin birbirini kapsayıp kapsamadığını yazmaz; bu nedenle kararda hangi dayanağın uygulandığına ve süresine bakılmalıdır.

Kaza Yerinden Ayrılırsa Ehliyet Kaç Yıl Alınır?

Ölümlü veya yaralanmalı kazada zabıtanın iznini almadan ve zaruret dışında olay yerinden ayrılan sürücüye bir yıldan üç yıla kadar hapis verilir ve sürücü belgesi KTK m.6'daki görevlilerce iki yıl süreyle geri alınır (KTK m.81/3). Yaralamalı kazada ehliyetin hangi hâllerde alındığı yaralamalı kazada ehliyete el konulur mu yazısında anlatılıyor. Bu geri alma mahkeme hükmünü beklemez; tutanakla yapılır. Geri alınan belgenin iadesi için KTK kapsamında verilmiş idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır. Ayrıntılar kaza yerinden kaçma cezası yazısındadır.

Alkollü Sürücünün Ehliyeti Kaç Yıl Alınır?

Hususi otomobilde 0,50 promilin üzerinde alkol tespit edilirse 2026 itibarıyla 25.000 TL idari para cezası verilir ve belge altı ay geri alınır; bu yaptırım fiil suç oluştursa bile uygulanır. Hususi otomobil dışındaki araçlarda promil alt sınırı daha düşüktür. Son ihlalden geriye doğru beş yıl içindeki sayıya göre kademeler şöyledir (KTK m.48/5):

Beş yıl içindeİdari para cezası (2026)Geri alma
İlk ihlal25.000 TL6 ay
İkinci ihlal50.000 TL2 yıl
Üç ve daha fazla150.000 TLHer seferinde 5 yıl
Ölçüm yaptırmama150.000 TL5 yıl (m.48/9)

1,00 promilin üzerinde ayrıca TCK m.179/3 uygulanır; sınırı aşan alkollü sürücünün kazaya sebebiyet vermesi hâlinde de TCK'nın ilgili hükümleri işler (m.48/6-7). Ölümlü kazada alkol, aynı dosyada bu idari geri almayı ve ceza mahkemesinin kararını birlikte gündeme getirir. Kademeler alkollü araç kullanma cezası yazısında ayrıntılıdır.

Ceza puanı da ayrı bir yoldur: kazaya yol açan ihlal nedeniyle bir yıl içinde 100 puan dolarsa belge 2 ay geri alınır (KTK m.118).

Ehliyet Ne Zaman Geri Verilir?

Geri almanın süresi dolunca belge iade edilir; ancak iade, dayanağa göre şartlara bağlıdır. Olay yerini terkte ve alkolde KTK kapsamındaki idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır (m.81/3, m.48/13). Alkolde beş yıl içinde ikinci geri almada sürücü davranışlarını geliştirme eğitimi, üçüncüde psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi aranır (m.48/11). TCK m.53/6 kararında ise süre, hapis cezasının infazı bittikten sonra işlemeye başlar. Süreler dolmadan araç kullanan sürücüye 2026 itibarıyla 200.000 TL idari para cezası verilir (KTK m.36/3-b).

Geri almaya karşı başvuru yolu ehliyete el konulmasına itiraz yazısında; mahkûmiyetin ceza davasındaki seyri trafik kazası ceza davası yazısında ve ölümlü kazada cezanın kaç yıl olabileceği ölümlü trafik kazası cezası yazısında anlatılıyor.

Ölümlü Kazada Ehliyet Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ölümlü kazada ehliyete el konulur mu?

Her ölümlü kazada otomatik olarak konulmaz. Soruşturmada adli kontrol olarak belge teslim aldırılabilir (CMK m.109/3-d); kazaya asli kusurla sebep olan sürücünün belgesi 1 yıl, olay yerinden ayrılanın 2 yıl, alkollü sürücünün 6 ay ile 5 yıl arasında geri alınır.

Ölümlü kazada ehliyet alınır mı?

Alınabilir. Mahkûmiyet hâlinde TCK m.53/6 uyarınca mahkeme 3 aydan 3 yıla kadar geri alma kararı verebilir; bu karar zorunlu değildir. Kazaya asli kusurlu sebep olan sürücü için ayrıca KTK m.118'deki 1 yıl geçerlidir.

Ölümlü kazada ehliyet gider mi?

Kanunda ölümlü kaza için ehliyetin iptali öngörülmemiştir; öngörülen sonuç geçici geri almadır ve süre bitince belge iade edilir. İptal, uyuşturucu veya uyarıcı madde alarak araç kullanmak gibi ayrı hâllerde söz konusudur (KTK m.48/8).

Ölümlü kazada ehliyet kaç yıl alınır?

Dayanağa göre değişir: mahkûmiyette 3 ay ile 3 yıl arası (TCK m.53/6), asli kusurda 1 yıl (KTK m.118), olay yerini terkte 2 yıl (KTK m.81/3), alkolde 6 ay, 2 yıl veya 5 yıl (KTK m.48/5).

Tali kusurlu sürücünün ehliyeti de alınır mı?

KTK m.118'deki bir yıllık geri alma asli kusurlu sürücü içindir. Tali kusurlu sürücü bu hükmün kapsamına girmez; ancak mahkûmiyet olursa TCK m.53/6 kararı, olay yerini terk ya da alkol varsa ilgili idari geri alma yine uygulanabilir.

HAGB kararında ehliyet alınır mı?

CMK m.231/5'e göre HAGB kararı, müsadere hariç, hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. TCK m.53/6 mahkûmiyete bağlı olduğundan bu geri alma uygulanmaz. Kaza yerinden ayrılma veya alkol gibi idari geri almalar ise ayrı hükümlere dayanır ve HAGB'den etkilenmez.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler