Çalışma alanı
Gayrimenkul Hukuku
Tapu, kira, inşaat ve ortak mülkiyet uyuşmazlıkları
Taşınmaz uyuşmazlıklarında tapu kaydı ve sözleşme belirleyicidir. Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmeler resmî şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz (TMK m.706); satış vaadi, geri alım ve alım sözleşmeleri de aynı şekle bağlıdır (TBK m.237). Mülkiyet tapu kütüğüne tescille kazanılır (TMK m.1022), bu nedenle uyuşmazlığın çoğu, tescilin dayandığı işlemin geçerli olup olmadığına gelir.
Alanın başlıca konuları tapu iptal ve tescil, kira ve tahliye, ortaklığın giderilmesi, önalım, kat mülkiyeti, kat karşılığı inşaat ve ayıplı konuttur. Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B). Süreler çoğu zaman kısa ve hak düşürücüdür; bu yüzden hangi davanın hangi mahkemede ve hangi süre içinde açılacağı baştan belirlenmelidir.
Aşağıda gayrimenkul hukukunda dava türlerini, kira ve tahliye kurallarını, tapu iptalinin dayanaklarını, süreci, önemli süreleri ve konularına göre rehberleri bulabilirsiniz.
Önce bunları okuyun
Gayrimenkul Hukuku alanında en çok başvurulan rehberler.

Kiracı Nasıl Tahliye Edilir? İhtiyaç ve Tahliye Taahhüdü
Kiracı tahliyesi, yalnızca kanunda sayılan sebeplerle mümkündür; kiraya veren, söz konusu sebepler dışında bir gerekçeyle kiracıyı çıkaramaz.
11 dk okuma
Tapu İptal ve Tescil Davası Nasıl Açılır?
Tapu iptal ve tescil davası, tapu kaydının gerçek hukuki duruma aykırı olduğu durumlarda, kaydın iptalini ve gerçek hak sahibi adına tescilini sağlamak için açılır.
11 dk okuma
Ortaklığın Giderilmesi Davası
Her paydaş, kural olarak ortaklığın giderilmesi davası açmakta serbesttir; diğer paydaşların rızası aranmaz, payın küçüklüğü söz konusu hakkı ortadan kaldırmaz.
18 dk okumaTaşınmaz Uyuşmazlıklarında Hangi Dava Nerede Açılır?
Sulh hukuk mahkemesi, değer ne olursa olsun kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklara ve ortaklığın giderilmesi davalarına bakar (HMK m.4/1-a, b). Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12).
Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesinin icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur; şerh taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır (6325 sayılı Kanun m.18/B-3).
| Dava | Dayanak | Mahkeme ve ön şart | Rehber |
|---|---|---|---|
| Tapu iptal ve tescil | TMK m.1025 | Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi (HMK m.12) | Tapu iptal ve tescil |
| Ortaklığın giderilmesi | TMK m.698-699 | Sulh hukuk (HMK m.4/1-b); arabuluculuk dava şartı | Ortaklığın giderilmesi |
| Önalım | TMK m.732-734 | Alıcıya karşı dava açılır (TMK m.734/1) | Önalım hakkı |
| Kira uyuşmazlığı | TBK m.299 ve devamı | Sulh hukuk (HMK m.4/1-a); arabuluculuk dava şartı, ilamsız icra tahliyesi hariç | Kiracı tahliyesi |
| Kat malikleri kurulu kararının iptali | KMK m.33 | Taşınmazın bulunduğu yer sulh mahkemesi; arabuluculuk dava şartı | Site aidatı |
| Ayıplı konut | TBK m.219-231, TKHK m.8-12 | Tüketici işlemiyse tüketici mahkemesi (TKHK m.73) | Ayıplı konut |
| Kat karşılığı inşaat | TBK m.470 ve devamı, m.123-125 | Temerrüt için süre verilir; dönme ve tazminat seçimlik haktır | Kat karşılığı inşaat |
Kiracı Hangi Sebeplerle Tahliye Edilir ve Kira Bedeli Nasıl Belirlenir?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında belirli süreli sözleşme süre bitince kendiliğinden bitmez. Kiracı bitimden en az on beş gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzar ve kiraya veren süre bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez (TBK m.347/1). Kiraya veren ancak kanunda sayılan sebeplerle ve çoğu zaman bir aylık dava süresi içinde tahliye isteyebilir.
Yenilenen kira dönemlerinde bedel, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez (TBK m.344/1). Beş yılı aşan kiralarda hâkim, bedeli hakkaniyete göre yeniden belirler (m.344/3).
| Tahliye sebebi | Dayanak | Dava veya işlem süresi |
|---|---|---|
| Kiraya verenin, eşinin, altsoyunun, üstsoyunun ya da bakmakla yükümlü olduğu kişinin konut veya işyeri gereksinimi | TBK m.350/1 | Belirli süreli kirada sürenin sonundan, belirsiz süreli kirada fesih döneminden başlayarak bir ay içinde dava |
| Kiralananın yeniden inşası veya imarı | TBK m.350/2 | Aynı bir aylık dava süresi; kullanımın imkânsız olması gerekir |
| Yeni malikin gereksinimi | TBK m.351 | Edinmeden başlayarak bir ay içinde kiracıya yazılı bildirim, altı ay sonra dava |
| Yazılı tahliye taahhüdü | TBK m.352/1 | Taahhüt edilen tarihten başlayarak bir ay içinde icraya başvuru veya dava |
| İki haklı ihtar | TBK m.352/2 | Kira süresinin ya da ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde dava |
| Kiracının aynı yerleşimde konutu bulunması | TBK m.352/3 | Sözleşmenin bitiminden başlayarak bir ay içinde dava |
| On yıllık uzama süresinin dolması | TBK m.347/1 | Sonraki her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirim |
Tapu İptal ve Tescil Davası Hangi Sebeplere Dayanır?
Bir ayni hak yolsuz tescil edilmişse, bu yüzden hakkı zedelenen kişi tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir (TMK m.1025/1). Bağlayıcı olmayan bir işleme dayanan veya hukuki sebepten yoksun tescil yolsuzdur (TMK m.1024/2). Tescile iyiniyetle dayanarak hak kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK m.1023).
Davanın dayanağı olan sebebe göre süre değişir. Madde 1025 metni süre öngörmemiştir, ancak irade bozukluğu ve aşırı yararlanma gibi sebeplerde Borçlar Kanunu'ndaki süreler ayrıca işler.
| Sebep | Dayanak | Not |
|---|---|---|
| Resmî şekle uyulmamış satış veya satış vaadi | TMK m.706, TBK m.237 | Resmî şekilde düzenlenmeyen sözleşme geçerli olmaz |
| Muvazaa (görünüşteki işlem) | TBK m.19 | Gerçek ve ortak irade esas alınır |
| Kesin hükümsüzlük | TBK m.27 | Emredici hükme, ahlaka veya kamu düzenine aykırı sözleşme |
| Yanılma, aldatma, korkutma | TBK m.31, 36, 37, 39 | Öğrenmeden veya etkinin sona ermesinden başlayarak bir yıl içinde bildirilmezse sözleşme onanmış sayılır |
| Aşırı yararlanma | TBK m.28 | Bir yıl ve her hâlde sözleşmeden başlayarak beş yıl |
| İyiniyetli üçüncü kişi | TMK m.1023, m.1025/2 | Kazanım korunur, tazminat istemi saklıdır |
Taşınmaz Uyuşmazlığında Süreç Adım Adım
Taşınmaz davalarında sıra önemlidir: önce belge ve tapu kaydı, sonra ihtar ve bildirimler, ardından arabuluculuk ve dava gelir. Her adımın tarihi kanıtlanabilir olmalıdır.
- 1
Tapu kaydı ve sözleşmenin incelenmesi
Tapu kaydındaki malik, şerhler ve takyidatlar ile sözleşmenin şekli ilk bakılacak noktadır. Taşınmaz satışı ve satış vaadi resmî şekilde yapılmamışsa geçerli olmaz (TBK m.237). Geçersiz sözleşmeye dayanılarak verilen para ise sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir (TBK m.77).
- 2
İhtar ve bildirimler
Kira bedeli ödenmezse kiraya veren yazılı süre verir; süre konut ve çatılı işyerinde en az otuz gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden işler (TBK m.315). Kat karşılığı inşaatta gecikme hâlinde borçluya ifa için uygun süre verilir (TBK m.123). Ayıp, satıcıya uygun sürede bildirilmelidir (TBK m.223).
Kat karşılığı inşaatta gecikmeAyıplı konut teslimiAnahtar teslim tutanağı
- 3
Delillerin korunması
Dava açmadan önce de keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinletilmesi gibi işlemler istenebilir; delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolma ya da ileri sürülmesinin zorlaşması ihtimali hukuki yarar sayılır (HMK m.400). Ayıp ve hasar tespitinde onarımdan önce başvurulmalıdır.
- 4
Arabuluculuk
Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; kiralananın ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler bunun dışındadır (6325 sayılı Kanun m.18/B-1). Anlaşma belgesinin icra edilebilirlik şerhi sulh hukuk mahkemesinden alınır (m.18/B-3).
- 5
İcra yolu
Kira alacağı için ilamsız takipte ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edilir; itiraz edilmez ve ihtar süresinde borç ödenmezse icra mahkemesi tahliyeye karar verir (İİK m.269, 269/a). Kira süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde de sözleşmeyle kiralanan taşınmazın tahliyesi istenebilir (İİK m.272). Kat malikleri de gider ve avans payını ödemeyen malik hakkında icra takibi yapabilir (KMK m.20).
- 6
Dava ve tedbir
Taşınmazın dava sırasında devrini önlemek için ihtiyati tedbir istenebilir (HMK m.389); çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararı tapu kütüğüne şerh verilebilir (TMK m.1010/1). Şerh, sonradan hak kazananlara karşı ileri sürülebilmeyi sağlar.
Haksız işgal ve el atma davalarında süre ve koşullar olayın niteliğine göre değiştiğinden, ecrimisil ve kamulaştırmasız el atma rehberlerindeki ayrımlara bakılmalıdır.
Taşınmaz Uyuşmazlıklarında Önemli Süreler
Bu sürelerin çoğu hak düşürücüdür; kaçırılan süre hakkı ortadan kaldırır. Bildirim ve tebliğ tarihleri kanıtlanabilir olmalıdır.
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Önalım hakkının kullanılması | Satışın hak sahibine bildirilmesinden 3 ay, her hâlde satıştan 1 yıl; 25/12/2025 öncesi satışlarda eski hüküm uygulanır | TMK m.733/4; TMK geçici m.1 (7571 sayılı Kanun) |
| Kiracının uzamayı önleyen bildirimi | Belirli süreli sözleşmenin bitiminden en az 15 gün önce | TBK m.347/1 |
| Kira bedelinin belirlenmesi davası | Yeni dönemin başlangıcından en az 30 gün önce ya da bu süre içinde yazılı bildirimle; yeni dönem sonuna kadar | TBK m.345/2 |
| Kira bedelini ödemeyen kiracıya verilecek süre | Konut ve çatılı işyerinde en az 30 gün | TBK m.315/2 |
| Gereksinim veya yeniden inşa sebebiyle tahliye davası | Sürenin sonundan ya da fesih döneminden başlayarak 1 ay | TBK m.350 |
| Yeni malikin tahliye davası | Edinmeden başlayarak 1 ay içinde bildirim, 6 ay sonra dava | TBK m.351/1 |
| Tahliye taahhüdüne dayanan icra veya dava | Taahhüt tarihinden başlayarak 1 ay | TBK m.352/1 |
| İki haklı ihtara dayanan dava | Kira süresinin veya ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak 1 ay | TBK m.352/2 |
| Kat malikleri kurulu kararının iptali | Karar tarihinden ya da öğrenmeden başlayarak 1 ay, her hâlde karar tarihinden 6 ay; yok hükmünde veya mutlak butlan hâlinde süre aranmaz | KMK m.33/1 |
| Aşırı yararlanma ve irade bozukluğu | Aşırı yararlanmada 1 yıl ve her hâlde 5 yıl; yanılma, aldatma, korkutmada 1 yıl | TBK m.28, m.39 |
Hesaplama Araçları
Konuya Göre Gayrimenkul Rehberleri
Tapu ve taşınmaz satışı
Tapu kaydının düzeltilmesi, resmî şekil, tapuda ödeme güvencesi ve tapu iptal davasında hangi sebebin ileri sürüleceği.
Ortak mülkiyet ve paylaşım
Paydaşların anlaşarak ya da dava yoluyla taşınmazı paylaşması ve payın satışında diğer paydaşların önalım hakkı.
Kira sözleşmesi ve kira bedeli
Sözleşmenin kurulması, kira bedelinin belirlenmesi, alt kira ve güvence bedelinin iadesi.
Tahliye ve teslim
Tahliye sebepleri, tahliye taahhüdü ve kiralananın teslimi sırasında düzenlenen belgeler.
İnşaat ve konut
Müteahhidin gecikmesi, sözleşmeden dönme ve teslim edilen konuttaki ayıp.
Site yönetimi ve ortak giderler
Gider ve avans payını ödemeyen kat malikine karşı icra takibi ve kat malikleri kurulu kararları.
Haksız işgal ve el atma
Taşınmazın izinsiz kullanılması hâlinde bedel istemi ve idarenin kamulaştırma yapmadan el atması.
Tüm gayrimenkul hukuku rehberleri
Sayfa 1 / 2 · 18 rehber
Kamulaştırmasız El Atma Davası
Kamulaştırmasız el atma davası, idarenin kamulaştırma yapmadan taşınmazı kullanması veya imar planıyla kullanılamaz kılması nedeniyle açılan bedel ve tescil davasıdır. Fiilî ve hukuki el atma, görev, bedel ve süreler anlatılır.
14 dk okuma
Alt Kira Sözleşmesi Örneği
Alt kira sözleşmesi örneği, ev sahibine verilecek yazılı rıza yazısı örneği, alt kira ile kira devri farkı, izinsiz alt kiranın sonuçları ve alt kiracının hakları TBK m.322 ve m.323 ile anlatılır.
13 dk okuma
Anahtar Teslim Tutanağı Örneği ve Ev Sahibi Almazsa Ne Yapılır
Anahtar teslim tutanağı kiracının evi tarih, sayaç endeksi ve evin durumuyla iade ettiğini gösterir. Örnek tutanak, Word bağlantısı, ev sahibi anahtarı almazsa tevdi mahalli ve noter yolu, depozito ile hasar alacağı bu yazıda.
13 dk okuma
Rızai Taksim Nedir, Tapuda Nasıl Yapılır?
Rızai taksim, paydaşların ortak malı mahkemeye gitmeden anlaşarak bölüşmesidir. Paylı mülkiyette ve miras ortaklığında tapuda nasıl yapıldığını, ifraz ve tarım arazisi sınırlarını, harcı ve geçersizlik hâllerini anlatıyoruz.
13 dk okuma
Kira Sözleşmesi (Kontratı) Örneği, Nasıl Yapılır ve Nelere Dikkat Edilir?
Konut kira sözleşmesi örneği Word dosyasıyla birlikte verilir. Kira artışı, depozito, alt kira, tahliye taahhüdü, 10 yıl kuralı, damga vergisi ve arabuluculuk kanun maddeleriyle anlatılır.
11 dk okuma
Site Aidatı İcra Takibi Nasıl Yapılır? Ödenmeyen Aidatın Tahsili
Site aidatı ödenmezse icra takibi nasıl başlar, gecikme tazminatı nasıl hesaplanır, borçlu itiraz edince ne olur? Arabuluculuk, kiracı sorumluluğu, kanuni ipotek ve zamanaşımı Yargıtay kararlarıyla anlatılıyor.
13 dk okuma
Önalım (Şufa) Hakkı ve Önalım Davası
Önalım hakkı paylı mülkiyette payın üçüncü kişiye satılmasında doğar. Süre, rayiç bedelin depo edilmesi, kat mülkiyeti ve muvazaa konuları 7571 sayılı Kanun ve Yargıtay kararlarıyla anlatılıyor.
15 dk okuma
Kira Depozitosu Ne Zaman İade Edilir? Güncel Kira mı İlk Kira mı, Yargıtay Ne Diyor?
Kira depozitosu iadesinin zamanı, üç aylık kira sınırı, güncel kira mı ilk kira mı tartışması, boya ve hasar kesintisi, faiz, dövizle verilen depozito ve ev sahibi ödemezse izlenecek arabuluculuk ve dava yolu.
13 dk okuma
Ecrimisil Davası Nedir, Nasıl Hesaplanır ve Zamanaşımı Ne Kadar?
Haksız işgal tazminatı olan ecrimisilin şartları, paydaşlar ve mirasçılar arasında intifadan men kuralı ve istisnaları, emsal kiraya dayalı hesap, beş yıllık zamanaşımı, görevli mahkeme, arabuluculuk ve Hazinenin 2886 sayılı Kanuna göre istediği ecrimisil.
14 dk okuma
Kira Uyarlama Davası Şartları Nelerdir? Kira Tespit Davasından Farkı ve 5 Yıl Kuralı
Aşırı ifa güçlüğüne dayanan kira uyarlama davasının dört şartı, Yargıtay'ın enflasyonu uyarlama sebebi saymayan 2026 kararı, kira tespitiyle farkları, beş yıl ve döviz kirası, ihtar, arabuluculuk ve sona eren yüzde 25 sınırı.
12 dk okuma
Tapuda Güvenli Ödeme Sistemi Zorunlu mu? 1 Aralık 2026 ve Kapsam
Tapuda güvenli ödeme sistemi 1 Aralık 2026'dan itibaren zorunlu; bedelin bir kısmı veya tamamı nakit, havale ya da EFT ile ödenen taşınmaz satışlarında ödeme sistem üzerinden yapılacak. Kapsam dışı satışlar ve kullanım bedeli henüz açıklanmadı.
8 dk okuma
Kira Tespit Davası 5 Yıl Dolmadan Açılır mı? Yargıtay'ın Yenilenen Sözleşme Kararı
Beş yıl, yenileme sözleşmesiyle yeniden başlamaz; yenilenen bedel rayicin altındaysa ilk sözleşmeden geçen süre esas alınır (3. HD, 3.3.2026).
7 dk okumaSık sorulan sorular
Gayrimenkul Hukuku hakkında merak edilenler
En sık karşılaştığımız soruların kısa yanıtları. Ayrıntıyı rehberlerde bulabilir, dosyanıza özel değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Gayrimenkul Hukuku rehberlerinden tüm sorular 0530 830 34 06Tapu iptal davası için bir süre var mı?
Tapu sicilinin düzeltilmesine ilişkin madde süre öngörmemiştir (TMK m.1025). Ancak dayanılan sebebe göre Borçlar Kanunu'ndaki süreler işler: aldatma, yanılma ve korkutmada bir yıl, aşırı yararlanmada bir yıl ve her hâlde beş yıl. İyiniyetli üçüncü kişinin kazanımı korunur.
Dava sırasında taşınmaz üçüncü kişiye devredilirse ne olur?
Bunu önlemek için ihtiyati tedbir istenebilir (HMK m.389). Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararı tapu kütüğüne şerh verilebilir ve şerh, sonradan hak kazananlara karşı ileri sürülebilir (TMK m.1010).
Kira bedeli ne kadar artırılabilir?
Yenilenen kira döneminde bedel, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez. Beş yılı aşan kiralarda hâkim bedeli emsal kira bedellerini de gözeterek belirler (TBK m.344).
Kira uyuşmazlığında arabuluculuk zorunlu mu?
Evet. Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; kiralananın ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler hariçtir. Aynı şart ortaklığın giderilmesi, Kat Mülkiyeti Kanunu ve komşu hakkı uyuşmazlıkları için de vardır (6325 sayılı Kanun m.18/B).
Müteahhit daireyi zamanında teslim etmezse ne yapılır?
Arsa sahibi borçluya ifa için uygun bir süre verir. Süre sonunda ifayı ve gecikme tazminatını isteyebilir; ifadan vazgeçip zararın giderilmesini talep edebilir ya da sözleşmeden dönebilir (TBK m.123, 125). Sözleşmede ceza koşulu varsa ayrıca istenebilir (TBK m.179).
Ayıplı konutta alıcının hakları nelerdir ve süre ne kadar?
Alıcı sözleşmeden dönme, ayıp oranında indirim, masrafı satıcıya ait onarım veya imkân varsa ayıpsız benzeriyle değiştirme haklarından birini seçer (TBK m.227). Tüketici işleminde konutlar için ayıptan sorumluluk teslimden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir (TKHK m.12/1); ayıp, ağır kusur veya hile ile gizlenmişse bu süre uygulanmaz.
Ortak taşınmaz nasıl paylaşılır?
Her paydaş, hukuki işlem veya sürekli amaca özgülenme nedeniyle devam yükümlülüğü yoksa paylaşma isteyebilir (TMK m.698). Anlaşma olmazsa hâkim önce malın aynen bölünmesine karar verir; bölünme uygun görülmezse açık artırmayla satışa hükmeder (TMK m.699).
Önalım hakkının süresi nedir, yeni düzenleme eski satışları etkiler mi?
Hak, satışın bildirildiği tarihten üç ay ve her hâlde satıştan bir yıl geçmekle düşer (TMK m.733/4). Üst süreyi iki yıldan bir yıla indiren değişiklik 25/12/2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir ve bu tarihten önce yapılan satışlara uygulanmaz (TMK geçici m.1).
Kapora geri alınabilir mi?
Sözleşme yapılırken verilen para, aksi kararlaştırılmadıkça cayma parası değil sözleşmenin yapıldığına kanıt sayılır ve esas alacaktan düşülür (TBK m.177). Taşınmaz satış vaadi resmî şekilde yapılmamışsa sözleşme geçersizdir ve verilenin geri istenmesi sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre değerlendirilir.
Depozito ne zaman iade edilir?
Konut ve çatılı işyerinde güvence üç aylık kira bedelini aşamaz ve vadeli hesaba yatırılır. Kiraya veren, sözleşmenin bitiminden sonraki üç ay içinde dava ya da takip başlattığını bankaya bildirmezse banka, kiracının istemi üzerine parayı iade eder (TBK m.342).
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.
