URSA Avukatlık

Çalışma alanı

Tazminat Hukuku

Maddi ve manevi tazminat, süreler ve dava yolları

Tazminat hukuku, bir kişinin kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille, sözleşmeye aykırılıkla ya da kanundaki kusursuz sorumluluk hâlleriyle uğradığı zararın giderilmesini konu alır. Genel kural, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar verenin bu zararı gidermekle yükümlü olmasıdır (TBK m.49). Zararı ve kusuru ispat yükü zarar görendedir (TBK m.50).

Bedensel zararda tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması, ölümde cenaze gideri ve destekten yoksun kalma ayrı kalemlerdir (TBK m.53-54). Manevi tazminat bunlardan bağımsızdır ve hâkimin takdirine bağlıdır (TBK m.56, 58). Trafik ve iş kazası tazminatları kendi çalışma alanlarında ayrıntılı anlatılır; bu sayfa bütün tazminat davalarının ortak çerçevesini verir.

Aşağıda sorumluluğun kaynaklarını, tazminat kalemlerini, idareye karşı açılacak davaları, süreci, önemli süreleri ve konularına göre rehberleri bulabilirsiniz.

Önce bunları okuyun

Tazminat Hukuku alanında en çok başvurulan rehberler.

Tazminat Sorumluluğu Hangi Kaynaklardan Doğar?

Aynı zarardan birden çok kişi sorumluysa müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanır (TBK m.61). Zarar gören dilediğine başvurabilir; sorumlular aralarındaki payı kusurun ağırlığına ve yarattıkları tehlikenin yoğunluğuna göre paylaşır (TBK m.62).

Sorumluluğun kaynağı, davanın dayanağını, ispat yükünü ve çoğu zaman zamanaşımını belirler. Bu nedenle dilekçede önce sorumluluğun hukuki sebebi doğru kurulmalıdır.

Sorumluluk türüDayanakTemel kural
Haksız fiilTBK m.49-50Kusurlu ve hukuka aykırı fiil; zararı ve kusuru zarar gören ispatlar
Adam çalıştıranın sorumluluğuTBK m.66Çalışanın işi yaparken verdiği zarar; seçme, talimat ve denetimde özen gösterdiğini ispatlarsa sorumlu olmaz
Hayvan bulunduranın sorumluluğuTBK m.67Gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz
Tehlike sorumluluğuTBK m.71Önemli ölçüde tehlike arz eden işletmenin faaliyetinden doğan zarardan işletme sahibi ve işleten müteselsilen sorumludur
Sözleşmeye aykırılıkTBK m.112, m.114/2Borçlu kusursuzluğunu ispat etmedikçe sorumludur; haksız fiil hükümleri kıyasen uygulanır
İdarenin sorumluluğuİYUK m.2/1-b, m.12-13; TBK m.55/2İdari eylem ve işlemlerden doğan zararlar için tam yargı davası açılır

Müterafik kusurKasten öldürmede tazminat

Bedensel Zarar, Ölüm ve Manevi Tazminat Kalemleri

Kanun kalemleri özellikle sayar; bu liste sınırlayıcı değildir. Destekten yoksun kalma ve bedensel zararlar Borçlar Kanunu hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler zarardan veya tazminattan indirilemez (TBK m.55/1).

Zarar gören zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52/1). Hesaplanan maddi tazminat hakkaniyet düşüncesiyle artırılamaz veya azaltılamaz; manevi tazminatta ise hâkim olayın özelliklerine göre uygun miktarı belirler.

KalemDayanakRehber
Tedavi giderleriTBK m.54/1Bakıcı gideri
Kazanç kaybı (iyileşme dönemi)TBK m.54/2Geçici iş göremezlik
Çalışma gücünün azalması veya yitirilmesiTBK m.54/3İş gücü kaybı hesabı
Ekonomik geleceğin sarsılmasıTBK m.54/4Ekonomik geleceğin sarsılması
Cenaze giderleriTBK m.53/1Ölümlü kazada tazminat
Destekten yoksun kalmaTBK m.53/3Destekten yoksun kalma şartları
Bedensel bütünlük nedeniyle manevi tazminatTBK m.56/1Manevi tazminat
Ağır bedensel zarar veya ölümde yakınların manevi tazminatıTBK m.56/2Manevi tazminat
Kişilik hakkının zedelenmesiTBK m.58Hakaret ve manevi tazminat

İş kazası tazminatıYaralanmalı trafik kazası tazminatıÖlümlü trafik kazası tazminatı

İdareye Karşı ve Sözleşmeden Doğan Tazminat Talepleri

İdarenin eylem ve işlemlerinden zarar gören, idari yargıda tam yargı davası açar (İYUK m.2/1-b). Borçlar Kanunu'nun ölüm ve bedensel zarara ilişkin hükümleri, idarenin sorumlu olduğu sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğü kayıpları ve ölüm bakımından da uygulanır (TBK m.55/2).

Sözleşmeye aykırılıktan doğan zararlarda borçlu, kusurunun bulunmadığını ispat etmedikçe sorumludur (TBK m.112). Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde temerrüt hâlinde süre verilir ve süre sonunda ifa, tazminat ya da dönme seçilebilir (TBK m.123, 125).

DurumDayanakYol
İdari işlem nedeniyle zararİYUK m.12Doğrudan tam yargı davası ya da iptal ve tam yargı davalarının birlikte açılması
İdari eylem nedeniyle zararİYUK m.13/1Önce idareye başvuru; ret veya otuz günde cevapsızlık hâlinde dava
Görevsiz mahkemeye açılan tam yargı davasıİYUK m.13/2Görev yönünden ret sonrası idareye başvuru şartı aranmaz
Sözleşmeye aykırılıkTBK m.112, m.125Temerrüt, süre verme, ifa veya tazminat ya da dönme
Ayıplı satımTBK m.227Dönme, indirim, onarım veya değiştirme; genel hükümlere göre tazminat saklıdır

Malpraktis davalarıAyıplı araç satışıHatalı estetik ameliyat

Tazminat Davasında Süreç Adım Adım

Tazminat dosyasının sonucu çoğu zaman en baştaki delil ve belge işlerine bağlıdır. Adımların sırası olay türüne göre değişse de genel akış aşağıdaki gibidir.

  1. 1

    Zararın ve sorumlunun belirlenmesi

    Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat etmekle yükümlüdür; miktar tam ispat edilemezse hâkim olayların olağan akışına göre hakkaniyetle belirler (TBK m.50). Zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarih zamanaşımının başlangıcıdır, bu nedenle tarih belgeyle kayda geçmelidir.

    Delil tespitiYargıtay kararlarından örnek dosyalar

  2. 2

    Kusur ve müterafik kusurun değerlendirilmesi

    Hâkim, zarar görenin zarara razı olması, doğmasında ya da artmasında etkili olması hâlinde tazminatı indirebilir veya kaldırabilir (TBK m.52). Kusur ve zarar konusunda ceza hâkiminin kararı hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74).

    Müterafik kusurDarp tazminatı

  3. 3

    Zararın hesaplanması

    Bedensel zarar ve destekten yoksun kalma bilirkişi hesabıyla belirlenir; tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması ayrı hesaplanır (TBK m.54-55). Manevi tazminatta hâkim olayın özelliklerini gözetir (TBK m.56).

    İş gücü kaybı hesabıGeçici iş göremezlikBakıcı gideri

  4. 4

    Dava öncesi başvuru ve ön şartlar

    Olay türüne göre dava öncesinde başvuru gerekebilir: idari eylemlerde önce idareye başvurulur (İYUK m.13/1); tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır, taşınmazın aynından doğan tüketici uyuşmazlıkları gibi sayılan hâller hariç (TKHK m.73/A). Trafik ve iş kazası taleplerindeki ön adımlar kendi alanlarındaki rehberlerde anlatılır.

    İş kazası tazminatıMalpraktis davalarıTrafik kazasında sigortaya başvuru

  5. 5

    Dava, görevli ve yetkili mahkeme

    Malvarlığı haklarına ilişkin davalarda kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir (HMK m.2). Haksız fiilden doğan davalar fiilin işlendiği yerde, zararın meydana geldiği yerde ya da zarar görenin yerleşim yerinde açılabilir (HMK m.16). Tutar bilirkişi raporuyla belli olacaksa dava kısmi dava olarak açılabilir (HMK m.109).

    Tensip zaptıBilirkişi raporuna itirazBursa Adliyesi iletişim rehberi

  6. 6

    Faiz ve zamanaşımı

    Haksız fiilde borçlu, fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşer (TBK m.117/2). Tazminat istemi, zararı ve sorumluyu öğrenmeden iki yıl, her hâlde fiilden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa o süre uygulanır (TBK m.72/1).

    Kanuni faiz oranıDestekten yoksun kalmada zamanaşımı

Ölüm ve bedensel zarar tazminatında 31/7/2026 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle faiz başlangıcı yeniden düzenlenmiştir; kazancın bilindiği döneme ait tutarlara olay tarihinden, bilinemeyen döneme ait tutarlara karar tarihinden kanuni faiz işletilir (TBK m.55/3). Bu kural 31/7/2026'dan sonra meydana gelen olaylara uygulanır.

Tazminat Davalarında Önemli Süreler

Tazminat taleplerinde süreler kaynağa göre değişir. Sürenin hangi tarihte başladığı çoğu davada tartışma konusu olur; zararı ve sorumluyu öğrenme tarihi belgelendirilmelidir.

İşlemSüreDayanak
Haksız fiilden doğan tazminat istemiZararı ve sorumluyu öğrenmeden 2 yıl, her hâlde fiilden 10 yıl; ceza kanununda daha uzun süre varsa oTBK m.72/1
Rücu istemiTazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlunun öğrenildiği tarihten 2 yıl, ödemeden 10 yılTBK m.73/1
Sözleşmeye aykırılıktan doğan alacakKanunda aksine hüküm yoksa 10 yılTBK m.146
Satılanın ayıbından doğan davaSatılanın devrinden başlayarak 2 yıl; satıcı ağır kusurluysa bu süreden yararlanamazTBK m.231
İdareye başvuru (idari eylem)Öğrenmeden 1 yıl, her hâlde eylemden 5 yılİYUK m.13/1
İdarenin başvuruya cevabı30 gün; ret veya cevapsızlık sonrası dava süresi işlerİYUK m.13/1
İdari yargıda dava açmaÖzel kanunda ayrı süre yoksa 60 günİYUK m.7/1
Kısmi davada talebin artırılmasıTahkikatın sona ermesine kadar, bir defaya mahsusHMK m.109/4
IslahTahkikatın sona ermesine kadarHMK m.177/1

Hesaplama Araçları

Konuya Göre Tazminat Rehberleri

Haksız fiil ve manevi tazminat

Hakaret, darp ve kişilik hakkı ihlallerinde manevi tazminat, kusur paylaşımı ve kasten öldürmede tazminat.

Yakın kaybı ve destekten yoksun kalma

Ölen kişinin desteğinden yoksun kalanların kim olduğu, pay oranları, şartlar, dilekçe ve zamanaşımı.

Sağlık hizmetinden doğan zarar

Hekim ve sağlık kuruluşunun sorumluluğu, hatalı estetik işlemler ve eksper hataları.

Sözleşme, eşya ve araç zararları

Ayıplı satış, otopark işletmesinin sorumluluğu, araç mahrumiyeti ve icra takibindeki kötü niyet tazminatı.

Vekil ve ücret

Vekille yapılacak ücret sözleşmesi, tarifedeki ücretler ve vekilin azli.

Tüm tazminat hukuku rehberleri

Sayfa 1 / 4 · 42 rehber
Avukatlık asgari ücret tarifesi klasörü, kontrol listesi ve hesap makinesi masa üzerinde
Tazminat Hukuku

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 2026-2027, Maktu ve Nispi Ücretler

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 2026-2027, 3 Kasım 2026'da yürürlüğe girdi. Nispi ücret dilimleri, maktu ücret tabloları, karşı taraf vekâlet ücreti kuralları ve sözleşmeli avukat aylık ücretleri anlatılıyor.

12 dk okuma
Yargıtay kararları ve tazminat davaları etiketli klasörler, hukuk kitapları; trafik ve iş kazası örnek dosyaları
Tazminat Hukuku

Trafik Kazası ve İş Kazası Tazminatında Yargıtay Kararlarından Örnek Dosyalar

Trafik ve iş kazası tazminatına ilişkin Yargıtay kararlarından 14 anonim örnek dosya. Her dosyada olay, sorun, sonuç ve künye bulunur; tutar yalnız kararda yazılıysa yılıyla verilir.

11 dk okuma
Bursa adliyesi iletişim rehberi için danışma masası, telefon ve yönlendirme tabelası olan bina içi
Tazminat Hukuku

Bursa Adliyesi İletişim Rehberi

Bursa Adliyesinin adresleri, santral ve bina telefonları, icra daireleri, ilçe adliyeleri ve UYAP sorgusu; hangi iş için hangi birime gidileceği resmî sitelerden derlendi.

13 dk okuma
Hatalı ekspertiz raporu konusunda ekspertiz hattında kaputu açık araç, kontrol listesi ve cihaz
Tazminat Hukuku

Hatalı Ekspertiz Raporunda Eksperin Sorumluluğu

Ekspertiz raporu aracın gerçek durumunu yansıtmıyorsa ekspertiz işletmesi Ticareti Yönetmeliği m.16/5 ve 6502 sayılı Kanun uyarınca sorumlu olabilir. Şartlar, süreler, delil ve sigorta eksperine itiraz yolu anlatılıyor.

11 dk okuma
İkinci el araç ayıbı için kaputu açık araç, anahtar, kontrol listesi ve dosya
Tazminat Hukuku

İkinci El Ayıplı Araç Satışında Satıcının Sorumluluğu

İkinci el araç ayıplı çıkarsa şahıstan alımda TBK, galeriden alımda 6502 sayılı Kanun uygulanır. Seçimlik haklar, süreler, görevli yer ve örnek ihbar metni.

13 dk okuma
Avukatlık ücret sözleşmesi örneği için hazırlanmış belge, kalem ve hukuk kitapları masada
Tazminat Hukuku

Avukatlık Ücret Sözleşmesi Örneği, Nasıl Yapılır ve Geçerli Olması İçin Ne Gerekir

Noktalı alanlı kısa bir avukatlık ücret sözleşmesi örneği ve madde madde anlamı. Yüzde yirmibeş sınırı, tarife altı ücret, şarta bağlı ücret ve ücretin ödenmemesi hâlinde yol kanun metinlerine göre anlatılıyor.

11 dk okuma
Avukat azli için azilname zarfı, dosya ve takvim hukuk bürosu masasında duruyor
Tazminat Hukuku

Avukat Azletme Nasıl Yapılır, Azilname Örneği ve Ücret Sonuçları

Avukat azli TBK m.512 uyarınca her zaman yapılabilir; noter yoluyla azilname ve mahkemeye dilekçeyle bildirim gerekir. Azilde ücretin tamamı ödenir, kusur veya ihmal varsa ödenmez (AK m.174).

12 dk okuma
Adli yardım dilekçesi ve gerekli belgelerin düzenli biçimde masada durduğu hukuk bürosu sahnesi
Tazminat Hukuku

Adli Yardım Dilekçe Örneği ve Gerekli Belgeler

Adli yardım mahkemeden (HMK m.334-340) veya baro adli yardım bürosundan (Avukatlık Kanunu m.176-181) istenir. İki yol için noktalı alanlı dilekçe örneği, belgeler, itiraz ve geri alma kuralları.

12 dk okuma
Tensip zaptı için dava dosyası, duruşma günü bildirimi ve takvim bulunan mahkeme koridoru
Tazminat Hukuku

Tensip Zaptı Hazırlandı Ne Demek, Duruşma Günü Nasıl Öğrenilir?

UYAP'ta tensip zaptı hazırlandı yazısı, hâkimin dosyayı ilk incelemesini gösterir. Hukukta dilekçeler aşamasının başında düzenlenir (Yönetmelik m.200), ceza davasında iddianamenin kabulü sonrası duruşma hazırlığına denk gelir; süreler tebliğden işler.

15 dk okuma
Destekten yoksun kalma tazminatında trafik, iş kazası ve ceza dosyalarındaki zamanaşımı süreleri
Tazminat Hukuku

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Zamanaşımı Kaç Yıl? Trafik, İş Kazası ve Ceza

Destekten yoksun kalma tazminatında süre iki yıl, her hâlde on yıldır; suç varsa ceza zamanaşımı uygulanır. Trafik, iş kazası, küçük hak sahibi ve sigorta başvurusu için süre tablosu.

12 dk okuma
Eş için destekten yoksun kalma tazminatını anlatan adalet terazisi, hukuk kitabı ve iki taş figür
Tazminat Hukuku

Eş İçin Destekten Yoksun Kalma Tazminatı, Karı Koca Ne Kadar Alır, Evlenirse Ne Olur?

Eşini kaybeden kadın ve erkek destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir mi? Çalışan eş, ayrı yaşayan eş ve yeniden evlenen eş için Yargıtay'ın yaklaşımı ve evlenme ihtimali indirimi.

10 dk okuma
Destekten yoksun kalma şartlarını ve yaş sınırını simgeleyen altın zincir halkaları ile kum saati
Tazminat Hukuku

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Şartları ve Yaş Sınırı, Kaç Yaşına Kadar Alınır?

Destekten yoksun kalma tazminatı ölüm, sorumluluk, illiyet, destek ilişkisi ve zarar şartlarıyla doğar. Çocukta 18, 22 ve 25 yaş sınırı, eş ve anne babada ömür tablosu anlatılıyor.

11 dk okuma

Sık sorulan sorular

Tazminat Hukuku hakkında merak edilenler

En sık karşılaştığımız soruların kısa yanıtları. Ayrıntıyı rehberlerde bulabilir, dosyanıza özel değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.

Tazminat Hukuku rehberlerinden tüm sorular 0530 830 34 06
Maddi tazminat ile manevi tazminat arasındaki fark nedir?

Maddi tazminat tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı gibi malvarlığındaki kaybı karşılar (TBK m.54). Manevi tazminat bedensel bütünlüğün zedelenmesinde olayın özelliklerine göre hâkimin takdir ettiği uygun bir miktardır (TBK m.56); kişilik hakkı ihlallerinde de istenebilir (TBK m.58).

Zarar miktarı belli değilse dava nasıl açılır?

Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107, 31/7/2026 tarihinde mülga olmuştur. Alacağın yalnızca bir kısmı dava edilebilir (kısmi dava) ve talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).

Zamanaşımı dolduktan sonra tazminat istenemez mi?

Süre, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden iki yıl, her hâlde fiilden on yıldır; ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa o süre uygulanır. Haksız fiil nedeniyle zarar gören bakımından bir borç doğmuşsa, tazminat istemi zamanaşımına uğramış olsa bile bu borcu ifadan kaçınabilir (TBK m.72).

Tazminat miktarı nasıl belirlenir?

Hâkim tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini durumun gereğine ve özellikle kusurun ağırlığına göre belirler (TBK m.51). Bedensel zarar ve destekten yoksun kalma bilirkişi hesabıyla bulunur ve hesaplanan tutar hakkaniyet düşüncesiyle artırılamaz veya azaltılamaz (TBK m.55).

Zarar görenin de kusuru varsa ne olur?

Zarar gören zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52/1). Bu nedenle kusur oranı tazminatın en belirleyici unsurlarından biridir.

Destekten yoksun kalma tazminatını kimler isteyebilir?

Ölenin desteğinden yoksun kalan kişiler bu sebeple uğradıkları kaybı isteyebilir (TBK m.53/3). Desteğin fiilen sağlanıp sağlanmadığı ve yoksun kalınan sürenin hesabı dosyaya göre değişir; ayrıntılar şart, pay ve zamanaşımı rehberlerindedir.

Manevi tazminatı yalnızca zarar gören mi isteyebilir?

Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin ya da ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar ödenmesine karar verilebilir (TBK m.56/2). Kişilik hakkının zedelenmesinde zarar gören, uğradığı manevi zarar için tazminat isteyebilir (TBK m.58).

Dava açmadan önce bir yere başvurmak gerekir mi?

Olay türüne göre değişir. İdari eylemlerden doğan zararda dava açmadan önce idareye başvurulur (İYUK m.13/1). Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır; bazı hâller hariçtir (TKHK m.73/A). Trafik ve iş kazalarında ön adımlar kendi alanlarında anlatılır.

Tazminata ne zamandan faiz işler?

Haksız fiilde borçlu, fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşer (TBK m.117/2). Çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatında, 31/7/2026 tarihli değişikliğe göre kazancın bilindiği döneme ait tutarlara olay tarihinden, bilinemeyen döneme ait tutarlara karar tarihinden kanuni faiz işletilir (TBK m.55/3); bu kural 31/7/2026'dan sonra meydana gelen olaylara uygulanır.

Ceza davasının sonucu tazminat davasını bağlar mı?

Hukuk hâkimi, kusurun ve ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı konusunda ceza hukukunun sorumluluk hükümleriyle ve ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir. Ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74).

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.