URSA Avukatlık

Zamanaşımı Süresi Hesaplama

Trafik Kazası5 dk okumaEklenme:

Zamanaşımı Süresi Hesaplama

Talep türünü ve tarihleri seçin; zamanaşımı veya hak düşürücü sürenin son gününü, kalan günü ve kanun dayanağını görün.

Zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl · Her hâlde kaza gününden başlayarak 10 yıl (KTK m.109/1-2)

Kaza, fiil veya zararın doğduğu gün

Boş bırakırsanız olay tarihi kullanılır

Yöntem

  • Yıl ve ay olarak belirlenen süre, başlangıç gününe karşılık gelen günde biter; o gün son ayda yoksa ayın son günü esas alınır (TBK m.92).
  • Gün olarak belirlenen sürede başlangıç günü sayılmaz.
  • Birden çok süre varsa (öğrenmeden 2 yıl, olaydan 10 yıl gibi) önce dolan esas alınır.

Neyi göstermez

  • Zamanaşımını durduran ve kesen sebepleri (dava, icra takibi, ikrar, arabuluculuk) hesaba katmaz.
  • Olay suç oluşturuyorsa uygulanabilecek daha uzun ceza zamanaşımını yalnız not olarak gösterir.
  • Resmî tatilleri ve adli tatili hesaplamaz; son gün hafta sonuna denk gelirse uyarır.
Zamanaşımı süresi hesaplaması için kum saati, takvim ve ajanda bulunan çalışma masası

Zamanaşımı süresi, talebin türüne ve sürenin başladığı tarihe göre hesaplanır. Trafik kazasında tazminat için süre zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıldır (KTK m.109). İşçinin iş kazası nedeniyle işverenden tazminatında 10 yıl, kıdem ve ihbar tazminatında 5 yıl uygulanır. Yukarıdaki araç, seçtiğiniz talep için son günü, kalan gün sayısını ve kanun dayanağını gösterir. Olay aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanabilir; dava veya icra takibi gibi işlemler ise süreyi keser.

Zamanaşımı Süresi Nasıl Hesaplanır?

Hesap üç bilgiyle yapılır: talebin türü, sürenin uzunluğu ve başlangıç tarihi. Başlangıç her talepte aynı değildir. Haksız fiil ve trafik kazasında kısa süre zararın ve sorumlunun öğrenildiği günden, uzun süre olay gününden işler. Sözleşmeden doğan alacakta süre alacağın muaccel olduğu, yani istenebilir hâle geldiği günden başlar (TBK m.149). Usul sürelerinde ise başlangıç tebliğ tarihidir.

Sürenin sonu Türk Borçlar Kanunu'nun 92. maddesindeki kurala göre bulunur. Gün olarak belirlenen sürede başlangıç günü sayılmaz. Ay veya yıl olarak belirlenen süre, son ayın başlangıç gününe karşılık gelen gününde dolar; o gün son ayda yoksa ayın son günü esas alınır. Örneğin 31 Ağustos'ta başlayan altı aylık süre şubatın son gününde biter.

Bir talepte iki süre birlikte işliyorsa hangisi önce dolarsa o uygulanır. Kazadan üç yıl sonra öğrenilen bir zararda 2 yıllık süre öğrenmeden itibaren işler ama 10 yıllık süreyi aşamaz.

Zamanaşımı ile Hak Düşürücü Süre Arasındaki Fark

Zamanaşımı dolduğunda alacak ortadan kalkmaz, yalnız dava yoluyla istenemez hâle gelir. Mahkeme zamanaşımını kendiliğinden dikkate almaz; karşı tarafın bunu ileri sürmesi gerekir (TBK m.161). Hak düşürücü süre ve usul süreleri ise kaçırıldığında hak kendiliğinden düşer ve mahkeme bunu re'sen gözetir. Şikâyet süresi, ödeme emrine itiraz, istinaf ve işe iade için arabulucuya başvuru bu ikinci gruptadır.

Zamanaşımı ile hak düşürücü sürenin sonucu ve hâkimin re'sen inceleme farkı

Trafik ve İş Kazasında Zamanaşımı Süreleri

TalepSüreBaşlangıçDayanak
Trafik kazasında yaralanma ve maddi hasar tazminatı2 yıl / her hâlde 10 yılZararı ve sorumluyu öğrenme / kaza günüKTK m.109
Trafik kazasında ölüm, destekten yoksun kalma2 yıl / her hâlde 10 yılÖğrenme / kaza günüKTK m.109
Kasko veya ferdi kaza sigortasından alacak2 yıl / her hâlde 6 yılMuacceliyet / rizikonun gerçekleşmesiTTK m.1420
İş kazasında işçinin işverenden tazminatı10 yılSürekli iş göremezlik oranının kesinleşmesiTBK m.146
SGK'nın işverene rücu davası10 yılGelirde Kurum onay tarihi, masrafta ödeme tarihi5510 m.93
Taksirle yaralamada şikâyet6 ayFiili ve faili öğrenmeTCK m.73

Trafik kazası suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir dava zamanaşımı öngörüyorsa bu süre maddi tazminat için de geçerlidir (KTK m.109/2). Taksirle yaralamada ceza davası zamanaşımı 8 yıl, taksirle öldürmede 15 yıldır (TCK m.66). Ayrıntılar trafik kazası zamanaşımı ve destekten yoksun kalma zamanaşımı yazılarında anlatılıyor.

Trafik kazası, kasko, iş kazası, SGK rücu ve haksız fiilde zamanaşımı süreleri

Zorunlu trafik sigortacısına yapılan yazılı başvuru zamanaşımını kesmez; kesme sebepleri kanunda sayılmıştır. Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur (KTK m.109/3). İşçinin kendi davası için sürenin başlangıcı iş kazası tazminatı yazısında, Kurumun davası SGK rücu davası yazısında ele alınıyor.

İşçilik Alacaklarında ve Diğer Alacaklarda Süreler

TalepSüreDayanak
Kıdem, ihbar, kötüniyet tazminatı ve yıllık izin ücreti5 yıl4857 ek m.3
Ücret, fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücreti5 yıl, her ay ayrıTBK m.147
Genel haksız fiil tazminatı2 yıl / her hâlde 10 yılTBK m.72
Sözleşmeden doğan genel alacak10 yılTBK m.146
Kira, faiz, vekâlet ve eser sözleşmesi gibi alacaklar5 yılTBK m.147

İşçilik alacaklarında arabulucuya başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur (7036 sayılı Kanun m.3/17). Zamanaşımı süreleri sözleşmeyle değiştirilemez (TBK m.148).

Tebliğden İşleyen Kısa Süreler

İşlemSüreDayanak
Ödeme emrine itiraz (ilamsız takip)7 günİİK m.62
Hukuk mahkemesi kararına istinaf veya temyiz2 haftaHMK m.345, m.361
İdari para cezasına başvuru15 gün5326 m.27
İşe iade için arabulucuya başvuru1 ay4857 m.20
İdari dava60 gün, vergi mahkemesinde 30 gün2577 m.7

Bu sürelerde başlangıç tebliğ tarihidir; tebligat zarfını ve tarihini saklamak gerekir. Trafik cezasına itiraz yolu trafik cezasına itiraz yazısında anlatılıyor.

Zamanaşımı Ne Zaman Durur veya Kesilir?

Durma, sürenin bir süre işlememesidir; engel kalkınca süre kaldığı yerden devam eder. Kanunda sayılan durma hâlleri arasında velayet süresince çocukların ana ve babalarından olan alacakları, evlilik süresince eşlerin birbirinden olan alacakları ve alacağın Türk mahkemelerinde ileri sürülemediği süre vardır (TBK m.153).

Zamanaşımının durma ve kesilme hâlleri ile son günün tatile denk gelmesi

Kesilme ise süreyi sıfırlar ve yeni bir süre başlatır. Borçlunun borcu ikrar etmesi, faiz ödemesi, kısmen ifada bulunması, rehin veya kefil göstermesi süreyi keser. Alacaklının dava açması, icra takibi başlatması ya da iflas masasına başvurması da süreyi keser (TBK m.154). Araç durma ve kesilmeyi hesaplamaz; bu işlemlerden biri yapıldıysa sonuç değişir.

Son Gün Tatile Denk Gelirse Ne Olur?

Sürenin son günü kanunlarda tatil kabul edilen bir güne rastlarsa süre kendiliğinden izleyen ilk iş gününe geçer (TBK m.93). Hukuk yargılamasında son gün tatile denk gelen süre izleyen ilk iş gününün çalışma saati bitiminde dolar (HMK m.93); icra işlemlerinde de aynı kural vardır (İİK m.19). Adli tatile rastlayan usul süreleri, adli tatile tabi işlerde tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzar (HMK m.104). Araç tatilleri hesaplamaz, son gün hafta sonuna denk gelirse uyarı verir.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler