URSA Avukatlık

Çalışma alanı

Ceza Hukuku

Soruşturma, kovuşturma, infaz ve mağdur hakları

Ceza yargılaması iki ana aşamadan oluşur. Soruşturma, Cumhuriyet savcısının bir suçun işlendiği izlenimini veren hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmasıyla başlar (CMK m.160); kovuşturma ise iddianamenin kabulüyle başlayan ve mahkemece yürütülen aşamadır. Gözaltı, tutuklama ve adli kontrol kararları soruşturma sırasında verilebildiğinden, şüphelinin ilk ifadeden itibaren hangi güvencelere sahip olduğunu bilmesi önemlidir.

Şüpheli veya sanık, yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkına ve müdafi yardımına sahiptir (CMK m.147, m.149). Suçtan zarar gören ise şikâyette bulunabilir, kovuşturma aşamasında davaya katılabilir ve kararlara karşı kanun yollarına başvurabilir (CMK m.237, m.260). Yargılamanın sonunda verilen cezanın seçenek yaptırıma çevrilmesi, ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi sonuçları ayrıca değerlendirilir.

Aşağıda ceza yargılamasının aşamalarını, şikâyet ve uzlaştırma kurallarını, mahkûmiyetin sonuçlarını, önemli süreleri ve suç türlerine göre rehberlerimizi bulabilirsiniz.

Önce bunları okuyun

Ceza Hukuku alanında en çok başvurulan rehberler.

Ceza Yargılaması Hangi Aşamalardan Geçer?

Ceza Muhakemesi Kanunu yargılamayı soruşturma ve kovuşturma olarak ikiye ayırır. Soruşturma sonunda savcı ya dava açar ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; dava açılırsa dosya mahkemeye gider. Hangi aşamada olduğunuz, hangi sürenin işlediğini ve hangi yola başvurabileceğinizi belirler.

AşamaNe olurDayanak
SoruşturmaSavcı delilleri şüphelinin lehine ve aleyhine toplarCMK m.160
GözaltıYakalanan kişi savcılıkça bırakılmazsa soruşturma için gözaltına alınabilirCMK m.91
Tutuklama ve adli kontrolKuvvetli şüphe ve tutuklama nedeni varsa hâkim karar verir; adli kontrol daha hafif seçenektirCMK m.100, m.109
Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararYeterli şüphe yoksa savcı dava açmaz; karara itiraz edilebilirCMK m.172, m.173
UzlaştırmaKapsamdaki suçlarda şüpheli ile mağdur uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmayı denerCMK m.253
İddianame ve kovuşturmaSavcı iddianame düzenler; mahkeme iddianameyi inceler, duruşma yapılır, hüküm verilirCMK m.170, m.174
Kanun yollarıHükme karşı istinaf, ardından temyizCMK m.273, m.291

Savcılıktan ifadeye çağrıldımKovuşturmaya yer olmadığına dair karar

Şikâyet, Uzlaştırma ve Davanın Düşmesi

Bazı suçlarda soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için mağdurun şikâyeti gerekir. Yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; süre, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar (TCK m.73/1-2). Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme kural olarak davayı düşürür (TCK m.73/4).

Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlarda dava açılmadan önce şüpheli ile mağdurun uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmayı denemesidir. Kapsama şikâyete bağlı suçlar ile kasten yaralama, taksirle yaralama, basit tehdit, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi sayılı suçlar girer (CMK m.253/1). Edim hemen yerine getirilirse savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir (CMK m.253/19).

KonuKuralDayanak
Şikâyet süresiFiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden itibaren 6 ayTCK m.73/1-2
Hakarette şikâyet süresinin üst sınırıHer hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yılTCK m.73/2
Şikâyetten vazgeçmeKural olarak davayı düşürür; birden çok sanık varsa diğerlerini de kapsarTCK m.73/4-6
Uzlaştırma kapsamıŞikâyete bağlı suçlar ve CMK m.253/1-b'de sayılan suçlarCMK m.253/1
Uzlaştırma yapılamayan suçlarCinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaretCMK m.253/3
Uzlaşma sonucuEdim hemen yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirCMK m.253/19

Uzlaşmaya tabi suçlarHakaret suçu

Mahkûmiyetin Sonuçları

Mahkûmiyet kararı her zaman cezanın cezaevinde çekilmesi anlamına gelmez. Kanun, hükmedilen cezanın türüne ve süresine göre seçenek yaptırım, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kurumlar öngörür. Her birinin şartları farklıdır ve mahkemenin takdirine bağlıdır.

KurumTemel şartDayanak
Seçenek yaptırımBir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli sayılır ve adli para cezası gibi yaptırımlara çevrilebilirTCK m.49/2, m.50
Taksirli suçlarda çevirmeHapis cezası uzun süreli olsa da adli para cezasına çevrilebilir; bilinçli taksirde uygulanmazTCK m.50/4
Cezanın ertelenmesiİki yıl veya daha az hapis cezası; belirli yaş gruplarında üç yılTCK m.51
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıİki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası; beş yıl denetim süresiCMK m.231/5-8
Dava zamanaşımıSuçun cezasının üst sınırına göre sekiz ile otuz yıl arasında değişirTCK m.66/1

HAGB nedirCeza alan ne kadar yatarAdli para cezası

Ceza Yargılamasında Süreç Adım Adım

Ceza dosyasında adımların sırası ve her adımın süresi sonucu etkiler. Tebligat tarihlerini ve kararların öğrenildiği günü kanıtlanabilir biçimde saklamak, süre hesabında en önemli güvencedir.

  1. 1

    Şikâyet veya ihbar

    Suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluğa yapılır; yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de olabilir (CMK m.158). Şikâyete bağlı suçlarda altı aylık şikâyet süresi unutulmamalıdır (TCK m.73).

    Savcılıktan ifadeye çağrıldımUzlaşmaya tabi suçlar

  2. 2

    İfade ve müdafi

    İfade alınırken şüpheliye yüklenen suç anlatılır, müdafi seçme hakkı bildirilir ve açıklamada bulunmamanın kanuni hakkı olduğu söylenir (CMK m.147). Şüpheli soruşturmanın her aşamasında müdafi yardımından yararlanabilir; müdafiin ifade sırasında yanında bulunma hakkı kısıtlanamaz (CMK m.149).

    Şüpheli ve tanık hakları

  3. 3

    Gözaltı, tutuklama ve adli kontrol

    Gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez (CMK m.91/1). Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi ve bir tutuklama nedeni gerekir; ölçülü olmayan tutuklama kararı verilemez (CMK m.100). Tutuklama nedenlerinin varlığı hâlinde tutuklama yerine adli kontrol uygulanabilir (CMK m.109). Tutuklama kararına öğrenmeden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (CMK m.268).

    İfade ve gözaltı süreci

  4. 4

    Uzlaştırma

    Suç uzlaşmaya tabiyse ve dava açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaşma teklifi yapılan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır (CMK m.253/4). Uzlaştırmacı işlemleri otuz günde sonuçlandırır; süre her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatılabilir (CMK m.253/12).

    Uzlaşmaya tabi suçlarTaksirle yaralama ve uzlaşma

  5. 5

    Soruşturmanın sonu

    Savcı yeterli şüphe oluşturacak delil bulamazsa veya kovuşturma olanağı yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir (CMK m.172). Suçtan zarar gören karara tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). Yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir ve mahkeme iddianameyi on beş gün içinde inceler (CMK m.170, m.174).

    Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararKYOK itiraz dilekçesi

  6. 6

    Kovuşturma ve hüküm

    Mağdur ve suçtan zarar gören, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek davaya katılabilir (CMK m.237). Duruşma sonunda hüküm fıkrası okunur ve hazır bulunan sanığa başvurabileceği kanun yolları, mercii ve süresi bildirilir (CMK m.231/1-2). Mahkeme koşulları varsa hükmün açıklanmasını geri bırakabilir.

    HAGB nedirHaksız tahrikAdli para cezası

  7. 7

    Kanun yolları ve infaz

    İstinaf ve temyiz istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye yapılır (CMK m.273/1, m.291/1). Süresinde başvuru hükmün kesinleşmesini engeller. Kesinleşen cezanın infazında müddetname ve cezanın türüne göre hesap önem kazanır.

    Ceza alan ne kadar yatarMüddetnameHak yoksunluğu

Kanun yolu sürelerinin başlangıcı hükmün açıklandığı gün değil, gerekçeli kararın tebliğ edildiği gündür. 7499 sayılı Kanun öncesindeki yedi ve on beş günlük süreler artık iki haftadır (CMK m.268, m.273, m.291).

Ceza Yargılamasında Önemli Süreler

Ceza yargılamasında süreler çoğunlukla hak düşürücüdür. Başvurunun hangi tarihte yapıldığı ve kararın hangi tarihte öğrenildiği ya da tebliğ edildiği kanıtlanabilir olmalıdır.

İşlemSüreDayanak
Şikâyete bağlı suçta şikâyetFiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden itibaren 6 ayTCK m.73/1-2
Hakarette şikâyet süresinin üst sınırıHer hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yılTCK m.73/2
GözaltıYakalama anından itibaren en çok 24 saat; toplu suçlarda savcı her defasında bir günü geçmemek üzere 3 gün uzatabilirCMK m.91/1, m.91/3
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itirazTebliğden itibaren 2 haftaCMK m.173/1
Hâkim veya mahkeme kararına itirazKararın öğrenildiği günden itibaren 2 haftaCMK m.268/1
Uzlaşma teklifine cevapTekliften itibaren 7 gün; cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılırCMK m.253/4
Uzlaştırma işlemleri30 gün; her defasında 20 günü geçmemek üzere en çok iki kez uzatılabilirCMK m.253/12
İstinaf istemiGerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftaCMK m.273/1
Temyiz istemiGerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftaCMK m.291/1
HAGB denetim süresi5 yılCMK m.231/8

Hesaplama Araçları

Konuya Göre Ceza Hukuku Rehberleri

Soruşturma ve yargılama süreci

İfadeye çağrılma, takipsizlik kararı ve itirazı, uzlaştırma ve müddetname gibi sürecin işleyişine ilişkin rehberler.

Ceza, HAGB ve infaz

Hükmedilen cezanın nasıl infaz edildiği, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, adli para cezası ve hak yoksunluğu.

Yaralama, tehdit ve haksız tahrik

Kasten yaralamanın cezası yaralanmanın ağırlığına göre değişir; tehdit ve haksız tahrik hükümleri ayrıca değerlendirilir.

Hakaret, iftira ve ısrarlı takip

Kişilik haklarına yönelik suçlarda şikâyet süresi, uzlaştırma kapsamı ve ceza miktarı suç tipine göre farklılaşır.

Silah ve kesici alet

Ruhsat, taşıma ve kullanma biçimine göre ayrı yaptırımlar doğuran silah ve bıçak suçları.

Para, mal ve bahisle ilgili suçlar

Emanetin kötüye kullanılması, hesap kiralama, bahis ve kumar gibi malvarlığına ve ekonomik düzene ilişkin suçlar.

Sahtecilik, kaçakçılık ve rüşvet

Sahte plaka, kilometre düşürme, altın kaçakçılığı ve rüşvet gibi kamu güvenine ve kamu idaresine karşı suçlar.

Trafikle ilgili suçlar

Alkollü araç kullanma ve trafikte işlenen suçlar ceza davası açılmasına yol açabilir; kazanın tazminat boyutu ayrı yürür.

Tüm ceza hukuku rehberleri

Sayfa 1 / 4 · 47 rehber
Ceza Hukuku
Ceza Hukuku

18 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

18 yıl hapis cezasında koşullu salıverilme 9 yıl sonunda başlar; genel suçta yaklaşık 8 yıl cezaevinde kalınır. Suç tarihine göre yatar tablosu, örnek infaz takvimi, açık cezaevi, erteleme ve paraya çevirme.

6 dk okuma
Ceza Hukuku
Ceza Hukuku

15 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

15 yıl hapis cezasında koşullu salıverilme 7 yıl 6 ay sonunda başlar; genel suçta yaklaşık 6 yıl 6 ay cezaevinde kalınır. Suç tarihine göre yatar tablosu, örnek infaz takvimi, açık cezaevi, erteleme ve paraya çevirme.

6 dk okuma
Ceza Hukuku
Ceza Hukuku

12 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

12 yıl hapis cezasında koşullu salıverilme 6 yıl sonunda başlar; genel suçta yaklaşık 5 yıl cezaevinde kalınır. Suç tarihine göre yatar tablosu, örnek infaz takvimi, açık cezaevi, erteleme ve paraya çevirme.

6 dk okuma
Ceza Hukuku
Ceza Hukuku

2 Yıl 1 Ay Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

2 yıl 1 ay hapis cezasında koşullu salıverilme 1 yıl 1 ay sonunda başlar; genel suçta yaklaşık 39 gün cezaevinde kalınır. Suç tarihine göre yatar tablosu, örnek infaz takvimi, açık cezaevi, erteleme ve paraya çevirme.

6 dk okuma
Ceza Hukuku
Ceza Hukuku

1 Yıl 3 Ay Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

1 yıl 3 ay hapis cezasında koşullu salıverilme 7 ay sonunda başlar; genel suçta yaklaşık 23 gün cezaevinde kalınır. Suç tarihine göre yatar tablosu, örnek infaz takvimi, açık cezaevi, erteleme ve paraya çevirme.

5 dk okuma
Ceza Hukuku
Ceza Hukuku

10 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

10 yıl hapis cezasında koşullu salıverilme 5 yıl sonunda başlar; genel suçta yaklaşık 4 yıl cezaevinde kalınır. Suç tarihine göre yatar tablosu, örnek infaz takvimi, açık cezaevi, erteleme ve paraya çevirme.

6 dk okuma
Ceza Hukuku
Ceza Hukuku

5 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

5 yıl hapis cezasında koşullu salıverilme 2 yıl 6 ay sonunda başlar; genel suçta yaklaşık 1 yıl 6 ay cezaevinde kalınır. Suç tarihine göre yatar tablosu, örnek infaz takvimi, açık cezaevi, erteleme ve paraya çevirme.

5 dk okuma
Ceza Hukuku
Ceza Hukuku

4 Yıl 2 Ay Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

4 yıl 2 ay hapis cezasında koşullu salıverilme 2 yıl 1 ay sonunda başlar; genel suçta yaklaşık 1 yıl 1 ay cezaevinde kalınır. Suç tarihine göre yatar tablosu, örnek infaz takvimi, açık cezaevi, erteleme ve paraya çevirme.

6 dk okuma
Ceza Hukuku
Ceza Hukuku

1 Yıl 8 Ay Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

1 yıl 8 ay hapis cezasında koşullu salıverilme 10 ay sonunda başlar; genel suçta yaklaşık 31 gün cezaevinde kalınır. Suç tarihine göre yatar tablosu, örnek infaz takvimi, açık cezaevi, erteleme ve paraya çevirme.

5 dk okuma
Ceza Hukuku
Ceza Hukuku

1 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

1 yıl hapis cezasında koşullu salıverilme 6 ay sonunda başlar; genel suçta yaklaşık 19 gün cezaevinde kalınır. Suç tarihine göre yatar tablosu, örnek infaz takvimi, açık cezaevi, erteleme ve paraya çevirme.

5 dk okuma
Kapalı bir kapının altından süzülen ışık ile cezaevi girdi çıktı sürecinin anlatımı
Ceza Hukuku

Cezaevi Girdi Çıktı Nedir, Kaç Gün Sürer?

Cezaevi girdi çıktı, kısa cezada teslim olduktan sonra denetimli serbestlikle çıkmaktır. 4 Haziran 2025 sonrası suçlarda en az onda bir ve 5 gün yatılır; ceza ve suç tarihine göre tablo, açık cezaevi, sicil ve teslim.

10 dk okuma
Cevapsız arama ve mesaj bildirimleri gösteren telefon ile kapalı mavi kapı, ısrarlı takip konusu
Ceza Hukuku

Israrlı Takip Suçu ve Cezası, TCK 123/A Unsurları, Şikâyet ve Uzlaşma

TCK 123/A kapsamında ısrarlı takibin unsurları, hapis cezası aralıkları, nitelikli hâller, şikâyet süresi, uzlaştırma yasağı ve 6284 sayılı Kanundaki koruma tedbirleri.

13 dk okuma

Sık sorulan sorular

Ceza Hukuku hakkında merak edilenler

En sık karşılaştığımız soruların kısa yanıtları. Ayrıntıyı rehberlerde bulabilir, dosyanıza özel değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.

Ceza Hukuku rehberlerinden tüm sorular 0530 830 34 06
İfadeye çağrıldım, ne yapmalıyım?

İfade alınırken size yüklenen suç anlatılır, müdafi seçme hakkınız bildirilir ve açıklamada bulunmamanın kanuni hakkınız olduğu söylenir (CMK m.147). Müdafi isteğiniz varsa ve seçecek durumda değilseniz baro tarafından size müdafi görevlendirilir. Hangi suç nedeniyle çağrıldığınızı öğrenmeniz ve ifadenizi buna göre vermeniz önemlidir.

Gözaltı süresi ne kadardır?

Gözaltı süresi, hâkime gönderilmek için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda savcı bu süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatabilir (CMK m.91).

Tutuklama kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. Hâkim veya mahkeme kararına itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m.268/1). Bunun yanında şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir; tutukluluğun devamına veya salıverilmeye hâkim ya da mahkeme karar verir (CMK m.104).

Uzlaştırma nedir, her suçta yapılır mı?

Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlarda şüpheli ile mağdurun uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmayı denemesidir. Her suçta yapılmaz: cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip ve hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). Uzlaşma sağlanır ve edim hemen yerine getirilirse savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.

HAGB kararı verilirse hapis cezası ne olur?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder (CMK m.231/5). Bu karar verildiğinde hapis cezası ertelenemez veya seçenek yaptırıma çevrilemez (m.231/7). Beş yıllık denetim süresinde kasten yeni suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer (m.231/10).

Hapis cezası paraya çevrilebilir mi?

Bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli sayılır ve koşulları varsa adli para cezasına ya da başka bir seçenek yaptırıma çevrilebilir (TCK m.49/2, m.50/1). Taksirli suçlarda hapis cezası daha uzun olsa da adli para cezasına çevrilebilir; bilinçli taksirde bu imkân yoktur (TCK m.50/4). Suç tanımında hapis ve adli para cezası seçenek olarak öngörülmüş ve hapis cezasına hükmedilmişse ceza artık paraya çevrilmez (m.50/2).

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara nasıl itiraz edilir?

Suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir (CMK m.173).

Şikâyetten vazgeçilirse ne olur?

Kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı suçlarda, kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür (TCK m.73/4). Vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (m.73/6). Şahsi haklardan da ayrıca vazgeçilmediyse tazminat davası açılabilir (m.73/7, m.74/2).

İstinaf ve temyiz süresi ne kadardır?

Her ikisi de hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır; istem hükmü veren mahkemeye dilekçeyle ya da zabıt kâtibine beyanla yapılır (CMK m.273/1, m.291/1). Tutuklu sanık, kurum müdürüne beyanda bulunarak da başvurabilir (CMK m.263).

Suçun mağduru hangi hakları kullanabilir?

Mağdur şikâyette bulunabilir (CMK m.158), ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar davaya katılabilir (CMK m.237) ve katılan sıfatını almışsa kararlara karşı kanun yollarına başvurabilir (CMK m.260). Bazı suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.239). Suçtan doğan zararın tazmini ise hukuk mahkemesinde ayrıca istenebilir.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.