URSA Avukatlık

Alkollü Ölümlü Trafik Kazası Cezası

Trafik Kazası8 dk okumaEklenme:
Alkollü ölümlü trafik kazası cezasını anlatan viski bardağı, anahtar ve uyarı üçgeni

Alkollü ölümlü trafik kazası cezası, kural olarak taksirle öldürme suçundan verilir: tek kişinin ölümünde iki yıldan altı yıla, birden fazla ölümde ya da ölümle birlikte yaralanmada iki yıldan on beş yıla kadar hapistir (TCK m.85). Alkol, bu dosyalarda bilinçli taksir tartışmasının merkezindedir; mahkeme bilinçli taksir kabul ederse ceza üçte birden yarısına kadar artar (TCK m.22/3). Hapis cezasının yanında Karayolları Trafik Kanunu m.48 uyarınca idari para cezası ve sürücü belgesinin geri alınması da gündeme gelir. Aşağıda ceza, ehliyet ve tazminatın alkole bağlı yönleri kısaca anlatılıyor.

Alkollü Ölümlü Trafik Kazası Yapmanın Cezası Kaç Yıl?

Ceza, alkolün kendisine göre değil ölüm sonucuna ve sürücünün kusuruna göre belirlenir. Ölümlü kaza dosyalarının genel işleyişi taksirle öldürme suçu ve cezası yazısında, yatılacak sürenin hesabı ölümlü trafik kazası cezası kaç yıl yazısında anlatılmıştır. Alkollü sürücü bakımından kanundaki aralıklar şöyledir.

Alkollü ölümlü kazada tek ve birden fazla ölüm için hapis cezası aralıkları
DurumMaddeHapis cezası
Bir kişinin ölümüTCK m.85/12 yıldan 6 yıla kadar
Birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanmaTCK m.85/22 yıldan 15 yıla kadar
Bilinçli taksir kabul edilirseTCK m.22/3Belirlenen cezanın üçte birden yarısına kadar artırılması

Artırım temel cezaya uygulandığından, aralıkların uçlarına bilinçli taksir artırımı işlenirse teorik sınır tek ölümde 2 yıl 8 aydan 9 yıla, m.85/2 kapsamında ise 2 yıl 8 aydan 22 yıl 6 aya çıkar. Somut ceza kusur oranına, olayın özelliğine ve takdiri indirime göre bu aralıkta kalır. Kazadan sonra tutuklama sorusu ayrı bir değerlendirmedir; alkolün tutuklamaya etkisi ölümlü trafik kazasında tutuklama olur mu sayfasında yer alır.

Alkollü Sürücü Ölümlü Kazada Bilinçli Taksirle mi Cezalandırılır?

Her alkollü kaza otomatik olarak bilinçli taksir sayılmaz. Yaralamalı kazadaki uygulama alkollü yaralamalı trafik kazası cezası yazısında ayrıca anlatılıyor. Bilinçli taksirde kişi öngördüğü neticeyi istememesine rağmen netice gerçekleşmiştir (TCK m.22/3). Yargıtay 12. Ceza Dairesi alkollü sürücü dosyalarında alkol düzeyine ve alkolle birlikte hıza, yola ve diğer ihlallere bakar. İncelenen kararlarda yaklaşan çizgi şöyledir.

Alkol promili ve hızın bilinçli taksir değerlendirmesine etkisi
  • Kaza anında 1,00 promilin üzerinde alkol. Daire, Adli Tıp Kurumunun görüşüne dayanarak 1,00 promilden fazla alkolün güvenli sürüş yeteneğini ortadan kaldırdığını kabul eder. Kazadan 54 dakika sonra 1,37, 3 saat 40 dakika sonra 0,60 promil ölçülen sürücü hakkında kaza saatinde 1,00 promilin üzerinde olduğu hesaplanarak bilinçli taksir uygulanması isabetli bulunmuştur (12. Ceza Dairesi, E. 2015/15666, K. 2016/13735, T. 27.12.2016).
  • 1,00 promilin altında alkol. Kazadan 94 dakika sonra 0,75 promil ölçülen, kaza anında yaklaşık 0,98 promil olduğu hesaplanan sürücü için mahkeme alkol, hız ve yolcunun uyarısına dayanarak bilinçli taksir kabul etmişti. Daire, hız tespiti bulunmadığını ve alkolün 1,00 promilin altında kaldığını belirterek bilinçli taksir uygulanmasını kanuna aykırı bulmuş ve hükmü bozmuştur (E. 2021/1463, K. 2022/4010, T. 24.05.2022).
  • Alkol yetmese bile hız. Kaza anında yaklaşık 0,96 promil olan sürücüde alkol yönünden bilinçli taksir şartları oluşmamış, ancak 50 km/saat sınırlı yolda 100 km/saatin üzerinde gittiği anlaşıldığından bilinçli taksir kabul edilerek hüküm onanmıştır (E. 2019/8282, K. 2021/198, T. 13.01.2021).

Bu kararlar alkolün bilinçli taksir için yeterli sebep olabileceğini, ancak somut düzeye ve olayın koşullarına bağlı olduğunu gösterir. Alkollü kazaya ilişkin ceza ve rücu kararlarının künyeli özeti ölümlü trafik kazası Yargıtay kararları sayfasında toplanmıştır. Bilinçli taksirin varlığında uzun süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilemeyeceği de Dairenin 1,89 promile yakın alkolle ölümlü kazaya sebep olan sürücü dosyasında belirttiği bir noktadır (E. 2013/22900, K. 2014/14909, T. 16.06.2014).

Alkollü Sürücüye Olası Kast Tartışması Yapılır mı?

Kanun, olası kastı kişinin suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi hâli olarak tanımlar; bu hâlde müebbet hapis gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmi beş yıla kadar hapis verilir (TCK m.21/2). Kasten öldürmenin cezası müebbet hapistir (m.81/1). Alkollü sürücü hakkında bu yönde iddia ileri sürüldüğünde mahkeme, hız, yol durumu ve uyarılar gibi dosyadaki somut delillere bakar; alkolün varlığı tek başına bu ayrımı belirlemez.

Alkollü Sürücünün Ölümlü Kazaya Sebebiyet Vermesinde TCK m.179/3 Ayrıca Uygulanır mı?

TCK m.179/3, alkol etkisiyle emniyetli şekilde araç kullanamayacak hâlde araç kullanan kişiye altı aydan iki yıla kadar hapis öngörür. KTK m.48/7 ise hususi otomobilde 0,50, diğer araçlarda 0,20 promilin üzerinde alkollü sürücünün kazaya sebebiyet vermesi hâlinde ayrıca TCK’nın ilgili hükümlerinin uygulanacağını söyler. Maddedeki idari yaptırımlar ve ceza soruşturması eşikleri alkollü araç kullanma cezası yazısında tablo hâlindedir; suçun unsurları trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu sayfasında anlatılır.

İki suçun birlikte mi cezalandırılacağı konusunda Yargıtay 12. Ceza Dairesinin bir ölümlü kaza kararı yol göstericidir. Yaklaşık 1,89 promil alkolle ölümlü kazaya sebep olan sürücü hakkında mahkeme hem taksirle öldürmeden hem 179. maddeden hüküm kurmuştu. Daire, 179/3’ün bir tehlike suçu olduğunu, somut olayda ise ölüm sebebiyle zarar suçunun oluştuğunu, bu nedenle sürücünün yalnız taksirle öldürme suçundan cezalandırılması gerektiğini belirtmiş; temyiz isteminin bu kısmını itiraz mahiyetinde değerlendirerek mahkemesine iade etmiştir (E. 2013/22900, K. 2014/14909, T. 16.06.2014). Uygulama dosyadan dosyaya değişebilir; ayrı hüküm kurulup kurulmayacağı dosyaya göre değerlendirilir.

Alkollü Ölümlü Kazada İdari Ceza ve Ehliyet Ne Olur?

KTK m.48/5, hususi otomobilde 0,50 promilin (diğer araçlarda 0,21 promil ve üzerinin) üstünde alkollü sürücüye, fiili bir suç oluştursa bile, ilk seferde 25.000 TL idari para cezası verilmesini ve sürücü belgesinin altı ay geri alınmasını öngörür. Son ihlalden geriye beş yıl içinde ikinci seferde 50.000 TL ve iki yıl, üçüncü ve sonraki seferde 150.000 TL ve beşer yıl geri alma uygulanır. Ölümlü kazada ölçüm zorunludur; kişinin ölmesi hâlinde de kan, tükürük veya idrar örneği alınır (m.48/3-4). Ölçümü yaptırmayan sürücüye 150.000 TL ve beş yıl geri alma yaptırımı vardır (m.48/9).

Alkol ihlallerine göre sürücü belgesinin geri alınma süreleri

Ceza mahkemesi ayrıca, trafik düzeninin gerektirdiği özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere sürücü belgesinin geri alınmasına karar verebilir (TCK m.53/6). Süre, cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar. Ölümle sonuçlanan kazaya asli kusurlu olarak sebebiyet verenin belgesi KTK m.118 uyarınca bir yıl geri alınır. Bu dayanakların birbirine nasıl eklendiği taksirle öldürme yazısındaki ehliyet bölümünde tablo ile gösterilmiştir; geri almaya karşı başvuru yolları ehliyete el konulmasına itiraz yazısındadır.

Alkollü Ölümlü Trafik Kazası Tazminatını Kim Öder?

Ölenin yakınları destekten yoksun kalma ve cenaze gideri gibi zararlarını motorlu aracın işletenine ve sürücüye karşı isteyebilir (KTK m.85/1). Zorunlu trafik sigortası, kazaya karışan aracın poliçesinden bu zararı öder; kişi başı ölüm teminatı 2026 kazaları için 3.600.000 TL’dir ve kaza tarihine göre belirlenir. Sigortanın tazminat yükümlülüğünü kaldıran veya azaltan haller zarar görene karşı ileri sürülemez (KTK m.95/1); yani sürücü alkollü diye ölenin yakınlarının ödemesi kesilmez.

Alkollü kazada sigorta ile sürücü ve işletenin tazminat sorumlulukları

Sigortacı ödemeyi yaptıktan sonra, tazminatın kaldırılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir (KTK m.95/2); alkollü kullanım Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesindeki rücu hallerindendir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, tek taraflı alkollü kazada ölen yolcunun mirasçılarına destekten yoksun kalma tazminatı ödeyen sigortacının rücu davasında, sürücünün alkollü olmasının tek başına rücu hakkı vermediğini, kazanın salt alkolün etkisiyle meydana gelmesi gerektiğini kabul etmiştir (E. 2013/1199, K. 2014/1018, T. 10.12.2014, oyçokluğu). Rücunun ayrıntıları sigorta şirketinin rücu hakkı sayfasındadır.

Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır (KTK m.92/f); sürücüden ve işletenden istenir. Tazminat kalemlerinin tamamı için ölümlü trafik kazası tazminatı sayfasına, ceza davasının işleyişi için trafik kazası ceza davası sayfasına bakılabilir.

Alkollü Ölümlü Trafik Kazası Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Alkollü ölümlü trafik kazası yapmanın cezası kaç yıl?

Tek kişinin ölümünde iki yıldan altı yıla, birden fazla ölümde ya da ölümle birlikte yaralanmada iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.85). Bilinçli taksir kabul edilirse ceza üçte birden yarısına kadar artırılır; kesin süre kusura ve olayın özelliklerine göre belirlenir.

Alkollü sürücü ölümlü kazaya sebebiyet verirse ne olur?

Sürücü hakkında taksirle öldürme suçundan kamu davası açılır. Ayrıca KTK m.48 uyarınca idari para cezası verilir ve sürücü belgesi geri alınır; ceza mahkemesi de TCK m.53/6 uyarınca belgenin geri alınmasına karar verebilir.

Alkollü ölümlü kaza her zaman bilinçli taksir sayılır mı?

Hayır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi kararlarında kaza anında 1,00 promilin üzerindeki alkol bilinçli taksir için yeterli görülmüş; 1,00 promilin altındaki alkol ve hız tespiti bulunmayan dosyada ise bilinçli taksir uygulanması bozma sebebi olmuştur. Sonuç alkol düzeyine ve olayın diğer koşullarına bağlıdır.

Alkollü sürücüye taksirle öldürmenin yanında ayrıca TCK m.179/3 cezası verilir mi?

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin bir ölümlü kaza kararında, 179/3’ün tehlike suçu olduğu ve ölümle zarar suçu oluştuğu için yalnız taksirle öldürme suçundan ceza verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Uygulama dosyaya göre değerlendirilir.

Alkollü ölümlü kazada ehliyet kaç yıl alınır?

İlk alkol ihlalinde KTK m.48/5 uyarınca altı ay geri alınır; beş yıl içinde tekrarında iki yıl ve beşer yıl uygulanır. Ceza mahkemesi ayrıca TCK m.53/6 uyarınca üç ay ile üç yıl arasında geri alma kararı verebilir ve asli kusurlu sürücüye KTK m.118 uyarınca bir yıl uygulanır.

Alkollü ölümlü trafik kazası tazminatını sigorta öder mi?

Evet. Zorunlu trafik sigortası, ölenin yakınlarının zararını sürücünün alkollü olmasına bakmadan öder; sonra sigorta ettirene rücu edebilir. Rücu için kazanın salt alkolün etkisiyle meydana gelmesi gerektiği Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında kabul edilmiştir. Manevi tazminat sigorta kapsamı dışındadır.

Alkollü sürücü ölümlü kazada tutuklanır mı?

Tutuklama kendiliğinden uygulanmaz; kuvvetli suç şüphesi ile kaçma veya delilleri karartma gibi bir tutuklama nedeni ve ölçülülük aranır. Hâkim tutuklama yerine adli kontrole karar verebilir. Ayrıntılar ölümlü kazada tutuklama yazısında anlatılmıştır.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler