URSA Avukatlık

Eski Ehliyet Cezası

Trafik Kazası6 dk okumaEklenme:
Masada kum saati ve kapalı dosya ile eski ehliyet cezası ve değiştirme süresi konusu

Eski ehliyet cezası, 2015'ten önce verilmiş eski tip sürücü belgesiyle araç kullanıldığında doğan yaptırımdır. EGM 2026 Rehberi'ne göre eski tip belgeyle araç kullanıldığının tespitinde belge geri alınır ve sürücü araç kullanmaktan men edilir. Rehber bu ihlali, geçerlilik süresi dolmuş belgeyle araç kullanmayı düzenleyen 39/3 satırının altında not olarak gösterir; o satırdaki 2026 tutarı 4.712 TL'dir, indirimli 3.534 TL'dir. Tutar, tutanakta hangi bendin yazıldığına göre belirlenir. Belgenin yenisiyle değiştirilmesi için yönetmelik süre koymuş, süre içinde değiştirilmeyen belgeyi geçersiz saymıştır. Aşağıda eski belgenin yenisiyle nasıl değiştirileceği, cezanın kime ve nasıl uygulandığı, itiraz ve ödeme yolu anlatılıyor.

Eski Tip Ehliyet Nedir, Hangi Belgeler Eski Sayılır?

Karayolları Trafik Yönetmeliği geçici m.10 (RG 17.4.2015), yürürlük tarihinden önce verilmiş ve 2918 sayılı Kanuna göre değiştirilmesi zorunlu olan sürücü belgelerinin değiştirilmesini düzenler. Bu belgeler eski sınıf sistemine göre verilmiştir. Yönetmelik eski sınıfları yeni sınıflara şöyle çevirir:

Eski ehliyet sınıflarının yeni sınıflardaki karşılıklarını gösteren yedi satırlı tablo
Eski sınıfYeni karşılığı
A1M ve A1
A2M, A1, A2, A ve B1
BM, B1, B, D1 ve F
CM, B1, B, D1, C1, C ve F
DM, B1, B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E ve F
FM ve F
GM ve G

E sınıfı belgeler 28 Nisan 1997'den önce ya da sonra alınmış olmasına göre farklı yeni sınıflara dönüştürülür. H sınıfı belgeler ise engellinin kullanmaya yetkili olduğu araç cinsine göre A ya da B sınıfına çevrilir ve değişimde sağlık raporu istenir. Römork takarak araç kullanma yetkisi veren eski belgeler, yeni sınıfa ek olarak "E" ibaresiyle değiştirilir.

Yeni sistemde sürücü belgeleri süreli verilir. M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı belgeler 10 yıl, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve DE sınıfı belgeler 5 yıl geçerlidir (Yönetmelik m.87). Eski tip belge ile süresi dolmuş belge farklı kavramlardır; ilkinde sorun belgenin eski sisteme ait olması, ikincisinde geçerlilik süresinin bitmesidir. İkisinde de araç kullanmak yaptırım doğurur. Yaş ve sağlık gibi şartlar için kimler ehliyet alamaz yazısına bakılabilir.

Eski Ehliyet Değiştirme Süresi Ne Zaman Doldu?

Yönetmeliğe göre bu belgelerin değiştirme işlemleri, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl içinde tamamlanır; gerekli görülürse bu süre İçişleri Bakanlığınca uzatılabilir. Belirlenen süre içinde değiştirilmeyen sürücü belgeleri geçersiz sayılır. Bu yazıda kullanılan metinde son değiştirme tarihi ayrıca belirtilmemiştir. Süre uzatıldığı için güncel son tarih Resmî Gazete'deki ilgili Bakanlık kararından ve resmî duyurulardan kontrol edilmelidir. Süre sonrasında eski tip belgeyle araç kullanmak, rehbere göre belgenin geri alınmasına ve sürücünün men edilmesine yol açar. Değiştirmede sağlık şartlarını ve adli sicil şartını taşımak gerekir.

Eski ehliyetlerin beş yıl içinde değiştirilmesi, sürenin uzatılabilmesi ve değiştirilmeyen belgelerin geçersiz sayılmasını gösteren dört kutulu akış şeması

Geçersiz sayılan belgenin sahibi hak kaybetmez. Başvuru hâlinde, gerekli harçlar ve indirimsiz değerli kâğıt bedeli ödendikten sonra, geçersiz sayılan belgenin karşılığı olan yeni belge verilir. Belgesi çeşitli nedenlerle geri alınmış olanlardan ve mücbir sebeple belgesini zamanında değiştirmeyenlerden değiştirme sırasında harç alınmaz. Değiştirme için ilgilinin sağlık şartlarını taşıması, adli sicil şartlarını sağlaması ve belgesi geri alınmışsa iade şartlarının gerçekleşmiş olması gerekir. Bu yazıda tutar verilmemiş, harç ve değerli kâğıt bedeli için ehliyet fiyatları yazısına bakılması önerilmiştir.

Eski Ehliyet Cezası Ne Kadar?

Eski tip belgeyle araç kullanmak, EGM rehberinde 39/3 satırının altındaki notla düzenlenmiştir. Aynı maddedeki sınıf dışı araç cezası olan 39/2 için KTK 39/2 trafik cezası yazısına bakılabilir. Satırın kendisi geçerlilik süresi dolan belgeyle araç kullanmayı konu alır:

İhlalMadde2026 tutarıİndirimliYaptırım
Geçerlilik süresi dolan sürücü belgesiyle araç kullanmakKTK m.39/34.712 TL3.534 TLSınıfların hepsinin süresi dolmuşsa belge geri alınır, sürücü men edilir
Eski tip sürücü belgesiyle araç kullanmak (rehber notu)KTK m.39/3 satırının notuRehberde ayrı tutar yok-Eski tip belge geri alınır, sürücü araç kullanmaktan men edilir

Rehber, geçerlilik süresi devam eden bir sınıf varsa belgenin geri alınmadan sürücünün yalnız araç kullanmaktan men edileceğini yazar. Tüm sınıfların süresi dolmuşsa sürücü men edilir ve belge geri alınır. Kanun metni ise geçerlilik süresi dolan belgeyle araç kullanana idari para cezası verileceğini ve belgenin geri alınacağını yazar (KTK m.39/3).

Eski belgenin cezası ile ehliyetsiz araç kullanma cezasının karıştırılmaması gerekir. Ehliyetsiz araç kullanma, belge sahibi olmadan motorlu araç kullanmayı kapsar ve 2026'da 40.000 TL'dir (KTK m.36/3-a). Rehber eski tip belge için bu satırı göstermez, belge geri alma ve men yaptırımını 39/3 satırı altında verir. Tutanakta hangi bendin yazıldığı, ödenecek tutarı ve itirazın dayanağını belirler. Ehliyetsiz sürüşün sonuçları ehliyetsiz araç kullanma cezası yazısında anlatılıyor.

Eski Ehliyet Cezası Nereye Ödenir?

Trafik idari para cezaları, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe birimlerine, vergi dairelerine ve Gelir İdaresi Başkanlığınca yetkilendirilen banka ve PTT aracılığıyla ödenebilir (KTK m.115). Ödeme derhal yapılmazsa tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde yapılması gerekir. Bir ay içinde ödenmeyen cezalar için her ay yüzde 5 faiz uygulanır ve bulunan tutar cezanın iki katını geçemez. Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Trafik görevlisi cezayı yerinde tahsil edemez; ödeme yukarıda sayılan yerlere yapılır.

Eski Ehliyet Cezasına İtiraz

İdari para cezasına tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir (Kabahatler Kanunu m.27). Bir ay içinde ödemede dörtte bir indirim uygulanır; ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz (Kabahatler Kanunu m.17/6). Bu tür dosyalarda itirazın dayanağı şunlar olabilir:

  • Belgenin ihlal tarihinde değiştirme süresi içinde olup geçerli sayıldığı,
  • Belge sahibinin mücbir sebeple belgesini değiştiremediği (yönetmelikteki harç istisnası bu gerekçeye dayanır),
  • Tutanakta eski tip belge yerine yanlış maddenin (örneğin ehliyetsizlik) yazıldığı,
  • Belge sınıfının, kullanılan araca uygun olduğu.

Belgenin geri alınmasına karşı yol ehliyete el konulmasına itiraz yazısında ele alınmıştır. Genel itiraz süreleri trafik cezasına itiraz yazısında, ceza tutarları trafik cezaları sayfasında yer alır. Belgenin yanda olmaması ayrıca ehliyeti yanında bulundurmama cezası yazısında anlatılıyor.

Eski Ehliyet Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Eski ehliyet cezası ne kadar?

EGM 2026 Rehberi eski tip belge için ayrı bir tutar satırı vermez; ihlal, geçerlilik süresi dolan belgeyle araç kullanmayı düzenleyen 39/3 satırının altında not olarak yer alır. O satırdaki tutar 4.712 TL, indirimli 3.534 TL'dir. Hangi bendin uygulandığı tutanaktan görülür.

Eski ehliyet cezası 2026 var mı?

Eski tip belgeyle araç kullanıldığının tespitinde belge geri alınır ve sürücü araç kullanmaktan men edilir. Para cezası, tutanakta yazılı bende göre kesilir.

Eski ehliyet kullanmanın cezası nedir?

Belge geri alınır, sürücü men edilir. Geçerlilik süresi dolmuş belge söz konusuysa KTK m.39/3'teki idari para cezası da uygulanır.

Eski tip ehliyet değiştirmek zorunlu mu?

Evet. Yürürlük tarihinden önce verilmiş ve 2918 sayılı Kanuna göre değiştirilmesi zorunlu belgelerin değiştirme işlemleri yönetmelikteki süre içinde yapılır. Süre içinde değiştirilmeyen belge geçersiz sayılır.

Eski ehliyeti süresi geçtikten sonra değiştirmek mümkün mü?

Mümkündür. Başvuru hâlinde gerekli harçlar ve indirimsiz değerli kâğıt bedeli ödendikten sonra geçersiz sayılan belgenin karşılığı yeni belge verilir. Mücbir sebeple değiştirmeyenlerden harç alınmaz.

Eski ehliyet değiştirmeme cezası nereye ödenir?

Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe birimlerine, vergi dairelerine ve yetkilendirilen banka ve PTT şubelerine ödenir (KTK m.115).

Eski ehliyet değiştirmeyince araç kullanabilir miyim?

Süre dolduktan sonra eski tip belgeyle araç kullanmak yasaktır; belge geri alınır ve sürücü men edilir. Önce belgenin yenisi alınmalıdır.

Eski ehliyetle B sınıfı araç kullanabilir miyim?

Eski B sınıfı belge, yeni sistemde M, B1, B, D1 ve F sınıflarına çevrilir. Belge değiştirilene kadar sahibi, eski sınıfının yönetmelikteki karşılığı olan sınıfla kullanılan araçları sürmeye yetkilidir.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler