URSA Avukatlık

Kimler Ehliyet Alamaz (Adli Sicil Kaydı ve Ehliyet)

Trafik Kazası7 dk okumaEklenme:
Masada boş kâğıtlı pano ve kapalı dosya ile kimlerin ehliyet alamayacağı konusu

Kimler ehliyet alamaz sorusunun cevabı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 41. maddesindedir. Yaş, öğrenim ve sağlık şartlarını taşımayanlar, sürücü kursu sınavlarını geçip sertifika alamayanlar ve adli sicilinde belirli suçlardan hüküm giydiğine dair kaydı bulunanlar ehliyet alamaz. Adli sicil engeli yalnız Türk Ceza Kanunu'nun 188, 190 ve 191. maddeleri, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 4. maddesinin yedinci fıkrası ve Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Kanunu'nun 12. maddesinin ikinci ve sonraki fıkralarındaki suçları kapsar. Diğer suçlar, kanundaki bu sayım dışında kaldığı için başvuruyu engellemez. Aşağıda şartlar, adli sicil engeli, ehliyetini yeniden alamayanlar ve sağlık şartı anlatılıyor.

Ehliyet Alabilmek İçin Hangi Şartlar Aranır?

KTK m.41, sürücü belgesi alacaklar için aşağıdaki şartları birlikte arar. Biri eksikse belge verilmez:

Ehliyet alabilmek için yaş, öğrenim, sağlık, eğitim ve sınav, adli sicil ve belge şartlarını gösteren iki sütunlu tablo
ŞartNe istenir
Yaş ve deneyimSınıfa göre yönetmelikte belirlenen yaş ve deneyim
ÖğrenimEn az ilkokul düzeyinde eğitim
Sağlıkİçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılan yönetmelikteki sağlık şartları
Eğitim ve sınavSürücü kursunda teorik ve uygulamalı eğitim, sınavlarda başarı ve motorlu taşıt sürücüsü sertifikası
Adli sicilSayılan suçlardan hüküm giydiğine dair kayıt bulunmaması
Aynı sınıf belgeÖnceden verilmiş aynı sınıf başka bir belgenin bulunmaması
Geri alınmış belgeBaşka sınıf belge isteyenlerde, daha önce geri alınmış belgenin şartlar yerine getirildiği için iade edilmiş olması

Kanunun son fıkrası, bu şartlardan biri mevcut olmadan ya da hileli yollarla alınmış belgenin yetkili kurumca iptal edileceğini yazar. Bu kişiler şartları sağlayıp yeniden sertifika alırlarsa yeniden belge verilir. İptal edilmiş belgenin iptal sebebine göre ayrıca bekleme süresi ve ek şartları vardır; bunlar ehliyet iptali yazısında sayılmıştır.

Hangi Yaşta Hangi Ehliyet Alınır?

Yaş ve deneyim şartları Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 76. maddesindedir. En çok sorulan sınıflar şöyledir:

SınıfAranan yaşAranan deneyim
M, A1, B116Yok
A2, B, BE, C1, C1E, F, G18BE için B sınıfı, C1E için C1 sınıfı belge
A20 (gücü 15 kilovatı aşan üç tekerlekli motosikletlerde 21)En az iki yıllık A2 sınıfı; 24 yaşını dolduranlarda aranmaz
C, CE, D1, D1E21C, D1 için en az B sınıfı; CE için C sınıfı
D, DE24D için en az B sınıfı; DE için D sınıfı

Kimler B sınıfı ehliyet alamaz sorusunun ilk cevabı yaştır, çünkü B sınıfı için 18 yaşını bitirmiş olmak gerekir. G sınıfı belge iş makinesi türündeki motorlu araçları kullanacaklara verilir ve aranan yaş 18'dir. G sınıfı için de ilkokul, sağlık, sertifika ve adli sicil şartları aynıdır.

Adli Sicil Kaydı Ehliyet Almaya Engel mi?

Her adli sicil kaydı engel değildir. KTK m.41/1-e, adli sicilde şu hükümlerde belirtilen suçlardan hüküm giydiğine dair kayıt bulunmamasını arar:

Adli sicil kaydının ehliyet almaya engel olan, olmayan ve engelin sürdüğü durumları gösteren üç kartlı şema
  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.188 (uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti),
  • Türk Ceza Kanunu m.190 (uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma),
  • Türk Ceza Kanunu m.191 (kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak),
  • 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.4/7,
  • 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun m.12'nin ikinci ve takip eden fıkraları.

Sabıka kaydı maddeleri olarak aranan liste budur. Hırsızlık, dolandırıcılık, yaralama gibi suçlardan hüküm giymek, kanundaki bu sayıma girmediği için kendiliğinden ehliyet engeli değildir. Mahkeme, diğer suçlardan mahkûmiyet hâlinde ceza süresini geçmemek üzere sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasına karar verebilir (KTK m.119). Bu, başvuruda aranan şart değil, mahkemenin takdirine bağlı ayrı bir tedbirdir ve hapis cezasının infazından sonra uygulanır.

Engel, kaydın adli sicilde bulunduğu sürece devam eder. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.168/b, bu suçlardan hüküm giyenlerin belgelerinin, ilgili kayıtlar adli sicilinden silininceye kadar geri alınacağını açıkça yazar. Kayıt silindikten sonra şart yeniden sağlanmış olur. Kaydın ne zaman silineceği ise ceza hukukunun adli sicil kurallarına bağlıdır ve her dosyada ayrı hesaplanır.

Ehliyet Aldıktan Sonra Mahkûm Olanın Belgesi Ne Olur?

Aynı suçlardan ehliyet alındıktan sonra mahkûmiyet çıkarsa belge, KTK m.6'da sayılan trafik görevlilerince adli sicil şartı yeniden sağlanıncaya kadar geri alınır. KTK m.48 hükümleri ayrıca saklıdır; yani uyuşturucu etkisinde araç kullanmanın idari yaptırımı (150.000 TL ve belgenin iptali) bu geri almadan bağımsız uygulanır. Ayrıntısı uyuşturucu ile araç kullanma cezası yazısındadır. Geri alınmış belgeyle araç kullanmanın cezası 200.000 TL'dir (KTK m.36/3-b). Cezanın kodu ve taksit olanağı KTK 36/3-b trafik cezası yazısında anlatılıyor. Geri alma ve iptal işlemlerine karşı başvuru yolu ehliyete el konulmasına itiraz yazısında anlatılıyor.

Ehliyeti İptal Edilenler Yeniden Ehliyet Alabilir mi?

Alabilir, ancak şartlarla. İptalden sonra sürücü kursuna yeniden devam edilir, sınavlar geçilir ve yeni sertifika alınır. Bazı iptallerde kursa başlamadan önce bekleme süresi, psiko-teknik değerlendirme ve cezaların tamamının ödenmiş olması aranır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde nedeniyle iptalde iptalden itibaren en az beş yıl geçmesi gerekir (KTK m.48/8). Yeniden belge alanlar iki yıl aday sürücü sayılır (KTK ek m.17); bu dönemin kuralları aday sürücü belgesi iptali yazısındadır.

Sağlık Şartları Nelerdir, Hangi Hastalıklar Engel Olur?

KTK m.41/1-c sağlık şartlarını, İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca birlikte çıkarılan yönetmeliğe bırakır. Bu yönetmelik, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik'tir (RG 26.9.2006, 26301). Hangi hastalığın hangi sınıf için engel sayıldığı bu yönetmelik ve ekleri ile sağlık kuruluşunda verilen "sürücü olur" raporuyla belirlenir. Bu yazıda hastalık listesi verilmemiştir; kararı kanun değil, rapor veren hekim ve sağlık kurulu verir.

Sağlık şartı yalnız ilk başvuruda değil, sonradan da aranır. Sürücü belgesi sahibinde sürücülüğe engel aşikâr bir değişiklik görülürse trafik görevlileri belgeyi geri alıp kişinin sağlık kuruluşunda muayenesini ister. Engel olmadığı ya da ortadan kalktığı sağlık raporuyla anlaşılırsa belge iade edilir (KTK m.45). Belge yenilemede de sağlık şartlarını taşımak gerekir (Karayolları Trafik Yönetmeliği m.87).

Ehliyetsiz Araç Kullanmanın Sonucu Ne Olur?

Ehliyeti alamayan ya da ehliyeti olmayan kişi araç kullanırsa 2026 yılı için 40.000 TL idari para cezası alır. Aracı ona kullandıran işletene de aynı tutarda ceza yazılır (KTK m.36/3). Belgesiz kullanma bendinin kodu KTK 36/3-a trafik cezası yazısında ele alınıyor. Durum ehliyetsiz araç kullanma cezası sayfasında, kazaya karışılması hâli ise ehliyetsiz trafik kazası sayfasında ayrıca ele alınır. Genel ceza tablosu trafik cezaları sayfasındadır.

Kimler Ehliyet Alamaz (Adli Sicil Kaydı ve Ehliyet) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kimler ehliyet alamaz sabıka kaydı maddeleri hangileri?

Türk Ceza Kanunu'nun 188, 190 ve 191. maddeleri, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 4. maddesinin yedinci fıkrası ve Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Kanunu'nun 12. maddesinin ikinci ve takip eden fıkralarındaki suçlardan hüküm giydiğine dair adli sicil kaydı olanlar ehliyet alamaz (KTK m.41/1-e).

Sabıka kaydı olan ehliyet alabilir mi?

Kayıt yukarıdaki suçlardan değilse alabilir. Kanun yalnız sayılan suçları engel kabul eder. Başka bir suçtan mahkûmiyet olsa bile ehliyet alma şartı yönünden kendiliğinden engel doğmaz, ancak mahkeme belgenin geçici geri alınmasına karar verebilir (KTK m.119).

Adli sicil kaydı silinince ehliyet alınır mı?

Evet. Engel, kaydın adli sicilde bulunmasına bağlıdır. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.168/b belgenin kayıtlar silininceye kadar geri alınacağını yazar. Kaydın silinmesinden sonra bu şart sağlanmış olur, diğer şartların da bulunması gerekir.

Ehliyet için ilkokul mezunu olmak zorunlu mu?

Öğrenim durumu bakımından en az ilkokul düzeyinde eğitim almış olmak gerekir (KTK m.41/1-b). Daha yüksek öğrenim aranmaz.

Hangi hastalıklar ehliyet almaya engeldir?

Bu, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik'e ve sağlık kuruluşunun "sürücü olur" raporuna bağlıdır. Rapor olumsuz çıkarsa belge verilmez. Kanun hastalık adı saymaz.

Daha önce ehliyeti olan ikinci kez aynı sınıf ehliyet alabilir mi?

Önceden verilmiş aynı sınıf başka bir belgenin bulunmaması gerekir (KTK m.41/1-f). Belge iptal edildiyse ya da yenileme yapılacaksa ilgili şartlar uygulanır; var olan belge için yeni belge alınmaz.

Ehliyeti geri alınmış kişi başka sınıf ehliyet alabilir mi?

Daha önce verilmiş ancak geri alınmış belgenin, kanundaki şartlar yerine getirildiği için sahibine iade edilmiş olması gerekir (KTK m.41/1-g). Geri alma sürüyorsa başka sınıf belge verilmez.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler