Kavşakta Geçiş Önceliği Kusur Oranı, Kim Kusurlu? KTK m.57

Kavşakta geçiş önceliği önce görevlinin işaretine, sonra ışığa, sonra levhaya göre belirlenir; bunların hiçbiri yoksa Karayolları Trafik Kanunu m.57 devreye girer. İşaretsiz kavşakta tali yoldan ana yola çıkan ana yoldakine, dönel kavşağa giren içerideki araca, soldaki araç sağdan gelene yol verir. Yol vermeyen sürücü m.84/h uyarınca asli kusurlu sayılır, ancak kanun bunun yüzde kaç olduğunu yazmaz. Oranı kazadaki izler, tutanak, kamera ve bilirkişi incelemesi belirler; tutanağa yazılan ihlal, kesin bir yüzde anlamına gelmez. Işıklı kavşakta ise geçiş hakkı yeşil ışık yananındır. Geçiş hakkını vermemenin 2026 cezası 5.000 TL ve 20 ceza puanıdır.

Kavşakta Geçiş Önceliği Hangi Sıraya Göre Belirlenir?

Kanun yol kullanıcılarına bir uyma sırası koyar. KTK m.47 ve Karayolları Trafik Yönetmeliği m.95 aynı sıralamayı verir: önce trafiği düzenleyen yetkili kişinin uyarı ve işaretleri, sonra trafik ışıkları, sonra trafik işaret levhaları ve yer işaretlemeleri, en sonda kanun ve yönetmelikteki diğer kurallar gelir. Yönetmelik, bunlara uymada önceliğin bu sıraya göre olduğunu da açıkça yazar.

Pratik sonuç şudur. Kavşakta polis ya da yetkili kişi varsa onun işareti, yoksa ışık, ışık da yoksa levha belirleyicidir. Sağdan gelen aracın önceliği, tali yoldan çıkanın yol verme yükümlülüğü gibi kurallar ancak bu üç işaret türünün bulunmadığı kavşakta uygulanır. Bu yüzden kaza sonrası ilk sorulacak şey, o kavşakta ışık, levha ya da görevli bulunup bulunmadığıdır.

KTK m.57 Kavşakta Kimin Kime Yol Vermesini İster?

m.57/1-a her kavşak için geçerli genel kuraldır. Kavşağa yaklaşan sürücü kavşaktaki şartlara uygun biçimde yavaşlamak, dikkatli olmak ve geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkân vermek zorundadır. Bu hükmün ihlali tek başına ceza gerektirir; yani önceliğiniz olsa bile yavaşlamadan ve etrafa bakmadan girmek kural dışıdır.

m.57/1-b trafik zabıtası, levha ve ışık bulunmayan kavşaklarda kimin kime yol vereceğini sayar. Yönetmelik m.109 aynı listeyi ek bir bentle genişletir.

Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı olduğu işaretlerle gösterilmemişse m.57/1-c iki kural ekler. Motorsuz araç sürücüsü motorlu araca yol verir, motorlu araçlardan soldaki de sağdan gelen araca yol verir. Yönetmelik m.109/c bu bende lastik tekerlekli traktör ile iş makinesi sürücülerinin diğer motorlu araçlara yol vermesini de ekler. Ray üzerinde hareket eden taşıtlara ise, aksine bir işaret yoksa bütün kavşaklarda ilk geçiş hakkı verilir (m.57/1-f).

Işıklı Kavşakta Kim Kusurlu Sayılır?

Işıklı kavşakta geçiş hakkı, kendisine yeşil yanan sürücüdedir. Kırmızı ışıkta geçmek hem m.47 kapsamında ayrı bir ihlaldir hem de m.84/a uyarınca asli kusur hâlidir. Kırmızı ışık ihlalinin 2026 cezası 5.000 TL'dir ve ihlal bir kazaya yol açmışsa sürücü belgesi altmış gün geri alınır. Ayrıntılı ceza tablosu için kırmızı ışık cezası sayfasına bakabilirsiniz.

Işık yeşil olsa bile kavşağa girmek serbest değildir. m.57/1-d, trafik akımı sizi kavşak içinde durmaya zorlayacak ya da diğer doğrultudaki trafiğin geçişini engelleyecekse girmeyi yasaklar. Öte yandan m.57/1-e, ışıkla yönetilen kavşakta sürücülerin kavşağı en kısa sürede geçmesini ister; gereksiz yavaşlamak, durmak, araçtan inmek ya da motoru durdurmak yasaktır. Yani hem kavşağı tıkayan hem de yeşil ışıkta sebepsiz duran sürücü kural ihlali yapmış olur.

İki sürücü de yeşil ışıkta geçtiğini söylüyorsa mesele ışık safhasının ispatıdır. Kavşak kameraları, çevredeki işyeri kayıtları, araç kamerası ve sinyalizasyon zamanlama kayıtları bu noktada belirleyicidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2025/11361 E., 2026/824 K., 19.01.2026 tarihli kararında, hangi tarafın yeşil ışıkta geçtiği belirlenemediği için kazayı ışıksız kavşak sayan bir hakem heyeti kararını bozdu. Daire, kolluğun düzenlediği CD izleme tutanağının da incelenmesini ve trafik konusunda bir bilirkişi kurulundan ayrıntılı rapor alınmasını istedi. Karar yayaya çarpma olayına ilişkindir; ancak ışık durumu bilinmeden kavşak türünün baştan varsayılamayacağını gösterir.

İşaretsiz Kavşakta Sağdan Gelen Araç Kuralı Nasıl İşler?

Kavşakta görevli, ışık ve levha yoksa ve kollar arasındaki öncelik de işaretle belirlenmemişse m.57/1-c-2 devreye girer. Motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelen araca geçiş hakkı vermek zorundadır. Kural yalnızca bu koşullarda geçerlidir. Kollardan biri tali yol olarak işaretlenmişse ya da bir levha öncelik tanımışsa sağdan gelme kuralı artık ölçü değildir.

Sağdan gelen aracın önceliği onu dikkat yükümlülüğünden de kurtarmaz. m.57/1-a ve m.52/1-a, öncelikli sürücü dahil herkesten kavşağa yaklaşırken hızını azaltmasını ister. Bu nedenle kazalarda sık görülen sonuç, yol vermeyen sürücünün asli kusurlu, hızını düşürmeyen öncelikli sürücünün ise tali kusurlu sayılmasıdır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2025/5565 E., 2025/9804 K., 23.06.2025 tarihli kararında bu tür bir dosyayı ele aldı. Kaza tespit tutanağı motosiklet sürücüsünü geçiş hakkı vermemekten kusurlu bulmuştu. Bilirkişi raporu ise diğer sürücüye de kavşağa yaklaşırken hızını azaltmama nedeniyle kusur yükledi. Daire, rapora neden itibar edildiğinin gerekçelendirilmesini ya da çelişkiyi giderecek yeni bir rapor alınmasını gerekli gördü.

Tali Yoldan Ana Yola Çıkan Sürücü Ne Zaman Kusurlu Olur?

Kanun anayolu, bu yolu kesen yoldaki trafiğin geçerken ya da girerken ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayolu olarak tanımlar (m.3). Tali yol ise bağlandığı yoldan trafik yoğunluğu bakımından daha az önemli olan yoldur. Yolun geniş olması ya da araçla dolu olması onu tek başına anayol yapmaz; belirleyici olan işaretlemedir.

İşaretsiz kavşakta tali yoldan çıkan sürücü anayoldan gelene yol vermek zorundadır (m.57/1-b-5). Dur ya da yol ver levhası bulunan kolda ise levhanın gereği ayrıca uygulanır; levhaya uymamak m.47/1-c kapsamında 1.000 TL idari para cezası gerektirir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2025/10537 E., 2025/16566 K., 10.12.2025 tarihli kararındaki olayda, dur levhası olan koldan gelen motosiklet kavşağa girip sigortalı aracın sol yanına çarpmıştı. Tutanakta motosiklet sürücüsü kavşakta geçiş önceliğine uymamaktan tamamen kusurlu gösterilmişti. Hakem heyetinin aldığı bilirkişi raporunda ise motosiklet sürücüsüne yüzde 75 asli, diğer sürücüye kavşağa yaklaşırken yavaşlamadığı için yüzde 25 tali kusur verilmişti. Başka bir dosyada alınan rapor ise motosiklet sürücüsünü yüzde 100 kusurlu bulmuştu. Daire bu çelişkiler giderilmeden karar verilemeyeceğini belirtti ve Karayolları Fen Heyeti'nden yeni rapor alınması için kararı bozdu. Buradaki yüzdeler o dosyadaki raporların sonucudur; başka kazaya uygulanabilecek bir ölçü değildir.

Dönel Kavşakta ve Dönüşlerde Öncelik Kimde?

Dönel kavşakta kural nettir. Kavşağa gelen sürücü, dönel kavşak içindeki araçlara yol verir (m.57/1-b-6). Ada etrafında dönen sürücü de kendi yükümlülüklerine bağlıdır. KTK m.53/c ve Yönetmelik m.102/c uyarınca orta adaya yakın şeritten girmek, hızı azaltmak ve gereksiz şerit değiştirmemek zorundadır. Dönel kavşakta dönüş kurallarına uymamanın 2026 cezası 1.246 TL ve 20 ceza puanıdır.

Sola dönen sürücünün yükümlülüğü daha ağırdır. m.53/b, sola dönüşte dönüşe başlamadan sağdan gelen taşıtlara ilk geçiş hakkını vermeyi ve dönüş sırasında karşıdan gelen, emniyetle durdurulamayacak kadar yaklaşmış araçların geçmesini beklemeyi zorunlu kılar. Yönetmelik m.109/b-8 de dönüş yapan sürücüyü doğru geçen araçlara yol vermekle yükümlü tutar. Sağa ve sola dönüşlerde yayalara, bisiklet yolundaki bisikletlilere ve elektrikli skuter kullananlara da ilk geçiş hakkı verilmelidir. Sola dönüşte sağdan ve karşıdan gelen trafiğe geçiş hakkını vermemenin cezası 1.246 TL ve 20 puandır.

Geçiş Üstünlüğü Olan Araçlar Kavşakta Nasıl Değerlendirilir?

KTK m.71 uyarınca cankurtaran araçları, yaralı veya acil hasta taşıyan araçlar, itfaiye, olay yerine acele giden zabıta araçları ve afet hizmetindeki araçlar geçiş üstünlüğüne sahiptir. Bu hak yalnızca görev hâlinde ve halkın can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmadan, duyulur ve görünür işaret vererek kullanılabilir. Bütün sürücüler bu araçlara yol vermek zorundadır (m.57/1-b-1). Zorunluluk olmadığı hâlde geçiş üstünlüğünü kullanan sürücüye 46.000 TL idari para cezası öngörülmüştür. Geçiş üstünlüğü bulunan aracın işareti verilmemişse ya da hak kötüye kullanılmışsa kusur dağılımı değişebilir.

Kavşak Kazasında Kusur Oranı Nasıl Belirlenir?

m.84/h, kavşaklarda geçiş önceliğine uymamayı asli kusur hâlleri arasında sayar. Asli kusurlu sayılmak, kazanın tek sorumlusu olmak demek değildir. Kanun, aynı kazada bu hâllerden birinin birden fazla sürücü tarafından işlenmesi ya da kazanın başka kural ihlallerinden doğması durumunda oranın yönetmelikteki esaslara göre belirleneceğini söyler. Hız, dikkat, şerit ve sinyal ihlalleri bu nedenle ayrıca incelenir. Asli ve tali kusurun farkını asli ve tali kusur maddeleri sayfasında ayrıntılı bulabilirsiniz.

Yönetmelik m.156, tutanağı düzenleyen görevlinin taraflar için kusur oranı belirtmeden yalnızca kimin hangi kuralı ihlal ettiğini yazacağını belirtir. m.157 ise kusur durumunun kanun ve yönetmelikteki kurallara, asli kusur hâllerine, kaza yerindeki iz ve delillere, sürücülerin ve varsa tanıkların ifadelerine göre saptanacağını söyler. Yani tutanakta yüzde yazması beklenmez; yüzde sonradan, sigorta sürecinde ya da mahkemede ortaya çıkar. Tutanaktaki kod ve numaraların anlamı için kaza tespit tutanağı kusur kodları yazısına bakılabilir.

Uygulamada üç yol vardır.

• Maddi hasarlı kaza. Sigorta şirketleri tutanaktaki ihlallere göre Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin maddi hasarlı kaza senaryolarını esas alır. Bu senaryolarda oran yüzde 0, 50 veya 100 olarak verilir; örneğin tali yoldan çıkıp yol vermeyen araç ve sağdan gelene yol vermeyen araç senaryoda yüzde 100 kusurlu sayılır. Trafik sigortası genel şartlarında ise kusur oranlarını gösteren bir tablo bulunmaz. Senaryoların kendi kazanıza uyup uymadığını kusur oranı hesaplama sayfasında inceleyebilirsiniz.
• Yaralanmalı veya ölümlü kaza. SBM senaryoları uygulanmaz. Kusuru ceza veya hukuk mahkemesinin görevlendirdiği bilirkişi, gerektiğinde Adli Tıp Kurumu belirler. Raporun nasıl okunacağı ve nasıl eleştirileceği trafik kazası bilirkişi raporu yazısında anlatılır.
• Dava. Hâkim bilirkişi raporuna bağlı değildir; raporun denetime elverişli, gerekçeli ve dosyadaki delillerle uyumlu olması aranır. Yukarıda anılan Yargıtay kararlarının üçü de eksik inceleme ve çelişkili rapor nedeniyle bozmadır.

Kusur oranı tazminatı da etkiler. Zarar gören kendi kusur payı kadar eksik tazminat alır; kusur paylaşımının hukuki sonucu için müterafik kusur sayfasına bakabilirsiniz.

Kavşak Kazasında Hangi Deliller Kusur Oranını Değiştirir?

Kavşak kazalarında oran çoğu zaman ispat meselesidir. Aşağıdakiler dosyaya erken girmelidir.

• Kavşak, çevre işyeri ve araç kamerası kayıtları; kayıtlar belirli bir süre sonra silinebildiği için hızlı talep edilmelidir.
• Kavşakta ışık, Dur veya Yol Ver levhası bulunup bulunmadığını ve kolların işaretlenip işaretlenmediğini gösteren fotoğraf ve krokiler.
• Fren izi, çarpma noktası, araçların son duruş yerleri ve hasar bölgeleri.
• Tanık ifadeleri ve sürücülerin tutanaktaki beyanları.
• Işıklı kavşakta sinyalizasyon zamanlaması ve arıza kaydı.

Kavşakta Geçiş Önceliğine Uymamanın Cezası ve Ceza Puanı Ne Kadar?

m.57/2 uyarınca 57/1-d ve e bentlerine uymayanlara 1.000 TL, diğer hükümlere uymayanlara 5.000 TL idari para cezası uygulanır. Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 2026 rehberindeki tutarlar ve ceza puanları aşağıdadır.

Kırmızı ışığa uymayanlara m.47 uyarınca 5.000 TL uygulanır ve ihlal bir kazaya sebep olmuşsa sürücü belgesi altmış gün geri alınır. Kavşakta hız azaltmama ihlalini 52/1-a trafik cezası sayfasında ayrıca anlattık.

KTK m.118 uyarınca bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını dolduran sürücünün belgesi 2 ay geri alınır. Her kavşak ihlali 20 puan getirdiği için aynı yıl içinde beş ihlal bu sınıra ulaştırır. Bunun yanında ceza kesilmesi kusur oranı demek değildir. İdari para cezası ayrı, tazminattaki kusur oranı ayrı bir süreçtir; birinde verilen karar diğerini otomatik bağlamaz.

Kavşak Kazasında Kusur Oranına ve Cezaya Nasıl İtiraz Edilir?

İtiraz konusuna göre yol değişir. Tutanaktaki ihlal tespitine, SBM kusur oranına ve bilirkişi raporuna itirazın usulü ve süreleri için kaza tespit tutanağına itiraz sayfasına bakmak gerekir; biz burada tekrarlamıyoruz.

İdari para cezasına itiraz Kabahatler Kanunu m.27'ye tabidir. Karar tebliğ veya tefhim edildiği tarihten itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; bu süre geçerse ceza kesinleşir. Mücbir sebep nedeniyle süre kaçmışsa sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren yedi gün içinde başvurulabilir. Başvuru kişinin kendisi veya avukatı tarafından dilekçeyle yapılır ve dilekçede itiraz gerekçesi ile deliller açıkça gösterilir. Süreci trafik cezasına itiraz yazısında adım adım bulabilirsiniz.

İtirazın başarısı çoğu zaman kavşakta ışık, levha ve görev durumunu belgelemenize bağlıdır. Cezaya itirazda "kavşakta işaret yoktu" iddiası, ilgili belediye ya da karayolları idaresinden alınacak işaretleme kaydıyla desteklenmelidir. Tutanak, ifade ve kamera kaydı arasında çelişki varsa bunu somut biçimde göstermek gerekir; yalnızca "ben haklıydım" demek yeterli olmaz.

Kavşakta Geçiş Önceliği ve Kusur Oranı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kavşakta geçiş önceliği kimdedir?

Önce yetkili kişinin işaretine, sonra ışığa, sonra levhaya uyulur. Hiçbiri yoksa KTK m.57 uygulanır: tali yoldan çıkan anayoldakine, dönel kavşağa giren içerideki araca, soldaki araç sağdan gelene yol verir. Geçiş üstünlüğü olan araçlara ve doğru geçen tramvaylara herkes yol verir.

Işıksız kavşakta sağdan gelen araç mı önceliklidir?

Yalnızca kollar arasındaki öncelik işaretle belirlenmemişse. Bu durumda motorlu araçlardan soldaki sağdan gelene yol verir (m.57/1-c). Kollardan biri tali yol veya levhalı kol ise sağdan gelme kuralı uygulanmaz.

Kavşakta geçiş önceliğine uymamak asli kusur sayılır mı?

Evet. KTK m.84/h kavşaklarda geçiş önceliğine uymamayı asli kusur hâllerinden sayar. Ancak karşı tarafın hız, dikkat veya şerit ihlali varsa oran paylaştırılabilir ve kanun yüzde belirtmez.

Kavşakta kusur oranını kim belirler?

Tutanağı düzenleyen görevli yalnızca hangi sürücünün hangi kuralı ihlal ettiğini yazar. Maddi hasarlı kazada sigorta şirketleri SBM senaryolarını esas alır. Yaralanmalı kazada ve davada oranı bilirkişi raporuna dayanarak mahkeme belirler.

Kavşakta geçiş önceliğine uymamanın cezası ne kadar?

KTK m.57/1-a, b, c ve f ihlalleri için 2026 idari para cezası 5.000 TL, ceza puanı 20'dir. Kavşağı tıkayarak girmek ve gereksiz durmak gibi m.57/1-d ve e ihlallerinde ceza 1.000 TL'dir.

Dönel kavşakta kim kime yol verir?

Dönel kavşağa gelen sürücü, kavşak içindeki araçlara yol verir (m.57/1-b-6). Ada etrafında dönen sürücü de hızını azaltmak ve orta adaya yakın şeritten girmek gibi dönüş kurallarına uymak zorundadır.

Tutanaktaki ihlale ve kusur oranına itiraz edebilir miyim?

Evet. Tutanak ve SBM oranına itirazın yolları ayrı bir sayfada anlatılmıştır. İdari para cezasına ise tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.