Destekten Yoksun Kalma Tazminatını Kimler Talep Edebilir? Eş, Çocuk, Kardeş, Nişanlı

Destekten yoksun kalma tazminatını, ölenin sürekli ve düzenli yardımını fiilen alan ya da olağan akışta alacak olan herkes isteyebilir. Kanun hak sahiplerini tek tek saymaz; TBK m.53/3 yalnızca ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin kayıplarını tazmin edilecek zarar sayar. Bu yüzden eş, çocuk ve anne babanın yanında kardeş, torun, nişanlı, boşanmış eş, resmî nikâhsız partner ve üvey çocuk da yardım ilişkisini ve ihtiyacını kanıtlarsa hak sahibi olabilir. Mirasçı olmak ne şarttır ne yeterlidir; belirleyici olan fiilî yardım ilişkisidir. Hesap, ölenin brüt değil net gelirinden yapılır.

Tazminatın genel şartları, tutarı ve davası destekten yoksun kalma tazminatı yazısında anlatılıyor. Bu yazı yalnızca kimin talep edebileceği sorusuna odaklanıyor.

Kanun Destekten Yoksun Kalan Kişiyi Nasıl Belirliyor?

TBK m.53 ölüm hâlinde uğranılan zararları sayar. Cenaze giderleri ilk sırada, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücü kayıpları ikinci sırada, ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar üçüncü sırada yer alır. Madde akrabalık derecesi, mirasçılık, evlilik ya da yaş gibi bir ölçüt koymaz. Hesabın TBK hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre yapılacağını söyleyen m.55 de hak sahiplerini sınırlamaz.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu tazminatın amacını şöyle açıklar: ölenin sürekli, düzenli ve fiilî yardımını alan kişi, ölümden sonra da bu yardımdan mahrum kalmamalıdır; bu yüzden destekten yoksun kaldığını ileri süren kişinin destek alma ihtiyacının devam etmesi gerekir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2026/3872, K. 2026/4041, T. 13.04.2026). Karar bir eşin yeniden evlenmesi üzerine verilmiştir, ancak gerekçedeki tazminatın mahiyeti ve amacı bölümü yalnız eşe özgü değildir.

Bir kişinin hak sahibi sayılması için pratikte üç soruya cevap aranır.

• Ölen, bu kişiye gerçekten düzenli yardım ediyor muydu ya da olağan akışta edecek miydi?
• Bu kişi yardıma ihtiyaç duyuyor muydu?
• Yardım ölüm yüzünden kesildi mi?

Yakınlık derecesi bu üç sorunun cevabını kolaylaştıran ya da zorlaştıran bir delildir; tek başına belirleyici değildir.

Fiilî Destek ile Farazi Destek Arasındaki Fark Nedir?

Fiilî destek, ölüm anında zaten sürmekte olan yardımdır: evin kirasını ödeyen eş, her ay para gönderen çocuk, okul masrafını karşılayan ağabey. Farazi (varsayımsal) destek ise ölüm anında henüz başlamamış, ancak hayatın olağan akışına göre başlayacağı kabul edilen yardımdır; çalışmaya yeni başlayacak bir gencin ileride anne babasına bakması buna örnektir. Farazi destek TBK metninde ayrıca yazılı bir kavram değildir; uygulamada m.53/3'teki "destek" ifadesine verilen anlamdır.

Eş ve çocukta destek çoğunlukla fiilîdir. Anne babada hem fiilî hem farazi destek görülür. Kardeş, nişanlı ve resmî nikâhsız partnerde ise mahkeme esas olarak fiilî yardımın varlığını arar. Her iki durumda da tutar ölenin net gelirinden hesaplanır: bordrodaki brüt rakam değil, ölenin eline geçen net ücret ve varsa düzenli ek kazanç esas alınır. Hesabın adımları destekten yoksun kalma tazminatı hesaplama sayfasında yer alıyor.

Ölen Kişinin Mirasçısı Olmak Şart mı?

Hayır. TBK m.53/3 mirasçılıktan söz etmez. Tazminat ölenin mirasından değil, hak sahibinin kendi zararından doğar. Bu yüzden mirası reddetmek, miras payı almamış olmak ya da hiç mirasçı olmamak talebe engel değildir. Tersi de doğrudur: mirasçı olmak tek başına destek hakkı vermez. Ölenle yaşamayan ve ondan düzenli yardım almayan bir mirasçı bu tazminatı isteyemez.

Konu	Mirasçılık	Destek tazminatı
Kimler	Kanunda sayılan hısımlar, eş ve evlatlık	Fiilen yardım alan herkes
Mirası reddetme	Mirasçılık sıfatını ortadan kaldırır	Talebi etkilemez
Resmî nikâhsız partner	Mirasçı değildir (TMK m.499 sağ kalan eşi anar)	Yardımı ispat ederse hak sahibi olabilir
Üvey çocuk	Evlat edinilmemişse mirasçı değildir	Fiilen bakılıyorsa hak sahibi olabilir

Mirasçılık sıraları yasal mirasçılar ve miras payları yazısında, mirasın reddi ise reddi miras nasıl yapılır yazısında anlatılıyor.

Eş, Anne Baba ve Ölen Çocuk Bakımından Kısa Çerçeve

Eş için asıl sınır, destek ilişkisinin ne zaman sona erdiğidir. Destek ilişkisi dâhil tazminatın beş şartı destekten yoksun kalma tazminatı şartları yazısında sıralanıyor. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, eşi ölen kişinin yeniden evlenmesi hâlinde artık desteğin yardımından mahrum kaldığından söz edilemeyeceğini, tazminatın ölüm tarihi ile yeniden evlenme tarihi arasındaki dönem için hesaplanması gerektiğini belirtmiş ve bakiye ömrün tamamı için hesap yapan raporu yeterli bulmayarak kararı bozmuştur (E. 2026/3872, K. 2026/4041, T. 13.04.2026).

Çocuk için dayanak ana ve babanın bakım borcudur. TMK m.328'e göre bu borç çocuğun ergin olmasına kadar, ergin olduğu hâlde eğitimi sürüyorsa eğitimi sona erinceye kadar devam eder. Evlat edinmede ana ve babaya ait hak ve yükümlülükler evlât edinene geçer (TMK m.314); bu yüzden evlatlık, destek bakımından öz çocuğa yakın değerlendirilir.

Anne baba, ölen çocuğun ileride kendilerine bakacağı varsayımına dayanır; TMK m.364 de kişiyi yoksulluğa düşecek üstsoyuna nafaka vermekle yükümlü tutar. Aynı kazada anne ve baba ayrı ayrı talepte bulunabilir. Böyle iki dosyada kusur raporları birbirini tutmuyorsa Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kusur oranının çelişkiyi giderecek biçimde yeniden belirlenmesini ister (E. 2026/3635, K. 2026/3963, T. 09.04.2026). Doğmamış bebeğin kaybı ayrı bir konudur ve trafik kazasında bebek kaybı yazısında anlatılıyor.

Kardeş Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Alabilir mi?

Alabilir, ancak kardeşlik tek başına hak vermez. Kardeşin, ölen kardeşinden düzenli ve sürekli maddi yardım aldığını, bu yardıma ihtiyacı olduğunu ve yardımın ölüm yüzünden kesildiğini göstermesi gerekir. Kanun burada bir sayma yapmadığı için sonucu dosyadaki deliller belirler.

Kanun Kardeşler Arasında Yardım Borcu Öngörüyor mu?

Öngörüyor, ama dar bir çerçevede. TMK m.364 herkesi, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlü kılar; kardeşlerin nafaka yükümlülüğü ise refah içinde bulunmalarına bağlıdır. Yani kardeşler arasında koşullu ve ikincil bir yasal yardım borcu vardır. Destek tazminatı için bu borcun varlığı şart değildir; fiilen yapılan düzenli yardım da destek ilişkisinin delilidir. Kardeş iki yoldan hak sahibi olabilir: ölen kardeşin yasal yardım borcu sınırında yaptığı katkı ya da borç olmadığı hâlde fiilen sürdürdüğü bakım.

Kardeşin Hak Sahibi Sayıldığı Tipik Durumlar

• Engelli, hasta ya da bakıma muhtaç kardeşin geçimini ölen kardeşin üstlenmesi.
• Öğrenim gören kardeşin okul, yurt ve kira giderlerinin ölen kardeşçe karşılanması.
• Anne babası bulunmayan ya da bakamayan küçük kardeşin ölen ağabey veya ablayla birlikte yaşayıp onun gelirinden geçinmesi.
• Kardeşin kendi geliri olmadığı için ölenin her ay düzenli para göndermesi.

Kardeşin kendi geliri yeterliyse ya da yardım yalnızca ara sıra yapılan armağan niteliğindeyse destek ilişkisi kurulamaz; çünkü yukarıdaki karar destek alma ihtiyacının devam etmesini arar.

Kardeşin Payı Nasıl Etkilenir?

Ölenin geliri tektir. Bilirkişi önce ölenin net gelirinden kendi payını ayırır, kalanı yardım gören kişiler arasında böler. Ölenin eşi ve çocukları da varsa kardeşe düşen pay küçülür; kardeş çalışmaya başladığında, evlendiğinde ya da eğitimi bittiğinde destek dönemi sona erer. Bu nedenle kardeşin tazminatı çoğu dosyada eş ve çocuğun tazminatından belirgin biçimde küçük çıkar.

Kardeşler İçin Hangi Belgeler İşe Yarar?

• Havale ve EFT dekontları (açıklama kısmında yardımın amacı yazıyorsa daha değerlidir).
• Kira, fatura, okul ve yurt ödemelerine ait makbuzlar.
• Ortak ikametgâhı gösteren adres kaydı.
• Kardeşin gelirsizliğini gösteren SGK kayıtları, engelli ya da hasta ise sağlık kurulu raporu.
• Komşu, ev sahibi, öğretmen gibi yardımı bilen kişilerin tanık beyanları.

Torun ve Büyükanne Büyükbaba Talep Edebilir mi?

TMK m.364 üstsoy ile altsoy arasında da yardım yükümlülüğü kurduğu için büyükanne büyükbaba ile torun arasındaki fiilî yardım destek sayılabilir. Ancak çocuğun bakımı önce ana babaya aittir (TMK m.327). Torunun anne babası hayattaysa ve bakabilecek durumdaysa ölen büyükbabanın yardımı ek ve tamamlayıcı olur; bu yardımın düzenli olduğunun gösterilmesi gerekir. Anne babası ölmüş ya da bakamayan torunu büyükannesi büyükbabası yetiştiriyorsa ve geçim ölenin emekli maaşına ya da gelirine dayanıyorsa torunun talebi güçlenir.

Tersi durumda, geliri olmayan büyükanne ya da büyükbabaya torunun düzenli bakması da fiilî destektir. Bu durumda büyükanne büyükbabanın ihtiyacının sürdüğü ve başka çocuklarının bakmadığı gösterilmelidir.

Nişanlı Destekten Yoksun Kalma Tazminatı İsteyebilir mi?

Nişanlılık tek başına yetmez. TMK m.118 nişanlanmayı evlenme vaadine bağlar, m.119 ise nişanlılığın evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermediğini söyler. Nişanlılara ilişkin m.118-123 hükümlerinde karşılıklı bir bakım borcu bulunmaz. Nişanlı eş sayılmadığı için, evlilik bağından doğan destek ilişkisi de kurulmuş olmaz.

Bu nedenle nişanlının talebi ancak somut yardımla ayakta durabilir. Birlikte oturulan bir ev, ölenin ödediği kira ve faturalar, ortak harcamalar ve yardımın evlilikten sonra da süreceğini gösteren düzenli ödemeler delil olabilir. Uygulamada nişanlılar çoğu zaman ayrı hanede yaşadığı ve ayrı kazanç elde ettiği için bu ispat zordur. Nişanlının manevi tazminat talebi ise destek şartına bağlı değildir; bu konu aşağıda ele alınıyor.

Boşanmış Eş Talep Edebilir mi?

Kanunda boşanmış eşi açıkça kapsayan ya da dışlayan bir hüküm yoktur; durum dosyaya göre değerlendirilir. TMK m.175 uyarınca boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğerinden süresiz nafaka isteyebilir. TMK m.176/3 ise irat biçiminde bağlanan nafakanın taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalktığını, alacaklının yeniden evlenmesi hâlinde de aynı sonucu doğduğunu, evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması hâlinde mahkeme kararıyla kaldırıldığını söyler.

Bu çerçevede nafaka alan eski eş, ödeyenin ölümüyle düzenli gelirinden mahrum kalır; nafakanın gerçekten ve düzenli ödenmesi güçlü bir delildir. Buna karşılık eski eşin yeniden evlenmiş ya da evlilik gibi bir birlikte yaşam sürdürmüş olması ihtiyacın bittiğini gösterir. Nafakanın hiç ödenmediği, boşanmaya rağmen ölüme kadar fiilen birlikte yaşandığı ve ölenin geçimi üstlendiği durumlarda ise ispat yine somut delillere dayanır. Nafaka türleri nafaka türleri ve miktarı yazısında anlatılıyor. Ölenin boşanmış eşinden olan çocukları kendi haklarıyla talepte bulunur.

Resmî Nikâhsız Birliktelik Destek Tazminatı Sağlar mı?

Evlilik resmî şekle bağlıdır. TMK m.134 uyarınca evlenecek kadın ve erkek evlendirme memurluğuna birlikte başvurur. İmam nikâhı ya da birlikte yaşama bu şekli taşımadığı için partner hukuken eş değildir ve TMK m.499'daki sağ kalan eş olarak mirasçı olamaz. Buna karşılık TBK m.53/3 evlilik aramaz; ölenin desteğinden yoksun kalan kişinin zararını tazmin eder. Kanun metni nikâhsız partnere hak da vermez, engel de koymaz; sonucu ispat belirler.

Ortak ikametgâh kaydı, ortak banka hesabı ve kira sözleşmesi, ölenin partnerin giderlerini ödediğini gösteren dekontlar, komşu ve akraba tanıklığı bu ispatta kullanılır. Ölenin resmî eşi ya da çocukları da varsa gelirin tamamı yalnız partnere ayrılamaz; pay bu kişilerle paylaşılır ve partnerin payı küçülür. Birlikte çocukları varsa çocuk kendi hakkıyla ayrıca hak sahibidir.

Üvey Çocuk ve Evlatlık Talep Edebilir mi?

Üvey çocuk, üvey ebeveyninin yasal mirasçısı değildir; Ancak mirasçılık destek tazminatı için aranmaz. TMK m.338 eşleri ergin olmayan üvey çocuklarına özen ve ilgi göstermekle yükümlü kılar, ama çocuğun bakım borcunun asıl sahibi ana babasıdır (TMK m.327). Üvey ebeveyn çocuğun bakımını fiilen üstlenmişse, öz ana baba bakmıyor ya da bakamıyorsa ve çocuk ölenin gelirinden geçiniyorsa üvey çocuk destekten yoksun kalmış sayılabilir. TMK m.338 yükümlülüğü ergin olmayan üvey çocukla sınırladığı için ergin üvey çocukta fiilî bakım ilişkisinin ayrıca gösterilmesi gerekir.

Evlatlık için durum daha basittir. Evlat edinmeyle ana babanın hak ve yükümlülükleri evlât edinene geçtiği için (TMK m.314) evlatlığın hak sahipliği öz çocuğa yakındır. Evlatlığın öz ailesiyle bağı mirasta devam eder (TMK m.500); destek tazminatında ise belirleyici olan, ölenin hangi kişiye fiilen baktığıdır.

Aynı Kazada Birden Fazla Hak Sahibi Varsa Ne Olur?

Ölenin geliri tek olduğu için hak sahibi sayısı arttıkça kişi başına düşen pay küçülür; bilirkişi payları dönemlere göre dağıtır. Her hak sahibi kendi adına başvurur ve her birinin talebi ayrı ayrı incelenir. Trafik kazasında zorunlu sigortanın teminatı hak sahipleri için ortaktır; toplam alacak teminatı aşarsa her hak sahibinin sigortacıya karşı talebi oranlı olarak indirilir (KTK m.96). Limiti aşan kısım sorumlu sürücü ve işletenden istenir. Kazanın türüne göre ayrıntılar ölümlü trafik kazası tazminatı ve ölümlü iş kazası tazminatı yazılarında bulunuyor; iş kazasında işverene karşı izlenecek yol ise iş kazasında destekten yoksun kalma tazminatı yazısında anlatılıyor.

Manevi Tazminatı Kimler İsteyebilir, Aynı Kişiler mi?

Aynı kişiler değildir. TBK m.56/2, ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine karar verilebileceğini söyler; maddede destek şartı yoktur. Dolayısıyla ölenin geçimini sağlamadığı bir yakın manevi tazminat isteyebilir, ama destek tazminatı isteyemez. Hangi yakının ne ölçüde etkilendiği ve tutarın nasıl belirlendiği manevi tazminat yazısında anlatılıyor.

Hak Sahibi Ne Kadar Süre İçinde Talepte Bulunmalı?

TBK m.72 uyarınca tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Tazminat ceza kanununun daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa bu süre uygulanır. Motorlu araç kazalarında KTK m.109 aynı iki ve on yıllık süreleri düzenler; on yıl kaza gününden başlar. Ölüm ve sorumlu çoğu dosyada aynı gün öğrenildiği için süre hak sahipleri bakımından pratikte birlikte işler; yine de her hak sahibi kendi talebini süre dolmadan yöneltmelidir. Ceza zamanaşımı, küçük hak sahipleri ve sigortaya başvurunun etkisi için destekten yoksun kalma tazminatı zamanaşımı yazısına bakılabilir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Hak Sahipleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kardeş destekten yoksun kalma tazminatı alabilir mi?

Alabilir, ancak kardeş olmak tek başına yetmez. Ölen kardeşin ona düzenli ve sürekli maddi yardım yaptığı, kardeşin bu yardıma ihtiyaç duyduğu ve yardımın ölüm yüzünden kesildiği kanıtlanmalıdır. Banka dekontları, ortak ikamet kaydı ve tanık beyanları bu ispatın temel araçlarıdır.

Mirasçı olmayan biri destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir mi?

İsteyebilir. TBK m.53/3 mirasçılık aramaz, ölenin desteğinden yoksun kalan kişinin kaybını tazmin eder. Mirası reddetmek de talebe engel olmaz. Mirasçı olup ölenden destek görmeyen kişi ise bu tazminatı isteyemez.

Resmî nikâhsız eş destekten yoksun kalma tazminatı alabilir mi?

Kanun metni evlilik şartı koymaz. Ölenle birlikte yaşayan ve geçimini onun gelirinden sağlayan partner, bu ilişkiyi ortak ikamet, banka kayıtları ve tanıklarla ispat ederse talep edebilir. Resmî nikâhın bulunmaması partneri mirasçı yapmaz, ama tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Nişanlı destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir mi?

Nişanlılık tek başına destek ilişkisi sayılmaz; kanun nişanlılar arasında bakım borcu öngörmez. Nişanlı, ölenin düzenli yardımıyla fiilen geçindiğini ve bu yardımın süreceğini kanıtlarsa talep edebilir. Bu ispat uygulamada zordur.

Üvey çocuk destekten yoksun kalma tazminatı alabilir mi?

Üvey çocuk, üvey ebeveyninin yasal mirasçısı olmasa da ölen üvey ebeveynin gelirinden fiilen bakılıyorsa tazminat isteyebilir. Eşler ergin olmayan üvey çocuklarına özen göstermekle yükümlüdür (TMK m.338); bakım borcunun asıl sahibi ise çocuğun ana babasıdır. Dosyada üvey ebeveynin bakımı fiilen üstlendiği gösterilmelidir.

Boşanmış eş destekten yoksun kalma tazminatı alabilir mi?

Kanunda açık bir hüküm yoktur ve konu dosyaya göre değerlendirilir. Boşanmış eş nafaka alıyorsa, nafaka ödeyenin ölümüyle bu gelir kesilir; mahkeme nafakanın düzenli ödenip ödenmediğine ve ihtiyacın sürüp sürmediğine bakar. Eski eşler ölüme kadar fiilen birlikte yaşamayı sürdürmüşse talep daha güçlüdür.