Maaş Ödenmezse Ne Yapılır? 20 Gün Kuralı, Şikâyet ve Dava

Maaş ödenmezse işçinin elinde birkaç ayrı yol vardır. İş Kanunu m.34'e göre ücret, ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden olmadan ödenmezse işçi çalışmaktan kaçınabilir; sözleşme bu yolla sona ermez. Sözleşmeyi bitirmek isteyen işçi ise yirmi gün beklemeden m.24/II-e uyarınca haklı nedenle feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanabilir. Bunlara ek olarak ALO 170 üzerinden bildirim yapılabilir; alacak için önce arabulucuya, sonuç çıkmazsa iş mahkemesine gidilir. Ücret alacağında zamanaşımı beş yıldır. Hangi yolun seçileceği, işçinin işe devam etmek isteyip istemediğine ve ödenmeyen dönemin uzunluğuna bağlıdır.

Maaş Ödenmezse İşçinin Hangi Hakları Doğar?

Kanun metinleri "maaş" yerine "ücret" der. İş Kanunu m.32'ye göre ücret en geç ayda bir ödenir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle bu süre bir haftaya kadar indirilebilir. Türk Borçlar Kanunu m.406 da aksine âdet olmadıkça ücretin her ayın sonunda ödenmesini öngörür. Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak m.32 kapsamındadır; iş sözleşmesi sona erdiğinde ise ücret ve sözleşmeden ile kanundan doğan para ile ölçülebilir menfaatlerin tam ödenmesi zorunludur.

Ücret ödenmediğinde işçi aşağıdaki yollardan birini veya birkaçını birlikte kullanabilir.

Maaş Kaç Gün Ödenmezse İşçi İşi Bırakabilir mi?

İş Kanunu m.34'e göre ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. "20 gün kuralı" denilen düzenleme budur. Yirmi gün, ödeme gününden başlar; ödeme günü iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde belirlenmişse o gündür, belirlenmemişse ve aksine âdet yoksa Türk Borçlar Kanunu m.406'daki ay sonu kuralı esas alınır.

Kaçınma hakkının kanunda üç önemli sonucu vardır. İşçiler kişisel kararlarına dayanarak çalışmamışlarsa, bu davranış sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa bile grev sayılmaz. Bu işçilerin iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez, yerine yeni işçi alınamaz ve bu işler başkalarına yaptırılamaz. Gününde ödenmeyen ücretler için de mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı işler.

Kanun metni, kaçınma süresince ücretin ne olacağını ayrıca yazmaz; bu nedenle uygulamada uyuşmazlık çıkabilir. Kaçınma kararını işverene yazılı bildirmek, tarihini ve gerekçesini belgelemek bu tartışmayı küçültür. Yirmi gün dolmadan işe gitmeyen işçi ise bu korumadan yararlanamaz; işveren haklı bir sebebe dayanmayan devamsızlığı gerekçe göstererek m.25/II-g'ye dayanabilir. Devamsızlıkla fesih konusu ayrı yazıda anlatılmıştır.

Maaş Ödenmediği İçin İşten Ayrılan İşçi Tazminat Alır mı?

İş Kanunu m.24/II-e, işveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez ya da ödenmezse işçinin iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebileceğini söyler. Madde yirmi gün şartı aramaz. m.24/II-f ise parça başına veya iş tutarı üzerinden ücret kararlaştırılan hâllerde işçiye yapabileceği sayıdan az iş verilip aradaki farkın ödenmemesini aynı sonuca bağlar. Haklı fesih şartları ve bildirimin nasıl yazılacağı işçinin haklı nedenle feshi yazısında ayrıntılıdır.

Haklı nedenle fesheden işçiye 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca çalıştığı her tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. 4857 sayılı Kanun Geçici m.1, 1475 m.14'te geçen eski m.16 atfının bugün m.24'e yapılmış sayılacağını düzenler. Kıdem tazminatı zamanında ödenmezse hâkim gecikme süresi için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder. Hangi işçinin hak kazandığı kıdem tazminatı kimler alabilir yazısında, tutarın nasıl bulunacağı kıdem tazminatı hesaplama sayfasında yer alır.

Fesih hakkını kullanma süresi de önemlidir. m.26'ya göre ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâllere dayanan fesih yetkisi, öğrenmeden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. Ücretin ödenmemesi süregelen bir durum olduğu için uygulamada ödeme yapılana kadar fesih hakkının devam ettiği kabul edilir. Ödeme yapıldıktan sonra o dönem için fesih nedeni ortadan kalkar. Tereddüt varsa fesih kararını geciktirmemek gerekir.

Fesih bildirimini yazılı yapmak, hangi ayların ücretinin ödenmediğini ve m.24/II'nin hangi bendine dayanıldığını yazmak, ispat bakımından işçiyi korur. Haklı fesihte işsizlik ödeneği şartları ve çıkış kodu için işsizlik maaşı yazısına bakılabilir.

Maaş Ödenmezse Nereye Şikâyet Edilir?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bildirimleri ALO 170 hattı ve alo170.gov.tr adresi üzerinden alır. Sitede bildirim oluşturma formu ve bildirim numarasıyla sorgulama bölümü bulunur. Başvuruda işyerinin unvanı ve adresi, çalışma dönemi ve ödenmeyen ayların net biçimde yazılması işlemi kolaylaştırır.

Şikâyetin hukuki dayanağı İş Kanunu m.91'dir. Madde, çalışma hayatıyla ilgili mevzuatın uygulanmasını iş müfettişlerinin izleyip denetleyeceğini söyler. Ek fıkraya göre işçilerin kanundan, iş ve toplu iş sözleşmesinden doğan bireysel alacaklarına ilişkin başvuruları üzerine, iş sözleşmesinin devam etmesi kaydıyla bu yetki kullanılabilir. Yani iş sözleşmesi bittikten sonra yapılan başvuruda iş müfettişi yolu bu şekilde işlemeyebilir; sözleşmeyi sonlandırmadan önce başvuru yapmak bu yüzden önemlidir.

Ücreti kasten ödemeyen veya eksik ödeyen işveren için m.102/a idari para cezası öngörür; ceza her işçi ve her ay için uygulanır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 yılı idari para cezaları tablosunda bu fiil için tutar 2.734 TL olarak yer alır. Aynı bent, asgari ücreti eksik ödemeyi ve ücretin zorunlu olduğu hâlde banka hesabına yatırılmamasını da kapsar. İdari para cezası işçinin alacağının yerine geçmez; alacağın tahsili için arabuluculuk ve dava yolu ayrıca izlenir.

Ödenmeyen Maaş İçin Arabuluculuk ve Dava Nasıl İşler?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3'e göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminatı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu alacak ve tazminatla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları için de aynı kural geçerlidir. Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.

Taraflar anlaşamazsa düzenlenen son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenir. Tutanak eksikse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; süre içinde sunulmazsa dava usulden reddedilir. Arabulucuya hiç başvurulmadan dava açılırsa dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.

Başvuru formunda ve dilekçede alacak kalemlerinin ayrı ayrı yazılması gerekir: ödenmeyen aylık ücretler, varsa kıdem tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ile yıllık izin ücreti. Fesih yapılmışsa kıdem tazminatı ve ücret alacağı aynı arabuluculuk dosyasında istenebilir.

Maaş Alacağında Zamanaşımı ve Faiz Nasıl İşler?

İş Kanunu m.32 son fıkra, ücret alacaklarında zamanaşımı süresinin beş yıl olduğunu söyler. Türk Borçlar Kanunu m.147/1 de ücret gibi dönemsel edimleri beş yıllık zamanaşımına bağlar. Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başladığı için (TBK m.149) her ayın ücreti kendi ödeme tarihinden itibaren ayrı işler; en eski aylar önce zamanaşımına uğrar. m.148'e göre bu süre sözleşmeyle değiştirilemez.

Faiz bakımından iki kural bilinmelidir. İş Kanunu m.34 gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanmasını söyler. Ayrıca TBK m.117'ye göre muaccel borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; bu nedenle ödenmeyen ücret için işverene yazılı ihtar çekmek faiz ve ispat bakımından işe yarar. Faiz oranları dönemden döneme değiştiği için güncel oran burada yazılmamıştır.

Prim, İkramiye ve Fazla Mesai Ödenmezse Ne Olur?

m.32'ye göre ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak aynı düzenlemeye tabidir. Prim veya ikramiye iş sözleşmesinde, toplu iş sözleşmesinde ya da işyeri uygulamasında bir hak olarak doğmuşsa ödenmemesi ücret alacağı gibi talep edilir. TBK m.406, ciro veya kârdan pay kararlaştırılan hâllerde payın hesap dönemini izleyen en geç üç ay içinde belirlenerek ödenmesini şart koşar.

Fazla çalışma ücretini ödemeyen veya serbest zamanı altı ay içinde kullandırmayan işveren için m.102/c ayrıca idari para cezası öngörür. Bu alacakların hesabı farklı kurallara bağlıdır; hafta tatili için hafta tatilinde çalışma ücreti, kullanılmayan izin için yıllık izin ücreti yazısına bakılabilir. Yıllık izin ücretinde zamanaşımı da İş Kanunu Ek Madde 3 uyarınca beş yıldır.

Kayıt Dışı Çalışan veya Banka Dekontu Olmayan İşçi Maaşı Nasıl İspat Eder?

HMK m.190'a göre ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. İşçi çalıştığını ve ücret alacağının dayanağını ortaya koyar; ödeme yaptığını ileri süren işverenin ise bunu belgelemesi beklenir. İş Kanunu m.37 işverene ücret hesabını gösterir imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula verme yükümlülüğü getirir; pusula ödemenin gününü, dönemi ve yapılan her çeşit kesintiyi gösterir.

Sigortasız çalışan işçi için işe giriş kaydı olmadığından delil toplamak daha önemlidir. Banka hesap hareketleri, havale açıklamaları, mesajlaşmalar, işyeri giriş-çıkış kayıtları, vardiya listeleri ve birlikte çalışan kişilerin tanıklığı bu amaçla kullanılır. SGK kaydı hiç yoksa hizmet tespit davası, işverenin yaptırımı için sigortasız işçi çalıştırma cezası yazısı birlikte okunmalıdır.

Taşeron veya El Değiştiren İşyerinde Maaşı Kim Öder?

Alt işveren işçisinin ücreti ödenmemişse İş Kanunu m.2'ye göre asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak kanundan, iş sözleşmesinden veya toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işveren ile birlikte sorumludur. m.36 ise kamu kurumlarına ve asıl işverenlere, müteahhit veya taşeronların işçi ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etme ve ödenmeyen ücretleri hak edişlerinden kesip işçiye ödeme yükümlülüğü getirir; bu sorumluluk her hak ediş dönemi için ücret alacağının üç aylık tutarıyla sınırlıdır.

İşyeri devredilmişse m.6'ya göre devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludur. Devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır.

Maaş Ödenmezse Adım Adım Ne Yapılır?

1. Ödenmeyen veya eksik ödenen ayları, banka hesap hareketleri ve varsa bordro ile listeleyin.
2. İşverene ödenmeyen dönemleri belirten yazılı bir ihtar gönderin; tarih ve teslim kaydını saklayın.
3. Ödeme gününden yirmi gün geçtiyse çalışmaktan kaçınma hakkını veya haklı fesih seçeneğini değerlendirin.
4. Sözleşme devam ederken ALO 170 üzerinden bildirim yapın ve bildirim numarasını saklayın.
5. Fesih yapacaksanız m.26'daki altı iş günü ve bir yıllık süreleri gözetin; fesih bildirimini gerekçeli ve yazılı yapın.
6. Ödeme gelmezse arabuluculuk bürosuna başvurun ve alacak kalemlerini ayrı ayrı yazın.
7. Arabuluculukta anlaşma olmazsa son tutanakla iş mahkemesinde dava açın ve zamanaşımı süresini kaçırmayın.

Maaş Ödenmezse Ne Yapılır Hakkında Sık Sorulan Sorular

Maaş kaç gün ödenmezse haklı fesih yapılabilir?

Haklı fesih için yirmi gün beklemek gerekmez. İş Kanunu m.24/II-e, ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesini tek başına haklı neden sayar. Yirmi günlük süre m.34'te çalışmaktan kaçınma hakkı için geçer. Fesih hakkı da süresiz değildir; işveren ödemeyi yaptığında ödenen dönem için neden ortadan kalkar.

Maaş ödenmediği için işe gitmemek devamsızlık sayılır mı?

Ücret ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden olmadan ödenmemişse işçi iş görme borcundan kaçınabilir ve bu nedenle iş sözleşmesi feshedilemez (m.34). Yirmi gün dolmadan işe gitmeyen işçi ise haklı bir sebebe dayanmayan devamsızlık gerekçesiyle fesihle karşılaşma riskini taşır (m.25/II-g).

Maaşı ödenmeyen işçi nereye şikâyet eder?

ALO 170 hattı veya alo170.gov.tr üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirim yapılabilir. İş Kanunu m.91'e göre iş müfettişleri, iş sözleşmesinin devam etmesi kaydıyla işçinin bireysel alacak başvurusu üzerine işlem yapabilir. İdari başvuru işçinin alacağını kendiliğinden tahsil etmez; alacak için arabuluculuk ve dava yolu ayrıca işler.

Ödenmeyen maaş için arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Evet. 7036 sayılı Kanun m.3'e göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminatı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Anlaşılamazsa düzenlenen son tutanak dava dilekçesine eklenir. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.

Maaş alacağında zamanaşımı kaç yıldır?

İş Kanunu m.32'ye göre ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Her ayın ücreti kendi muacceliyet tarihinden itibaren ayrı işlediği için en eski aylar önce zamanaşımına uğrar. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur.

Sigortasız çalışan işçi ödenmeyen maaşını isteyebilir mi?

Evet. Kayıt dışı çalışma, ücret alacağını ortadan kaldırmaz; ancak çalışmanın ve ücretin ispatı işçiye düşer. Banka hesap hareketleri, yazışmalar, işyeri kayıtları ve tanıklar bu amaçla kullanılır. SGK kaydı yoksa hizmet tespit davası ayrıca açılabilir.

Maaşı geç ödeyen işverene faiz işler mi?

Evet. İş Kanunu m.34'e göre gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Faiz oranı dönemden döneme değiştiği için güncel oran mahkeme veya hesaplama aşamasında belirlenir.