URSA Avukatlık

Ölümlü Trafik Kazası Şikayete Bağlı mı

Trafik Kazası6 dk okumaEklenme:
Ölümlü trafik kazasının şikâyete bağlı olup olmadığını anlatan araç anahtarı ve cüzdan

Ölümlü trafik kazası şikayete bağlı değildir. Taksirle öldürme suçu TCK m.85'te düzenlenir ve soruşturması için ölenin yakınlarının şikayeti aranmaz. Cumhuriyet savcısı kazayı öğrendiği anda soruşturmayı kendiliğinden başlatır (CMK m.160) ve yeterli şüphe varsa kamu davasını açar. Ailenin “şikayetçi değiliz” demesi veya sonradan şikayetten vazgeçmesi davayı düşürmez. Bu tercihin etkisi, davaya katılan sıfatını alıp almamakla sınırlıdır; tazminat hakkı ise ayrıca saklı kalır. Ceza yönünü savcılık ve mahkeme kendi başına yürütür; aile ise isterse dosyada taraf olarak yer alabilir ve delil sunabilir.

Ölümlü Trafik Kazası Neden Şikayete Bağlı Değildir?

Şikayete bağlılık kanunda açıkça yazılı olması gereken bir istisnadır. TCK m.85'te taksirle öldürme için böyle bir hüküm yoktur. Savcı, ihbar veya başka bir yolla bir suçun işlendiği izlenimini veren hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK m.160/1). Kolluğun kaza tutanağı, otopsi ve kusur raporu bu araştırmanın parçalarıdır. Suçun unsurları ve ceza aralığı taksirle öldürme suçu ve cezası yazısında anlatılıyor.

Kazanın sonucuna göre şikâyet ve uzlaşma kuralını gösteren tablo

Kazanın sonucuna göre şikayet kuralı şöyle değişir.

Kazanın sonucuMaddeŞikayet aranır mıUzlaşma
Bir kişinin ölümüTCK m.85/1Hayır, resen soruşturulurYok
Birden fazla kişinin ölümü veya ölümle birlikte yaralanmaTCK m.85/2HayırYok
Yalnız yaralanma, temel hâlTCK m.89/1EvetVar
Yalnız yaralanma, kırık gibi nitelikli hâlTCK m.89/2-4Evet; bilinçli taksirle işlenmişse hayırVar

Ölümlü Trafik Kazasında Kamu Davası Nasıl Yürür?

Kamu davasını açma görevi Cumhuriyet savcısına aittir (CMK m.170/1). Soruşturma sonunda toplanan deliller suçun işlendiği konusunda yeterli şüphe oluşturuyorsa savcı iddianame düzenler (m.170/2). Yani kamu davasının açılması, ailenin dilekçesine değil delillerin durumuna bağlıdır. Savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse mağdur sıfatındaki yakınlar bu karara kanunda yazılı usule göre itiraz edebilir (CMK m.234/1-a-5); bu nedenle soruşturma aşamasında da kendi konumlarını bilmeleri yararlıdır. Ailenin sürece hangi sıfatla katıldığı sorusu ise ayrıdır. Duruşma aşaması ve mahkeme bakımından trafik kazası ceza davası yazısına bakılabilir.

Ölümlü Trafik Kazasında Şikayetçi Olmama Neyi Değiştirir?

Yakınlar ölümlü kazada mağdur ya da suçtan zarar gören sayılır ve şikayetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler. Katılma, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar yapılabilir (CMK m.237/1). Dolayısıyla ifadede “şikayetçi değilim” denmesi katılma kapısını kapatmaz; ilerleyen duruşmada fikir değişirse katılma talep edilebilir.

Şikâyetçi olunmadığında ceza davasının ve ailenin haklarının durumu

Ölümlü Kazada Şikayetçi Olunmazsa Ne Olur?

Dosya savcılık ve mahkeme önünde sürer, ceza davası aile olmadan da sonuçlanır. Aile katılan olmasa da mağdur olarak duruşmadan haberdar edilmeyi, tutanak ve belgelerden örnek almayı ve tanıkların davetini isteyebilir; ancak davayı sonuçlandıran karara karşı kanun yoluna başvurmak davaya katılmış olma koşuluna bağlıdır (CMK m.234/1-b). Bilirkişi raporu hatalıysa buna itiraz eden de olmayabilir. Sanığın lehine ya da aleyhine kanun yoluna savcı başvurur. Kusur oranı tazminatı doğrudan etkilediğinden ailenin ceza dosyasını takip etmesi çoğu zaman gerekli olur.

Şikayetten Vazgeçmek Davayı Düşürür mü?

Düşürmez. Vazgeçmenin davayı düşürdüğü kural TCK m.73/4'te yalnız soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar için geçerlidir. Taksirle öldürme bu gruba girmez. Vazgeçme beyanı bu nedenle katılan sıfatının sona ermesi dışında dosyanın akışını değiştirmez. Mahkeme, zararın giderilmesini ve barışmayı sanığın pişmanlığı kapsamında değerlendirebilir ve takdiri indirim uygulayabilir (TCK m.62); bu bir hak değil, hâkimin takdirindedir ve indirimin sınırı altıda birdir. Şikayetten vazgeçme ve süre kuralları genel olarak trafik kazasında şikayetçi olmak yazısında ele alınıyor.

Ölümlü Trafik Kazasında Uzlaşma Mümkün mü?

Hayır. CMK m.253/1 uzlaştırmayı iki grup suça tanır: şikayete bağlı suçlar ve maddede tek tek sayılan suçlar. Taksirle öldürme şikayete bağlı değildir ve sayılanlar arasında yer almaz. Sayılanlar arasında taksirle yaralama (TCK m.89) bulunur; bu nedenle yalnız yaralanmanın olduğu kazalarda dosya uzlaştırma bürosuna gider. Genel işleyiş trafik kazası sonrası uzlaşma yazısında anlatılıyor.

Aileyle sanık arasında yapılan anlaşma ya da ödeme uzlaşma sayılmaz. Bu ödeme dosyayı kapatmaz; ancak hâkimin takdirinde ve tazminat hesabında yeri olabilir. Ödemenin tazminata etkisi ayrıca değerlendirilir.

Şikayetçi Olmamak Tazminat Hakkını Etkiler mi?

Etkilemez. Kamu davasının düşmesi, uğranılan zararın tazmini için açılan şahsi hak davasını etkilemez (TCK m.74/2). Ceza davasındaki şikayet tercihi ile destekten yoksun kalma, cenaze gideri ve manevi tazminat talepleri ayrı hukuki dayanaklara sahiptir. Dikkat edilmesi gereken nokta imzalanan belgenin içeriğidir. “Şikayetçi değilim” yazısı yalnız ceza yönünü ilgilendirirken, sanık ya da sigortacı lehine alınan ve her türlü haktan feragat içeren bir belge tazminat davasında ileri sürülebilir. Böyle bir belge imzalanmadan önce metnin okunması gerekir. Haklar bütünü için trafik kazasında ölen kişinin ailesinin hakları, tutar yönünden ölümlü trafik kazası tazminatı yazıları incelenebilir.

Kazada Ölümle Birlikte Yaralanma Varsa Şikayet Gerekir mi?

Fiil bir veya birden fazla kişinin ölümüyle birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuşsa tek suç olarak TCK m.85/2 uygulanır ve ceza iki yıldan on beş yıla kadardır. Bu hâlde yaralananın ayrıca şikayet etmesi aranmaz ve uzlaştırma yoluna gidilmez. Ölüm yoksa ve yalnız yaralanma varsa durum değişir; taksirle yaralama kural olarak şikayete bağlıdır (TCK m.89/5), şikayet süresi altı aydır ve CMK m.253 kapsamında uzlaşma denenir. Hangi yaralanmada şikayet gerektiği taksirle yaralama suçu ve cezası yazısında, dilekçe örneği ve süre trafik kazası suç duyurusu dilekçesi yazısında yer alır. Yaralananın tazminat hakkı da şikayetten bağımsızdır.

Olay Yerini Terk Eden Sürücü Şikayet Olmadan da Yargılanır mı?

Yargılanır. KTK m.81/3'e göre ölümlü veya yaralanmalı kazada zabıtanın iznini almadan zaruret dışında olay yerinden ayrılan sürücüye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Madde metninde şikayet şartı yoktur; bu suç taksirle öldürmeden ayrı ve ek bir yaptırımdır. Ayrıntısı kaza yerinden kaçma cezası yazısındadır.

Ölümlü Trafik Kazasında Şikayet Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ölümlü trafik kazası şikayete bağlı mı?

Hayır. Taksirle öldürme (TCK m.85) şikayete bağlı bir suç değildir. Cumhuriyet savcısı kazayı öğrenir öğrenmez soruşturmaya başlar (CMK m.160) ve yeterli şüphe varsa kamu davasını kendisi açar (CMK m.170). Aile şikayet dilekçesi vermese de dosya yürür.

Ölümlü trafik kazasında şikayetçi olmazsam ne olur?

Soruşturma ve kamu davası devam eder. Değişen yalnız sizin dosyadaki konumunuzdur. Davaya katılan sıfatını almazsanız duruşmada taraf olarak yer alamaz ve kararı kanun yoluna taşıyamazsınız; duruşmadan haberdar edilme ve belge örneği isteme gibi mağdur haklarınız ise devam eder (CMK m.234/1-b). Tazminat hakkınız ise bundan etkilenmez.

Ölümlü trafik kazasında şikayetçi olunmazsa dava açılır mı?

Açılır. Kamu davasını açma görevi Cumhuriyet savcısına aittir (CMK m.170). Yakınların şikayetçi olmaması, savcının yeterli şüphe bulması hâlinde iddianame düzenlemesine engel olmaz.

Ölümlü trafik kazasında şikayetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Düşmez. Vazgeçme davayı düşüren TCK m.73/4 yalnız soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar için geçerlidir. Taksirle öldürme bu gruba girmediğinden yakınların vazgeçmesi ceza davasını bitirmez; yalnız katılan sıfatını ve hâkimin takdirindeki yerini etkileyebilir.

Ölümlü trafik kazasında uzlaşma olur mu?

Olmaz. CMK m.253 uzlaştırma kapsamındaki suçları sayar; taksirle öldürme bu listede yoktur ve şikayete bağlı da değildir. Taksirle yaralama ise (TCK m.89) listede yer alır. Ölüm ile yaralanma aynı kazada birlikte gerçekleşmişse fiil m.85/2 kapsamında değerlendirildiğinden uzlaştırma yoluna gidilmez.

Ölümlü trafik kazasında şikayetçi olmayan aile tazminat alabilir mi?

Alabilir. Kamu davasının sonucu ve şikayet tercihi tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; ceza davasının düşmesi bile şahsi hak davasını etkilemez (TCK m.74/2). Dikkat edilecek tek konu, imzalanan belgede tazminat hakkından ayrıca feragat edilip edilmediğidir.

Ölümlü trafik kazasında şikayet süresi var mı?

Yoktur. Altı aylık şikayet süresi (TCK m.73/1) şikayete bağlı suçlarda aranır. Ölümlü kazada soruşturma süreye bağlı olmadan resen yürür; ancak tazminat davalarının kendi zamanaşımı süreleri ayrıca işler.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler