Promil Hesaplama, Kaç Bira Kaç Promil Eder ve Alkol Kaç Saatte Atılır?

Promil hesaplama, içilen alkolün gram miktarı, vücut ağırlığı ve cinsiyete bağlı bir dağılım katsayısı kullanılarak kandaki alkol düzeyinin tahmin edilmesidir; adli tıpta en yaygın yöntem Widmark formülüdür. Örnek hesapta yüzde 5'lik yarım litre bira yaklaşık 20 gram alkol içerir ve kuramsal olarak 80 kilo bir erkekte 0,36, 60 kilo bir kadında 0,60 promil civarına karşılık gelir. Kandaki alkol saatte ortalama 0,10 ile 0,20 promil arasında düşer. Kaç bira kaç promil eder ve alkol kaç saatte vücuttan atılır sorularının cevabı kişiden kişiye değişir; hiçbir hesap, ölçümün yasal sınırın altında çıkacağını göstermez.

Bu yazıda formülün nasıl işlediği, bira, şarap ve rakı için örnek tablo, saatlik düşüş, hesabın neden kesin olmadığı, alkolmetre ile kan tahlili arasındaki fark, kaza anındaki değerin sonradan nasıl tahmin edildiği ve yasal sınırlar kaynaklarıyla birlikte anlatılıyor. Katsayılar uluslararası adli tıp literatüründen, sınırlar 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) ile Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin (KTY) güncel metninden alınmıştır. İçki içen kişi için en güvenli seçenek araç kullanmamaktır; aşağıdaki hesaplar bu kararı vermek için değil, ölçüm sonuçlarını anlamak için yazılmıştır.

Promil ne demek, kandaki alkol nasıl ifade edilir?

Promil binde bir demektir. Trafikte kullanılan promil, kandaki alkol miktarını gösterir; 1 promil kabaca bir litre kanda 1 gram alkol bulunması anlamına gelir. Adli tıp literatüründe aynı değer g/L ya da mg/100 mL olarak da yazılır: 0,15 g/L, 15 mg/100 mL ve 0,15 promil aynı düzeyi anlatır (Jones, Forensic Science International, 2010). Kanun da sınırı bu birimle koyar: KTY m.97/1, kanındaki alkol miktarı 0,50 promilin üzerinde olan hususi otomobil sürücüsünün ve 0,20 promilin üstünde olan diğer araç sürücülerinin karayolunda araç sürmesini yasaklar.

İçilen alkol önce mideden ve ince bağırsaktan kana geçer (emilim), sonra vücuttaki suya dağılır, ardından büyük ölçüde karaciğerde parçalanarak azalır (eliminasyon). Kandaki değer bu üç sürecin toplamıdır. Promil hesaplama yöntemlerinin hepsi bu süreçleri birkaç ortalama katsayıyla özetlemeye çalışır; sapmaların kaynağı da bu ortalamalardır.

Widmark formülü ile promil nasıl hesaplanır?

İsveçli bilim insanı Erik M. P. Widmark'ın 1932'de yayımladığı formül, alkolün vücut suyuna eşit dağıldığını ve kandan sabit bir hızla azaldığını varsayar. Searle'ün adli hesaplamalar üzerine çalışmasında (Medicine, Science and the Law, 2015, c.55, s.58-64) yer alan biçimiyle formül şöyledir:

Promil = A ÷ (r × P) − β × t

• A, içilen saf alkolün gram cinsinden miktarıdır. İçkinin hacmi (mL) × alkol oranı × 0,789 ile bulunur; 0,789 g/mL etanolün yoğunluğudur (Searle, 2015).
• P, kişinin kilogram cinsinden ağırlığıdır.
• r, Widmark katsayısıdır; vücut suyunun ağırlığa oranını yansıtır. Widmark'ın ortalama değerleri erkek için 0,68, kadın için 0,55'tir (Terpstra ve ark., Journal of Clinical Medicine, 2020, c.9, 2823). Hukuki hesaplarda erkek için 0,7, kadın için 0,6 sabitleri de sık kullanılır (Maudens ve ark., Forensic Science International, 2014, c.243, s.74-78).
• β, kandaki alkolün saatlik düşüş hızıdır (promil/saat). Ortalama 0,15 promil/saat alınır; aç karna 0,10-0,15, tok karna 0,15-0,20 aralığı bildirilmiştir (Jones, 2010).
• t, içmeye başlanmasından hesap anına kadar geçen süredir (saat).

Adım adım örnek hesap

Aşağıdaki örnek yalnız formülün işleyişini göstermek içindir. 80 kilo bir erkeğin bir saat içinde iki adet yüzde 5'lik 50 cl bira içtiğini ve ölçümün içmeye başladıktan iki saat sonra yapıldığını varsayalım.

1. Alkol miktarı: 2 × 500 mL × 0,05 × 0,789 = yaklaşık 39,4 gram.
2. Dağılım: 39,4 ÷ (0,68 × 80) = yaklaşık 0,72 promil. Bu, alkolün tamamının emildiği ve hiç azalmadığı varsayımıyla bulunan kuramsal değerdir.
3. Düşüş: iki saatte 0,15 × 2 = 0,30 promil.
4. Sonuç: 0,72 − 0,30 = yaklaşık 0,42 promil.

Aynı kişi ve aynı içki için yalnız düşüş hızı değiştirildiğinde sonuç belirgin biçimde oynar:

Kabul edilen katsayılar	Saatlik düşüş 0,10	Saatlik düşüş 0,15	Saatlik düşüş 0,20
r = 0,68 (Widmark ortalaması)	0,53 promil	0,43 promil	0,33 promil
r = 0,70 (sık kullanılan sabit)	0,50 promil	0,40 promil	0,30 promil

Tablodaki değerler yuvarlanmıştır. Aynı senaryo, literatürde kabul gören katsayılarla hesaplandığında 0,30 ile 0,53 promil arasında sonuç verir; yani hususi otomobil için konan 0,50 sınırının hem altına hem üstüne düşebilir. Kişinin kendine özgü katsayısı ise bu aralığın da dışında olabilir. Hesabın sürücüye güvence vermemesinin temel nedeni budur.

Kaç bira kaç promil eder? Bira, şarap ve rakı tablosu

İçkinin içerdiği alkol, hacmi ve etiketindeki alkol oranıyla belirlenir. Dünya Sağlık Örgütü'nün AUDIT kılavuzu bir standart içkiyi yaklaşık 10 gram saf alkol olarak tanımlar; ancak bardak ve şişe boyları ülkeden ülkeye değiştiği için aşağıda her içkinin alkol miktarı hacim × oran × 0,789 hesabıyla ayrı ayrı gösterilmiştir. Sağdaki sütunlar, alkolün tamamen emildiği ve henüz hiç azalmadığı varsayımıyla Widmark formülünden bulunan kuramsal değerlerdir (erkek r = 0,68, kadın r = 0,55).

İçki (etiket oranı)	Saf alkol	80 kg erkek	60 kg kadın
33 cl şişe bira (%5)	yaklaşık 13 g	yaklaşık 0,24 promil	yaklaşık 0,39 promil
50 cl bira (%5)	yaklaşık 20 g	yaklaşık 0,36 promil	yaklaşık 0,60 promil
15 cl kadeh şarap (%12)	yaklaşık 14 g	yaklaşık 0,26 promil	yaklaşık 0,43 promil
3,5 cl rakı (%45)	yaklaşık 12 g	yaklaşık 0,23 promil	yaklaşık 0,38 promil
7 cl rakı (%45)	yaklaşık 25 g	yaklaşık 0,46 promil	yaklaşık 0,75 promil
4 cl viski veya votka (%40)	yaklaşık 13 g	yaklaşık 0,23 promil	yaklaşık 0,38 promil

Tablo nasıl okunmalı? Değerler bir ortalama kişiye göre hesaplanmış kaba tahminlerdir ve kişinin ölçülecek değerini göstermez. Tek bir içkiden sonra bile kadında 0,20 promili aşan değerler görülüyor; ticari araç ve aday sürücü için geçerli 0,20 promil sınırı bu nedenle çok küçük miktarlarla aşılabilir. İçkiler toplanır: iki bira yaklaşık iki katı, bir bira ve bir kadeh şarap ikisinin toplamı kadar alkol demektir. Etikette farklı oran yazan bir içkide (ör. %8'lik bira) alkol miktarı o oranla artar. Bu tablodan "şu kadar içilirse sınır aşılmaz" sonucu çıkarılamaz.

Alkol kaç saatte vücuttan atılır, promil saatte ne kadar düşer?

Alkol vücuttan büyük ölçüde karaciğerde parçalanarak atılır. Jones'un 2010 tarihli kapsamlı derlemesine göre kandaki alkol aç karna içildiğinde saatte 0,10-0,15 promil, tok karna içildiğinde 0,15-0,20 promil azalır; ılımlı içiciler için 0,15 promil iyi bir ortalama sayılırken trafikte yakalanan sürücülerde ortalamanın 0,19 promile yaklaştığı ve alkol bağımlılığı tedavisinin arınma döneminde hızın 0,25-0,35 promile çıkabildiği bildirilmiştir. Fizyolojik aralık saatte 0,10 ile 0,35 promil arasıdır.

Bu hız, alkolün tamamı kana geçtikten sonraki düşüşü anlatır. İçki bittikten sonra emilim bir süre daha devam ettiği için kandaki değer hemen düşmeye başlamaz; tepe noktası yemek, içkinin türü ve içme hızına göre gecikebilir. Saatlik düşüşle hesaplanan bekleme süreleri bu nedenle de iyimser kalabilir.

Tepe değer	Saatte 0,20 düşüşle	Saatte 0,15 düşüşle	Saatte 0,10 düşüşle
0,50 promil	yaklaşık 2,5 saat	yaklaşık 3,3 saat	yaklaşık 5 saat
1,00 promil	yaklaşık 5 saat	yaklaşık 6,7 saat	yaklaşık 10 saat
1,50 promil	yaklaşık 7,5 saat	yaklaşık 10 saat	yaklaşık 15 saat

Tablodaki süreler tepe değerin sıfıra inmesi için gereken kuramsal süreyi gösterir; tepe değerin kendisi de tahmindir. Akşam geç saate kadar içen bir kişinin sabah araç kullanırken hâlâ sınırın üzerinde olabilmesi bu sürelerin uzunluğundan kaynaklanır. Mevzuatta da benzer bir ortalama yer alır: KTY m.97/4-b-3, kazadan sonra sağlık kuruluşunda yapılan tespit ile ilk ölçüm (ölçüme izin verilmemişse kaza saati) arasındaki her saat için sonuca 0,15 promil eklenerek alkol oranının belirleneceğini söyler.

Promil hesaplaması neden kesin sonuç vermez?

Widmark formülü bir ortalama modeldir. Searle (2015), bu tür hesaplamaların mahkemede sık kullanıldığını, ancak sonucun mutlaka bir hata payıyla verilmesi gerektiğini vurgular; aktardığı bir çalışmada Gullberg hesaplanan kan alkol değerine ±%21'lik değişim katsayısı uygulanmasını önermiştir. Searle'e göre sabit bir yüzde de yeterli değildir; belirsizlik her vakada ayrıca hesaplanmalıdır. Sapmanın başlıca kaynakları şunlardır:

• Vücut yapısı. Dağılım katsayısı sabit değildir. Maudens ve arkadaşlarının 50 gönüllüyle yaptığı çalışmada bu değer kadınlarda 0,40-0,68, erkeklerde 0,43-0,73 arasında ölçülmüş ve beden kitle indeksi arttıkça düşmüştür. Yazarlar, 0,7 ve 0,6 sabitlerinin özellikle kilolu kişilerde uygun olmadığını belirtir. Katsayı düştükçe aynı içkiyle ölçülen promil yükselir.
• Yemek ve emilim. Formül alkolün tamamının emildiğini varsayar. Tok karna içildiğinde emilim yavaşlar ve kana geçen miktar azalabilir; aç karna içildiğinde tepe değer daha hızlı ve daha yüksek oluşabilir.
• Düşüş hızı. Jones'un (2010) bildirdiği 0,10-0,35 promil/saat aralığı, saatlik düşüşün kişiler arasında üç kattan fazla farklı olabileceğini gösterir. Aynı kişide bile ilaç kullanımı, karaciğer durumu ve içme alışkanlığı sonucu etkiler.
• İçki miktarı. Bardak boyu, evde hazırlanan içkiler ve etiketteki oran çoğu zaman tam bilinmez; hesap girilen bilgi kadar doğrudur.
• Zamanlama. Ölçüm emilim devam ederken yapılırsa değer içkiden saatler sonra bile yükselmeye devam ediyor olabilir.

Sonuç olarak internetteki promil hesaplama robotları ve uygulamaları, aynı formülü ortalama katsayılarla çalıştırır ve kişinin gerçek değerini bilemez. Hesabın verdiği sayı, bir trafik denetiminde cihazın göstereceği değerin yerine geçmez. Alkol aldıktan sonra güvenli olan tek seçenek, alkol vücuttan atılana kadar araç kullanmamaktır.

Alkolmetre ile kan tahlili arasındaki fark nedir, kan alınmasını isteyebilir miyim?

Trafik denetiminde ölçüm teknik cihazla, yani nefesten ölçüm yapan alkolmetreyle yapılır. KTY m.97/2-a'ya göre cihazın tarih, saat, ölçüm sonucu ve seri numarasını gösteren çıktı verebilmesi ve kalibrasyon ayarının yapılmış olması gerekir. Kan tahlili ise sağlık kuruluşunda alınan kan, tükürük veya idrar örneği üzerinden yapılır. Hangi yolun izleneceği, olayın rutin bir denetim mi yoksa bir kaza mı olduğuna göre değişir:

Durum	Ölçüm yöntemi	Cihaz sonucuna itiraz	Dayanak
Rutin trafik denetimi	Teknik cihaz (alkolmetre)	Tekrar ölçüm yapılmaz; itiraz Kabahatler Kanunu m.27 kapsamında sulh ceza hâkimliğine yapılır	KTY m.97/2-f
Yaralanmalı veya ölümlü kaza, kollukça el konulan maddi hasarlı kaza	Muayene zorunlu; teknik cihaz	Cihaz ölçümüne itiraz eden veya ölçüme izin vermeyen sürücüden sağlık kuruluşunda kan, tükürük veya idrar örneği alınır	KTK m.48/3, KTY m.97/4-b
Kazada ölen veya cihaza üfleyemeyecek kadar yaralanan sürücü	Sağlık kuruluşunda örnek alınır	Cihaz kullanılmaz	KTK m.48/4, KTY m.97/4-c

Kazadan sonra cihaz sonucuna itiraz edip sağlık kuruluşuna götürülen sürücüde iki tespit arasında geçen süre hesaba katılır. KTY m.97/4-b-3, sağlık kuruluşundaki sonuca iki tespit arasındaki her saat için 0,15 promil eklenmesini öngörür; ölçüme hiç izin verilmemişse süre kaza saatinden başlatılır. Bu nedenle kan tahlilinin geç alınması, sonucun otomatik olarak düşük kabul edilmesi anlamına gelmez.

Ölçümü reddetmek ise ayrı ve ağır bir yaptırıma bağlanmıştır: KTK m.48/9'un 7574 sayılı Kanunla değişen metnine göre ölçüm yaptırmayan sürücüye 150.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır. Rutin denetimde cihaz sonucuna karşı izlenecek yol, 15 günlük süre ve dilekçe içeriği trafik cezasına itiraz yazısında; alkol nedeniyle geri alınan ehliyete karşı başvuru ehliyete el konulmasına itiraz yazısında anlatılıyor.

Kaza anındaki promil sonradan nasıl hesaplanır?

Kazadan saatler sonra yapılan ölçüm, sürücünün kaza anındaki durumunu doğrudan göstermez. Bu durumda geriye dönük hesap yapılır: ölçülen değere aradan geçen her saat için düşüş miktarı eklenir. İdari işlemde bu ekleme KTY m.97/4-b-3'teki saatlik 0,15 promil üzerinden yapılır. Yargı aşamasında ise hesap genellikle bilirkişiye bırakılır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, trafik sigortacısının alkollü sürücüye açtığı rücu davalarında mahkemenin, aralarında nöroloji ve trafik uzmanlarının da bulunduğu bir bilirkişi kurulundan önce sürücünün olay saatindeki promil oranını Widmark formülüne göre tespit ettirmesini, ardından kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana gelip gelmediğini değerlendirmesini istemiştir (E.2015/2049, K.2015/11070, T.22.10.2015; aynı yönde E.2014/7463, K.2014/8614, T.29.05.2014). Bu kararlar, geriye dönük hesabın tek başına sonuç doğurmadığını, kazanın oluş şekli, yol ve hava koşulları ve diğer delillerle birlikte değerlendirildiğini gösterir. Alkolün rücu davasındaki rolü sigorta şirketinin rücu hakkı, kasko poliçesindeki karşılığı ise kasko neyi ödemez yazısında ele alınıyor.

Ceza yargılamasında da ölçümün olaydan ne kadar sonra yapıldığı tartışma konusu olabilir. 1,00 promilin üzerindeki değerlerde gündeme gelen soruşturma ve beraat gerekçeleri trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu yazısında anlatılıyor. Geriye dönük hesabın da yukarıda sayılan belirsizlikleri taşıdığı unutulmamalıdır; ölçüm emilim sürerken yapılmışsa, geriye doğru eklenen düşüş miktarı gerçek değeri olduğundan yüksek gösterebilir.

Yasal promil sınırları nedir, aşılırsa ne olur?

Sınırlar KTK m.48/5-6 ve KTY m.97/1'de yer alır. 7574 sayılı Kanun 2026'da para cezası tutarlarını değiştirmiş, promil sınırlarına dokunmamıştır.

Sürücü	İdari yaptırım sınırı	Ceza soruşturması	Dayanak
Hususi otomobil sürücüsü	0,50 promilin üzeri	1,00 promilin üzeri	KTK m.48/5-6, KTY m.97/1
Hususi otomobil dışındaki araçların sürücüsü (ticari araç, kamyon, otobüs, motosiklet dâhil)	0,20 promilin üzeri (kanundaki alt sınır 0,21)	1,00 promilin üzeri	KTK m.48/5-6, KTY m.97/1
Aday sürücü, araç cinsi fark etmeksizin	0,20 promilin üzeri; aday sürücü belgesi iptal edilir	1,00 promilin üzeri	KTK ek m.17/c

Sınırın üzerinde alkollü yakalanan sürücüye ilk seferde 25.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay geri alınır (KTK m.48/5); EGM 2026 ceza rehberi bu ihlal için 20 ceza puanı gösterir. Beş yıl içindeki tekrarlarda tutar ve geri alma süresi artar. 1,00 promilin üzerinde ayrıca Türk Ceza Kanunu m.179/3 uygulanır (KTK m.48/6); sınırın üzerinde alkollü sürücü kazaya sebebiyet verirse ilgili ceza hükümleri de devreye girer (KTK m.48/7). 1,00 promilin altında olup emniyetli araç kullanamayacak durumda olduğu tutanakla tespit edilen sürücü de adli işleme sevk edilir (KTY m.97/2-e). Tekrar hâllerindeki tutarlar, ehliyetin iadesi ve ceza davası alkollü araç kullanma cezası yazısında, diğer ihlallerle birlikte güncel tutarlar trafik cezaları sayfasında yer alıyor.

Promil Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular

1 bira kaç promil eder?

Kesin bir cevabı yoktur. Yüzde 5'lik 50 cl bir bira yaklaşık 20 gram alkol içerir; Widmark formülüyle bu miktar 80 kilo bir erkekte kuramsal olarak yaklaşık 0,36, 60 kilo bir kadında yaklaşık 0,60 promile karşılık gelir. Gerçek değer vücut yapısına, yemeğe ve ölçüm saatine göre bundan düşük ya da yüksek olabilir; hesap sınırın altında kalınacağını göstermez.

Alkol kaç saatte vücuttan atılır?

Literatürde bildirilen ortalama düşüş saatte 0,10-0,20 promildir. Bu hızla 0,50 promillik bir tepe değerin sıfıra inmesi yaklaşık 2,5 ila 5 saat, 1,00 promilin ise 5 ila 10 saat sürebilir. İçki bittikten sonra emilim bir süre devam ettiğinden düşüş hemen başlamaz; süreler kişiden kişiye değişir.

Promil hesaplama formülü nedir?

En yaygın yöntem Widmark formülüdür: promil, içilen saf alkolün gramı bölü dağılım katsayısı ile kilonun çarpımından, saatlik düşüş ile geçen sürenin çarpımı çıkarılarak bulunur. Katsayı erkekte ortalama 0,68-0,70, kadında 0,55-0,60, saatlik düşüş ortalama 0,15 promil kabul edilir.

Promil hesaplama robotu veya uygulaması güvenilir mi?

Bu araçlar aynı formülü ortalama katsayılarla çalıştırır ve kişinin gerçek değerini bilemez. Katsayılardaki makul farklar bile sonucu 0,50 sınırının iki yanına taşıyabilir. Bir uygulamanın verdiği sonuç, trafik denetiminde teknik cihazın ölçtüğü değerin yerine geçmez.

Alkolmetre sonucuna itiraz edip kan tahlili isteyebilir miyim?

Rutin denetimde teknik cihazla yapılan ölçüme itiraz edilirse tekrar ölçüm yapılmaz; itiraz 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır (KTY m.97/2-f, Kabahatler Kanunu m.27). Yaralanmalı, ölümlü veya kollukça el konulan maddi hasarlı kazada ise cihaz ölçümüne itiraz eden sürücüden sağlık kuruluşunda kan, tükürük veya idrar örneği alınır (KTK m.48/3).

Kazadan sonra geç alınan kan tahlilinde promil nasıl hesaplanır?

KTY m.97/4-b-3'e göre sağlık kuruluşundaki tespit ile cihaz ölçümü arasındaki her saat için sonuca 0,15 promil eklenir; cihaz ölçümüne izin verilmemişse süre kaza saatinden başlar. Yargıtay, sigortacının rücu davalarında kaza anındaki değerin bilirkişiye Widmark formülüyle geriye dönük hesaplatılmasını istemiştir.

Alkol promil sınırı 2026'da değişti mi?

Hayır. 7574 sayılı Kanun 2026'da KTK m.48'deki para cezası tutarlarını 25.000, 50.000 ve 150.000 TL olarak değiştirdi; sınırlar aynı kaldı. Hususi otomobilde 0,50, diğer araçlarda 0,20 promilin üzeri yasaktır; aday sürücüde araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzeri belge iptaline yol açar.