URSA Avukatlık

Taksirle Yaralama Paraya Çevrilir mi

Trafik Kazası9 dk okumaEklenme:
Taksirle yaralamada hapis cezasının adlî para cezasına çevrilmesi konusu nasıl işler

Taksirle yaralama paraya çevrilebilir ve bunun iki ayrı yolu vardır. Temel hâlde (TCK m.89/1) kanun zaten dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörür; hâkim doğrudan para cezasını seçebilir. Yalnız hapis öngörülen hâllerde, örneğin birden fazla kişinin yaralandığı m.89/4'te, verilen hapis taksirli suç olduğu için uzun süreli olsa bile diğer koşullar varsa adlî para cezasına çevrilebilir (m.50/4); bilinçli taksirde bu imkân yoktur. Çevirme hâkimin takdirindedir. Para cezası, gün sayısı ile bir gün karşılığı olan 100 ile 500 liralık tutarın çarpımıdır. Aşağıda hesap örneği, ödenmemesinin sonucu ve HAGB ile farkı anlatılıyor.

Taksirle Yaralama Doğrudan Adlî Para Cezası ile Cezalandırılabilir mi?

Evet. TCK m.89/1, temel hâldeki taksirle yaralamada dört aydan iki yıla kadar hapis ile adlî para cezasını seçimlik yaptırım olarak yazar. Hâkim, suçun işlenişine ve failin durumuna göre baştan para cezasını seçerse ortada çevrilecek bir hapis cezası yoktur; asıl hüküm doğrudan adlî para cezasıdır. Bu yaptırımın dayanağı m.89/1'dir, m.50 hükümleri uygulanmaz.

Burada dikkat edilecek nokta, seçimin geri dönüşsüz olmasıdır. Suç tanımında hapis ile adlî para cezası seçenek olarak öngörülmüşse ve hâkim hapse hükmetmişse, bu hapis cezası artık adlî para cezasına çevrilmez (TCK m.50/2). Yani m.89/1'de ya baştan para cezası verilir ya da hapis verilir; hapis verildikten sonra para cezasına çevirme yolu bu fıkrada kapalıdır. Artırım hâllerinde (kemik kırığı gibi m.89/2 ve m.89/3 sonuçlarında) ceza temel cezaya göre artırıldığı için hangi yaptırımın seçildiği somut dosyada hükümden okunmalıdır. Yaralanmanın hangi fıkraya girdiği için taksirle yaralama suçu ve cezası yazısındaki tabloya bakılabilir.

Hapis Cezası Taksirle Yaralamada Adlî Para Cezasına Nasıl Çevrilir?

Kısa süreli hapis, yani bir yıl veya daha az hapis cezası, hâkimin takdiriyle adlî para cezasına çevrilebilir. Hâkim bunu yaparken suçlunun kişiliğini, sosyal ve ekonomik durumunu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığı ve suçun işlenmesindeki özellikleri değerlendirir (TCK m.50/1-a). Otuz gün ve daha az hapis cezası ile suç tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişiler bakımından, daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, çevirme zorunludur (m.50/3).

Hapis cezasının hangi durumlarda adlî para cezasına çevrildiğini gösteren tablo

Taksirli suçlarda ise ayrı bir istisna vardır. Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli olsa bile, diğer koşulların varlığı hâlinde adlî para cezasına çevrilebilir. Bu hüküm bilinçli taksir hâlinde uygulanmaz (m.50/4). Uygulamadaki en açık örnek, birden fazla kişinin yaralandığı m.89/4 hâlidir. Bu fıkrada dokuz aydan beş yıla kadar yalnız hapis cezası öngörülür, adlî para seçeneği yoktur; ancak hükmedilen hapis m.50/4 uyarınca paraya çevrilebilir. Bilinçli taksirde ceza üçte birden yarısına kadar artırıldığından (m.22/3) çoğu zaman bir yılı aşar ve çevirme imkânı kalmaz. Yalnız bir yıl veya daha az kalan ceza için m.50/1-a işler.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, bir taksirle öldürme dosyasında bu ilkeye dayanmıştır. Hâkim, hükmedilen hürriyeti bağlayıcı cezanın süresine bakarak "yasal şartları oluşmadığından" m.50'yi uygulamamıştı. Daire bunu hukuka aykırı bulmuş; taksirli suçta uzun süreli hapsin de çevrilebileceğini, takdir hakkının sanığın kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu ve suçun özellikleri değerlendirilip denetime olanak verecek somut gerekçeyle kullanılması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur (E. 2026/1604, K. 2026/3744, T. 14.04.2026). Karar taksirle yaralamaya değil taksirle öldürmeye ilişkindir; ancak m.50/4 her ikisinde aynıdır.

Çevirme yapılırsa asıl mahkûmiyet çevrilen adlî para cezası olur (m.50/5). Kararda hapis cezasının hangi madde uyarınca çevrildiği ve çevirmede esas alınan gün sayısı gösterilmelidir. Hâkimin seçenekleri yalnız para cezasıyla sınırlı değildir; zararın giderilmesi, kamuya yararlı işte çalıştırma gibi başka seçenek yaptırımlar da sayılmıştır. Genel çerçeve adlî para cezası sayfasında anlatılıyor.

Taksirle Yaralama Para Cezası Ne Kadar?

Kanun para cezasını doğrudan lira olarak yazmaz. Tam gün sayısı, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktarla çarpılır (TCK m.52/1). Gün sayısı kural olarak beş günden az, yedi yüz otuz günden fazla olamaz. Bir gün karşılığı en az 100, en çok 500 liradır ve kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri göz önüne alınarak belirlenir (m.52/2). Bu sınırlar 7499 sayılı Kanunla 2024'te yükseltilmiştir; önceki metinde günlük tutar 20 ile 100 lira arasındaydı. Yalnız kanundaki sınırlara bakılırsa doğrudan hükmedilebilecek en düşük tutar 5 gün × 100 TL = 500 TL, en yüksek tutar 730 gün × 500 TL = 365.000 TL'dir. Gerçek tutar bu aralıkta hâkimin takdirine göre belirlenir; kararda gün sayısı ile bir gün karşılığı ayrı ayrı gösterilir (m.52/3).

Hapisten çevirmede hesap şöyle işler. Aşağıdaki tablo yalnızca kanundaki sınırlara dayanan bir örnek hesaptır. Bir ay otuz gün sayıldığı (TCK m.61/6) ve hapsin her günü bir tam gün olarak esas alındığı varsayılmıştır. Gerçek dosyada gün sayısı ve günlük tutar hâkimin kararında yazar.

Örnek hapis cezasıTam gün (örnek)Günlüğü 100 TL iseGünlüğü 500 TL ise
4 ay (m.89/1 alt sınırı)12012.000 TL60.000 TL
6 ay (4 ayın yarısı oranında artırımı)18018.000 TL90.000 TL
8 ay (4 ayın bir kat artırımı)24024.000 TL120.000 TL
9 ay (m.89/4 alt sınırı)27027.000 TL135.000 TL

Tablodaki iki uç değer arasında kalan her tutar mümkündür. Örneğin 120 gün için günlük 250 TL takdir edilirse ödenecek tutar 30.000 TL olur. Doğrudan para cezası seçilmişse hesap aynıdır, yalnız gün sayısı hapis süresinden değil hâkimin takdirinden gelir. Gün sayısına göre daha geniş tablo ve hesap örnekleri adlî para cezası ne kadar yazısında yer alıyor.

Adlî Para Cezası Ödenmezse Ne Olur?

Hâkim ekonomik ve şahsi hâlleri göz önüne alarak ödeme için hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yılı geçmeyen mehil verebilir ya da cezayı taksitlendirebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit sayısı dörtten az olamaz. Kararda, taksitlerden biri zamanında ödenmezse kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adlî para cezasının hapse çevrileceği belirtilir (m.52/4).

Ödemeyen kişi doğrudan cezaevine girmez. İnfaz aşamasında ödeme emrine rağmen ödeme yapılmazsa önce kamuya yararlı bir işte çalışma yoluna gidilir; çalışma da yerine getirilmezse ödenmeyen kısma karşılık gelen gün sayısı hapse çevrilir (5275 sayılı Kanun m.106). Bu sürecin aşamaları adlî para cezası sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır. Ayrıca hükmün istinafa açık olup olmadığı da çevirme biçimine bağlıdır. Sonuç olarak belirlenen 15.000 liraya kadar (dâhil) doğrudan adlî para cezası mahkûmiyetine karşı istinaf yoluna başvurulamaz; hapisten çevrilen adlî para cezaları bu kuralın dışındadır ve istinafa tabidir (CMK m.272/3-a). Başvuru süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (m.273/1).

Para Cezası Ehliyeti Etkiler mi?

Mahkûmiyet para cezası olsa da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçta hâkim, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere sürücü belgesinin geri alınmasına karar verebilir. Bu yasak hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar (TCK m.53/6). Hapis cezasını çevirirken hâkim, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç işlenmişse sürücü belgesinin geri alınmasını da seçenek yaptırım olarak kullanabilir (m.50/1-e). Belgeye idari el koyma ise ayrı bir işlemdir; ehliyet iptali yazısında anlatılıyor.

Para Cezasına Çevirme ile HAGB Arasındaki Fark Nedir?

İki kurum aynı sonuçta buluşmaz. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231) hâlinde hüküm kurulur ama açıklanmaz; sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur ve bu sürede kasıtlı yeni suç işlemezse dava düşer. HAGB için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az hapis ya da adlî para cezası olması, sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmaması ve zararın tamamen giderilmesi gerekir (m.231/5-6). HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa bile seçenek yaptırımlara çevrilemez (m.231/7). Bu nedenle HAGB'ye karar verilen kısa süreli hapis cezası ayrıca seçenek yaptırıma çevrilmez. Şartları ve sonuçları için HAGB nedir yazısına bakılabilir.

Hapsin paraya çevrilmesi ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması arasındaki fark

Para Cezasından Önce Uzlaşma Mümkün mü?

Taksirle yaralama, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaşma kapsamındadır (CMK m.253/1-b-2). Uzlaşma gerçekleşir ve edim yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı, kovuşturmada ise davanın düşmesi kararı verilir; yani ceza ve para cezası hiç doğmaz. Uzlaşılamazsa süreç yargılamayla devam eder ve yukarıdaki yaptırım seçenekleri gündeme gelir. Süreç için trafik kazası sonrası uzlaşma yazısına, hangi suçların uzlaşmaya tabi olduğu için uzlaşmaya tabi suçlar sayfasına bakılabilir. Davanın genel akışı trafik kazası ceza davası yazısındadır.

Taksirle Yaralama Paraya Çevrilir mi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Taksirle yaralama para cezasına çevrilir mi?

Çevrilebilir. Temel hâlde (m.89/1) hâkim zaten doğrudan adlî para cezasını seçebilir. Hapis cezası verilmişse, m.89/1 gibi seçimlik cezalı suçta bu ceza artık paraya çevrilmez (m.50/2). Yalnız hapis öngörülen hâllerde, örneğin birden fazla kişinin yaralandığı m.89/4'te, taksirli suç olduğu için uzun süreli hapis de diğer koşullar varsa paraya çevrilebilir (m.50/4). Bilinçli taksirde bu istisna uygulanmaz.

Taksirle yaralama para cezası ne kadar?

Kanunda sabit bir lira tutarı yoktur. Para cezası, tam gün sayısı ile bir gün karşılığının çarpımıdır. Gün karşılığı 100 ile 500 lira arasındadır, gün sayısı beş günden az ve yedi yüz otuz günden fazla olamaz. Örnek olarak 4 aylık hapis 120 güne denk gelirse ödenecek tutar 12.000 ile 60.000 lira arasında kalır. Gerçek tutarı hâkim kişinin ekonomik durumuna göre belirler.

Adlî para cezası ne kadar olur?

Kanuna göre bir gün karşılığı 100 ile 500 liradır (m.52/2). 100 gün için 10.000 ile 50.000 lira, 200 gün için 20.000 ile 100.000 lira arasındadır. Taksirle yaralamada hâkim gün sayısını suçun ağırlığına göre, günlük tutarı kişinin ekonomik durumuna göre seçer. Daha fazla örnek adlî para cezası sayfasında.

Yaralamalı trafik kazası para cezası kaç gündür?

Yaralamalı trafik kazasında yaralama suçunun cezası m.89'a göre belirlenir. Doğrudan para cezası seçilirse gün sayısı kanundaki 5 ile 730 gün aralığındadır. Hapisten çevrilirse gün sayısı hapsin süresine bağlı olarak kararda ayrıca gösterilir. Kararınızda gün sayısı ile günlük tutarın ayrı yazılması gerekir (m.52/3).

Taksirle yaralama cezası taksitle ödenebilir mi?

Ödenebilir. Hâkim hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yılı geçmeyen mehil verebilir ya da cezayı taksitlendirebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit sayısı dörtten az olamaz. Taksitlerden biri ödenmezse kalan tutarın tamamı tahsil edilir ve ödenmeyen kısım hapse çevrilebilir (m.52/4).

Para cezasına çevrilen taksirle yaralamada ehliyet alınır mı?

Alınabilir. Trafik düzeninin gerektirdiği özen yükümlülüğüne aykırılıkla işlenen taksirli suçta hâkim, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere sürücü belgesinin geri alınmasına karar verebilir (m.53/6). Bu yasak para cezasından ayrı bir güvenlik tedbiridir.

Paraya çevirme ile HAGB aynı anda uygulanır mı?

Aynı hapis cezasına ikisi birlikte uygulanmaz. HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırımlara, yani adlî para cezasına çevrilemez (CMK m.231/7). Hangi yolun izleneceği hâkimin değerlendirmesine bağlıdır.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler