Uzlaşmaya tabi suçlar, CMK m.253/1'e göre iki gruptan oluşur: soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar ile şikâyete bağlı olsun olmasın maddede tek tek sayılan kasten yaralama, taksirle yaralama, tehdit, konut dokunulmazlığının ihlali, basit hırsızlık ve basit dolandırıcılık gibi suçlar. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaret şikâyete bağlı olsa bile uzlaşma dışıdır. Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Edim tek seferde yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı ya da düşme kararı verilir; uzlaşma olmazsa dosya genel hükümlere göre yürür.
Aşağıda madde numaralarıyla uzlaşma listesi, kapsam dışı kalan suçlar, 2024-2026 değişiklikleri (7531, 7571 ve 7593 sayılı Kanunlar), uzlaştırma süreci ve süreler, edimin ödenmemesi, tazminat davasına etkisi ve şikâyetle ilişkisi anlatılmaktadır. Trafik kazasına özgü sorular için trafik kazası sonrası uzlaşma sayfasına bakılabilir.
Uzlaşma Nedir, Uzlaştırmadan Farkı Ne?
Ceza muhakemesinde uzlaşma, şüpheli ile mağdurun ya da suçtan zarar görenin bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşması ve bu anlaşma yerine getirildiğinde ceza davasının açılmaması veya düşmesidir. Kanun süreci "uzlaştırma", tarafların vardığı sonucu "uzlaşma" diye adlandırır (CMK m.253-255). Uzlaştırma yalnız mağdur veya suçtan zarar gören gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi olduğunda yapılır; mağdurun bir kamu kurumu olduğu suçlarda bu yol işlemez (m.253/1).
Ceza muhakemesindeki uzlaşma, vergi idaresiyle yapılan vergide uzlaşma ile ve hukuk uyuşmazlıklarındaki arabuluculukla karıştırılmamalıdır. Her birinin dayanağı, süresi ve sonucu farklıdır.
Uzlaşmaya Tabi Suçlar Listesi 2026
Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma yapılacak suçlar CMK m.253/1-b'de sayılmıştır. 18 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren son değişiklikten sonraki güncel liste şöyledir:
| Suç | TCK maddesi | Kapsam notu |
|---|---|---|
| Kasten yaralama | m.86 (üçüncü fıkra hariç), m.88 | Silahla yaralama gibi m.86/3 hâlleri kapsam dışı |
| Taksirle yaralama | m.89 | Bütün fıkralar, bilinçli taksirle işlenen hâl de dahil |
| Tehdit | m.106/1 | Silahla veya birden fazla kişiyle tehdit (m.106/2) kapsam dışı |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | m.116 | İşyeri ve eklentiler dahil |
| İş ve çalışma hürriyetinin ihlali | m.117/1, m.119/1-c | Yalnız sayılan fıkra ve bent |
| Hırsızlık | m.141 | Nitelikli hırsızlık (m.142) kapsam dışı |
| Güveni kötüye kullanma | m.155 (üçüncü fıkra hariç) | Konusu motorlu taşıt olan hâl 7571 ile kapsam dışı |
| Dolandırıcılık | m.157 | Nitelikli dolandırıcılık (m.158) kapsam dışı |
| Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi | m.165 | - |
| Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması | m.234 | - |
| Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrının açıklanması | m.239 (dördüncü fıkra hariç) | - |
Taksirle yaralamanın bilinçli taksirle işlenen hâlinde şikâyet şartı aranmasa da (TCK m.89/5) uzlaşma yolu kapanmaz. Yargıtay, 2,05 promil alkollü sürücünün yolcuyu yaraladığı olayda, m.89'daki "bütün hallerin şikayete tabi olsun veya olmasın" uzlaşmaya tabi olduğunu belirterek uzlaştırma yapılmadan kurulan hükmü bozmuştur (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2025/2055, K. 2025/7489, T. 23.10.2025). Suçun ceza ve şikâyet yönü taksirle yaralama suçu ve cezası sayfasında anlatılır.
Şikâyete Bağlı Suçlarda Uzlaşma
Listenin ikinci ayağı, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı bütün suçlardır (m.253/1-a). Bu suçlar madde metninde tek tek sayılmaz; kanun maddesinde "şikâyet üzerine" ya da "şikâyete bağlıdır" ibaresi geçiyorsa suç, m.253/3'teki istisnalara girmedikçe uzlaşmaya tabidir. TCK'da sık karşılaşılanlar şunlardır:
| Suç | TCK maddesi |
|---|---|
| Basit kasten yaralama (basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen) | m.86/2 |
| Malvarlığına yönelik tehdit | m.106/1 son cümle |
| Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma | m.123 |
| Haberleşmenin gizliliğini ihlal, konuşmaların dinlenmesi ve kaydı, özel hayatın gizliliğini ihlal | m.132, 133, 134 (m.139) |
| Hırsızlığın daha az cezayı gerektiren hâlleri | m.144 |
| Mala zarar verme | m.151/1 |
| Hakkı olmayan yere tecavüz | m.154/1 |
| Bedelsiz senedi kullanma | m.156 |
| Alacağı tahsil amacıyla dolandırıcılık | m.159 |
| Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf | m.160 |
| Açığa imzanın kötüye kullanılması | m.209 |
| Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali | m.233/1 |
TCK dışındaki kanunlarda yer alan suçlarda uzlaştırma için ya suçun şikâyete bağlı olması ya da o kanunda açık hüküm bulunması gerekir (m.253/2).
Uzlaşmaya Tabi Olmayan Suçlar
CMK m.253/3, şikâyete bağlı olsalar bile üç grup suçta uzlaştırmayı yasaklar: cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip (TCK m.123/A) ve hakaret (TCK m.125). Hakaret önce 7531 sayılı Kanunla kısmen, 25 Aralık 2025'te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla da bütünüyle uzlaşma dışına çıkarıldı. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl dışındaki hakaret artık önödeme kapsamındadır (TCK m.75/6-a); ayrıntı basit hakaret suçu sayfasındadır.
Listede sayılmayan ve şikâyete bağlı olmayan suçlar da kapsam dışıdır. Sık sorulanlar şunlardır: taksirle öldürme (m.85), silahla kasten yaralama (m.86/3-e), silahla tehdit (m.106/2-a), şantaj (m.107), nitelikli hırsızlık (m.142), yağma (m.148), nitelikli dolandırıcılık (m.158), kişisel verilerin kaydedilmesi ve hukuka aykırı olarak verilmesi (m.135, 136), trafik güvenliğini tehlikeye sokma (m.179), havaya ateş etme (m.170) ve iftira (m.267).
Uzlaşmaya tabi bir suç, kapsam dışı başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri hiç uygulanmaz. 7571 sayılı Kanun buna tek bir istisna ekledi: önödemelik bir suçla uzlaşmalık bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse, uzlaşmalık suç bakımından uzlaştırma yapılır (m.253/3). Örneğin hakaretle birlikte işlenen basit yaralamada yaralama için uzlaştırma yoluna gidilir; trafikteki kavgalarda bu kuralın sonuçları araçtan inip kavga cezası sayfasında örneklenir.
Engel olan suçtan beraat kararı verilirse diğer suç yeniden uzlaşmaya açılır. Yargıtay, silahla yaralama ile birlikte işlendiği iddia edilen suç yönünden, silahla yaralamadan beraat kararı verildikten sonra uzlaştırma yapılmadan mahkûmiyet kurulmasını kanun yararına bozmuştur (4. Ceza Dairesi, E. 2025/13233, K. 2026/3101, T. 11.02.2026). Kararın konusu olan suç hakaretti ve olay 7571 öncesine aitti; ilke bugün diğer uzlaşmalık suçlar için önem taşır.
Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler?
- Suç uzlaşmaya tabiyse ve kamu davası açmak için yeterli şüphe varsa savcı dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir (m.253/4). Dava açıldıktan sonra suçun uzlaşmaya tabi olduğu anlaşılırsa mahkeme de dosyayı aynı büroya gönderir (m.254/1).
- Büronun görevlendirdiği uzlaştırmacı şüpheliye ve mağdura teklifte bulunur; taraf reşit değilse teklif kanuni temsilcisine yapılır. Teklif açıklamalı tebligatla ya da istinabe yoluyla da yapılabilir. Uzlaştırmacılar, Adalet Bakanlığının listesindeki hukuk fakültesi mezunlarıdır (m.253/24).
- Teklif yapılan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır (m.253/4).
- Uzlaştırmacı, belgeler kendisine verildikten sonra en geç otuz gün içinde işlemi bitirir; büro bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir (m.253/12).
- Müzakereler gizlidir. Şüpheli, mağdur, suçtan zarar gören, kanuni temsilci, müdafi ve vekil katılabilir; taraf ya da vekili katılmaktan kaçınırsa uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır (m.253/13).
- Uzlaştırmacı tarafların imzasını taşıyan raporu büroya verir; savcı uzlaşmanın özgür iradeye dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu denetler (m.253/15, 17).
Suçun birden fazla mağduru varsa hepsinin kabulü gerekir (m.253/7). Resmî mercilere bildirilen ve dosyada yer alan adreste bulunmama, yurt dışında olma ya da başka bir nedenle taraflara ulaşılamazsa soruşturma uzlaştırma yapılmadan sonuçlandırılır (m.253/6). Birden fazla şüpheli varsa yalnız uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (m.255). İlk tekliften raporun büroya verildiği tarihe kadar dava zamanaşımı ve kovuşturma koşulu olan süre işlemez (m.253/21). Uzlaşma sağlanırsa uzlaştırmacı ücreti ve diğer giderler Hazineden karşılanır (m.253/22).
Uzlaşmada Para Ödenir mi, Edim Ödenmezse Ne Olur?
Uzlaşmanın içeriğine edim denir. Kanun edimin türünü ya da tutarını belirlemez; tarafların özgür iradesine dayanması ve hukuka uygun olması yeterlidir. Uygulamada edim çoğu zaman bir para ödemesidir. Kanunda bir tarife bulunmadığından "uzlaşmada ne kadar para istenir" sorusunun cevabı zararın büyüklüğüne ve tarafların anlaşmasına bağlıdır; aşağıda anlatılan tazminat sonucu nedeniyle zararın tamamı önceden hesaplanmalıdır.
| Durum | Soruşturma aşaması | Kovuşturma aşaması |
|---|---|---|
| Edim tek seferde yerine getirildi | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı | Davanın düşmesi |
| Edim ileri tarihe bırakıldı, taksitlendi veya sürekli | Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, zamanaşımı işlemez | Durma kararı, zamanaşımı işlemez |
| Edim yerine getirilmedi | Kamu davası açılır | Yargılamaya kaldığı yerden devam edilir |
Ertelenen edimde kamu davasının açılmasının ertelenmesi için m.171'deki genel şartlar aranmaz; edim ödenmezse de dava açılması için m.171/4'teki şart beklenmez (m.253/19). Edimini yerine getirmeyen şüpheli hakkında ceza dosyası yeniden işlerken, uzlaşma raporu ya da belgesi İcra ve İflas Kanunu m.38 anlamında ilam niteliğinde belge sayılır; mağdur alacağını doğrudan icra yoluyla isteyebilir (m.253/19). "Uzlaşma bozulursa ne olur" sorusunun cevabı budur: ceza yönü canlanır, para alacağı da icraya konulabilir.
Uzlaşma Teklifi Reddedilirse Ne Olur?
Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa aynı suç için yeniden uzlaştırma yoluna gidilmez (m.253/18) ve soruşturma genel hükümlere göre yürür. Savcı delil durumuna göre kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir ya da iddianame düzenleyebilir. Teklifin reddedilmesi suçun işlendiğinin kabulü anlamına gelmez; müzakerelerde yapılan açıklamalar da hiçbir soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamaz (m.253/20).
Ret kesin bir kapı kapanması da değildir. Teklif reddedilmiş olsa bile taraflar, en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar uzlaştıklarını gösteren belgeyle savcıya başvurabilir (m.253/16). Uzlaşma teklifinin yapılması ya da kabul edilmesi delil toplanmasını ve koruma tedbirlerini durdurmaz (m.253/8).
Uzlaşma Tazminat Davasını Engeller mi?
Engeller, ama sınırlı olarak. Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava varsa ondan feragat edilmiş sayılır (m.253/19). Bu cümlenin önceki biçimi Anayasa Mahkemesinin 26.07.2023 tarihli, E. 2023/43, K. 2023/141 sayılı kararıyla iptal edilmiş, istisnalı yeni hâli 7531 sayılı Kanunla 14 Kasım 2024'te yürürlüğe girmiştir.
Bu hüküm sigorta uyuşmazlıklarında da ileri sürülür. Trafik kazasında yaralanan sürücünün tazminat talebinde sigorta şirketi, ceza dosyasında uzlaşma olup olmadığının araştırılmasını ve uzlaşma varsa talebin reddini istemiş; Yargıtay ceza dosyasında uzlaşma bulunmadığını gözeterek bu itirazı yerinde görmemiştir (4. Hukuk Dairesi, E. 2026/2144, K. 2026/4759, T. 27.04.2026). Uzlaşma metninde hangi zararların karşılandığının açıkça yazılması bu yüzden önemlidir.
Şikâyetten Vazgeçme ile Uzlaşma Arasındaki Fark
Şikâyete bağlı suçta mağdur, fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyet etmezse soruşturma yapılamaz (TCK m.73/1); şikâyetten vazgeçme, kanunda aksi yazılı değilse davayı düşürür (m.73/4). Vazgeçen kişi şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklarsa hukuk mahkemesinde dava açamaz (m.73/7). Şikâyet süreleri ve vazgeçmenin işleyişi trafik kazasında şikâyetçi olmak sayfasında örneklenir.
Uzlaşmaya tabi ama şikâyete bağlı olmayan suçlarda, örneğin bilinçli taksirle işlenen ağır yaralamada, vazgeçme dosyayı kapatmaz; dosyayı sonlandırabilecek yol uzlaşmadır. Önödeme ise ayrı bir kurumdur ve uzlaşma kapsamındaki suçlara uygulanmaz (TCK m.75/1): savcılığın bildirdiği miktar on gün içinde ödenirse kamu davası açılmaz.
Seri Muhakeme, Basit Yargılama ve HAGB ile İlişkisi
Seri muhakeme usulü CMK m.250/1'de sayılan suçlarda, kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde uygulanır ve savcının belirlediği cezadan yarı oranında indirim yapılır (m.250/4). Basit yargılama usulü ise iddianamenin kabulünden sonra, adli para cezası ve üst sınırı iki yılı aşmayan hapis cezası gerektiren suçlarda uygulanabilir ve mahkûmiyette sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir (m.251/1, 3). Uzlaşmaya tabi bir suçta kamu davası ancak uzlaştırma sonuçsuz kalırsa açılabildiğinden, basit yargılama bu aşamadan sonra gündeme gelir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını düzenleyen m.231/5 de uzlaşmaya ilişkin hükümlerin saklı olduğunu açıkça belirtir.
Uzlaşmaya Tabi Suçlarda Tutuklama Olur mu?
Suçun uzlaşmaya tabi olması tutuklamayı tek başına engellemez. CMK m.100/4 yalnız adli para cezası gerektiren suçlarda ve üst sınırı iki yılı aşmayan suçlarda tutuklamayı yasaklar; vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenen suçlar bu yasağın dışındadır. Uzlaşma teklifinde bulunulması da koruma tedbirlerinin uygulanmasına engel değildir (m.253/8). Tutuklama için her durumda kuvvetli suç şüphesi, bir tutuklama nedeni ve ölçülülük aranır (m.100/1).
2024-2026 Arasında Uzlaşmada Neler Değişti?
- 7531 sayılı Kanun (yürürlük 14.11.2024): teklife cevap süresi üç günden yedi güne çıkarıldı, hakaretin bir hâli uzlaşma dışına alındı, uzlaştırmacı olabilmek için hukuk fakültesi mezunu olma şartı getirildi, tazminat davası cümlesi istisnalarıyla yeniden yazıldı ve kovuşturma aşamasındaki uzlaşmanın sonuçlarını düzenleyen m.254/2 yeniden yazıldı.
- 7571 sayılı Kanun (yürürlük 25.12.2025): hakaret bütünüyle uzlaşma dışına çıkarıldı, güveni kötüye kullanmanın motorlu taşıtla ilgili hâli kapsamdan çıkarıldı ve önödemelik suçla birlikte işlenen uzlaşmalık suç için istisna getirildi.
- 7593 sayılı Kanun (yürürlük 18.08.2026): çocuklar için öngörülen ek kapsamda "suça sürüklenen" ifadesi "adli süreçteki" olarak değiştirildi. Bu hükme göre mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren suçlarda da uzlaştırma yapılır (m.253/1-c).
7571 sayılı Kanunla taksirle yaralamanın cezası artırıldı (TCK m.89/1'de dört aydan iki yıla kadar), ancak suç uzlaşma listesinde kalmaya devam etti.
Uzlaşmaya Tabi Suçlar Hakkında Sık Sorulan Sorular
Uzlaşmaya tabi suçlar nelerdir?
Şikâyete bağlı bütün suçlar ile CMK m.253/1-b'de sayılan kasten yaralama (m.86/3 hariç), taksirle yaralama, tehdit (m.106/1), konut dokunulmazlığının ihlali, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali, basit hırsızlık, güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç), basit dolandırıcılık, suç eşyasının satın alınması, çocuğun kaçırılması ve ticari sırrın açıklanması suçlarıdır.
Hakaret uzlaşmaya tabi mi?
Hayır. 7571 sayılı Kanunla hakaret suçunun tamamı uzlaşma dışına çıkarıldı (CMK m.253/3). Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl dışında hakaret önödeme kapsamındadır.
Uzlaşma teklifine cevap süresi kaç gün?
Yedi gündür. Teklif yapılan kişi bu süre içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır (CMK m.253/4).
Uzlaşma teklifi avukata yapılır mı?
Kanun teklifin şüpheliye, mağdura veya suçtan zarar görene, reşit değillerse kanuni temsilcilerine yapılacağını düzenler. Müdafi ve vekil müzakerelere katılabilir; vekilin katılmaktan kaçınması da uzlaşmayı kabul etmeme sonucunu doğurur (CMK m.253/13).
Uzlaşmada para ödenmezse ne olur?
Soruşturma aşamasında kamu davası açılır, kovuşturma aşamasında yargılamaya kaldığı yerden devam edilir. Uzlaşma raporu ilam niteliğinde belge sayıldığından mağdur parayı icra yoluyla da isteyebilir.
Uzlaşmazsa ne olur?
Aynı suç için yeniden uzlaştırma yapılmaz ve soruşturma genel hükümlere göre devam eder. Taraflar yine de iddianame düzenlenene kadar uzlaştıklarını gösteren belgeyle savcıya başvurabilir.
Uzlaştıktan sonra tazminat davası açılabilir mi?
Uzlaşma anında bilinen zararlar için açılamaz. Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar için dava hakkı saklıdır (CMK m.253/19).
Taksirle öldürme uzlaşmaya tabi mi?
Hayır. Taksirle öldürme şikâyete bağlı değildir ve CMK m.253'te sayılan suçlar arasında yer almaz. Yakınların vazgeçmesi de davayı düşürmez.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.
