Uzaklaştırma Kararına İtiraz Nasıl Yapılır? Süre, Dilekçe ve Zorlama Hapsi

Uzaklaştırma kararına itiraz, kararın tefhim veya tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine yapılır (6284 sayılı Kanun m.9/1). Dosya, kararı veren daireyi numara olarak izleyen aile mahkemesi dairesine ya da asliye hukuk mahkemesine gönderilir; itiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir. Kanunda itirazın tedbirin uygulanmasını durduracağına dair bir hüküm yoktur. Karara aykırı davranan kişi, hâkim kararıyla ilk ihlalde üç günden on güne, her tekrarda on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur; toplam süre altı ayı geçemez (m.13).

Bu yazı hem hakkında tedbir kararı verilen kişinin hem de korunan kişinin bilmesi gereken usulü dengeli biçimde anlatır. Kararın nasıl alındığı uzaklaştırma kararı yazısında, Kanun maddeleri ise mevzuat.gov.tr'deki güncel metne göre aktarılıyor. Şiddet konusunda bilgi ve yönlendirme için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 hattı aranabilir; acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezine başvurulur.

Uzaklaştırma Kararına İtiraz Süresi Kaç Gün, Kimler İtiraz Edebilir?

Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir (m.9/1). Tefhim, kararın ilgiliye karar anında, kendisi hazırken açıklanmasıdır; ilgili hazır değilse süre tebliğ ile başlar. Kanunda ayrı bir süre hesabı kuralı bulunmadığından genel hüküm olan Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.92 esas alınır: hafta olarak belirlenen süre, başladığı güne son haftadaki karşılık gelen günün tatil saatinde biter. Son gün resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda dolar (HMK m.93/1). Kanunun belirlediği süreler kesin olduğundan (HMK m.94/1) dilekçeyi son güne bırakmamak gerekir.

Kanun itiraz edebilecek kişileri “ilgililer” olarak anar. Uygulamada bu kişiler şunlardır:

• Hakkında tedbir kararı verilen kişi. Tedbir kararı kendisine tefhim veya tebliğ edilir (m.8/4). Ortak konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim yasağı ya da çocuklarla kişisel ilişkinin sınırlanması gibi tedbirlerin hepsine veya bir kısmına itiraz edebilir.
• Korunan kişi. Tedbir talebi reddedilmişse bu karar yalnız korunan kişiye tebliğ edilir (m.8/4) ve ret kararına itiraz yolu ona açıktır. Talep kısmen kabul edilmişse, kapsamı yetersiz bulduğu tedbirler yönünden de itiraz edebilir.

Uzaklaştırma Kararına İtiraz Nereye ve Nasıl Yapılır?

İtiraz dilekçesi aile mahkemesine hitaben yazılır ve kararı veren mahkemenin kalemine verilir. Kanun, itiraz üzerine dosyanın itiraz merciine gecikmeksizin gönderileceğini düzenlediği için (m.9/2) dilekçeyi merciin kendisine götürmek gerekmez. İtiraz mercii, kararı veren mahkemenin durumuna göre belirlenir:

İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir (m.9/3). Bu nedenle itirazın süresinde, gerekçeli ve delilleriyle birlikte yapılması önem taşır. Bu Kanun kapsamındaki başvurulardan ve kararların icrası için yapılan işlemlerden yargılama gideri, harç ve posta gideri alınmaz (m.20/1). İtiraz için avukat tutmak zorunlu değildir; kişi dilekçesini kendisi verebilir.

Uzaklaştırma Kararına İtiraz Dilekçesinde Neler Yer Alır?

Kanun dilekçe için özel bir şekil öngörmez. İtirazın hangi karara karşı, hangi gerekçeyle ve ne sonuç istenerek yapıldığının anlaşılması yeterlidir. Dilekçede şu bilgilerin bulunması mercii açısından işi kolaylaştırır:

• Kararı veren mahkeme, dosya numarası, karar tarihi ve kararın size tefhim ya da tebliğ edildiği tarih; böylece iki haftalık sürenin içinde kalındığı görülür.
• İtiraz eden ve karşı tarafın ad soyad bilgileri. Korunan kişinin kimlik ve adres bilgileri gizli tutuluyorsa tebligat için mahkemece belirlenen ayrı adres kullanılır; gizli bilgileri hukuka aykırı biçimde başkasına veren veya açıklayan kişi hakkında Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır (m.8/6).
• İtiraz edilen tedbirler: ortak konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim yasağı, kişisel ilişkinin sınırlanması gibi.
• Olayların kendi anlatımınız ve kararın neden hatalı, gereksiz ya da orantısız olduğuna dair somut gerekçe.
• Deliller: kamera kaydı, mesaj dökümü, tanık adları, belge ve raporlar.
• Sonuç istemi: tedbirin kaldırılması, kapsamının daraltılması veya süresinin kısaltılması.

Aşağıdaki kalıp genel bir örnektir. Köşeli parantez içindeki alanlar kişiye ve dosyaya göre doldurulur; dilekçe kararı veren mahkemeye verilir.

… AİLE MAHKEMESİNE

DOSYA NO: [Esas / D.İş No]

İTİRAZ EDEN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No [……]

KARŞI TARAF (KORUNAN KİŞİ): [Ad Soyad], [tebligat için mahkemece bildirilen adres]

KONU: [Karar tarihi] tarihli tedbir kararına 6284 sayılı Kanunun 9. maddesi uyarınca itirazdır.

İTİRAZ SÜRESİ: Karar [tebliğ veya tefhim tarihi] tarihinde tarafıma tebliğ veya tefhim edilmiş olup itiraz iki haftalık süre içindedir.

AÇIKLAMALAR:

1. [Kararla verilen tedbirler ve süresi].

2. [Olaylara ilişkin kısa ve somut anlatım: tarih, yer, ne olduğu].

3. [Tedbirin neden hatalı, gereksiz ya da orantısız olduğuna dair gerekçe; ortak konut, çocuklarla ilişki, işyeri gibi etkiler].

4. [Varsa değişen koşullar].

HUKUKİ SEBEPLER: 6284 sayılı Kanun m.5, 8, 9 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: [Kamera kaydı], [mesaj dökümü], [tanık adları], [belgeler].

SONUÇ VE İSTEM: [Ad Soyad] hakkında verilen [Karar tarihi] tarihli tedbir kararının [kaldırılmasına / kapsamının veya süresinin değiştirilmesine] karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

[Tarih] — [Ad Soyad, İmza]

EKLER: [Karar örneği, tebliğ belgesi, deliller]

Zorlama hapsi kararına itiraz edilecekse konu ve sonuç kısmı “zorlama hapsi kararının kaldırılması” şeklinde değiştirilir; ihlal iddiasına ilişkin kendi anlatımınız ve delilleriniz açıklamalara eklenir.

Uzaklaştırma Kararına İtiraz Kabul Edilir mi, Mahkeme Neye Bakar?

Kanun itiraz için ayrı bir kabul ölçütü yazmaz; itiraz mercii dosyayı yeniden inceler ve tedbirleri kaldırabilir, kapsamını veya süresini değiştirebilir ya da itirazı reddedebilir. Karar aşamasına ilişkin kanunî ilke şudur: önleyici tedbir kararı geciktirilmeden verilir ve koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz (m.8/3). Bu nedenle itirazın sonucunu önceden söylemek mümkün değildir; mercii önüne somut gerekçe ve delil getirilmesi önem taşır.

İtirazlarda ve itiraza verilen cevaplarda sıkça şu konular tartışılır:

• Tedbirin kapsamı. Ortak konuttan uzaklaştırma ve konutun korunan kişiye tahsisi (m.5/1-b) tarafların barınma durumunu, çocukların bakımını ve çalışma düzenini etkiler. Yaklaşmama yasağı konutu, okulu ve işyerini kapsar (m.5/1-c).
• Tehlikenin devam edip etmediği. Tedbir süresi uzatılırken ve değiştirilirken şiddet veya şiddet tehlikesinin devam edeceğinin anlaşılması aranır (m.8/2).
• Çocuklarla kişisel ilişki. Hâkim kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya kaldırılmasına karar verebilir (m.5/1-ç); bu kısım sıklıkla itiraz konusu olur.
• Olayların gerçekliği. Karşı taraf olayın yaşanmadığını ya da farklı yaşandığını ileri sürebilir; korunan kişi de mesaj, rapor ve kolluk tutanağı gibi belgelerle iddiasını destekleyebilir.

İtiraz kabul edilirse tedbir kaldırılır veya değiştirilir. Reddedilirse karar, kararda gösterilen süre boyunca uygulanmaya devam eder. İtiraz mercii kararı kesin olduğundan aynı karar için ikinci bir itiraz yolu yoktur.

İtiraz Uzaklaştırma Kararını Durdurur mu, İtiraz Edilmezse Ne Olur?

Kanunda itirazın tedbirin uygulanmasını durduracağına dair bir hüküm yoktur. Tedbir kararının ilgililere tefhim veya tebliğ edilmemesi bile kararın uygulanmasına engel değildir (m.10/5) ve önleyici tedbirlerin uygulanmasından kolluk sorumludur (m.10/3). Bu nedenle itiraz sonuçlanana kadar kararın gereklerine uymak, zorlama hapsi riskinden kaçınmanın güvenli yoludur. Karardan kaynaklanan bir zorluk varsa, örneğin eşyaların alınması gerekiyorsa, bunun kolluk eşliğinde yapılması talep edilebilir; Kanun talep hâlinde kişisel eşya ve belgelerin kolluk marifetiyle teslimini düzenler (m.8/7).

İki haftalık süre içinde itiraz edilmezse karar kararda yazılı süre boyunca uygulanır ve itiraz hakkı kalmaz. Tedbir ilk defasında en çok altı ay için verilebilir; şiddet veya şiddet tehlikesinin devam edeceği anlaşılırsa hâkim resen ya da korunan kişinin, Bakanlığın veya kolluğun talebi üzerine süreyi veya şeklini değiştirebilir, tedbirleri kaldırabilir ya da aynen devam ettirebilir (m.8/2). Uzatma veya değiştirme de bu Kanuna göre verilmiş bir karar olduğundan, ona karşı da Kanunun 9. maddesi uyarınca itiraz edilebilir.

Uzaklaştırma Kararı İhlal Edilirse Zorlama Hapsi Kaç Gün?

Hakkında tedbir kararı verilen kişi kararın gereklerine aykırı hareket ederse, fiili bir suç oluştursa bile, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla zorlama hapsine tabi tutulur. Süreler Kanunun 13. maddesinde şöyle belirlenmiştir:

Tedbir kararının tefhim ve tebliğ işlemlerinde, karara aykırılık hâlinde zorlama hapsinin uygulanacağı ihtarı yapılır (m.8/5). Zorlama hapsi kararları Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir ve Bakanlığın ilgili il ve ilçe müdürlüklerine bildirilir (m.13/3). Şiddet veya tedbir ihlali, herkes tarafından resmî makamlara ihbar edilebilir (m.7). Şüpheli bir ihlal iddiasında tutanak, kamera kaydı ve mesaj gibi delillerin saklanması, hem iddia eden hem de savunan taraf için önemlidir.

Zorlama Hapsi Kararına İtiraz Edilebilir mi?

Evet. Zorlama hapsi de bu Kanun hükümlerine göre verilen bir karardır ve aynı itiraz yoluna tabidir: tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilir, mercii kararını bir hafta içinde verir ve karar kesindir (m.9). İtirazda ihlalin gerçekleşip gerçekleşmediği, davranışın tedbirin kapsamına girip girmediği, tefhim veya tebliğ ile ihtar işlemlerinin yapılıp yapılmadığı ve cezanın kanunî sınırlar içinde kalıp kalmadığı ileri sürülebilir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Adalet Bakanlığının zorlama hapsi kararları ve bu kararlara yönelik itirazın reddi kararları hakkında istediği kanun yararına bozma taleplerini reddetmiştir. Daire, aile mahkemesinin 6284 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlerinin hukuk yargılaması olduğunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.309'un uygulama alanının ise ceza muhakemesi olduğunu belirterek bozma isteminin yerinde olmadığına karar vermiştir (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/20388, K. 2021/16924, T. 08.12.2021; E. 2022/3528, K. 2024/1779, T. 19.02.2024). Bu kararlar, 6284 kapsamındaki aile mahkemesi kararlarına karşı ceza muhakemesindeki kanun yararına bozma yolunun işletilemediğini gösterir; bu yüzden itirazın süresinde ve eksiksiz yapılması önem taşır.

Karşılıklı Uzaklaştırma Kararı Verilebilir mi?

Kanun karşılıklı tedbiri ayrıca düzenlemez. Önleyici tedbirler “şiddet uygulayan” hakkında verilir (m.5/1) ve şiddet uygulayan, şiddet uygulama tehlikesi bulunan kişidir (m.2/1-g). Taraflar birbirinden şiddet gördüğünü ileri sürüyorsa her biri kendi başvurusunu yapabilir. Hâkim her başvuruyu kendi olay ve delilleriyle değerlendirir; gerekli görürse iki taraf hakkında da tedbir kararı verebilir, gerekli görmezse yalnız birinin talebini kabul edebilir.

Birinin talebinin reddi yalnız korunan kişiye tebliğ edilir (m.8/4) ve ret kararına itiraz yolu ona açıktır. Karşı taraf hakkındaki tedbir ise ayrı bir karardır; birinin itirazı diğerinin kararının kaldırılması anlamına gelmez. Her iki tarafın da aynı anda tedbir altında olduğu durumda, her biri kendi hakkındaki kararın gereklerine uymakla yükümlüdür.

Gerçeğe Aykırı Beyan veya Haksız Başvuru Hâlinde Ne Olur?

Tedbir kararları gecikmeksizin verildiği ve koruyucu tedbirler için delil aranmadığı için (m.8/3), hakkında karar verilen kişi başvurunun haksız olduğunu düşünebilir. Kanun ve Türk Ceza Kanunu bu durum için bazı sonuçlar öngörür. Korunan kişinin gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilirse, geçici maddi yardım olarak yapılan ödemeler bu kişiden 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir (m.17/3). Ceza hukuku açısından ise TCK m.267, işlemediğini bildiği halde bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat ederek soruşturma başlatılmasını sağlayan kişiye bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörür.

İftira için kişinin işlemediğini bildiği hâlde isnatta bulunması aranır. Bu nedenle tedbirin sonradan kaldırılması ya da şiddetin ispatlanamaması tek başına iftira anlamına gelmez; hâkim ve savcı, her somut olayda niyeti ve delilleri ayrıca değerlendirir. Ayrıntılar iftira suçu yazısında anlatılıyor.

Uzaklaştırma Kararına İtiraz Boşanma ve Velayet Davasını Nasıl Etkiler?

Tedbir kararı ve ona itiraz, boşanma davasından ayrı bir iştir; boşanma davası açılmadan da, dava sürerken de tedbir istenebilir. Hâkim 6284 kapsamındaki tedbirlerle birlikte velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar vermeye yetkilidir (m.5/3); şiddet uygulayan ailenin geçimini sağlıyorsa ve daha önce nafakaya hükmedilmemişse talep olmasa bile tedbir nafakasına hükmedebilir (m.5/4). Boşanma davasında hâkimin dava süresince aldığı geçici önlemler ayrı bir kurumdur ve çekişmeli boşanma davası yazısında anlatılıyor. Nafakanın ayrıntıları için tedbir nafakası yazısına bakılabilir.

Tedbir kararı, kolluk tutanakları ve zorlama hapsi kararı boşanma dosyasına sunulabilir; ancak karar itiraz üzerine kaldırılmış veya değiştirilmişse bu da dosyada görünür. Boşanma hâkimi olayları kendi dosyasındaki delillerle birlikte değerlendirir. Hangi delillerin nasıl sunulacağı boşanma davasında deliller yazısında yer alıyor.

Çocuklarla kişisel ilişkinin 6284 kapsamında refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması veya kaldırılması (m.5/1-ç) velayet sürecini de etkiler; ancak tedbir kararı velayeti tek başına belirlemez. Velayetin kime verileceği çocuğun üstün yararına göre boşanma davasında ayrıca değerlendirilir; ölçütler velayet kime verilir yazısında anlatılıyor.

Uzaklaştırma Kararı Ceza Soruşturmasıyla Nasıl İlişkilidir?

Zorlama hapsi, ihlal eden fiil bir suç oluştursa bile uygulanır (m.13/1). Yani aile mahkemesinin tedbir ve zorlama hapsi işlemleri ile savcılığın yürüttüğü ceza soruşturması ayrı yollardır ve birbirinin yerine geçmez. Aynı olay hem ihlal hem de suç sayılabilir.

Uygulamada en sık karşılaşılan örnekler şunlardır. Bir başkasını kendisinin veya yakınının hayatına, vücut ya da cinsel dokunulmazlığına yönelik saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit etmek TCK m.106 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezasını gerektirir; suçun kadına karşı işlenmesinde alt sınır dokuz aydan az olamaz. Ayrıntılar tehdit suçu yazısında yer alıyor. Israrlı takip (TCK m.123/A) altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir; hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya işyerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan üç yıla kadardır ve suç şikâyete bağlıdır. Yaralama için kasten yaralama yazısına bakılabilir.

Zorlama hapsi kararına itirazın reddi, ceza dosyasındaki değerlendirmeyi bağlamaz; savcılık delilleri kendi soruşturmasında ayrıca toplar. Ceza soruşturmasında verilen bir karar da aile mahkemesindeki tedbirin kaldırıldığı anlamına gelmez.

Uzaklaştırma Kararına İtiraz Hakkında Sık Sorulan Sorular

Uzaklaştırma kararına itiraz süresi kaç gündür?

Süre, kararın tefhim veya tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (6284 sayılı Kanun m.9/1). Süre kanunda belirlendiği için kesindir; son gün resmî tatile rastlarsa tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter.

Uzaklaştırma kararına itiraz nereye yapılır?

İtiraz aile mahkemesine yapılır ve dilekçe kararı veren mahkemeye verilir. Dosya, kararı veren daireyi numara olarak izleyen aile mahkemesi dairesine, aile mahkemesinin tek dairesi varsa asliye hukuk mahkemesine gönderilir (m.9/2).

Uzaklaştırma kararına itiraz kabul edilir mi?

Bunu önceden söylemek mümkün değildir; itiraz mercii dosyayı yeniden inceler ve tedbirin kaldırılmasına, kapsamının veya süresinin değiştirilmesine ya da itirazın reddine karar verebilir. Somut gerekçe ve delil sunmak, karşı tarafın da ek delil sunabileceğini bilmek gerekir.

Uzaklaştırma kararına itiraz edilmezse ne olur?

Karar, kararda yazılı süre boyunca uygulanır ve itiraz hakkı düşer. Tedbir ilk defasında en çok altı ay için verilir; şiddet tehlikesinin sürdüğü anlaşılırsa süre uzatılabilir (m.8/2). Uzatma kararına karşı da Kanunun 9. maddesi uyarınca itiraz edilebilir.

İtiraz uzaklaştırma kararını durdurur mu?

Kanunda itirazın tedbirin uygulanmasını durduracağına dair bir hüküm yoktur. Kararın tebliğ edilmemiş olması bile uygulamaya engel sayılmadığından (m.10/5), itiraz sonuçlanana kadar kararın gereklerine uymak zorunlu kabul edilmelidir.

Uzaklaştırma kararının ihlalinde zorlama hapsi kaç gün?

İhlalde hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsi uygulanır. Aykırılığın her tekrarında süre on beş günden otuz güne kadardır ve toplam süre altı ayı geçemez (m.13/1 ve 13/2). Fiil ayrıca suç oluşturuyorsa ceza soruşturması da yürütülür.

Uzaklaştırma kararına itiraz dilekçesinde neler yazılır?

Dilekçede mahkeme ve dosya numarası, kararın tarihi ile tebliğ tarihi, taraf bilgileri, itiraz edilen tedbirler, itiraz gerekçesi, deliller ve sonuç istemi yer alır. Örnek bir kalıp yazıda köşeli parantezli alanlarla verilmiştir.

Karşılıklı uzaklaştırma kararı verilebilir mi?

Kanun karşılıklı tedbiri ayrıca düzenlemez; her tedbir şiddet uyguladığı ileri sürülen kişi hakkında verilir. Taraflar birbirinden ayrı başvuru yapabilir ve hâkim her başvuruyu kendi olay ve delilleriyle değerlendirir; gerekli görürse iki taraf hakkında da tedbir kararı verebilir.