Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır? 6284 Koruma Tedbirleri ve Süresi

Uzaklaştırma kararı, 6284 sayılı Kanuna göre şiddet uygulayan ya da şiddet tehlikesi oluşturan kişinin ortak konuttan çıkarılmasını ve korunan kişiye, evine, okuluna ve işyerine yaklaşmamasını sağlayan önleyici tedbirdir. Karar en kolay ulaşılabilecek polis veya jandarma birimine, Cumhuriyet başsavcılığına ya da aile mahkemesine sözlü veya yazılı başvuruyla istenir ve başvurudan harç ya da masraf alınmaz. Gecikmesinde sakınca varsa kolluk tedbiri hemen uygular, ardından hâkim onayına sunar. Tedbir kararı ilk seferde en çok altı ay için verilir; tehlike sürüyorsa uzatılabilir. Kanun eşlerin yanında evli olmayan kadınları, aile bireylerini ve ısrarlı takip mağdurlarını da korur.

Aşağıda kararın hangi tedbirleri kapsadığı, kimlerin ve nereye başvurabileceği, delil konusu, süre ve uzatma, kararın uygulanması ile boşanma davasıyla ilişkisi anlatılıyor. Şiddet konusunda bilgi ve yönlendirme için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 hattı aranabilir; acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi aranır.

Uzaklaştırma Kararı Nedir, Koruma Kararından Farkı Var mı?

Kanunda “uzaklaştırma kararı” diye ayrı bir kurum yoktur. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, hâkim, mülki amir ve kolluk tarafından verilen kararların tümünü “tedbir kararı” olarak adlandırır (m.2/1-ğ) ve bunları iki gruba ayırır:

• Koruyucu tedbirler korunan kişiye yöneliktir. Barınma yeri, geçici maddi yardım ve geçici koruma gibi tedbirleri mülki amir (m.3), işyerinin değiştirilmesi, ayrı yerleşim yeri ve aile konutu şerhi gibi tedbirleri hâkim verir (m.4).
• Önleyici tedbirler şiddet uygulayan kişiye yöneliktir ve yalnız hâkim tarafından verilir; acil durumda bazılarını kolluk amiri geçici olarak alabilir (m.5).

Günlük dilde “koruma kararı” çoğu zaman bu tedbirlerin hepsini, “uzaklaştırma kararı” ise önleyici tedbirlerden ortak konuttan uzaklaştırma ve yaklaşmama yasağını anlatır. Tek başvuruda iki gruptan tedbirler birlikte istenebilir.

Kanunun şiddet tanımı geniştir. Fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü ve ekonomik her türlü davranış, buna yönelik tehdit ve baskı ile kişinin özgürlüğünün keyfî olarak engellenmesi şiddet sayılır (m.2/1-d). Ev içi şiddet, taraflar aynı evde yaşamasa bile aile bireyleri arasındaki şiddeti kapsar (m.2/1-b). Tedbir için şiddetin gerçekleşmiş olması da şart değildir; şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişi de korunur (m.1/1).

Kimler Uzaklaştırma Kararı İsteyebilir?

Kanunun koruduğu kişiler dört grupta toplanır (m.1/1):

• Kadınlar. Şiddet uygulayanla aile bağı aranmaz. Evli olmayan kadın da nişanlısı, birlikte yaşadığı kişi, eski eşi veya eski sevgilisi tarafından şiddete uğradığında tedbir isteyebilir.
• Çocuklar. Şiddete doğrudan maruz kalmasa da şiddetten etkilenen kişi şiddet mağduru sayılır (m.2/1-e); evdeki şiddete tanık olan çocuklar bu kapsamdadır.
• Aile bireyleri. Eş, anne, baba, kardeş ve diğer aile mensupları cinsiyetine bakılmaksızın korunur. Şiddete uğrayan erkek de tedbir isteyebilir.
• Tek taraflı ısrarlı takip mağdurları. Uygulama Yönetmeliği, ısrarlı takibi taraflar arasında aile bağı veya ilişki bulunup bulunmadığına bakmaksızın tanımlar (m.3/1-ş). Eski eş, eski sevgili, iş arkadaşı ya da tanımadığı biri tarafından ısrarla takip edilen, mesaj ve aramalarla baskı altında tutulan kişi de başvurabilir.

Tedbir kararını korunacak kişinin kendisi isteyebileceği gibi Bakanlık, kolluk görevlileri ve Cumhuriyet savcısı da başvurabilir (m.8/1). Şiddeti öğrenen herkes durumu resmî makamlara ihbar edebilir (m.7); şiddetten haberdar olan kamu kurumları ise bunu bildirmek zorundadır (Uygulama Yönetmeliği m.4/1). Israrlı takibin ayrıca suç olarak nasıl değerlendirildiği tehdit suçu yazısında ele alınıyor.

Uzaklaştırma Kararı İçin Nereye Başvurulur?

Kanun yer bakımından katı bir kural koymaz; tedbir kararı en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden istenebilir (m.8/1). Başvuranın ikamet ettiği yere gitmesi gerekmez. Uygulama Yönetmeliği (RG 18.01.2013/28532) Cumhuriyet başsavcılığını ve Bakanlığın ilgili birimlerini de başvuru mercileri arasında sayar (m.3/1-r).

Başvuru yazılı, sözlü veya başka bir yolla yapılabilir; sözlü başvurular derhâl tutanağa geçirilir (Uygulama Yönetmeliği m.4/2 ve m.4/5). Dilekçe ve avukat zorunlu değildir. Başvurudan ve kararın uygulanmasından yargılama gideri, harç veya posta gideri alınmaz (m.20/1).

Gece veya Hafta Sonu Karakola Başvurulursa Ne Olur?

Hâkime ulaşmanın zaman alacağı ve beklemenin can güvenliğini tehlikeye sokacağı hâllerde kolluk amiri bazı önleyici tedbirleri doğrudan alabilir. Bunlar şiddet içeren söz ve davranış yasağı, ortak konuttan uzaklaştırma, korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmama ile yakınlara ve tanıklara yaklaşmama tedbirleridir (m.5/1-a, b, c, d). Kolluk amiri evrakı en geç ertesi iş günü hâkime sunar; hâkim yirmi dört saat içinde onaylamazsa tedbir kendiliğinden kalkar (m.5/2). Barınma yeri ve geçici koruma için de aynı yetki vardır; bu tedbirler kırk sekiz saat içinde mülki amirce onaylanmazsa kalkar (m.3/2).

Uzaklaştırma Kararı İçin Delil Gerekir mi?

6284 sayılı Kanunun 8. maddesinin üçüncü fıkrasına göre koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz. Aynı fıkra önleyici tedbir kararının geciktirilmeden verileceğini, kararın kanunun amacını tehlikeye sokacak şekilde geciktirilemeyeceğini de düzenler. Bu nedenle başvuru için adli rapor, tanık veya kamera kaydı beklemek gerekmez; hâkim başvuruda anlatılan olaylara göre gecikmeden karar verebilir.

Delil aranmaması, elde bulunan belgelerin önemsiz olduğu anlamına gelmez. Şunlar başvuruya eklenebilir ya da saklanabilir:

• Hastane veya adli tabip tarafından düzenlenen genel adli muayene raporu,
• Tehdit veya hakaret içeren mesaj, e-posta ve sosyal medya yazışmalarının ekran görüntüleri ile arama kayıtları,
• Olayı gören komşu, akraba veya iş arkadaşlarının adları,
• Önceki şikâyetlerde tutulan kolluk tutanakları ve savcılık dosya numaraları.

Bu belgeler tedbirin kapsamının ve süresinin belirlenmesinde, sürenin uzatılmasında, karşı tarafın itirazında, boşanma davasında ve ceza soruşturmasında işe yarar. Gerçeğe aykırı beyanla geçici maddi yardım alındığı tespit edilirse yapılan ödemeler geri alınır (m.17/3).

Uzaklaştırma Kararıyla Hangi Tedbirler Alınabilir?

Hâkim, şiddet uygulayan hakkında aşağıdaki önleyici tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun gördüğü benzer tedbirlere karar verebilir (m.5/1):

Hâkim bu tedbirlerle birlikte velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar verebilir (m.5/3). Şiddet uygulayan ailenin geçimini sağlıyor ya da geçime katkıda bulunuyorsa ve daha önce nafakaya hükmedilmemişse, hâkim talep olmasa bile tedbir nafakasına karar verebilir (m.5/4). Bu nafaka kararı resen icra müdürlüğüne gönderilir; borçlunun Sosyal Güvenlik Kurumu ile bağlantısı varsa nafaka, başvuru aranmadan aylık veya ücretinden kesilir (m.18).

Önleyici tedbirlerin yanında korunan kişi lehine koruyucu tedbirler de istenebilir: uygun barınma yeri, geçici maddi yardım, psikolojik ve hukuki rehberlik, hayati tehlike varsa geçici koruma (m.3), işyerinin değiştirilmesi, ayrı yerleşim yeri, aile konutu şerhi ve son çare olarak kimlik bilgilerinin değiştirilmesi (m.4). Gerekli görülürse korunan kişinin kimlik ve adres bilgileri tüm resmî kayıtlarda gizli tutulur (m.8/6). Evde kalan kişisel eşya ve belgeler talep hâlinde kolluk eşliğinde teslim alınabilir (m.8/7).

Uzaklaştırma Kararı İşyeri ve Okulu Kapsar mı?

Kapsar. Yaklaşmama tedbiri kanun metninde korunan kişinin konutu, okulu ve işyeri sayılarak düzenlenmiştir (m.5/1-c). Hâkim gerekirse yaklaşmama yasağını korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve çocuklarına da genişletebilir (m.5/1-d). Başvuruda işyeri ve çocukların okulu gibi yerlerin belirtilmesi, kararın kapsamının açık olmasını sağlar. Tedbirlerin uygulanmasında hâkim kararıyla teknik araç ve yöntemler de kullanılabilir; bu yolla kişilerin ses ve görüntüsü kayda alınamaz (m.12).

Uzaklaştırma Kararı Kaç Ay Sürer, Nasıl Uzatılır?

Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir (m.8/2). Altı ay bir üst sınırdır; hâkim olayın niteliğine göre daha kısa bir süre belirleyebilir ve süre kararda gösterilir.

• Uzatma. Şiddet veya şiddet tehlikesinin devam edeceği anlaşılırsa hâkim resen ya da korunan kişinin, Bakanlığın veya kolluğun talebiyle tedbirin süresini veya şeklini değiştirebilir, tedbirin aynen devamına karar verebilir (m.8/2). Uzatma talebinin süre dolmadan yapılması korumada boşluk oluşmasını önler.
• Kaldırma. Şiddet tehlikesinin ortadan kalktığı anlaşılırsa kararı veren merci tedbiri kaldırabilir; kaldırma kararı korunan kişiye de tebliğ edilir (Uygulama Yönetmeliği m.30/4).
• Tebliğ. Karar korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; talebin reddi ise yalnız korunan kişiye tebliğ edilir (m.8/4). Tebliğin yapılmamış olması kararın uygulanmasını engellemez (m.10/5).

Kararın süresi ve kapsamı karar metninde yazılıdır. Karar elinize ulaşmadıysa kararı veren aile mahkemesinden veya başvuru yaptığınız kolluk biriminden bilgi alınabilir.

Uzaklaştırma Kararı İhlal Edilirse Ne Olur?

Önleyici tedbirlerin uygulanmasından şiddet uygulayanın yerleşim yerindeki veya tedbirin uygulanacağı yerdeki kolluk sorumludur (m.10/3). Kolluk karar süresince korunan kişinin konutunu haftada en az bir kez ziyaret eder, yakınlarından ve komşularından bilgi alır (Uygulama Yönetmeliği m.35/5). Tedbire aykırılık kolluk tarafından tutanağa geçirilir; tutanak Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla aile mahkemesine gönderilir (Uygulama Yönetmeliği m.38/1). Korunan kişi de ihlali kolluğa veya savcılığa bildirebilir.

Tedbire aykırı davranan kişi, fiili ayrıca suç oluştursa bile hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur; her tekrarda süre on beş günden otuz güne kadardır ve toplamı altı ayı geçemez (m.13). Zorlama hapsi kararı adli sicile işlenmez (Uygulama Yönetmeliği m.38/7). İhlal sırasında işlenen yaralama, tehdit veya hakaret gibi suçlar için ayrıca ceza soruşturması yürütülür; eşe karşı işlenen yaralamanın cezası kasten yaralama yazısında yer alıyor.

Tedbir kararına karşı ilgililer tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edebilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir (m.9).

Uzaklaştırma Kararı Boşanma Davasını Nasıl Etkiler?

Tedbir kararı evliliği sona erdirmez ve boşanma davası açılmasına bağlı değildir. Boşanma davası açılmadan istenebileceği gibi dava sürerken de istenebilir; asıl dava ile birlikte talep edilen tedbirlere de esas davadan bağımsız olarak itiraz edilebilir (Uygulama Yönetmeliği m.34/5). Boşanma davasında hâkimin dava süresince aldığı geçici önlemler (TMK m.169) ile 6284 tedbirleri farklı kurumlardır; geçici önlemler ve tedbir nafakası çekişmeli boşanma davası yazısında anlatılıyor.

Eşine fiziksel şiddet uygulayan ve hakaret eden eşin ağır kusurlu sayıldığı Yargıtay kararları boşanmada tazminat yazısında özetleniyor. Yargıtay'ın hangi davranışları kusur saydığı şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma yazısında, olayların dilekçeye tarih ve delilleriyle nasıl yazılacağı boşanma dava dilekçesi örneği yazısında ele alınıyor. Tedbir kararı, kolluk tutanakları ve adli rapor boşanma dosyasına delil olarak sunulabilir. Ancak tedbir kararı şiddetin ispatı aranmadan verilebildiği için, boşanma davasında olayların tanık, rapor veya yazışmalarla ayrıca desteklenmesi gerekir.

Şiddet iddiası, uyuşmazlığın çözüm yolunu da etkiler. Aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir (6325 sayılı Kanun m.1/2); tedbir kararlarının alınması ve uygulanması aşamasında taraflara uzlaşma veya arabuluculuk önerilemez (Uygulama Yönetmeliği m.35/3). Hâkim 6284 kapsamında çocuklarla kişisel ilişkiyi sınırlayabilir veya kaldırabilir (m.5/1-ç); boşanmada velayetin hangi ölçütlerle belirlendiği velayet kime verilir yazısında yer alıyor. Dava sürerken ödenecek nafakanın türleri için nafaka türleri ve miktarı yazısına bakılabilir.

Uzaklaştırma Kararı Başvuru Dilekçesi Örneği

Başvuru için dilekçe şart değildir; kolluk veya savcılıkta sözlü beyan yeterlidir. Yazılı başvuru yapmak isteyenler aşağıdaki genel kalıbı kendi olaylarına göre doldurabilir; dilekçe aile mahkemesine doğrudan ya da Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla verilebilir. Köşeli parantez içindeki alanlar başvurana göre değişir.

… AİLE MAHKEMESİNE

BAŞVURAN (KORUNACAK KİŞİ): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No [……], Adres [gizli tutulması istenen adres]

ŞİDDET UYGULAYAN: [Ad Soyad], [biliniyorsa T.C. Kimlik No], Adres [……]

KONU: 6284 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca önleyici tedbirlere ve gerekli koruyucu tedbirlere karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Şiddet uygulayan kişi ile aramızda [eşlik / eski eşlik / nişanlılık / akrabalık / tanışıklık] ilişkisi vardır.

2. [Tarih] günü [yer] adresinde [olayın somut ve kısa anlatımı] yaşanmıştır.

3. [Varsa önceki olaylar, tehdit mesajları ve yapılmış şikâyetler, dosya numaralarıyla].

4. Şiddet ve şiddet tehlikesi devam etmektedir. Elimdeki belgeler ekte sunulmuştur.

HUKUKİ SEBEPLER: 6284 sayılı Kanun m.1, 2, 4, 5 ve 8 ile ilgili mevzuat.

DELİLLER: [Adli muayene raporu], [mesaj ve arama kayıtları], [tanık adları], [kolluk tutanakları] ve her türlü delil.

SONUÇ VE İSTEM: [Ad Soyad] hakkında ortak konuttan derhâl uzaklaştırılmasına ve konutun tarafıma tahsisine, bana, konutuma, işyerime ve çocuklarımın okuluna yaklaşmamasına, iletişim araçlarıyla veya başka yollarla beni rahatsız etmemesine, varsa silahlarını kolluğa teslim etmesine, [gerekiyorsa kimlik ve adres bilgilerimin gizli tutulmasına] ve tedbirlerin [süre] süreyle uygulanmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

[Tarih]

[Ad Soyad, İmza]

EKLER: [Belgelerin listesi]

Uzaklaştırma Kararı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Uzaklaştırma kararı nasıl alınır?

Korunmak isteyen kişi en yakın karakola, jandarmaya, Cumhuriyet başsavcılığına veya aile mahkemesine giderek yaşadığı olayı anlatır. Başvuru sözlü de olabilir; sözlü beyan tutanağa geçirilir. Aile mahkemesi hâkimi önleyici tedbire karar verir; acil durumlarda kolluk amiri tedbiri kendisi alıp hâkimin onayına sunar.

Uzaklaştırma kararı için karakola gidilir mi?

Evet. Kolluk başvuruyu alır ve gecikmesinde sakınca varsa konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama ve şiddet içeren söz ve davranış yasağı gibi tedbirleri hemen uygulayabilir. Bu tedbirler ilk iş günü hâkime sunulur ve yirmi dört saat içinde onaylanmazsa kendiliğinden kalkar (6284 m.5/2).

Uzaklaştırma kararı kaç ay sürer?

İlk kararda süre en çok altı aydır ve kararda gösterilir (6284 m.8/2). Şiddet tehlikesi devam ediyorsa hâkim resen ya da korunan kişinin, Bakanlığın veya kolluğun talebiyle süreyi uzatabilir, tedbirin şeklini değiştirebilir ya da tedbiri kaldırabilir.

Uzaklaştırma kararı için kanıt gerekir mi?

Kanun koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmayacağını, önleyici tedbir kararının da geciktirilmeden verileceğini söyler (6284 m.8/3). Rapor veya tanık beklemeden başvurulabilir; elde bulunan rapor, mesaj ve tutanaklar ise başvuruya eklenebilir.

6284 sayılı Kanun sadece kadınları mı korur?

Hayır. Kanun kadınlarla birlikte çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korur (m.1). Şiddete uğrayan erkek aile bireyi ya da ısrarlı takibe maruz kalan erkek de tedbir isteyebilir.

Uzaklaştırma kararı varken mesaj atmak suç mu?

Kararda iletişim yasağı varsa mesaj, arama veya sosyal medya üzerinden ulaşmak tedbire aykırılıktır ve hâkim kararıyla zorlama hapsine yol açar (6284 m.13). Zorlama hapsi adli sicile işlenmez ve tekerrüre esas olmaz; mesajın içeriği tehdit veya hakaret gibi bir suç oluşturuyorsa ayrıca ceza soruşturması yapılır.

Taraflar barışırsa uzaklaştırma kararı kendiliğinden kalkar mı?

Hayır. Tedbir, kararı veren merci tarafından kaldırılmadıkça süresi boyunca uygulanır. Şiddet tehlikesinin ortadan kalktığını düşünen korunan kişi, kararı veren merciden tedbirin kaldırılmasını isteyebilir (Uygulama Yönetmeliği m.30/4).

Uzaklaştırma kararı boşanma davasında delil olur mu?

Tedbir kararı ve ona dayanak olan tutanak, rapor ve ifadeler boşanma dosyasına sunulabilir; hâkim bunları diğer delillerle birlikte değerlendirir. Tedbir kararı ispat aranmadan verilebildiğinden, boşanma davasında olayların tanık, rapor veya kayıtlarla ayrıca desteklenmesi önemlidir.