URSA Avukatlık

KTK 54/1-a Trafik Cezası

Trafik Kazası8 dk okumaEklenme:

KTK 54/1-a trafik cezası, Karayolları Trafik Kanunu'nun 54. maddesinin (a) bendine dayanır ve önündeki aracı geçme kurallarına uymadan geçen sürücüye yazılır. Kaza tespit tutanağı kusur yüzdesi yazmaz. Yalnız maddi hasarlı kazada sigorta şirketleri SBM kaza senaryolarını uygular: soldan gelen aracı beklemeden ya da kurala aykırı sollayan sürücüye yüzde 100, diğer sürücüye yüzde 0 verilir. Yaralanmalı veya ölümlü kazada oranı bilirkişi raporuna göre mahkeme belirler. Emniyet Genel Müdürlüğünün 2026 rehberine göre ceza 2.719 TL'dir; tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse 2.039,25 TL olur ve 20 ceza puanı işlenir.

54/1-a Kusur Oranı Yüzde Kaç?

Tutanaktaki 54/1-a kodu kusurun yüzdesini değil, ihlal edilen kuralı gösterir. Maddi hasarlı kazada sigorta şirketleri SBM'nin ilan ettiği kaza durum senaryolarını (Genelge 2017/18) esas alır. Dayanağında 54/1-a ya da geçme kuralları geçen senaryolar şunlardır:

SBM senaryosuOlayOran
20Sollama yaparken soldan gelen aracı beklememe (dayanak KTK m.54/1-a)Sollamaya çıkan yüzde 100, soldan gelen araç yüzde 0
22Kurala aykırı sollama: ikaz etmeden, güvenli mesafe bırakmadan (dayanak KTK m.54, 55 ve 56)Sollayan yüzde 100, sollanan yüzde 0

Bu senaryolarda yüzde 25 ya da yüzde 75 gibi ara oranlar yer almaz. Olay bu iki senaryoya uymuyorsa oran, kazanın oluşuna göre bilirkişi tarafından belirlenir. Mahkemedeki bilirkişi sigorta şirketinden farklı bir oran verebilir.

KTK m.84'ün asli kusur sayımında 54/1-a adıyla yer almaz. (e) bendi yalnız geçme yasağı olan yerlerde geçmeyi sayar, bu da 54/1-b'ye karşılık gelir. Maddenin son fıkrasına göre sayılan hareketlerden biri birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa ya da kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa oran yönetmelikteki esaslara göre belirlenir. Geçilen sürücünün sağa yanaşmaması, hızını artırması ya da geçişi zorlaştırması bu nedenle oranı değiştirebilir. Bu davranışların cezası KTK 55 trafik cezası yazısında. Genel ilke asli ve tali kusur maddeleri yazısında, oranın nasıl hesaplandığı kusur oranı hesaplama sayfasında anlatılıyor.

54/1-a Kanunda Nasıl Geçer, Hangi Davranışlar Girer?

EGM rehberi 54. maddenin (a) bendini 54/1-a koduyla yazar ve "öndeki aracı geçerken geçme kurallarına riayet etmemek" diye tarif eder. Kanun metni şöyledir:

Madde 54 – a) Geçme kuralları: Sürücülerin önlerinde giden bir aracı geçmeleri için; 1. Kendisini takip eden sürücülerin kendisini geçmeye başlamamış olması, 2. Önündeki sürücünün başka bir taşıt veya aracı geçme niyetini belirten uyarma işaretini vermemiş olması, 3. […] karayolunu kullananların tümü için tehlike veya engel olmadan geçme için kullanacağı şeridin yeteri kadar ilerisinin boş olması, Zorunludur. Geçme, geçilecek aracın solundaki şeritten yapılır. […] Araçların sağından veya banketlerden yararlanmak suretiyle geçmek yasaktır.

Karayolları Trafik Yönetmeliği m.103 bunu somutlaştırır. Geçecek sürücü geçilecek aracı ses cihazı ya da farlarla uyarmak, sol dönüş lambasıyla işaret vermek, takip mesafesi kadar önceden sol şeride yerleşmek, geçilen araç aynadan görülünceye kadar geçiş şeridinde ilerlemek ve sağ işaretle sağ şeride girerek geçişi tamamlamak zorundadır. Geçme bittikten sonra da sol şeritte sürekli kalmanın kodu 46/2-d trafik cezası yazısında anlatılıyor. Bunlardan birinin eksik kalması 54/1-a kapsamına girer. Gidişe ayrılmış yol bölümlerinde, şerit değiştirmemek şartıyla bir şeritteki taşıtların diğer şeritteki taşıtlardan hızlı gitmesi geçme sayılmaz; bu durumda 54/1-a uygulanmaz.

İstisna da kanunda yazılıdır. Bir araç başka bir yola ya da bitişik mülke girmek veya sola yanaşıp durmak için sola dönüş işareti vermişse, bu aracın sağındaki şeritten geçilebilir. Geçilen sürücünün uyacağı kurallar ayrıca 55. maddededir; bu yazı yalnız geçen sürücünün kodunu anlatır.

54/1-a Trafik Cezası 2026'da Ne Kadar, Kaç Puan?

Yaptırım54/1-a
İdari para cezası (2026)2.719 TL
Tebliğden itibaren bir ay içinde ödemede (yüzde 25 indirimli)2.039,25 TL
Ceza puanı20
Sürücü belgesinin geri alınmasıYok
Aracın trafikten men edilmesiYok

Tutarlar EGM'nin 2026 Yılı Trafik İdari Para Cezaları Rehberindendir. Rehberde bu bent için tekrarda artan tutar yoktur. Bir ay içinde ödenmeyen cezaya her ay yüzde 5 faiz uygulanır, bulunan tutar cezanın iki katını geçemez (KTK m.115). Ayrıntı trafik cezası ve erken ödeme hesaplama yazısındadır. Belge doğrudan alınmaz, ancak bir yıl içinde 100 puan dolarsa 2 ay geri alınır (KTK m.118). Beş tutanak 100 puan eder; puanların silinmesi ehliyet ceza puanı ne zaman silinir yazısında anlatılıyor.

54/1-a Hangi Koddan Ayrılır?

KodDavranış2026 tutarıPuan
54/1-aÖndeki aracı geçerken geçme kurallarına uymamak2.719 TL20
54/1-bGeçmenin yasak olduğu yerlerde öndeki aracı geçmek2.719 TL20
55/1-aGeçilen sürücünün geçiş işaretini alınca sağdan gitmemesi, hızını artırması1.000 TL15
56/1-aŞerit izleme ve değiştirme kurallarına uymamak1.000 TL20

Geçme yasağı bulunan yerde (kavşak, yaya geçidi yaklaşımı, görüşün yetersiz olduğu tepe ve dönemeç) geçen sürücüye 54/1-b yazılır. Yasak olmayan bir yerde ama kurallara uymadan, örneğin sol işaret vermeden ya da sağdan geçen sürücüye 54/1-a yazılır. Geçerken şerit çizgisini aşıp karşı şeride yayılmışsa ayrıca şerit ihlali gündeme gelir, bu şerit ihlali cezası yazısındadır. Komşu kod 54/1-b trafik cezası sayfasında anlatılıyor. Tüm kalemler trafik cezaları sayfasında.

Tutanakta 54/1-a Nasıl Yazılır, Kod Yanlış Seçilmiş Olabilir mi?

Kod, ihlalin olay anlatımıyla uyumlu olmalıdır. Geçme olmayan bir hareket için 54/1-a yazılmışsa ya da geçmenin yasak olduğu yer 54/1-a diye geçirilmişse kod olaya uymaz. Tutanakta şunlara bakılır:

  • Geçme olup olmadığı: Gidişe ayrılmış yol bölümünde şeritte kalarak daha hızlı gitmek geçme sayılmaz.
  • Yer: Geçilen yerde geçme yasağı varsa kod 54/1-b'dir, yoksa 54/1-a.
  • Kural: Hangi şart eksik? Uyarı, işaret, boş yol, soldan geçiş. Tutanak bunu göstermiyorsa olayın anlatımı tartışmalıdır.
  • Karşı sürücünün davranışı: Geçilen sürücü hızını artırdıysa ya da sola dönüş işareti vermeden sola çıktıysa kusur paylaşılabilir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin incelediği bir sigorta tahkim dosyasında motosiklet sürücüsü, sağlı sollu park etmiş araçlar nedeniyle daralmış yolda önündeki aracı solladığı sırada karşıdan gelen sigortalı araçla, ardından solladığı araçla çarpışmıştı. Kaza tespit tutanağında motosiklet sürücüsü 54. maddedeki geçme kuralını, sigortalı sürücü ise hızını şartlara uydurma kuralını (52/1-b) ihlalden kusurlu gösterilmişti. Ceza dosyasındaki kusur raporu motosiklet sürücüsünü asli, sigortalı sürücüyü tali kusurlu bulurken hakem heyetinin hükme esas aldığı rapor motosiklet sürücüsünü tam kusurlu, sigortalı sürücüyü kusursuz bulmuştu. Daire bu çelişki giderilmeden karar verilmesini eksik inceleme sayarak itiraz hakem heyeti kararını bozdu ve Adli Tıp Kurumu, İTÜ Karayolları Kürsüsü ya da Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek bilirkişi kurulundan ayrıntılı rapor alınmasını istedi (Yargıtay 4. HD, E. 2023/13141, K. 2025/5895, 15.04.2025; oy birliğiyle bozma).

54/1-a Cezasına ve Kusur Oranına Nasıl İtiraz Edilir?

İki ayrı yol vardır. İdari para cezasına tebliğ ya da tefhimden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir (Kabahatler Kanunu m.27). Kusur oranına ise önce sigortacıya yazılı başvuruyla, sonra Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkeme yoluyla itiraz edilir. Cezaya itirazda sık ileri sürülen gerekçeler şunlardır:

  1. Olay geçme değildir, şeritte kalan araç hızlı gitmiştir.
  2. Geçme kuralları yerine getirilmiştir, uyarı ve işaret verilmiştir.
  3. Kod yanlış seçilmiştir, olay başka bir bende girer.

[İl] SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE

İtiraz Eden: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [TC Kimlik No]

Konu: [Tutanak Seri/Sıra No] sayılı trafik idari para cezası karar tutanağına itiraz.

Açıklamalar: 1. [Tebliğ Tarihi] tarihinde tebliğ edilen tutanakla KTK m.54/1-a uyarınca 2.719 TL idari para cezası uygulanmıştır. 2. [İtiraz gerekçesi: örnek, geçme kurallarına uyulmuştur, geçme öncesinde uyarı yapılmış ve yol yeterli ölçüde boştur]. 3. Delillerim: [Kamera kaydı, fotoğraf, tanık].

Sonuç ve İstem: Tutanakla uygulanan idari yaptırım kararının kaldırılmasını saygıyla arz ederim.

[Tarih] [Ad Soyad İmza]

Genel kurallar trafik cezasına itiraz, kusur tespitine itiraz kaza tespit tutanağına itiraz yazısında anlatılıyor. Tutanaktaki diğer kodların anlamı kaza tespit tutanağı kusur kodları yazısındadır.

KTK 54/1-a Trafik Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular

54/1-a trafik cezası nedir?

Öndeki aracı geçerken geçme kurallarına uymamanın cezasıdır. Dayanağı KTK m.54'ün (a) bendidir. 2026 tutarı 2.719 TL, ceza puanı 20'dir. Geçmenin yasak olduğu yerde geçmek 54/1-b koduyla yazılır.

54/1-a kusur oranı yüzde kaç?

Kaza tespit tutanağı oran yazmaz. Maddi hasarlı kazada SBM senaryolarına göre soldan gelen aracı beklemeyen ya da kurala aykırı sollayan sürücüye yüzde 100, diğer sürücüye yüzde 0 verilir. Yaralanmalı veya ölümlü kazada oranı bilirkişi raporuna göre mahkeme belirler.

54/1-a kusur oranı nedir, asli kusur mu?

54/1-a bir ceza kodudur, KTK m.84'teki asli kusur sayımında adıyla yer almaz. Asli kusur sayılan (e) bendi geçme yasağı olan yerler içindir. Geçme kurallarına uymayan sürücünün kusuru, kazanın oluşuna göre bilirkişi tarafından belirlenir.

54/1-a trafik cezası ne kadar, erken ödemede kaç TL?

EGM'nin 2026 rehberine göre 2.719 TL'dir. Tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse yüzde 25 indirimle 2.039,25 TL olur. İndirimli ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.

54/1-a kaç puan, ehliyete el konulur mu?

Rehberde 20 ceza puanı gösterilir. Bu bentte sürücü belgesi doğrudan geri alınmaz. Bir yıl içinde toplam 100 puan dolarsa belge 2 ay geri alınır.

54/1-a ile 54/1-b arasındaki fark nedir?

54/1-a geçme kurallarına uymamayı, 54/1-b geçmenin yasak olduğu yerde, örneğin kavşakta, yaya geçidi yaklaşımında ya da tepe ve dönemeçte geçmeyi kapsar. İkisinin de 2026 tutarı 2.719 TL ve puanı 20'dir.

54/1-a trafik cezasına itiraz dilekçesi nasıl yazılır?

Dilekçede tutanak seri ve sıra numarası, tebliğ tarihi, itiraz gerekçesi ve deliller yer alır; idari yaptırım kararının kaldırılması istenir. Tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine verilir. Örnek metin yukarıdadır.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler