Mal Rejimi Sözleşmesi ve Mal Ayrılığı Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

Mal rejimi sözleşmesi, eşlerin yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma yerine mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığını seçmesini sağlayan sözleşmedir. Evlenmeden önce de sonra da yapılabilir (TMK m. 203); taraflarda ayırt etme gücü aranır (m. 204); noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır, evlenme başvurusunda yazılı bildirim de yeterlidir (m. 205). Sözleşme yapılmazsa yasal rejim sürer ve mal paylaşımı ona göre yapılır. Evlilik içinde yapılan sözleşme, Yargıtay uygulamasına göre yapıldığı tarihten sonraki döneme etki eder; alacaklıların haklarını da ortadan kaldırmaz. Noter ücreti 2026 tarifesine göre harcın yüzde otuzudur ve işlem başına 58,82 TL'den az olamaz; yazı ücreti sayfa başına 80,68 TL'dir.

Mal Rejimi Sözleşmesi Nedir, Hangi Rejimler Seçilebilir?

Türk Medeni Kanunu'na göre eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır; eşler mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilir (TMK m. 202). Sözleşmeyle seçilebilecek rejimler üçtür.

• Mal ayrılığı. Her eş kendi malvarlığı üzerinde yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını korur (m. 242).
• Paylaşmalı mal ayrılığı. Yönetim ve tasarruf yine eşlerde kalır, ancak rejim sona erdiğinde ailenin ortak kullanımına özgülenen mallar ve ailenin ekonomik geleceğini güvence altına almaya yönelik yatırımlar eşit paylaşılır (m. 244-250).
• Mal ortaklığı. Rejim ortaklık malları ile kişisel malları kapsar (m. 256). Genel mal ortaklığında eşler ortaklık mallarına bölünmemiş bir bütün olarak sahip olur ve hiçbiri ortaklık payı üzerinde tek başına tasarruf edemez (m. 257). Eşler yalnız edinilmiş mallardan oluşan bir ortaklık da kabul edebilir, belirli malları ortaklık dışında da tutabilir (m. 258 ve 259).

Seçim serbest görünse de sınırsız değildir. Taraflar istedikleri rejimi ancak kanunda yazılı sınırlar içinde seçebilir, kaldırabilir veya değiştirebilir (m. 203). Yasal rejimi tümüyle bırakmak istemeyen eşler, mesleğin icrası veya işletmenin faaliyetinden doğan değerlerin kişisel mal sayılacağını ya da kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da sözleşmeyle kararlaştırabilir (m. 221).

Hiçbir sözleşme yapılmamışsa uygulanan rejim yasal rejimdir. Katılma rejiminde tasfiyenin nasıl hesaplandığı boşanmada mal paylaşımı yazısında anlatılıyor.

Mal Ayrılığı Sözleşmesi Ne Anlama Gelir?

Mal ayrılığı sözleşmesi, eşlerin yasal rejim yerine mal ayrılığını seçtiği mal rejimi sözleşmesidir. Kanun bu rejimi iki maddede düzenler. Birinci madde, eşlerden her birinin yasal sınırlar içinde kendi malvarlığı üzerindeki yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını koruduğunu söyler (m. 242). İkinci madde ispat, borçlardan sorumluluk ve paylı mülkün özgülenmesi konularında paylaşmalı mal ayrılığı hükümlerine gönderme yapar (m. 243).

Bu göndermenin pratik sonucu şudur. Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden bunu ispatlamak zorundadır; hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır (m. 245). Eşlerden her biri kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur (m. 246), yani bir eşin borcundan diğeri kendiliğinden sorumlu olmaz.

Mal ayrılığında edinilmiş mallara katılma rejimindeki gibi evlilik içinde biriken değerin yarısını isteme hakkı kurulmaz; her eş kendi adına edindiği malın maliki olarak kalır. Bir eşin diğerinin malının alınmasına veya iyileştirilmesine yaptığı katkının nasıl istenebileceği ayrı bir değerlendirme gerektirir; katkı payı alacağı yazısı bunu anlatıyor. Kişisel mal kavramının mehir gibi örneklerde nasıl işlediği ise mehir yazısında yer alır.

Mal Rejimi Sözleşmesi Ne Zaman ve Kimler Tarafından Yapılabilir?

Kanun zaman bakımından bir sınır koymaz. Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce veya evlendikten sonra yapılabilir (TMK m. 203). Evlilik sırasında yapılan sözleşme mevcut rejimi değiştirir; eşler her zaman yeni bir sözleşmeyle önceki veya başka bir rejimi kabul edebilir (m. 208/1). Eşlerden her biri diğeri ve üçüncü kişilerle her türlü hukukî işlemi yapabileceğinden (m. 193) eşlerin birbirleriyle sözleşme yapmasında da engel yoktur; ancak mal rejimi sözleşmesi için kanunun aradığı özel koşullar ayrıca geçerlidir.

Ehliyet konusunda kanun iki şey söyler. Mal rejimi sözleşmesi ancak ayırt etme gücüne sahip olanlar tarafından yapılabilir; küçükler ile kısıtlılar yasal temsilcilerinin rızasını almak zorundadır (m. 204). Sözleşmenin taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerce imzalanması zorunludur (m. 205/2). Eşlerden biri ayırt etme gücünden sürekli yoksunsa kanun, hâkim kararıyla mal ayrılığı yolunu ayrıca düzenlemiştir (m. 206); aşağıda ayrıca anlatılıyor.

Mal Rejimi Sözleşmesi Hangi Şekilde Yapılır, Noter Şart mı?

Kanun şekil kuralını açıkça koymuştur. Mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır (TMK m. 205/1). Evlenme başvurusundaki bildirim dışında, tarafların kendi aralarında imzaladığı adi yazılı bir kâğıt bu şekil şartını karşılamaz.

• Noterde düzenleme. Metni noterlik hazırlar, taraflar noter huzurunda imzalar.
• Noterde onaylama. Metin dışarıda hazırlanır, noterliğe getirilir ve imzalar noter tarafından onaylanır. Tarife bu hâlde, dışarıda yazılıp onama için getirilen kâğıtlar için karşılaştırma ücreti öngörür.
• Evlenme başvurusunda yazılı bildirim. Kanun, tarafların evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebileceğini söyler (m. 205/1, ikinci cümle). Bu yol yalnız evlenecek çiftler içindir; evlilik başladıktan sonra rejim değiştirilecekse noter şekli gerekir.

Sözleşmenin yazılı olması da yetmez; imza şartı vardır. Taraflar ve gerekiyorsa yasal temsilcileri imzalamak zorundadır (m. 205/2). Bu nedenle metin ya noterde hazırlatılmalı ya da hazırlandıktan sonra noterde onaylatılmalıdır.

Mal Ayrılığı Sözleşmesi Nasıl Yapılır, Adım Adım Ne Yapılır?

Kanunun aradığı geçerlilik şartları sırasıyla şunlardır ve hepsi bir arada gerçekleşmelidir.

1. Tarafların ayırt etme gücü. Küçük veya kısıtlı taraf varsa yasal temsilcinin rızası alınır (m. 204).
2. Kanundaki sınırlar içinde bir rejim seçimi. Seçilen rejim kanunda tanımlı olmalıdır (m. 202 ve 203).
3. Noter şekli. Düzenleme veya onaylama; evlenecek çiftlerde yazılı bildirim de mümkündür (m. 205).
4. İmza. Taraflar ve gerektiğinde yasal temsilcileri sözleşmeyi imzalar (m. 205/2).

Uygulamada süreç şöyle işler. Eşler hangi rejimi seçeceklerini ve sözleşmenin yürürlük tarihini belirler. Evlilik içinde mal ayrılığına geçilecekse önceki rejimin tasfiyesinin nasıl yapılacağı konuşulur. Ardından eşler kimlikleriyle birlikte noterliğe başvurur, metni noterde hazırlatır veya hazırladıkları metni onaylatır. Noterin isteyeceği ek belgeler noterlikten öğrenilmelidir; kanun metni bu konuda ayrıntı vermiyor. İmzadan sonra taraflara sözleşmenin asıl ve örnekleri verilir.

Evlilik içinde mal ayrılığına geçişin bir sonucu önemlidir. Mal ayrılığına geçildiğinde, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, önceki mal rejiminin tasfiyesi o rejime ilişkin hükümlere göre yapılır (m. 212). Eşler bu hesaplaşmanın nasıl yapılacağını sözleşmede açıkça yazmazsa uyuşmazlık ileride tasfiye davasına dönüşebilir.

Mal Ayrılığı Sözleşmesinin Noter Ücreti Ne Kadar?

Noter ücretleri Adalet Bakanlığı'nın yayımladığı Noterlik Ücret Tarifesi'ne göre belirlenir. 30 Aralık 2025 tarihli ve 33123 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanır. Tarifede mal rejimi sözleşmesi için ayrı bir tutar yoktur; genel kalemler uygulanır.

Kalem	2026 tarifesine göre
Noter ücreti	Harçlar Kanunu'na göre alınan harçların yüzde otuzu; bir noterlik işleminde 58,82 TL'den az olamaz (m. 1)
Yazı ücreti	Dairede kalan nüshanın ve iş sahibine verilen asıl ve örneklerin her sayfası için 80,68 TL (m. 3)
Karşılaştırma ücreti	Dışarıda yazılıp onama için getirilen kâğıtlarda (asıllar hariç) sayfa başına 80,68 TL (m. 5)
Elektronik işlem	Güvenli elektronik imzayla yapılsa da tarifedeki ücretler uygulanır (m. 14)

Noter ücretinin dayanağı olan harç tutarı tarifede değil Harçlar Kanunu'nda belirlendiği için, bu yazıda toplam bir rakam verilmiyor. Toplam tutar sözleşmenin sayfa sayısına, alınacak örnek sayısına ve hesaplanan harca göre değişir. Rakamı işlemden önce noterlikten sormak en güvenilir yoldur; tarife yıl içinde değişirse güncel metin esas alınır.

Sözleşme Geçmişe Etkili mi, Alacaklıları Etkiler mi?

Kanun metni, evlilik içinde yapılan mal rejimi sözleşmesinin geçmiş döneme etkisini açıkça düzenlemez. Madde 203 yalnızca sözleşmenin evlenmeden önce veya sonra yapılabileceğini söyler; madde 212 ise mal ayrılığına geçildiğinde önceki rejimin tasfiyesinin o rejimin hükümlerine göre yapılacağını belirtir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi bu boşluğu uygulamada şöyle doldurmuştur.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2016/10565, K. 2017/8506, T. 07.06.2017. Eşler 1984'te evlenmiş, 2014'te noterde mal ayrılığı sözleşmesi yapmıştır. Daire, edinilmiş mallara katılma rejimi dışındaki rejimlerin sonradan sözleşmeyle benimsenmesinin ancak ileriye etkili olarak, yapıldığı tarihten sonraki dönem için sonuç doğuracağını belirtmiştir.

Başka bir deyişle, evlilik içinde yapılan mal ayrılığı sözleşmesi geçmiş yılların mal rejimini silmez. Madde 212 uyarınca sözleşme tarihine kadar olan dönem önceki rejime göre tasfiye edilir, sonraki dönem mal ayrılığına tabi olur. Bu tek bir karardır ve olayın koşullarına bağlıdır; her dosyada aynı sonuca varılacağı söylenemez.

Alacaklılar bakımından kural açıktır. Mal rejiminin kurulması, değiştirilmesi veya önceki rejimin tasfiyesi, eşlerden birinin veya ortaklığın alacaklılarının üzerinden haklarını alabilecekleri malları sorumluluk dışında bırakamaz. Kendisine böyle mallar geçen eş borçlardan kişisel olarak sorumludur; ancak malların borcu ödemeye yetmediğini ispat ederse bu ölçüde sorumluluktan kurtulur (TMK m. 213). Aynı karar, madde 213 karşısında sözleşmenin davacıların haklarını etkilemediğini, bu nedenle davacıların dava açmakta hukuki yararlarının bulunmadığını da belirtmiştir. Dosyada sonradan verilen 16.10.2019 tarihli karar (E. 2019/4669, K. 2019/9112) bu doğrultudaki bozma ilamına işaret ederek davanın reddini onamıştır.

Sonuç olarak mal ayrılığı sözleşmesi, borçlu eşin malvarlığını alacaklılara karşı korumanın bir yolu değildir.

Tapuda Bir İşlem veya Şerh Gerekir mi?

Medeni Kanun'un mal rejimine ilişkin bölümünde, mal rejimi sözleşmesinin tapu kütüğüne şerh edileceğine dair bir hüküm yoktur. Kanunda tapu şerhi iki yerde karşımıza çıkar. Birincisi aile konutudur. Aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir (TMK m. 194). Eşin açık rızası olmadan aile konutunun devredilemeyeceği ve üzerindeki hakların sınırlanamayacağı kuralı da bu maddededir. İkincisi paylaşmalı mal ayrılığında boşanma veya iptal kararı sonrasıdır; ortak konutta kalma hakkını elde eden eş, bu hakkın tapu kütüğüne şerh edilmesini isteyebilir (m. 254).

Madde 194 evlilik birliğinin genel hükümleri arasında yer aldığından seçilen mal rejimine bağlı değildir. Mal ayrılığını seçmek, aile konutu üzerindeki bu korumayı kaldırmaz. Ayrıntılar aile konutu şerhi yazısında anlatılıyor.

Mal ortaklığı seçilirse taşınmazların tapuya nasıl yansıyacağı kanun metninde ayrıca anlatılmaz; bu rejim düşünülüyorsa tapu müdürlüğü ve noterden güncel uygulama sorulmalıdır.

Hâkim Kararıyla Mal Ayrılığı Ne Zaman İstenir?

Eşler anlaşamıyorsa sözleşme yerine mahkeme yolu vardır. Haklı bir sebep varsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüşmesine karar verebilir (TMK m. 206). Kanun şu hâllerde haklı sebebin varlığını özellikle kabul eder.

1. Diğer eşe ait malvarlığının borca batık olması veya ortaklıktaki payının haczedilmiş olması,
2. Diğer eşin, istemde bulunanın veya ortaklığın menfaatlerini tehlikeye düşürmesi,
3. Diğer eşin ortaklık malları üzerinde bir tasarruf için gereken rızasını haklı sebep olmadan esirgemesi,
4. Diğer eşin malvarlığı, geliri, borçları veya ortaklık malları hakkında bilgi vermekten kaçınması,
5. Diğer eşin sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması.

Eşlerden biri ayırt etme gücünden sürekli yoksunsa onun yasal temsilcisi de bu sebebe dayanarak mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilir. Yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir (m. 207). Mahkeme mal ayrılığına karar verirse mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (m. 225/2). Mal ayrılığına geçişi gerektiren sebep ortadan kalkarsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine eski mal rejimine dönülmesine karar verebilir (m. 208/2).

Mal ortaklığında icra yolundan gelen iki özel durum vardır. Eşlerden birinin iflasına karar verilirse ortaklık kendiliğinden mal ayrılığına dönüşür (m. 209). Eşlerden birine karşı icra takibinde bulunan alacaklı haczin uygulanmasında zarara uğrarsa hâkimden mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilir (m. 210). Boşanmada mal rejiminin tasfiyesinde eşlerin bağlı olduğu rejime ilişkin hükümler uygulanır (m. 179); süreç çekişmeli boşanma davası yazısında anlatılıyor.

Örnek Mal Ayrılığı Sözleşmesi Maddeleri Nasıl Yazılır?

Aşağıdaki şablon yalnızca yapıyı göstermek içindir. Köşeli parantezler yer tutucudur; gerçek bir sözleşme noterde, tarafların durumuna göre hazırlanmalıdır.

MAL AYRILIĞI SÖZLEŞMESİ

Madde 1 - Taraflar. [Ad Soyad], T.C. Kimlik No [......], adres [......] ile [Ad Soyad], T.C. Kimlik No [......], adres [......]. Taraflar [evlidir / [tarih] tarihinde evlenecektir].

Madde 2 - Konu. Taraflar, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 202 ve 203. maddeleri uyarınca, edinilmiş mallara katılma rejimi yerine mal ayrılığı rejimini kabul etmişlerdir.

Madde 3 - Yürürlük. Bu sözleşme [evlilik tarihinden / imza tarihinden] itibaren geçerlidir.

Madde 4 - Rejimin içeriği. Eşlerden her biri kendi malvarlığı üzerinde yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını korur (TMK m. 242). Belirli bir malın taraflardan birine ait olduğunu ileri süren bunu ispatlar; kime ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır (m. 243 ve 245). Her eş kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur (m. 246).

Madde 5 - Önceki rejimin tasfiyesi. [Taraflar, sözleşme tarihine kadar geçen dönem için önceki mal rejiminin tasfiyesini ......... şekilde yapmıştır / yapmayı kararlaştırmıştır.] (TMK m. 212)

Madde 6 - Alacaklıların hakları. Bu sözleşme, tarafların alacaklılarının haklarını etkilemez (TMK m. 213).

Madde 7 - Aile konutu. [Adres, ada/parsel] aile konutudur. Medeni Kanun'un 194. maddesinden doğan haklar saklıdır.

Madde 8 - Yürürlük ve imza. Sözleşme [sayı] nüsha düzenlenmiş ve taraflarca imzalanmıştır. [Tarih] [İmzalar] [Noter onayı veya düzenleme şerhi]

Şablonda iki nokta özellikle doldurulmalıdır. Birincisi yürürlük tarihidir; evlilik içinde yapılan sözleşme için bu tarih, Yargıtay'ın ileriye etkili saydığı dönemin başlangıcını belirler. İkincisi önceki rejimin tasfiyesidir; eşlerin boşanma ihtimali bakımından anlaşmalı boşanma protokolü yazısındaki mal paylaşımı maddeleriyle birlikte okunması yararlıdır.

Sözleşmeyi Değiştirmek veya Kaldırmak Mümkün mü?

Evet. Taraflar istedikleri mal rejimini kanunda yazılı sınırlar içinde seçebildiği gibi kaldırabilir veya değiştirebilir (TMK m. 203). Eşler her zaman yeni bir mal rejimi sözleşmesiyle önceki veya başka bir rejimi kabul edebilir (m. 208/1). Değişiklik sözleşmesi de ilk sözleşmeyle aynı ehliyet, şekil ve imza kurallarına tabidir; yani noterde yapılmalıdır. Haciz nedeniyle mal ayrılığına geçilmişse alacaklı tatmin edildiğinde hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine mal ortaklığının yeniden kurulmasına karar verebilir (m. 211).

Boşanmanın mal rejimi dışındaki mali sonuçları, yani nafaka ve tazminat, ayrı değerlendirilir; bunlar boşanmada kadının hakları yazısında bir arada ele alınıyor. Evliliğin butlanla sona ermesi hâlinde mal rejimi tasfiyesinde boşanma hükümlerinin uygulanması evliliğin iptali yazısında anlatılıyor.

Mal Rejimi Sözleşmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Mal ayrılığı sözleşmesi nedir?

Eşlerin yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma yerine mal ayrılığını seçtiği sözleşmedir. Bu rejimde her eş kendi malvarlığı üzerindeki yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını korur (TMK m. 242).

Mal ayrılığı sözleşmesi noterde mi yapılır?

Evet. Mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır (TMK m. 205). Evlenecek çiftler ise evlenme başvurusu sırasında seçtikleri rejimi yazılı olarak da bildirebilir.

Evlendikten sonra mal ayrılığı sözleşmesi yapılabilir mi?

Evet. Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce veya sonra yapılabilir (TMK m. 203). Evlilik içinde yapılan sözleşme, Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 2017/8506 sayılı kararına göre yapıldığı tarihten sonraki dönem için sonuç doğurur.

Mal ayrılığı sözleşmesinin geçerlilik şartları nelerdir?

Taraflarda ayırt etme gücü bulunmalı, küçük veya kısıtlıysa yasal temsilcinin rızası alınmalı, sözleşme kanundaki sınırlar içinde bir rejimi seçmeli, noterde düzenlenmeli veya onaylanmalı ve imzalanmalıdır (TMK m. 203-205).

Mal ayrılığı sözleşmesinin noter ücreti ne kadardır?

2026 tarifesine göre noter ücreti Harçlar Kanunu'na göre alınan harcın yüzde otuzudur ve işlem başına 58,82 TL'den az olamaz; sayfa başına 80,68 TL yazı ücreti de eklenir. Mal rejimi sözleşmesi için tarifede ayrı bir tutar yoktur, toplam tutarı noterlik hesaplar.

Mal ayrılığı sözleşmesi alacaklılara karşı malları korur mu?

Hayır. Mal rejiminin kurulması veya değiştirilmesi, eşlerden birinin alacaklılarının üzerinden haklarını alabilecekleri malları sorumluluk dışında bırakamaz (TMK m. 213).

Mahkeme kararıyla mal ayrılığı ne zaman istenir?

Haklı bir sebep varsa eşlerden biri hâkimden mevcut rejimin mal ayrılığına dönüşmesini isteyebilir. Diğer eşin malvarlığının borca batık olması ya da bilgi vermekten kaçınması kanundaki örneklerdendir (TMK m. 206).