Maluliyet tazminatı, kaza veya hastalık sonucu kalıcı çalışma gücü kaybı nedeniyle ödenen tazminattır ve gelir vergisinden istisnadır: Gelir Vergisi Kanunu m.25/1, ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımları vergi dışında tutar. Haciz yönünden de koruma vardır. İcra ve İflas Kanunu m.82/11'e göre vücut veya sağlık üzerine verilen zararlar için zarar görene ya da ailesine ödenen paralar haczedilemez. SGK'nın bağladığı sürekli iş göremezlik geliri ve malullük aylığı ise 5510 sayılı Kanun m.93'e tabidir; yalnız nafaka ve SGK'nın kendi alacakları için haczedilir. Hacze karşı icra mahkemesine yedi gün içinde şikâyet edilir.
Bu yazı, maluliyet tazminatı alan kişinin elindeki paranın vergi ve haciz durumunu anlatır ve hangi kanun maddesinin hangi ödemeye uygulandığını gösterir. Kanun maddeleri Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel metinlerden aktarıldı (31 Ekim 2026). Tazminat türlerine göre haciz, manevi tazminat tartışması ve Yargıtay kararları tazminat haczedilir mi yazımızda ayrıntılı anlatıldığı için burada tekrarlanmaz; bu yazı maluliyet tazminatına özgü noktalara odaklanır. Tutarın nasıl bulunduğu iş gücü kaybı tazminatı hesaplama yazısındadır.
Maluliyet Tazminatı Vergiye Tabi mi?
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) m.25, bazı tazminat ve yardımları gelir vergisinden müstesna tutar. Birinci bent, "ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımlar"ı kapsar. Bentte "maluliyet" sözcüğü geçmez; kalıcı sağlık kaybı kanun dilinde "engellilik" olarak yazılır. İfade 2013'te 6462 sayılı Kanunla "sakatlık" yerine "engellilik" olarak değiştirilmiş, bent 2019'da 7162 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Kalıcı çalışma gücü kaybını karşılayan tazminat bu bent çerçevesinde ele alınır ve gelir vergisi doğurmaz.
Hangi Ödemeler Gelir Vergisinden İstisnadır?
Maluliyetle ilgili ödemeler GVK'da tek bir bentte toplanmamıştır. Ödemenin kimden geldiğine göre farklı bentler devreye girer.
- m.25/1 ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımları kapsar; aynı bentte işsizlik ödeneği ve işe başlatmama tazminatı da sayılır.
- m.25/6 sosyal sigorta kurumlarının sigortalılara yaptığı ödemeleri istisna eder. SGK'nın bağladığı sürekli iş göremezlik geliri, malullük aylığı ve geçici iş göremezlik ödeneği sosyal sigorta ödemeleri olduğundan bu bent açısından değerlendirilir.
- m.25/9 yardım sandıklarının statüleri gereğince kendi üyelerine ölüm, engellilik, hastalık gibi sebeplerle yaptığı yardımları istisna eder.
- m.26 harp malüllüğü zamlarını ve vatan hizmetleri tertibinden bağlanan aylıkları vergiden müstesna tutar.
Sigortadan Alınan Sürekli Sakatlık Bedeli Vergilendirilir mi?
Ferdi kaza veya hayat sigortasının sürekli sakatlık teminatından ödenen para da m.25/1'deki "verilen tazminat" ifadesiyle karşılaştırılır. Madde metni ödemeyi yapanı saymaz; işveren, kusurlu sürücü, trafik sigortacısı ya da ferdi kaza sigortacısı arasında ayrım yazmaz. Ölçüt, ödemenin ölüm, engellilik veya hastalık sebebiyle verilmesidir. Sigorta şirketinin ödeme yazısında teminatın adı (sürekli sakatlık, kalıcı maluliyet) açık yazıldığında istisnayı göstermek kolaylaşır. Poliçedeki teminatların ne kadar ödediği ferdi kaza sigortası yazısında anlatılır.
İşverenden ve Kusurlu Kişiden Alınan Tazminatta Vergi
İş kazasında işverenden, trafik kazasında sürücüden ya da sigortacıdan alınan iş gücü kaybı, bakıcı gideri, tedavi gideri veya manevi tazminat kalemleri için m.25/1 bakımından ayrı bir sınır yoktur; bent tazminatı ödemenin sebebine göre sayar. Aynı ilamda işçilik alacağı da varsa o alacak ayrı değerlendirilir. Ödenmeyen ücret ya da ihbar tazminatı, ölüm veya engellilik sebebiyle verilmiş tazminat değildir; kıdem tazminatı için m.25'te ayrı bir bent (m.25/7) bulunur ve bunların vergi durumu tazminat haczedilir mi yazısında anlatılır. İş kazasında hangi kalemlerin istenebileceği için iş kazası tazminatı yazısına bakılabilir.
Faiz, Damga Vergisi ve Harç
m.25/1 tazminat ve yardımlardan söz eder; tazminata eklenen faizi ayrıca düzenlemez. Faiz içeren ödemelerde ödeyen kurumdan ödemenin kalemlerini gösteren bir döküm yazısı istemek yerinde olur. Damga vergisi ve yargılama harcı ayrı kanunlara dayanır ve bu yazıda hesaplanmamıştır; tazminat davasındaki harç ile damga vergisi boyutu, tazminat haczedilir mi yazısının vergi bölümünde anlatılır.
Maluliyet Tazminatı Haczedilir mi?
İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.82 haczedilemeyen mal ve hakları sayar. On birinci bent, vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak zarar görenin kendisine veya ailesine "toptan veya irat şeklinde" verilen ya da "verilmesi lazım gelen" paraları haczedilemez kabul eder. Maluliyet tazminatı kalıcı bir sağlık kaybının karşılığı olduğu için doğrudan bu bendin konusudur. İİK m.83/a ayrıca, m.82 ve m.83'te yazılı mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmaları geçersiz sayar; kredi veya kira sözleşmesine konan "tazminatımın haczine muvafakat ediyorum" türü maddeler bu yüzden sonuç doğurmaz.
Toptan Ödeme, Irat ve Henüz Tahsil Edilmemiş Alacak
Bent hem tek seferde ödenen hem irat biçiminde ödenen tutarı sayar. "Verilmesi lazım gelen" ifadesi ise korumayı ödeme anına bağlamaz: dava sürerken zarar görenin sigortacıdan veya işverenden olan tazminat alacağı ile icra dosyasına yatırılmış ama henüz alınmamış tutar da bu ifadenin kapsamındadır.
Vergi Dairesi ve Diğer Kamu Alacaklıları İçin
Vergi ve benzeri kamu alacakları İİK'ya göre değil, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre tahsil edilir. Bu Kanunun m.70/9 aynı güvenceyi verir: vücut ve sağlık üzerine ika edilen zararlar için zarar görenin kendisine veya ailesine toptan ya da irat şeklinde verilen veya verilmesi gereken paralar haczedilemez. Maluliyet tazminatı, vergi borcu nedeniyle de haczedilemeyen paralar arasındadır.
Sigorta Şirketinden Gelen Sakatlık Bedeli Haczedilir mi?
İİK m.82/11 "tazminat olarak" verilen paraları sayar ve ödemeyi yapanı belirtmez. Ferdi kaza veya trafik sigortasından sürekli sakatlık nedeniyle ödenen tutar da kaynağı itibarıyla bedensel zararın karşılığıdır. Sigorta bedelinin tazminat niteliği tartışılırsa konuyu icra mahkemesi her dosyada ayrıca değerlendirir; poliçe, genel şartlar ve ödeme yazısı bu tartışmada belirleyicidir.
SGK Geliri ve Malullük Aylığı Haczedilir mi?
SGK'nın bağladığı gelir ve aylıklar için özel hüküm 5510 sayılı Kanun m.93'tür. Maddeye göre sigortalıların ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri devir ve temlik edilemez; m.88'e göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez. Bu yasağa aykırı haciz talepleri, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü tarafından reddedilir. Kanuna göre meslekte kazanma gücü en az yüzde 10 azalan sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır (m.19); çalışma gücünün en az yüzde 60'ını yitiren sigortalı malûl sayılır (m.25). Geçici iş göremezlik ödeneği (m.18) de "ödenek" olarak aynı maddenin koruması içinde değerlendirilir. Gelirin hesabı ve hangi işlemlerle bağlandığı sürekli iş göremezlik geliri yazısında, muvafakatin geçerli olduğu an ve bankadaki blokenin durumu ise emekli maaşına haciz yazısında anlatılır.
Bu ayrım uygulamada önemlidir. Aynı kazadan hem SGK geliri hem mahkemeden veya sigortadan tazminat alan kişide iki ayrı para vardır: biri m.93'e, diğeri İİK m.82/11'e dayanır. Geçici iş göremezlik dönemindeki kazanç kaybının karşılanması için geçici iş göremezlik tazminatı yazısına bakılabilir.
Nafaka Borcu İçin Maluliyet Tazminatına Haciz Konabilir mi?
Nafaka istisnası kanunda bir yerde açıkça yazılıdır: 5510 sayılı Kanun m.93, SGK gelir ve aylıklarının nafaka borçları için haczedilebileceğini söyler. İİK m.82/11 ve 6183 sayılı Kanun m.70/9 ise bedensel zarar tazminatı için böyle bir nafaka istisnası içermez. Bu nedenle nafaka alacaklısının tazminata haciz talebi metinden çıkarılamaz; talep dosya bazında icra mahkemesince çözülür. Bu yazıda bu konuda kesin bir sonuç söylenmez.
Ordu ve Zabıta Hizmetinde Malul Olanlar
Kanun bazı malullere ayrıca güvence verir. İİK m.82/9 ve 6183 sayılı Kanun m.70/7, memleketin ordu ve zabıta hizmetlerinde malul olanlara bağlanan emeklilik maaşlarını ve bu hizmetlerden birinin ifası sebebiyle ailelerine bağlanan maaşları haczedilemez sayar. İİK m.82/10 ile 6183 m.70/8 ise bir yardım sandığı veya dernek tarafından hastalık, zaruret ve ölüm gibi hallerde bağlanan maaş ve aylıkları haczedilemez saymaktadır.
Maluliyet Tazminatı Banka Hesabına Yatınca Haczedilir mi?
İİK m.82/11'de de 5510 sayılı Kanun m.93'te de paranın banka hesabına geçmesiyle korumanın sona ereceğine dair bir ifade yoktur. Banka ise icra dairesinden gelen haciz yazısını hesaptaki bakiyeye uygular ve paranın kaynağını kendiliğinden ayırmaz. Paranın bedensel zarar tazminatından geldiğini göstermek zarar görenin işidir; bunun için ilam veya sigorta ödeme yazısı ile paranın hesaba geldiği günü gösteren hesap dökümü sunulur.
Maluliyet tazminatı çoğunlukla tek seferde ve yüksek tutarla yattığından kaynağı ayırt etmek ilk günlerde kolaydır. Aynı hesapta maaş, kira ya da başka gelirler karışıp harcama yapıldıkça hangi bölümün korunduğunu göstermek güçleşir. Bu yüzden tazminatın ayrı bir hesapta tutulması ispatı kolaylaştırır. Hesaba konan blokenin kaldırılma yolları banka haczi kaldırma yazısında anlatılır.
Hangi Ödeme İçin Hangi Kural Geçerli?
Aşağıdaki tablo, maluliyetle ilgili başlıca ödemelerin gelir vergisi ve haciz durumunu kanun maddeleriyle özetler.
| Ödeme | Gelir vergisi | Haciz |
|---|---|---|
| İşverenden, kusurlu kişiden veya trafik sigortacısından alınan bedensel zarar tazminatı | İstisna (GVK m.25/1) | Haczedilemez (İİK m.82/11; 6183 m.70/9) |
| Ferdi kaza veya hayat sigortasından sürekli sakatlık bedeli | m.25/1 metni ödeyeni ayırmaz; ödeme yazısındaki teminat adı önemlidir | İİK m.82/11 metni ödeyeni ayırmaz; tartışmada icra mahkemesi karar verir |
| SGK sürekli iş göremezlik geliri ve malullük aylığı | İstisna (GVK m.25/6) | Yalnız SGK'nın m.88 alacakları ve nafaka için (5510 m.93) |
| Geçici iş göremezlik ödeneği | İstisna (GVK m.25/6) | 5510 m.93, "ödenek" olarak aynı kural |
| Yardım sandığından bağlanan aylık veya yardım | İstisna (GVK m.25/9) | Haczedilemez (İİK m.82/10; 6183 m.70/8) |
| Ordu ve zabıta hizmetinde malul olanların emeklilik maaşı, harp malüllüğü zammı | Harp malüllüğü zammı ve vatan hizmeti aylıkları istisna (GVK m.26) | Haczedilemez (İİK m.82/9; 6183 m.70/7, m.70/10) |
Maluliyet Tazminatına Haciz Konursa Ne Yapılır?
İİK m.82'nin son fıkrasına göre icra memuru, haczi talep edilen mal veya hakkın haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebi kabul ya da reddeder. Memur haciz koymuşsa yol, icra mahkemesine şikâyettir. İİK m.16, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde şikâyet edilmesini ister; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması ise her zaman şikâyet konusu yapılabilir. Haczedilemezlik şikâyetinin hangi gruba girdiği tartışmalı olabileceğinden yedi gün içinde başvurmak güvenli yoldur.
- Haczin hangi icra dosyasından, hangi tarihte ve hangi hesap veya alacağa konduğunu UYAP üzerinden ya da icra dairesinden öğrenin.
- Paranın kaynağını gösteren belgeleri toplayın: mahkeme ilamı, sigorta ödeme yazısı, SGK gelir bağlama yazısı ve hesap dökümü.
- Haczi öğrendiğiniz günden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet dilekçesi verin ve dilekçede dayanağı (İİK m.82/11, 6183 m.70/9 ya da 5510 m.93) yazın.
- SGK gelirinde alacaklı nafaka ya da SGK alacaklısı değilse ve muvafakat vermediyseniz, haciz talebinin m.93 uyarınca reddi gerektiğini icra müdürlüğüne de bildirin.
- Alacaklının veya bankanın gönderdiği "muvafakat" yazılarını, hangi borcu ve hangi tutarı kapsadığını okumadan imzalamayın; SGK gelirlerinde borçlunun muvafakati haczin önündeki engeli kaldırabilir.
Maluliyet Tazminatı Vergisi ve Haczi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Maluliyet tazminatı vergiye tabi mi?
Hayır, gelir vergisi doğmaz. Gelir Vergisi Kanunu m.25/1, ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımları gelir vergisinden müstesna tutar. SGK'nın bağladığı sürekli iş göremezlik geliri ve malullük aylığı ise sosyal sigorta ödemesi olarak m.25/6 kapsamında değerlendirilir.
Sigortadan alınan sürekli sakatlık bedelinden vergi kesilir mi?
m.25/1 ödemeyi yapanı saymaz ve ölçüt olarak ödemenin ölüm, engellilik veya hastalık sebebiyle verilmesini arar. Ödeme yazısında teminatın sürekli sakatlık ya da kalıcı maluliyet olarak yazılması istisnayı göstermeyi kolaylaştırır. Faiz gibi ek kalemler için ödeyen kurumdan döküm istenmelidir.
Maluliyet tazminatı haczedilir mi?
Hayır. İcra ve İflas Kanunu m.82/11, vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak zarar görenin kendisine veya ailesine toptan ya da irat şeklinde verilen veya verilmesi lazım gelen paraları haczedilemez sayar. Aynı koruma kamu alacakları için 6183 sayılı Kanun m.70/9'da vardır.
SGK sürekli iş göremezlik geliri haczedilir mi?
Yalnız iki alacak için haczedilir: SGK'nın m.88'e göre takip ettiği alacaklar ve nafaka borçları. Diğer borçlarda haciz talebi, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü tarafından reddedilir (5510 sayılı Kanun m.93).
Maluliyet tazminatı banka hesabına yatınca haciz konur mu?
Kanunda paranın hesaba geçmesiyle korumanın sona ereceğine dair bir hüküm yoktur. Banka haciz yazısını bakiyeye uygular, paranın kaynağını kendiliğinden ayırmaz. Zarar gören ilam veya ödeme yazısı ile hesap dökümünü sunarak haczin kaldırılmasını ister; tazminatın ayrı hesapta tutulması ispatı kolaylaştırır.
Nafaka borcu için maluliyet tazminatına haciz konabilir mi?
Nafaka istisnası kanunda SGK gelir ve aylıkları için yazılıdır (5510 sayılı Kanun m.93). İİK m.82/11 ve 6183 m.70/9 bedensel zarar tazminatı için böyle bir istisna içermez. Nafaka alacaklısının tazminata haciz talebi bu nedenle dosya bazında icra mahkemesince değerlendirilir.
Vergi veya SGK borcu varsa tazminata haciz gelir mi?
Vergi ve benzeri kamu alacaklarında da bedensel zarar tazminatı haczedilemez; 6183 sayılı Kanun m.70/9 İİK m.82/11 ile aynı güvenceyi verir. SGK gelir ve aylıklarında ise SGK'nın kendi m.88 alacakları için haciz mümkündür.
Tazminata konan hacze kaç gün içinde itiraz edilir?
İcra mahkemesine şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır (İİK m.16). Haczedilemezlik şikâyetinin süreye tabi olup olmadığı tartışmalı olabileceğinden yedi gün içinde başvurmak güvenli yoldur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.