İş Kazası Tazminatı Nedir, Ne Kadar ve Nasıl Alınır?

İş kazası tazminatı, işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması yüzünden yaralanan işçiye ya da kazada hayatını kaybeden işçinin yakınlarına işverenden ödenen maddi ve manevi tazminattır. Tutarı kanunda sabit değildir; maluliyet oranı, kaza tarihindeki net gelir, yaş ve kusur oranıyla bulunur ve SGK'nın bağladığı gelirin rücuya tabi kısmı düşülür. Talep için olayın iş kazası sayılması, zarar ile kaza arasında illiyet bağı ve işverenin kusuru ya da kanuni sorumluluğu gerekir. Dava iş mahkemesinde açılır, arabulucuya gitmek zorunlu değildir; zamanaşımı on yıldır ve Yargıtay'a göre maluliyet oranının kesinleştiği tarihten başlar.

Kazayı geçiren işçi, ölüm hâlinde ise desteğinden yoksun kalan eş, çocuk ve anne-baba bu tazminatı isteyebilir. SGK'nın bağladığı gelir, işverenden tazminat isteme hakkını ortadan kaldırmaz. Maaşınıza ve maluliyet oranınıza göre rakamla tahmin için iş kazası tazminat hesaplama aracını kullanabilirsiniz; bu sayfa hakların ve sürecin rehberidir.

İş Kazası Tazminatı Nedir, Hangi Kaza İş Kazası Sayılır?

İş kazası tazminatının dayanağı SGK ödemelerinden farklıdır: SGK kusura bakmaksızın öder, işverenden istenen tazminat ise işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünü ihlal etmesine dayanır. Maddi tazminat kazanç kaybını ve giderleri, manevi tazminat bedensel ve ruhsal acıyı karşılar.

Hangi kazanın iş kazası sayılacağı 5510 sayılı Kanun m.13'te belirlenmiştir. İşyerinde bulunduğu sırada meydana gelen kaza, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle meydana gelen kaza, işçinin görevli olarak işyeri dışında başka yere gönderilmesi sırasında meydana gelen kaza, emziren işçinin çocuğuna süt vermek için ayrıldığı zamanlarda meydana gelen kaza ve işverence sağlanan taşıtla işe gidiş gelişi sırasında meydana gelen kaza, iş kazası kapsamındadır. Kendi aracıyla veya toplu taşımayla yapılan gidiş gelişte meydana gelen kaza kural olarak bu kapsama girmez; ancak Yargıtay, işverenin yakıt masrafını karşılayıp karşılamadığının ve işyerine toplu taşıma imkânı bulunup bulunmadığının araştırılmasını istemektedir (10. HD, E. 2024/3453, K. 2024/4676). Ayrıntılar trafik kazası iş kazası sayılır mı yazısındadır.

Kazanın iş kazası sayılması, tazminat sürecinin ilk basamağıdır; sonraki adımlar tespite göre şekillenir. Meslek hastalığı da benzer mantıkla değerlendirilir ama tespiti farklı süreç izler; işin yürütülme şekliyle hastalık arasındaki illiyet bağının ayrıca kanıtlanması gerekir. Kaza sonrası düzenlenecek tutanak ve bildirim süreci için iş kazası tutanağı sayfamıza, şikâyet süresi için iş kazası ne kadar sürede şikâyet edilir sayfamıza bakılabilir.

İş Kazası Tazminatı Ne Kadar Olur?

Maddi tazminat her dosyada mahkemenin atadığı aktüer bilirkişi tarafından ayrı hesaplanır; aynı oranda malul kalan iki işçinin tazminatı gelir, yaş ve kusur farkı yüzünden birbirinden çok farklı çıkabilir. Sonucu belirleyen veriler, nereden öğrenildikleri ve tutarı hangi yönde etkiledikleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Veri	Nereden öğrenilir	Tutara etkisi
Maluliyet (meslekte kazanma gücü kaybı) oranı	SGK Sağlık Kurulu kararı veya mahkemenin aldırdığı rapor	Hesabın doğrudan çarpanıdır; oran iki katına çıkınca tutar da iki katına çıkar
Kaza tarihindeki net gelir	Bordro, banka kayıtları, SGK hizmet dökümü	Çalışma döneminin kaybı gelirle orantılı artar; bedensel zararda giydirilmiş brüt ücret değil net gelir esas alınır
Yaş ve cinsiyet	Nüfus kaydı ve TRH-2010 yaşam tablosu	Genç işçide çalışma dönemi uzun olduğundan tutar yüksek çıkar
İşverenin ve işçinin kusuru	İş güvenliği bilirkişi heyetinin kusur raporu	İşçinin kendi kusuru oranında indirim yapılır
SGK'nın bağladığı gelir	SGK'nın peşin sermaye değeri yazısı	Peşin sermaye değerinin rücuya tabi kısmı düşülür

Bilirkişi süreyi kaza ile rapor tarihi arasındaki bilinen dönem, 60 yaşa kadar olan aktif dönem ve sonrasındaki pasif dönem olarak üçe ayırır; aktif dönemde işçinin kendi geliri, pasif dönemde asgari ücret esas alınır ve yıllık artış ile iskonto oranını eşit alan progresif rant yöntemi uygulanır. Rakamla tahmin, maaşa ve maluliyet oranına göre örnek tablo ve formül iş kazası tazminat hesaplama sayfamızdadır; oranın nasıl tespit edildiği iş kazası maluliyet oranı tespiti, kusur raporunun düzenlenişi iş kazası raporu sayfalarımızda yer alır.

Manevi tazminat bu hesaba girmez; tutarı hâkim olayın ağırlığına, kusura ve tarafların durumuna göre takdir eder. Örneğin Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin onadığı bir dosyada, 2015'te araç onarımı sırasında yaralanan işçi için 200.000 TL manevi tazminat istenmiş, ilk derece mahkemesi 50.000 TL'ye hükmetmiştir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2026/5984, K. 2026/5438, T. 22.04.2026). Bu tutar o dosyanın kaza tarihine ve koşullarına özgüdür, başka bir olay için ölçü değildir.

İş Kazası Tazminatı Şartları

Tazminat talebinin kabul edilmesi dört şartın birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.

• Olayın iş kazası sayılan hâllerden birine girmesi.
• İşçinin bedensel zarara uğraması veya hayatını kaybetmesi.
• Zarar ile kaza arasında doğrudan illiyet bağının bulunması.
• İşverenin kusurlu olması veya kusursuz sorumluluk hâllerinden birinin gerçekleşmesi.

Dört şarttan biri eksikse talep reddedilir; özellikle illiyet bağı sık tartışılan noktadır, çünkü kaza ile zarar arasındaki bağlantı bazı dosyalarda açık değildir. Bu tartışmanın sık görüldüğü dosyalardan biri işyerinde geçirilen kalp krizidir. Şartların tamamı sağlandığında, tazminatın türü ve miktarı ayrıca değerlendirilir.

Kusursuz sorumluluk hâlleri, dördüncü şartın istisnasını oluşturur; işveren doğrudan kusurlu olmasa da, işletme tehlikeli faaliyet niteliği taşıyorsa veya kanunda açıkça öngörülen özel sorumluluk hâlleri gerçekleşmişse tazminat yükümlülüğü doğabilir. İstisnalar dar yorumlanır ve her dosyada ayrı değerlendirme gerektirir; şartların somut olaya uygulanması, dosyanın en teknik aşamalarından biridir.

İş Kazası Tazminat Türleri

Tazminat tek kalemden oluşmaz; zararın niteliğine göre farklı türlere ayrılır. Aşağıdaki tabloda her türün kim tarafından istenebileceği ve neyi karşıladığı gösteriliyor.

Tazminat Türü	Kim İsteyebilir	Neyi Karşılar
Sürekli iş göremezlik	Kalıcı maluliyete uğrayan işçi	Gelecekteki kazanç kaybı
Geçici iş göremezlik	Tedavi sürecindeki işçi	SGK ödeneğini aşan kazanç
Tedavi ve bakıcı gideri	Tedavi gören işçi	SGK'yı aşan sağlık gideri
Manevi tazminat	İşçi veya yakınları	Bedensel/ruhsal acı
Destekten yoksun kalma	Ölen işçinin yakınları	Kaybedilen maddi destek
Cenaze gideri	Cenaze masrafını üstlenen yakın	Cenaze ve defin masrafı

Aynı dosyada birden fazla tazminat türü aynı anda talep edilebilir; ölümlü kazada yakınlar hem destekten yoksun kalma hem manevi tazminat isteyebilir. Manevi tazminatın ayrıntılı şartları için manevi tazminat sayfamıza, ölüm hâlinde hesaplama yöntemi için destekten yoksun kalma tazminatı sayfamıza bakılabilir.

Tazminat kalemleri birbirinden bağımsız hesaplanır; sürekli iş göremezlik tazminatına hükmedilmesi, manevi tazminat talebini engellemez veya azaltmaz. İş kazası tazminat davası açılırken kalemlerin ayrı ayrı gösterilmesi, dava dilekçesinin en önemli teknik ayrıntılarından biridir; talep açıkça belirtilmezse, mahkeme kalemin varlığını kendiliğinden araştırmaz.

Tazminat türleri arasındaki fark, yalnızca kapsadıkları zarar bakımından değil, ispat yükü bakımından da ortaya çıkar; maddi zarar kalemleri fatura ve rapor gibi somut belgelerle, manevi tazminat ise olayın ağırlığı ve tarafların sosyal durumu gibi daha soyut kıstaslarla değerlendirilir. Farklılık, dava dilekçesinin her kalem için ayrı gerekçelendirilmesini gerektirir.

İş Kazası Tazminatını Kimler Alabilir?

Tazminat talebinde bulunabilecek kişiler, kazanın sonucuna göre değişir.

• Kazayı geçiren işçinin kendisi.
• Ölüm hâlinde destekten yoksun kalan eş, çocuk ve ebeveynler.
• Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde manevi tazminat isteyebilecek yakınlar.
• Sağladığı ödemeler için işverene rücu eden SGK.

Yakınların talep hakkı, destek ilişkisinin fiilen var olduğunun gösterilmesine bağlıdır; yalnızca akrabalık yeterli görülmez. SGK'nın rücu talebi ise işçinin kendi davasından bağımsız yürür; ikisi aynı anda görülebilir.

Boşanmış eş veya nişanlı gibi resmî evlilik bağı bulunmayan kişilerin talep hakkı, destek ilişkisinin somut delillerle ispatına bağlıdır; salt duygusal yakınlık yeterli sayılmaz. Mahkeme, destek ilişkisini bilirkişi incelemesiyle somutlaştırır.

Evlat edinilen çocuklar ve evlilik dışı doğan çocuklar da, ölen işçinin desteğinden fiilen yararlanıyorsa destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.

İşverenin Sorumluluğu ve İşçinin Kusuru

İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği açısından gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri eksiksiz bulundurmakla yükümlüdür. Yükümlülük yalnızca önlem almakla sınırlı değildir; alınan önlemlerin fiilen uygulanıp uygulanmadığının denetlenmesi de işverenin görevidir.

“İşverenler, işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli eğitimi vermek zorundadır; salt mevzuatta öngörülen önlemlerle yetinilmeyip, bilimsel ve teknolojik gelişimin ulaştığı aşama uyarınca alınması gereken önlemlerin de işveren tarafından alınması zorunludur.”

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2020/6998, K. 2020/6526, T. 16.11.2020

Kusur oranı, iş güvenliği konusunda uzman bilirkişi heyetince belirlenir; oran, olay yerindeki koşullar ve alınan/alınmayan önlemler birlikte değerlendirilerek ortaya konur. İşçinin kendi kusuru da hesaba katılır ve kural olarak tazminattan indirim sebebidir; ancak illiyet bağını kesecek yoğunluktaysa işveren sorumluluktan kurtulur; işveren güvenlik önlemini hiç almamışsa, işçinin dikkatsizliği eksikliği telafi etmez.

Asıl işveren ve alt işveren, işyerindeki iş güvenliği yükümlülüklerinden birlikte sorumlu tutulur; sorumluluk müteselsildir, taşeron işçisinin kazası hâlinde talep yalnızca taşerona değil, asıl işverene de yöneltilebilir.

Kusur değerlendirmesindeki tartışmalı noktalardan olan müterafik kusur konusunun ayrıntısı için müterafik kusur sayfamıza bakılabilir; işçinin kusurunun illiyet bağını kesecek yoğunlukta olup olmadığı, sorumluluğun paylaştırılmasında belirleyicidir.

Kusur raporu genellikle iş güvenliği uzmanı bilirkişiden alınır ve olay yerindeki koşullar, işverenin risk değerlendirmesi yapıp yapmadığı, işçiye eğitim verilip verilmediği gibi unsurları içerir. Rapor, mahkemeyi bağlayıcı nitelikte olmasa da kararın temel dayanağını oluşturur; taraflar rapora itiraz edip ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi talep edebilir.

SGK Maaş Bağladıysa İşverenden Tazminat İstenebilir mi?

İşçi iş kazası geçirdiğinde SGK, kusura bakmaksızın geçici iş göremezlik ödeneği ve gerekiyorsa sürekli iş göremezlik geliri sağlar. SGK'nın rolü asgari bir güvence sağlamaktır; işverenin kusurundan doğan zararın tamamını karşılamayı amaçlamaz. Bu yüzden SGK gelir bağlamış olsa da işverenden tazminat istenebilir. SGK gelirinin ve işverenden alınan tazminatın haczi ile vergi durumu iş kazası tazminatı haczedilir mi yazımızda anlatılır.

SGK ödemesinin tamamı değil, yalnızca rücuya tabi kısmı tazminat hesabından düşülür. Türk Borçlar Kanunu'nun 55. maddesi, rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin zarar veya tazminattan indirilemeyeceğini açıkça düzenler; SGK'nın işverene rücu edemediği kısım işçinin tazminatını azaltmaz.

“İşçi ve hak sahibine yapılacak ödemenin hakkın gerçek tutarını karşılaması gerekmektedir; ödemeden artan, yani karşılanmayan bakiye alacak kısmı için tazminat talep etme hakkı devam etmektedir.”

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/8479, K. 2023/563, T. 23.01.2023

Uygulamada hesap “denkleştirme metodu” ile yapılır; SGK'nın bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücuya tabi kısmı, bilirkişi tarafından hesaplanan gerçek zarardan indirilir, kalan bakiye için dava açılabilir. SGK'nın kendi bildirim ve sorgulama hizmetlerine sgk.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.

SGK'nın işverene açtığı rücu davası, işçinin kendi tazminat davasından ayrı dosyadır; ikisi farklı taraflar arasında, farklı zamanlarda görülebilir. Aynı kusur raporu her iki dosyada da kullanılabildiğinden, birindeki bilirkişi tespiti diğerini dolaylı olarak etkiler; iki dosyanın birbirinden habersiz ilerlemesi, çelişkili kusur oranlarına yol açabilir. Aynı kazadan doğan SGK rücu dosyası ile işçinin kendi davası, mümkün olduğunca aynı mahkemede veya en azından eşgüdümlü şekilde takip edilmelidir.

İş Kazası Tazminat Davası Nasıl Açılır?

İş kazası tazminat davasında görevli mahkeme iş mahkemesidir; başka mahkemede açılan dava görevsizlikle sonuçlanır. Yetkili mahkeme, davalı işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir; iş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (İş Mahkemeleri Kanunu m.6).

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir; davalar, işçi alacaklarının tabi olduğu zorunlu arabuluculuk kapsamının dışında bırakılmıştır (İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3). Dosya, arabulucuya gitmeden doğrudan mahkemeye taşınabilir; taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa da başvurabilir, ama zorunluluk yoktur.

Dava dilekçesinde kazanın oluş şekli, işverenin kusuru ve talep edilen tazminat kalemleri ayrı ayrı gösterilmelidir. Delil olarak iş kazası tutanağı, sağlık raporları, tanık beyanları ve SGK yazışmaları sunulur; mahkeme kusur ve maluliyet raporlarını bilirkişi heyetinden alır. Yargılama süreci, dosyanın karmaşıklığına ve bilirkişi incelemesinin süresine göre değişir. İş Mahkemeleri Kanunu'nun tam metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.

Belirsiz alacak davası 7589 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) kaldırıldığından, tutarı baştan bilinemeyen tazminat için kısmi dava açılır ve talep yargılama içinde artırılır.

Dava açılmadan önce iş kazası tespitinin kesinleşip kesinleşmediği kontrol edilmelidir; SGK'nın kazayı iş kazası olarak kabul etmemesi hâlinde önce tespit davası açılması gerekebilir. Hangi yolun izleneceği, SGK sürecinin geldiği aşamaya göre belirlenir.

Yargılama sırasında tarafların uzlaşması hâlinde dava sulh yoluyla da sonuçlanabilir; taraflar mahkeme dışında anlaşırsa, anlaşma tutanağa geçirilerek dava konusuz kalır. Uzlaşma, özellikle kusur oranının açık olduğu dosyalarda süreci kısaltan seçenektir, ama tarafların iradesine bağlıdır ve zorunlu değildir.

İş Kazası Tazminatında Zamanaşımı

İşverene karşı açılan iş kazası tazminat davasında zamanaşımı süresi on yıldır; talep iş sözleşmesinden doğan gözetme borcunun ihlaline dayandığından Türk Borçlar Kanunu'nun 146. maddesindeki genel süre uygulanır. Yargıtay uygulamasında süre, sürekli iş göremezlik oranının kesin olarak saptandığı ve öğrenildiği tarihten başlatılır. Hukuk Genel Kurulu, oran sonradan değişmemiş olsa bile bu tarihi esas almış, kaza tarihini esas alan görüşü oy çokluğuyla benimsememiştir (Yargıtay HGK, 2018/467 E., 2025/810 K., 10.12.2025).

“Bedensel zararlarda zamanaşımının başlangıcı, olay tarihi veya tazminat sorumlusunun öğrenilme günü değil, sürekli sakatlığa ilişkin kesin raporun ortaya çıktığı ve öğrenildiği tarihtir.”

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E. 2018/5345, K. 2019/3508, T. 07.05.2019

10. Hukuk Dairesi'nin bazı kararları kaza tarihini kural, gelişen durumu istisna saymıştır; Hukuk Genel Kurulu kararı oy çokluğuyla verildiğinden, hak kaybı yaşamamak için kaza tarihinden itibaren on yılı beklemeden harekete geçmek en güvenli yoldur. Kaza aynı zamanda taksirle yaralama veya ölüme neden olma suçu oluşturuyorsa, haksız fiile dayanan taleplerde ceza kanunlarının öngördüğü daha uzun zamanaşımı uygulanabilir (Türk Borçlar Kanunu m.72). Sürenin başlangıcı her dosyada ayrıca hesaplanmalıdır.

Dava açılmadan önce zamanaşımı def'inin işverence ileri sürülüp sürülmeyeceği önceden bilinemez; sürenin dolmasına yakın açılan davalarda, başlangıç tarihinin doğru belgelenmesi özellikle önem taşır. Kısmi davada fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur. 7589 sayılı Kanunla HMK m.109'a eklenen dördüncü fıkraya göre talep, tahkikatın sonuna kadar bir defaya mahsus artırılabilir ve artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinden kesilmiş sayılır.

Sigortasız Çalışan ve Taşeron İşçisinin Durumu

Sigortasız çalışan işçinin de tazminat hakkı vardır; sigortasızlık işverenin yükümlülüğünü yerine getirmemesinden kaynaklanır, işçinin hakkını ortadan kaldırmaz. Çalışmanın fiilen var olduğu, tanık beyanı, banka hareketleri ve işyerindeki izlerle ispatlanabilir.

Taşeron işçisinin kazası hâlinde talep yalnızca doğrudan çalıştığı taşeron firmaya yöneltilmez; asıl işveren de talebin muhatabı olabilir. Sigortasız çalışırken kaza geçirenlerin haklarına ilişkin ayrıntı sigortasız işçi iş kazası geçirirse sayfamızda anlatılıyor.

Sigortasız çalışma dosyalarında ilk aşama genellikle hizmet tespiti davasıdır; çalışmanın gerçekten var olduğu mahkeme kararıyla saptandıktan sonra, tazminat talebi de aynı veya ayrı dosyada ilerletilebilir. Kayıt dışı çalışan işçinin geliri belgelenemiyorsa, tazminat hesabında emsal ücret esas alınır; mahkeme, benzer işi yapan sigortalı işçilerin ortalama kazancını referans gösterir.

İş Kazası Tazminatında Avukat Desteği

Delillerin zamanında toplanması, kusur ve maluliyet raporlarına gerektiğinde itiraz edilmesi, dosyanın sonucunu doğrudan etkiler. SGK süreci ile işverene karşı açılan dava birbirinden bağımsız yürür ama birlikte takip edilmelidir; biri diğerinin hesabını etkiler.

SGK rücu dosyasıyla eşgüdüm ve kısmi davada talebin ne zaman artırılacağı gibi kararlar da dosyanın seyrini belirler; bu aşamalarda bir iş kazası avukatı ile dosyanın hangi kalemleri kapsadığını ve izlenecek yolu birlikte değerlendirebilirsiniz.

Dava öncesinde toplanan delillerin niteliği, sonraki bilirkişi incelemesinin sağlıklı yapılmasını doğrudan etkiler; olay yerinin fotoğraflanması, tanık bilgilerinin kaydedilmesi ve sağlık raporlarının eksiksiz saklanması erken aşamada önem taşır. Süreç uzadıkça bazı deliller (tanık hafızası, olay yerindeki fiziki izler) zayıflayabilir; erken müdahale, dosyanın gücünü korur ve sonraki aşamalarda ortaya çıkabilecek belirsizlikleri azaltır.

İş Kazası Rehberlerimiz

Sitemizdeki aşağıdaki rehber sayfaları, iş kazasının farklı türlerine ve sonuçlarına göre ayrıntılı bilgi sunar; her sayfa kendi konusuna özgü riskleri, ispat yöntemini ve tazminat hesabındaki farklılıkları ayrıca ele alır.

• İnşaat iş kazası, inşaat sektörüne özgü sorumluluk ve tazminat sürecini anlatır.
• Tersane iş kazaları, gemi inşa sektörüne özgü riskleri ve süreci anlatır.
• Maden kazası tazminat davası, maden işletmelerindeki kazalara özgü süreci anlatır.
• İş kazası uzuv kaybı, uzuv kaybıyla sonuçlanan kazalarda tazminat hesabını anlatır.
• İş kazası kemik kırığı tazminatı, kırıkla sonuçlanan kazalarda tazminatı anlatır; köprücük kemiği için ayrıntılı örnek köprücük kemiği kırığı tazminatı yazısındadır.

İş Kazası Tazminatı Yargıtay Kararları

İş kazası tazminatı davalarında sonucu belirleyen genellikle somut olayın kendine özgü ayrıntılarıdır; aşağıdaki kararlar, sıkça karşılaşılan dört farklı uyuşmazlık türünü gerçek dosyalar üzerinden gösteriyor.

Zamanaşımı hangi tarihten işlemeye başlar?

İşçi 2007 yılında iş kazası geçirmiş, 2008'de kısmi dava açmıştır. Yerel mahkemenin belirlediği sürekli iş göremezlik oranı, yıllar sonra 2019'da ıslah edilen talebe karşı davalı tarafından zamanaşımı def'iyle karşılanmıştır. Yargıtay, mahkemenin süreyi doğrudan kaza tarihinden işletmesini değil, önce maluliyet oranında zaman içinde değişen veya gelişen durum olup olmadığını araştırmasını, ardından zamanaşımını sonuca göre değerlendirmesini gerekli görmüş ve eksik araştırmayla verilen kararı bozmuştur.

“Sigortalıya bağlanacak gelir ve hüküm altına alınacak tazminatın miktarını doğrudan etkilemesi nedeniyle işçide oluşacak meslekte kazanma güç kayıp oranının hiçbir duraksamaya yol açmayacak biçimde saptandığı tarihten itibaren zamanaşımının başlatılması gerekir.”

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2021/1110, K. 2022/16774, T. 27.12.2022

Servis kazasında işçinin kusuru illiyet bağını keser mi?

Kurye olarak çalışan işçi, işverenin verdiği motosikletle işten eve dönerken rüzgâr ve yağış etkisiyle direksiyon hâkimiyetini kaybetmiş, bariyere çarparak kolunu kaybetmiştir. Olay işverence sağlanan taşıtla gidiş geliş sırasında gerçekleştiği için iş kazası sayılmıştır; ancak bilirkişi raporu kazanın oluşumunda işçiyi tam kusurlu bulmuş, Hukuk Genel Kurulu da işçinin kusurunun illiyet bağını kestiğini kabul ederek işvereni sorumlu tutmayan direnme kararını onamıştır. Karar, servis kazasının iş kazası sayılmasının tek başına işverenin sorumluluğunu doğurmadığını, kusurun ayrıca ispatlanması gerektiğini gösteriyor.

“Zarar görenin müterafik kusuru illiyet bağını kesecek yoğunlukta ise zarar veren sorumluluktan kurtulacak ve tazminat ödemeyecektir. Buna karşılık zarar görenin müterafik kusuru bu yoğunlukta değilse ortak sebep olarak tazminattan indirim sebebi teşkil edecektir.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/297, K. 2022/1760, T. 15.12.2022

Meslek hastalığında kaçınılmazlık payı tazminatı nasıl etkiler?

İşçi, işe başladıktan iki yıl sonra meslek hastalığına yakalanmıştır. Yerel mahkeme, hastalığın oluşumunda işvereni büyük ölçüde, kaçınılmazlık payını ise sınırlı tutmuş, işçiye kusur yüklememiştir. SGK'nın bağladığı gelirin rücuya tabi kısmı, hesaplanan zarardan indirilmiştir. Yargıtay, kararı onayarak kaçınılmazlık payının işverenin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmadığını, yalnızca sınırladığını teyit etmiştir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2024/12422, K. 2025/7517, T. 06.05.2025

Asıl işveren taşeron işçisinin kazasından sorumlu tutulabilir mi?

Taşeron işçilerinin karıştığı iş kazalarında sıkça sorulan soru, sorumluluğun yalnızca taşerona mı yoksa asıl işverene de mi yöneltilebileceğidir. Yargıtay, asıl işveren ile alt işverenin işçiye karşı sorumluluğunun müteselsil nitelikte olduğunu, işçinin veya ölümü hâlinde mirasçılarının davayı ikisine birlikte veya yalnızca birine karşı açabileceğini açıkça belirlemiştir.

“Asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu müteselsil sorumluluktur. Asıl işveren, doğrudan bir hizmet sözleşmesi bulunmamakla birlikte İş Kanunu'nun 2. maddesinin 6. fıkrası gereğince alt işverenin işçilerinin iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle uğrayacakları maddi ve manevi zarardan alt işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur.”

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/6334, K. 2024/9652, T. 08.10.2024

İş Kazası Tazminatında Hak Kaybı Yaşamamak

SGK'dan alınan haklar ile işverene karşı açılacak tazminat davası birbirinden bağımsız ama birlikte takip edilmesi gereken iki süreçtir; biri diğerinin hesabını etkiler. Kusur ve maluliyet raporları, tazminatın miktarını belirleyen en kritik belgelerdir; hatalı veya eksik rapora süresinde itiraz edilmemesi, kalıcı hak kaybına yol açabilir. Zamanaşımının kaza tarihinden mi kesin maluliyet raporu tarihinden mi başlayacağı dosyaya göre tartışılabildiğinden, sürecin başında doğru tarihin belirlenmesi dava açma süresini doğrudan etkiler.

İşverenin kaza sonrası sunduğu ödeme karşılığında imzalatmak istediği ibraname de dikkat gerektirir; Türk Borçlar Kanunu'nun 420. maddesi gereği, hakkın gerçek tutarda ödendiğini göstermeyen ibra beyanları yalnızca içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Eksik ödeme karşılığı imzalanan belge, kalan bakiye için dava açma hakkını ortadan kaldırmaz; belgenin geçerli ibra mı yoksa kısmi ödemeye ilişkin makbuz mu olduğu her dosyada ayrıca değerlendirilir. İş kazası tazminatı talebinde bulunmayı düşünen işçi veya yakınları için ilk adım, dosyanın hangi aşamada olduğunu (SGK süreci, kusur tespiti, maluliyet raporu) netleştirmek, sonraki adımı aşamaya göre planlamaktır.

İş Kazası Tazminatı Hakkında Sık Sorulan Sorular

İş kazası tazminatını kim öder?

İş kazası tazminatını işveren öder. Taşeron işçisinin kazasında asıl işveren ile alt işveren birlikte ve müteselsilen sorumludur; dava ikisine birlikte veya yalnızca birine açılabilir. SGK'nın bağladığı gelir ve ödenekler bundan ayrı bir haktır ve kusura bakılmaksızın Kurumdan alınır.

İş kazası tazminatı nasıl alınır?

Önce kazanın SGK'ya iş kazası olarak bildirilmesi ve maluliyet oranının Kurum Sağlık Kurulunca belirlenmesi gerekir. İşverenle anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde tazminat davası açılır; mahkeme kusur ve tazminat hesabı için bilirkişi raporu alır ve tutara hükmeder.

İşverenin kusuru yoksa tazminat alınabilir mi?

Genel kuralda zorlaşır, çünkü sorumluluk kusura dayanır. Ancak bazı iş kollarında faaliyetin doğası gereği risk sürekli var olduğundan, işveren önlem almış görünse bile kanundaki özel hükümler gereği sorumlu tutulabilir; istisna dar yorumlanır ve dosyanın somut koşullarına göre ayrıca değerlendirilir.

İş kazası tazminatı arabuluculuğa tabi mi?

Hayır. İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3'e göre iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir. Taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa gidebilir.

İş kazası tazminatı işçilik alacağı mıdır?

Hayır. Ücret, kıdem ve ihbar gibi işçilik alacakları iş sözleşmesinden doğar ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1). İş kazası tazminatı ise bedensel zarar için istenir ve arabuluculuk şartı aranmaz (m.3/3). İkisi de iş mahkemesinde görülür ama ayrı taleplerdir.

İş kazası geçiren işçi kıdem tazminatı alabilir mi?

İş kazası tazminatı kıdem tazminatının yerine geçmez; ikisi ayrı haklardır. Kaza sonrası işin işçinin sağlığı için tehlikeli hâle gelmesi gibi sağlık sebepleriyle işçi sözleşmeyi İş Kanunu m.24/I uyarınca feshederse, en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatı da istenebilir. Kıdem talebinde dava öncesi arabuluculuk zorunludur.

Ölümlü iş kazasında aileye hangi tazminatlar ödenir?

Ölen işçinin desteğinden yoksun kalan eş, çocuk ve koşullara göre anne-baba destekten yoksun kalma tazminatı; yakınlar ayrıca manevi tazminat; cenaze masrafını üstlenen kişi cenaze giderini isteyebilir. Destek tazminatı için mirasçı olmak gerekmez, belirleyici olan fiilî destek ilişkisidir. SGK'nın hak sahiplerine bağladığı gelirin peşin sermaye değeri destek tazminatından düşülür.

İş kazası tazminatı davası ne kadar sürer?

Kesin bir süre yoktur; SGK sürecinin tamamlanması ile kusur, maluliyet ve hesap bilirkişi incelemelerinin süresi belirleyicidir. 7589 sayılı Kanunla HMK m.147'ye eklenen fıkraya göre duruşmalar arasındaki süre üç aydan uzun olamaz; bilirkişi incelemesinin uzaması gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini göstererek daha uzun süre belirleyebilir.

İş kazası tazminatı için gerekli evraklar nelerdir?

Temel belgeler iş kazası bildirimi ve tutanağı, SGK olay inceleme raporu, hastane kayıtları ve maluliyet raporu, maaş bordrosu ve hizmet dökümü ile varsa ceza soruşturması dosyasıdır. Ölümlü kazada nüfus kayıt örneği ve destek ilişkisini gösteren belgeler eklenir. Eksik belge dava açmaya engel değildir; mahkeme bir kısmını ilgili kurumlardan ister.

İş kazasında kusur oranı nasıl öğrenilir?

Kusur oranı ilk olarak SGK müfettişinin olay inceleme raporunda ve varsa ceza soruşturmasındaki bilirkişi raporunda yer alır; bu raporlar dosyaya erişimle veya mahkemeden istenerek öğrenilir. Tazminat davasında mahkeme, olayın geçtiği alanda uzman iş güvenliği bilirkişilerinden oluşan heyetten ayrıca kusur raporu alır ve hesap bu rapordaki orana göre yapılır.

İş kazası tazminatı haczedilebilir mi?

Hayır. Vücut veya sağlık üzerine verilen zararlar için zarar görene ya da ailesine toptan veya irat şeklinde ödenen tazminat haczedilemez (İcra ve İflas Kanunu m.82/1-11). Bu paraların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar da geçersizdir (m.83/a).

İş kazası tazminatı edinilmiş mallara katılma rejiminde paylaşılır mı?

Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen maddi tazminat edinilmiş mal sayılır (Türk Medeni Kanunu m.219) ve mal rejimi sona erdiğinde katılma alacağı hesabına girer. Manevi tazminat alacağı ise kanun gereği kişisel maldır ve paylaşılmaz (Türk Medeni Kanunu m.220).