Tazminat Haczedilir mi? Maddi ve Manevi Tazminat, Kıdem Tazminatı ve Vergi Durumu

Tazminatın haczedilip haczedilemeyeceği türüne göre değişir. Trafik kazası veya iş kazası gibi bedensel zarar nedeniyle zarar görene ya da ailesine ödenen maddi tazminat, destekten yoksun kalma tazminatı dahil, haczedilemez (İİK m.82/1-11). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bedensel zarara dayanan manevi tazminatı da bu korumanın içinde saymıştır. Hakaret gibi bedensel zarar içermeyen olaylardaki manevi tazminat, araç hasarı tazminatı ve kıdem tazminatının tamamı ise haczedilebilir. Konan hacze karşı yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilir. Vergi yönünden ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle ödenen tazminat ile kanuni kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır; ihbar tazminatı vergilendirilir.

Bu yazı, tazminat alan kişinin kendi borçları için bu paraya haciz konup konamayacağını, manevi tazminatta Yargıtay'ın farklı kararlarını, hesaba yatan parayı, şikâyet süresini ve vergi boyutunu anlatır. Kanun maddeleri Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel metinlerden, Yargıtay kararları karar arama sisteminden tam metinleri okunarak aktarıldı (20 Ekim 2026). Kazadan doğan tazminatı tahsil etmek için borçluya karşı yürütülen takip ise trafik kazası icra takibi yazımızın konusudur.

Hangi Tazminat Haczedilir, Hangisi Haczedilemez?

Haczedilemeyen mal ve haklar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.82'de sayılır. Tazminat açısından belirleyici olan bent, vücut veya sağlık üzerine verilen zararlar için ödenen paralara ilişkin 11. benttir. Bu bentte yer almayan tazminatlar, başka bir kanunda koruma yoksa genel kurala göre haczedilebilir. Aşağıdaki tablo başlıca tazminat türlerini özetler.

Tazminat türü	Haczedilebilir mi?	Dayanak
Yaralanan kişinin maddi tazminatı (iş göremezlik, tedavi, bakıcı gideri)	Hayır	İİK m.82/1-11
Destekten yoksun kalma tazminatı	Hayır	İİK m.82/1-11; Yargıtay 12. HD, E. 2008/19759, K. 2009/95
Bedensel zarara dayanan manevi tazminat	Hayır	Yargıtay HGK, E. 2018/135, K. 2022/104
Bedensel zarar içermeyen olaylarda manevi tazminat (hakaret, basın yoluyla saldırı)	Evet	Yargıtay 12. HD, E. 2007/19894, K. 2007/22599
Araç hasarı, değer kaybı gibi eşya zararı tazminatı	Evet	İİK m.82'de sayılmaz
Kıdem tazminatı	Evet, tamamı	Yargıtay 12. HD, E. 2016/10014, K. 2017/1890
İhbar tazminatı	Kanunda ayrı bir haczedilmezlik hükmü yok	4857 sayılı İş Kanunu m.17
SGK'nın bağladığı sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri	Yalnız SGK alacağı ve nafaka için; diğer borçlarda borçlunun muvafakatiyle	5510 sayılı Kanun m.93
Vergi ve prim gibi kamu borçlarında bedensel zarar tazminatı	Hayır	6183 sayılı Kanun m.70/9

Maddi Tazminat Haczedilir mi?

İİK m.82/1-11'e göre "vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak" zarar görenin kendisine veya ailesine toptan ya da irat şeklinde verilen veya verilmesi lazım gelen paralar haczolunamaz. Maddedeki "verilmesi lazım gelen" ifadesi korumayı ödeme anına bağlamaz; henüz tahsil edilmemiş tazminat alacağı da kapsamdadır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, işçinin iş kazası ilamına dayanarak başlattığı takip dosyasına yatırılan paradan, işçinin borçlu olduğu başka bir dosya için kesinti yapılmasını bu maddeye aykırı bulmuş ve haczin kaldırılması gerektiğini belirtmiştir (E. 2012/24333, K. 2013/518, T. 15.01.2013).

Korumanın kapsamı, zararın kaynağına göre belirlenir. Yargıtay'a göre bu tazminat, zarar görenin çalışma gücünü tamamen veya kısmen kaybetmesi hâlinde kendisine veya ailesine verilen tazminattır; kanundan doğan tazminat istemlerinin yanında kişiye veya ailesine ödenen sigorta tazminatları gibi sözleşmeden doğan istemler de kapsama girer (12. HD, E. 2018/4648, K. 2018/10248, T. 22.10.2018). Buna karşılık araç onarım bedeli, değer kaybı ya da ikame araç gideri gibi yalnız eşyaya ilişkin zararlar için ödenen tazminat m.82'de sayılmadığından haczedilebilir.

Koruma kamu alacakları için de geçerlidir. Vergi ve prim borçlarının tahsilinde uygulanan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.70/9, vücut ve sağlık üzerine verilen zararlar için zarar görenin kendisine veya ailesine ödenen paraları aynı ifadeyle haczedilemez sayar.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Haczedilir mi?

Ölüm hâlinde ölenin desteğinden yoksun kalan yakınlarına ödenen tazminat, maddenin "ailesine" verilen paralar kısmına girer. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, genel mahkemece bağlanan destekten yoksun kalma tazminatına konulan haciz için bu tazminatın İİK m.82/1-11'e göre haczedilmesinin mümkün olmadığını kabul etmiş, ancak şikâyetin yedi günlük süre geçtikten sonra yapıldığını belirterek kararı bozmuştur (E. 2008/19759, K. 2009/95, T. 12.01.2009). Tazminatın hesabı ve pay oranları destekten yoksun kalma tazminatı yazımızda anlatılır.

İş Kazası Tazminatı ve SGK Geliri Haczedilir mi?

İşverenden alınan iş kazası tazminatı bedensel zararın karşılığı olduğundan haczedilemez. SGK'nın bağladığı sürekli iş göremezlik geliri ve hak sahiplerine bağlanan ölüm geliri ise İİK'ya değil, 5510 sayılı Kanun m.93'e tabidir. Bu maddeye göre gelir, aylık ve ödenekler, Kurumun m.88'e göre takip ettiği alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez; bu yasağa aykırı haciz talepleri, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü tarafından reddedilir. Muvafakatin hangi aşamada geçerli olduğu maaş haczi yazımızın emekli maaşı bölümünde anlatılır. İşverene karşı açılacak davanın kalemleri için iş kazası tazminatı yazımıza bakılabilir.

Manevi Tazminat Haczedilir mi?

İİK m.82/1-11 "maddi" veya "manevi" diye bir ayrım yapmaz; bu nedenle Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin kararları uzun süre farklı yönde olmuştur. Daire 2017 tarihli bir kararında maddede bu yönden ayrım bulunmadığını belirterek müessir fiilden doğan manevi tazminatın da haczedilemeyeceğini kabul etmiştir (E. 2017/4712, K. 2017/10938, T. 19.09.2017). 2018 ve 2019 tarihli kararlarında ise maddenin yalnız maddi tazminatı kapsadığını, iş kazası ilamındaki manevi tazminat kalemine haciz konulabileceğini söylemiştir (E. 2018/4648, K. 2018/10248; E. 2019/940, K. 2019/3535).

Konu Hukuk Genel Kuruluna iş kazası nedeniyle hükmedilen manevi tazminat üzerinden geldi. Kurul, maddede maddi veya manevi tazminat yönünden ayrım bulunmadığını belirterek "vücut ve sıhhate verilen zararlar için ödenen maddî ve manevi tazminat alacaklarının haczi caiz değildir" sonucuna oy çokluğuyla ulaştı (HGK, E. 2018/135, K. 2022/104, T. 10.02.2022). Aynı kararda haciz yasağını dolanacak şekilde takas da istenemeyeceği belirtildi; somut dosyada icra mahkemesi manevi tazminatın işlemiş faizine konan haczi de kaldırmış ve Kurul bu direnme kararını onamıştı.

Bedensel zarar içermeyen olaylarda sonuç farklıdır. Yargıtay, bir gazetede yayımlanan ilan nedeniyle kişilik hakkı saldırısından hükmedilen manevi tazminatı bu madde kapsamında görmemiş ve haczedilemezlik şikâyetinin reddi gerektiğini belirtmiştir (12. HD, E. 2007/19894, K. 2007/22599, T. 30.11.2007). Hakaret, iftira veya özel hayatın ihlali gibi olaylardaki manevi tazminat bu yüzden haczedilebilir. Manevi tazminatın hangi olaylarda istendiği manevi tazminat yazımızda anlatılır.

Kıdem ve İhbar Tazminatı Haczedilir mi?

Kıdem tazminatının dayanağı olan 1475 sayılı İş Kanunu m.14'te haciz yasağı yoktur. 4857 sayılı İş Kanunu m.35'teki koruma ise işçinin aylık ücretine ilişkindir: ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez, nafaka alacaklılarının hakları saklıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, borçlunun maaşının dörtte biri ile ikramiye ve tazminatlarının tamamına haciz konan bir dosyada "kıdem tazminatının ücretten sayılacağına dair bir hüküm bulunmadığından tamamı haczedilebilir" demiş; haciz yazısında yalnız "tazminat" yazdığı için haczedilen tazminatın kıdem tazminatı olup olmadığının araştırılmasını istemiştir (E. 2016/10014, K. 2017/1890, T. 14.02.2017).

Bu yüzden maaşına haciz bulunan işçi işten ayrıldığında, alacaklı işverene gönderdiği yazıda tazminatın da haczini istemişse kıdem tazminatının tamamı icra dosyasına gönderilebilir. İhbar tazminatı için de İş Kanunu'nda ayrı bir haczedilmezlik hükmü bulunmaz.

Tazminat Banka Hesabına Yatınca Haczedilir mi?

İİK m.82/1-11 "verilen veya verilmesi lazım gelen paralar" ifadesini kullanır ve korumanın paranın hesaba geçmesiyle sona ereceğine dair bir hüküm içermez. Yargıtay, ilama dayanan nafakanın yatırıldığı mevduat hesabına konan haciz için paranın "hesaba yatması ile bu niteliği kaybolmaz" demiş ve haczin kaldırılması gerektiğini belirtmiştir (12. HD, E. 2008/930, K. 2008/3420, T. 26.02.2008). Aynı yaklaşım, haczedilemeyen nitelikteki tazminat parası için de ileri sürülebilir.

Bankalar haciz yazısını hesaptaki bakiyeye uygular ve paranın kaynağını kendiliğinden ayırmaz. Paranın haczedilemeyen bir tazminattan geldiğini borçlu gösterir; bunun için ilam veya sigorta ödeme yazısı ile paranın hesaba geldiği günü gösteren döküm sunulur. Tazminat başka paralarla aynı hesapta harcanıp karıştığında hangi kısmın korunduğunu ayırt etmek güçleşir; bu nedenle tazminatın ayrı bir hesapta tutulması ispatı kolaylaştırır. Hesaba konan blokenin kaldırılma yolları banka haczi kaldırma yazımızda anlatılır.

Tazminata Haciz Konursa Ne Yapılır?

İcra memuru, haczi istenen mal veya hakkın haczinin caiz olup olmadığını kendisi değerlendirir ve talebi kabul ya da reddeder (İİK m.82 son fıkra). Memur haciz koymuşsa yol, icra mahkemesine haczedilmezlik şikâyetidir. Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır (İİK m.16/1). Yargıtay, bedensel zarar tazminatına ilişkin bu korumayı kamu düzeninden saymadığından şikâyeti süreye bağlı tutar (12. HD, E. 2011/24810, K. 2011/26803, T. 06.12.2011). Süre geçtikten sonra yapılan şikâyet, tazminat gerçekten haczedilemez nitelikte olsa bile esasa girilmeden reddedilir.

Sürenin başlangıcında haczin tebliği kadar fiilen öğrenilmesi de önemlidir. Yargıtay, borçlu vekilinin tazminat dosyasına dilekçe verdiği tarihte haczi öğrenmiş sayılacağını, bu tarihten sonra yedi gün geçirilerek yapılan şikâyetin süre aşımından reddi gerektiğini belirtmiş ve sürenin mahkemece kendiliğinden gözetileceğini vurgulamıştır (12. HD, E. 2021/5451, K. 2021/10710, T. 25.11.2021). Kredi veya kira sözleşmesine konan "tazminatlarımın haczine şimdiden muvafakat ediyorum" türü maddeler ise İİK m.83/a uyarınca geçersizdir. Tazminata haciz geldiğinde izlenecek sıra şöyledir.

1. Haczin hangi icra dosyasından ve hangi tarihte konduğunu UYAP veya icra dairesinden öğrenin.
2. Tazminatın bedensel zarar, ölüm veya eşya zararı karşılığı olduğunu gösteren ilamı, sigorta ödeme yazısını ve hesap dökümünü toplayın.
3. Haczi öğrendiğiniz günden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine haczedilmezlik şikâyeti verin.
4. İlamda maddi ve manevi tazminat ile yargılama gideri gibi kalemler ayrı yazılıysa her kalem için talebinizi ayrı gösterin.

Aynı yedi günlük süre, evde haczedilemeyen eşyaya konan haciz için de geçerlidir; ev eşyası ve konutla ilgili kurallar haciz evden ne alabilir yazımızda anlatılır.

Tazminat Vergiye Tabi mi?

Gelir vergisi, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) m.2'de sayılan yedi kazanç ve irat türüne uygulanır: ticari, zirai ve serbest meslek kazançları, ücretler, gayrimenkul ve menkul sermaye iratları ile diğer kazanç ve iratlar. Uğranılan bir zararın karşılığı olarak ödenen tazminat kural olarak bu türlerden birine girmez. GVK m.25 ayrıca bazı tazminatları açıkça istisna eder. Başlıcaları şunlardır.

• Ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımlar, işsizlik ödeneği ve İş Kanunu'na göre ödenen işe başlatmama tazminatı (m.25/1).
• Sosyal sigorta kurumlarının sigortalılara yaptığı ödemeler (m.25/6); SGK'nın bağladığı iş göremezlik geliri bu kapsamdadır.
• 1475 sayılı İş Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu'na göre ödenmesi gereken kıdem tazminatının tamamı (m.25/7-a).
• Genel olarak nafakalar, alan kişi bakımından (m.25/8).

Manevi Tazminat Vergiye Tabi mi?

Manevi tazminat bir hizmetin veya sermayenin karşılığı değil, kişilik hakkına yapılan saldırının ya da bedensel zararın karşılığıdır; GVK m.2'deki kazanç ve irat türlerine girmediğinden gelir vergisi doğurmaz. Trafik kazası veya iş kazası sonucunda ölüm ya da yaralanma sebebiyle ödenen maddi ve manevi tazminat ayrıca m.25/1'deki istisnaya girer.

Kıdem Tazminatından Vergi Kesilir mi?

GVK m.25/7-a, 1475 sayılı Kanuna göre "ödenmesi gereken" kıdem tazminatını istisna eder. 1475 sayılı Kanun m.14 ise kıdem tazminatının yıllık miktarını, en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesiyle sınırlar. Tavanın güncel tutarı kıdem tazminatı hesaplama sayfamızda yer alır; işverenin bu tavanı aşarak yaptığı ödeme istisnadan yararlanmaz ve ücret gibi vergilendirilir.

İhbar tazminatı m.25'te sayılmaz. GVK m.61, ücretin tazminat adı altında ödenmesinin niteliğini değiştirmediğini belirtir; bu nedenle ihbar tazminatından gelir vergisi kesilir. İkale sözleşmesi kapsamında ödenen tazminat, iş kaybı ve iş güvencesi tazminatı gibi ödemeler ise kıdem tazminatıyla birlikte aynı istisna sınırı içinde değerlendirilir (m.25/7-b). Kesintilerin hesabı ihbar tazminatı yazımızda gösterilir.

Tazminatta Damga Vergisi ve Harç

Damga vergisi ödemeye değil, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtlara bağlıdır (m.1). Tablonun IV-1-b satırı maaş, ücret, ikramiye ve tazminat gibi adlarla "hizmet karşılığı alınan paralar" için verilen makbuzları binde 7,59 oranında vergiye tabi tutar. Kıdem ve ihbar tazminatı iş ilişkisine bağlı ödemeler olduğundan bu satır kapsamında damga vergisi kesilir. Kazadan doğan maddi ve manevi tazminat ise hizmet karşılığı alınan bir para değildir.

Tazminat davasında ise 492 sayılı Harçlar Kanunu'na göre karar ve ilam harcı, hüküm altına alınan tutarın binde 68,31'idir. Bu harcın kural olarak dörtte biri peşin alınır; ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin harç yirmide bir oranında uygulanır, kalan kısım kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (m.28/a).

Tazminat Haczi ve Vergisi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Maddi tazminat haczedilir mi?

Maddi tazminatın kaynağına bakılır. Yaralanma veya ölüm sebebiyle zarar görene ya da ailesine ödenen maddi tazminat, ödenmeden önceki alacak hâli de dahil olmak üzere haczedilemez (İİK m.82/1-11). Araç hasarı, değer kaybı gibi yalnız eşyaya ilişkin zarar için ödenen tazminat bu listede yer almadığından haczedilebilir.

Manevi tazminat haczedilir mi?

Bedensel zarara dayanıyorsa haczedilemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, iş kazası nedeniyle hükmedilen manevi tazminatın da İİK m.82/1-11 kapsamında olduğuna oy çokluğuyla karar vermiştir (E. 2018/135, K. 2022/104). Hakaret veya basın yoluyla kişilik hakkına saldırı gibi bedensel zarar içermeyen olaylarda hükmedilen manevi tazminat ise haczedilebilir.

Kıdem tazminatı haczedilir mi?

Evet, tamamı haczedilebilir. İşçi ücretindeki dörtte bir sınırı (İş Kanunu m.35) ücret için konmuştur; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi kıdem tazminatının ücretten sayılacağına dair bir hüküm bulunmadığını belirterek tamamının haczedilebileceğini kabul etmiştir (E. 2016/10014, K. 2017/1890).

İş kazası tazminatı haczedilebilir mi?

İşverenden alınan maddi ve manevi iş kazası tazminatı, bedensel zarar karşılığı olduğu için haczedilemez. SGK'nın bağladığı sürekli iş göremezlik geliri ise ayrı bir kurala bağlıdır: yalnız SGK'nın kendi alacakları ve nafaka borcu için haczedilebilir, diğer borçlarda borçlunun muvafakati gerekir (5510 sayılı Kanun m.93).

Banka hesabına yatan tazminata haciz konabilir mi?

Banka haciz yazısını hesaptaki bakiyeye uygular ve paranın kaynağını kendiliğinden ayırmaz. Kanunda paranın hesaba geçmesiyle korumanın sona ereceğine dair bir hüküm yoktur. Borçlu, hesaba yatan paranın haczedilemeyen tazminattan geldiğini hesap dökümü ve ilamla göstererek icra mahkemesinden haczin kaldırılmasını ister.

Tazminata konan hacze itiraz süresi ne kadar?

Haczedilmezlik şikâyeti, haczin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır (İİK m.16/1). Yargıtay bu korumayı kamu düzeninden saymadığı için süre geçtikten sonra yapılan şikâyet esasa girilmeden reddedilir. Dosyaya dilekçe vermek gibi işlemler de haczin öğrenildiği tarih sayılabilir.

Manevi tazminat vergiye tabi mi?

Hayır, kural olarak gelir vergisi doğmaz. Manevi tazminat bir kazanç veya irat değil, uğranılan zararın karşılığıdır; ölüm ve yaralanma sebebiyle ödenen tazminatlar ayrıca Gelir Vergisi Kanunu m.25/1 ile vergiden istisna edilmiştir. Hizmet karşılığı ödenmediği için damga vergisi tablosundaki ücret makbuzu satırına da girmez.

Kıdem tazminatından vergi kesilir mi?

Kanuna göre ödenmesi gereken kıdem tazminatından gelir vergisi kesilmez (GVK m.25/7-a); yalnız damga vergisi kesilir. Kıdem tazminatı tavanını aşan ödeme ise istisnadan yararlanmaz. İhbar tazminatı istisnalar arasında sayılmadığı için gelir vergisi ve damga vergisi kesilir.