URSA Avukatlık

Ölümlü Trafik Kazasında Asli ve Tali Kusur Cezası

Trafik Kazası6 dk okumaEklenme:
Ölümlü trafik kazasında asli ve tali kusurun cezaya etkisini anlatan iki araçlı yol sahnesi

Ölümlü trafik kazasında asli kusurlu da tali kusurlu da taksirle öldürmeden ceza alabilir. Kanun ceza sorumluluğunu "asli" ya da "tali" kusura göre ikiye ayırmaz: taksirle işlenen suçta ceza failin kusuruna göre belirlenir ve birden fazla kişi kusurluysa herkes kendi kusurundan sorumlu olur (TCK m.22/4-5). Asli ve tali ayrımı, cezanın alt sınıra mı üst sınıra mı yakın belirleneceğini etkiler; sürücüyü tek başına cezasız bırakmaz. Taksirle öldürmenin cezası tek ölümde iki yıldan altı yıla kadar hapistir (TCK m.85/1). Sürücünün hiç kusuru yoksa beraat kararı verilir.

Tali Kusurlu Ceza Alır mı

Alabilir. TCK m.22/5'e göre birden fazla kişinin taksirle işlediği suçlarda herkes kendi kusurundan dolayı sorumlu olur ve her failin cezası kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir. Failin kendisinin mağdur olduğu hâl için TCK m.22/6 trafik kazasında ağır mağduriyet ve cezasızlık yazısında. Karşı sürücünün ya da ölenin de kural ihlali yapmış olması, sürücüyü sorumluluktan kurtarmaz. Önemli olan sürücünün kural ihlalinin ölüme katkı vermesidir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin bir kararında kamyonet sürücüsü, kırmızı ışıkta kavşağa giren aracın çarptığı kazada bilirkişi raporlarında tali kusurlu bulunmuş, mahkeme de TCK m.85/1 uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası vermişti. Daire, sanığın "kusurum yok, beraatim gerekir" itirazını yerinde görmedi; hükmü ise suç tarihinin gerekçeli karar başlığında yanlış yazılması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması koşullarının araştırılmaması nedeniyle bozdu (12. Ceza Dairesi, E. 2025/5669, K. 2026/5526, T. 02.06.2026). Karar, tali kusurlu sürücüye mahkûmiyet verilebileceğini gösterir; her tali kusurlu dosyada ceza çıkacağı anlamına gelmez. Asli kusurlu sürücüye ilişkin 2026 tarihli karar ve diğer ölümlü kaza kararları ölümlü trafik kazası Yargıtay kararları sayfasındadır.

Ölümlü Trafik Kazasında Asli Kusur Cezası

Asli kusur, Karayolları Trafik Kanunu m.84'te sayılan ağır ihlallerden doğan kusurdur. Madde, aşağıdaki davranışlarda sürücüleri asli kusurlu sayar:

Kanunda asli kusur sayılan on iki ağır trafik kuralı ihlali
  • Kırmızı ışıkta veya yetkili memurun dur işaretinde geçme
  • Taşıt giremez işareti bulunan yola ya da karşı yönün şeridine girme
  • İkiden fazla şeritli yolda karşı yönden gelen trafiğin şeridine girme
  • Arkadan çarpma
  • Geçme yasağı olan yerde geçme
  • Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma
  • Şeride tecavüz
  • Kavşakta geçiş önceliğine uymama
  • Kaplamanın dar olduğu yerde geçiş önceliğine uymama
  • Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama
  • Yerleşim yeri dışında taşıt yolunda zorunlu haller dışında park etme ya da duraklama ve gerekli tedbirleri almama
  • Kurallara uygun park edilmiş araca çarpma

Bu davranışlardan biri kazaya karışan sürücülerden birden fazlası tarafından yapılmışsa ya da kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikteki esaslara göre ayrıca belirlenir. Bu yüzden asli kusurlu sayılan sürücü her zaman tek kusurlu değildir. Her bendin ayrıntısı asli ve tali kusur maddeleri yazısında anlatılıyor; burada yalnız ceza yönü ele alınıyor.

Ölümlü kazada asli kusurlu sürücünün cezası da TCK m.85'e göre belirlenir: tek ölümde iki yıldan altı yıla kadar, birden fazla ölümde ya da ölümle birlikte yaralanmada iki yıldan on beş yıla kadar hapis. Bilinçli taksir, erteleme, paraya çevirme ve yatar süre ölümlü trafik kazası cezası kaç yıl yazısında ele alındığı için burada tekrar edilmiyor.

Tali Kusur Cezası

Tali kusur için ayrı bir ceza ya da indirim tablosu yoktur. Kanun metninde yalnız asli kusur sayılan haller sıralanır; bunların dışında kalan ve kazaya daha az katkı veren ihlaller uygulamada tali kusur olarak adlandırılır. Tali kusurlu sürücünün cezası da aynı suç tanımına, yani TCK m.85'e göre belirlenir.

Asli ve tali kusurda cezanın kusura göre belirlenmesini karşılaştıran tablo

Hâkim temel cezayı belirlerken suçun işleniş biçimini, meydana gelen zararın ağırlığını ve failin taksire dayalı kusurunun ağırlığını göz önünde bulundurur (TCK m.61/1). Ceza Genel Kurulu da bir kararında failin kusurunun ağırlığının ya da hafifliğinin ancak TCK m.61/1-f uyarınca temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınabileceğini belirtmiştir; aynı karara göre failin tam ya da tali kusurlu olması, bilinçli taksir olup olmadığının belirlenmesinde tek başına belirleyici değildir (Ceza Genel Kurulu, E. 2014/89, K. 2014/226, T. 29.04.2014). Yani kusur ağırlığı, cezayı iki yıllık alt sınırdan altı yıllık üst sınıra doğru hareket ettiren etkenlerden biridir.

Ceza hukukundaki kusur oranı ile tazminattaki oran aynı işlevi görmez. Tazminatta oran talebi doğrudan azaltır; yüzdelerin tazminata nasıl yansıdığı ölümlü trafik kazasında yüzde 25, 50 ve 75 kusurlu olmak yazısında anlatılıyor.

İki Sürücü de Kusurluysa Cezalar Aynı mı Olur

Olmak zorunda değildir. Kazaya karışan iki sürücü de ölümde kusurlu bulunmuşsa her biri hakkında ayrı dava açılabilir ve her birinin cezası kendi kusuruna göre belirlenir (TCK m.22/5). Birinin asli, diğerinin tali kusurlu bulunduğu dosyada ağırlığı fazla olan sürücünün cezasının daha yüksek belirlenmesi beklenir; ancak bu bir kural değildir, kusurun yanında olayın işleniş biçimi ve zararın ağırlığı da gözetilir. Mahkeme, kusur durumunu bilirkişi raporuna dayanarak kendisi değerlendirir. Rapordaki oranın cezaya matematiksel olarak çevrildiği bir formül yoktur.

Kusursuz Sürücü Ceza Alır mı

Kusursuz sürücü ceza almaz. Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık demektir (TCK m.22/2); sürücü kurallara uymuş ve kaza kaçınılmazsa taksir yoktur. Bu durumda ceza mahkemesi "yüklenen suç açısından failin kast veya taksirinin bulunmaması" nedeniyle beraat kararı verir (CMK m.223/2-c). Kusurun var olduğu sabit değilse, yani deliller yetersiz ya da çelişkiliyse, aynı maddenin 2-e bendi uyarınca "suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması" gerekçesiyle de beraat mümkündür.

Ölen kişinin tek başına kusurlu olduğu dosyalar ayrı bir konudur ve trafik kazasında ölen kişi kusurluysa ne olur yazısında işleniyor.

Asli ve Tali Kusuru Kim Belirler, Rapora Nasıl İtiraz Edilir

Tutanak yalnız hangi sürücünün hangi kuralı ihlal ettiğini kaydeder. Asli ve tali ayrımını ve oranı soruşturmada ve davada bilirkişi ya da Adli Tıp Kurumu raporu ortaya koyar, nihai karar hâkime aittir. Rapor dosyada aleyhe çıkmışsa bilirkişi incelemesi tamamlandığında yeni inceleme yapılması için talepte bulunulabilir (CMK m.67/5). Kamera kaydı, kroki hatası ya da tanık beyanı raporla çelişiyorsa bunlar gerekçe yapılır. Süreler ve dilekçe örnekleri kusur raporuna itiraz dilekçesi yazısında, kusurun nasıl hesaplandığı trafik kazası kusur oranı hesaplama yazısında bulunur. Davanın genel akışı için trafik kazası ceza davası, suçun unsurları için taksirle öldürme suçu ve cezası yazılarına bakılabilir.

Kusur oranının tutanak, bilirkişi raporu ve hâkim kararıyla belirlenme aşamaları

Ölümlü Trafik Kazasında Asli ve Tali Kusur Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Tali kusurlu kişi ceza alır mı?

Evet, alabilir. Taksirle işlenen suçta herkes kendi kusurundan sorumludur (TCK m.22/5). Kazada karşı sürücü de kusurlu olsa, sürücünün kusuru ölüme katkı vermişse ve bilirkişi raporu bunu gösteriyorsa taksirle öldürmeden mahkûmiyet verilebilir. Tali kusur yalnız cezanın ağırlığını etkiler.

Tali kusur cezası ne kadar?

Tali kusura özel bir ceza yoktur. Ceza yine TCK m.85 aralığındadır; hâkim kusurun ağırlığını göz önüne alarak temel cezayı bu aralıkta belirler (TCK m.61/1-f). Tali kusurlu sürücüde ceza, aynı aralıkta asli kusurluya göre alt sınıra daha yakın belirlenebilir.

Ölümlü trafik kazasında asli kusurlu olan ne kadar ceza alır?

Tek kişinin ölümünde iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir. Asli kusurlu sayılmak cezayı otomatik artırmaz; hâkim temel cezayı belirlerken kusurun ağırlığını gözetir. Bilinçli taksir kabul edilirse artırım ayrıca yapılır.

Asli kusurlu ile tali kusurlu arasındaki fark nedir?

Asli kusur, KTK m.84'te sayılan on iki ağır kural ihlalinden doğan kusurdur. Tali kusur, sayılanlar dışındaki kural ihlallerinden doğan ve kazaya daha az katkı veren kusurdur. İkisi de taksirle öldürme sorumluluğu doğurabilir.

Kusursuz sürücü ölümlü kazada ceza alır mı?

Hayır. Sürücünün kazada kusuru yoksa taksiri de yoktur ve beraat kararı verilir (CMK m.223/2-c). Kusurun sabit olmadığı hâllerde de beraat gündeme gelir (m.223/2-e). Kusurun var olup olmadığı bilirkişi raporuyla belirlenir.

Kusur raporuna itiraz edilebilir mi?

Evet. Ceza dosyasında rapor tebliğ edildiğinde itirazlar bildirilir ve yeni inceleme istenir (CMK m.67/5). Kamera kaydı, kroki ya da tanık beyanıyla çelişen rapor için yeni bilirkişi veya Adli Tıp Kurumu incelemesi talep edilir.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler