
Ölümlü trafik kazasında yüzde 25, 50 ya da 75 kusurlu olmak, kazanın oluşumundaki payın bu oranda tespit edilmesi demektir. Kusur oranı iki ayrı sonuç doğurur. Tazminatta, zarar kusur oranına göre bölüşülür: kusurlu taraf zararın o oranını öder, ölen kusurluysa yakınların tazminatı ölenin payı kadar azalır. Ceza davasında ise oran yüzdeyle çarpılan bir ceza belirlemez, hâkimin taksirle öldürme cezasını belirlerken gözettiği kusur derecesini gösterir. Oranı tutanak değil, bilirkişi raporu ve nihayetinde hâkim belirler. Yüzde 100 kusur bu yazının konusu değildir, ölen kişi kusurluysa ne olur yazısında anlatılıyor.
Ölümlü Kazada Kusur Oranı Yüzde Kaç Çıkar ve Kim Belirler
Ölümlü kazada kusur oranı tutanakta yazmaz. Polis veya jandarma tutanağı yalnız hangi sürücünün hangi kuralı ihlal ettiğini kaydeder; kodların anlamı kaza tespit tutanağı kusur kodları yazısında açıklanıyor. Yüzdeyi ceza soruşturmasında ve davada bilirkişi ya da Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi raporu, tazminat davasında ise hâkim belirler. Sigorta şirketlerinin maddi hasarlı kazalarda kullandığı senaryolar yalnız yüzde 0, 50 ve 100 verir; yüzde 25 ve 75 gibi ara değerler bilirkişi raporlarında karşımıza çıkar.
Karayolları Trafik Kanunu m.84 on iki davranışı asli kusur sayar. Ancak bu davranışlardan birden fazlası kazaya karışanlarca yapılmışsa ya da kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa oran yönetmelikteki esaslara göre ayrıca belirlenir. Yani asli kusurlu sayılmak otomatik olarak tam kusurlu olmak değildir. Yaralanmalı kazada kusur oranına göre örnek tutarlar trafik kazasında yaralanan kusurlu tarafın tazminat hakkı yazısında. Asli ve tali ayrımı asli ve tali kusur maddeleri yazısında ayrıntılı işleniyor.
Yüzde 25, Yüzde 50 ve Yüzde 75 Kusur Ne Demek
Yüzde 25 kusur, kazanın dörtte birinin o kişinin kural ihlalinden doğduğu anlamına gelir. Yüzde 50 kusur, iki tarafın eşit payı olduğunu gösterir. Yüzde 75 kusur ise kazanın baskın sebebinin o kişi olduğunu, karşı tarafın katkısının sınırlı kaldığını ifade eder. Kazada yalnız iki taraf varsa oranlar birbirini tamamlar ve toplam yüzde 100 eder: sağ kalan sürücü yüzde 25 kusurluysa ölen yüzde 75 kusurludur. Üçüncü bir sürücü ya da yaya da kusurluysa pay aralarında bölüşülür. Ölenin yaya olduğu kazalarda kusurun sonuçları trafik kazasında ölen yaya kusurluysa ne olur yazısında ayrıca ele alınıyor.

| Kusur oranı | Anlamı | Hukuk tarafında sonuç |
|---|---|---|
| Yüzde 25 | Sınırlı katkı, ağırlık karşı tarafta | Kusurlu taraf zararın dörtte birini karşılar |
| Yüzde 50 | Eşit katkı | Zarar yarı yarıya bölüşülür |
| Yüzde 75 | Kazanın baskın sebebi | Kusurlu taraf zararın dörtte üçünü karşılar |
Kusur Oranı Tazminata Nasıl Yansır
Burada iki ayrı durum vardır. Birincisinde karşı sürücü kazada kusurludur. Karşı sürücü, aracın işleteni ve zorunlu trafik sigortacısı, ölenin yakınlarının zararını karşı tarafın kusur oranında karşılar (KTK m.85, m.91). Poliçe teminatı kişi başı 3.600.000 TL'dir (2026 kazaları için, kaza tarihine göre); aşan kısım sürücü ve işletenden istenir. Genel çerçeve ölümlü trafik kazası tazminatı yazısındadır.

İkincisinde ölenin kendisi kısmen kusurludur. Zarar gören zararın doğmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir (TBK m.52); işletenin sorumluluğunda da zarar görenin kusuru ispatlanırsa hâkim tazminatı indirebilir (KTK m.86/2). Buna müterafik kusur denir ve müterafik kusur yazısında anlatılıyor. Destekten yoksun kalan yakınlar kendi zararlarını ister, ama ölenin payı onların tazminatından düşülür. Ayrıca KTK m.92/j, destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı taleplerini zorunlu sigorta kapsamı dışında bırakır; yani ölenin kusur payı sigortadan da ödenmez.
| Kusur oranı | Karşı sürücü bu oranda kusurluysa karşı taraftan istenebilir (örnek) | Ölen bu oranda kusurluysa karşı taraftan istenebilir (örnek) |
|---|---|---|
| Yüzde 25 | 250.000 TL | 750.000 TL |
| Yüzde 50 | 500.000 TL | 500.000 TL |
| Yüzde 75 | 750.000 TL | 250.000 TL |
Tablo, toplam zararın 1.000.000 TL olduğu varsayımıyla hazırlanmış bir örnektir; gerçek zarar ayrıca hesaplanır ve oranlar dosyaya göre değişebilir. Zarar hesabı ölümlü kaza tazminatı yazısında ve hesaplama araçlarında yer alır.
Manevi Tazminatta Kusur Oranı
Yakınlar ölüm hâlinde uygun miktarda manevi tazminat isteyebilir (TBK m.56/2). Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı karşılamaz (KTK m.92/f); bu talep sorumlu sürücü ve işletene yöneltilir. Manevi tazminatta yüzde 25 ya da 75 gibi bir oran formülle düşülmez. Hâkimin takdirinde gözettiği ölçütler ölümlü trafik kazası manevi tazminat miktarı yazısında anlatılıyor. Miktarı hâkim olayın özelliklerine ve hakkaniyete göre takdir eder (TBK m.51, m.56); ölenin kusuru bu takdirde gözetilebilir. Ayrıntılar trafik kazasında manevi tazminat yazısındadır.
Ceza Davasında Yüzde 25, 50 ve 75 Kusur
Ceza tarafı tazminattan ayrı yürür. Ölümlü kazada sağ kalan sürücü hakkında taksirle öldürme suçundan dava açılabilir. Temel ceza iki yıldan altı yıla kadar hapistir (TCK m.85/1). Kaza birden fazla kişinin ölümüne ya da bir kişinin ölümü ile birlikte başka kişilerin yaralanmasına yol açmışsa ceza iki yıldan on beş yıla kadardır (m.85/2). Suç yüzde olarak kademelendirilmez. Taksirle işlenen suçta ceza failin kusuruna göre belirlenir (TCK m.22/4); birden fazla kişi taksirle hareket etmişse herkesin cezası kendi kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir (m.22/5). Bu nedenle karşı tarafın da kusurlu olması sürücüyü sorumluluktan kurtarmaz, ancak ceza belirlenirken kusurun ağırlığı hesaba katılır. Yüzde 25 ya da yüzde 75 kusura karşılık gelen hazır bir ceza tablosu yoktur; miktarı hâkim takdir eder. Asli ve tali kusurun ceza yönü ölümlü trafik kazasında asli ve tali kusur cezası yazısında ayrıca anlatılıyor. Ölen kişinin kusurlu olması ise onun hakkında dava açılmasını gerektirmez; sanığın ölümü hâlinde kamu davası düşer (TCK m.64/1).

Kusurun ağırlığı kadar bilinçli taksir olup olmadığı da önemlidir. Kişi sonucu öngördüğü hâlde istememişse bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3). Taksirle öldürme suçu ve cezasının ayrıntıları taksirle öldürme suçu ve cezası yazısındadır.
Ceza davasında belirlenen kusur, tazminat davasında hâkimi bağlamaz. Hâkim, kusur konusunda karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74). Yani ceza dosyasında yüzde 50 çıkan oran, tazminat davasında farklı çıkabilir.
Kusur Oranına İtiraz
Kusur raporuna, rapor tebliğ edildikten sonra ceza veya hukuk dosyasında itiraz edilir. İtirazın dayanağı somut olmalıdır: dikkate alınmamış kamera kaydı, kroki hatası, tanık beyanı ya da çelişkili raporlar. Gerekirse yeni bilirkişi ya da Adli Tıp Kurumu incelemesi istenir. Dilekçenin nasıl kurulduğu kusur raporuna itiraz dilekçesi yazısında, kusurun nasıl hesaplandığı trafik kazası kusur oranı hesaplama yazısında anlatılıyor. Oran değiştiğinde tazminat tutarı ve ceza dosyasındaki kusur değerlendirmesi de değişir. Rapor ne kadar çelişkiliyse yeni inceleme isteme gerekçesi o kadar güçlüdür; ancak yalnızca "kusurum yok" demek yeterli bir itiraz sayılmaz.
Ölümlü Trafik Kazasında Yüzde 25, 50 ve 75 Kusurlu Olmak Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ölümlü trafik kazasında yüzde 25 kusur ne demek?
Kazanın oluşumunda kusurun dörtte birinin o kişiye, dörtte üçünün karşı tarafa ait olduğunun tespit edilmesidir. Kusurlu kişi sağ kalan sürücüyse yakınlar ondan zararın yüzde 25'ini, ölenin kendisiyse karşı taraftan zararın yüzde 75'ini isteyebilir.
Ölümlü trafik kazasında yüzde 50 kusur ne demek?
İki tarafın kazaya eşit ölçüde sebep olduğunun kabul edilmesidir. Yakınların tazminatı karşı taraftan, hesaplanan zararın yarısı üzerinden istenebilir. Ceza tarafında ise yüzde 50 kusur cezasızlık anlamına gelmez.
Ölümlü kazada kusur oranı yüzde kaç çıkar?
Sabit bir oran yoktur. Oranı olayın oluş biçimine göre bilirkişi ya da Adli Tıp Kurumu raporu, nihayetinde de hâkim belirler. Tutanakta yüzde yazmaz, yalnız ihlal edilen kural belirtilir.
Yüzde 75 kusurlu sürücü ölümlü kazada hapis cezası alır mı?
Taksirle öldürmenin cezası iki yıldan altı yıla kadar hapistir ve miktar hâkimin takdirindedir. Yüzde 75 kusurun karşılığı önceden belirlenmiş bir ceza yoktur. Kusurun ağırlığı temel cezanın belirlenmesinde gözetilir.
Ölen kişi yüzde 25 kusurluysa manevi tazminat da yüzde 25 azalır mı?
Kanunda böyle bir formül yoktur. Manevi tazminat hakkaniyete göre takdir edilir (TBK m.56) ve ölenin kusuru bu takdirde gözetilen unsurlardan biridir. Maddi tazminattaki gibi matematiksel bir kesinti beklenmez.
Ceza davasındaki kusur oranı tazminat davasında da aynen geçerli olur mu?
Hayır. Hukuk hâkimi ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ilişkin kararıyla bağlı değildir (TBK m.74). Ceza dosyasındaki rapor delil olarak kullanılır, ancak hukuk mahkemesi ayrı bir bilirkişi incelemesi de yaptırabilir.
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.
