KTK 53/1-a, Karayolları Trafik Kanunu'nun 53. maddesinde sağa dönüş kurallarına uymamayı gösteren tutanak koddur: dönüş işareti vermemek, sağ şeride girmemek, yavaşlamamak ya da dar kavisle dönmemek bu bende girer. Tutanak kusur oranı yazmaz. Maddi hasarlı kazada sigorta şirketleri SBM senaryolarına göre yüzde 0, 50 veya 100 verir; sağa dönüşü kurala uygun yapmayan araç için senaryoda oran yüzde 100'dür (Durum 12). Yaralanmalı veya ölümlü kazada oranı bilirkişi ve mahkeme belirler. 2026 yılında ceza 1.246 TL, bir ayda ödemede 934,50 TL, ceza puanı 20'dir.
53/1-a Kusur Oranı Yüzde Kaç?
SBM'nin kaza durum senaryolarında (Genelge 2017/18) dayanak alanında KTK m.53/1-a geçen iki durum vardır.
| SBM durum no | Olay | Taraflara oran |
|---|---|---|
| 12 | Sağa dönüşü sağ şeritten ve dar kavisle yapmayan araç | Kurala aykırı dönen araç %100, diğer araç %0 |
| 15 | Yasak yerde duran araç ile sağa dönüşü dar kavisle yapmayan araç | Yasak yerde duran araç %50, dönen araç %50 |
Durum 15'te duran araç için dayanak KTK m.60'tır. Yani dönen sürücü ihlalini yapmış olsa bile karşı araç da kural dışıysa oran bölünebilir. Bu senaryolar yalnız maddi hasarlı ve taraflarca doldurulan tutanaklarda sigorta şirketlerince kullanılır. Olay senaryolara uymuyorsa ya da kazada yaralanma varsa oran bilirkişi raporuyla belirlenir ve bilirkişi, tutanaktaki kodla bağlı olmadan farklı bir sonuca varabilir.
Kanun bakımından 53/1-a'nın karşılığı KTK m.84/f'dir: doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmak asli kusur hâllerindendir. Ancak aynı madde, kazada birden fazla sürücü bu hareketlerden birini yapmışsa ya da kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa oranın yönetmelikteki esaslara göre belirleneceğini söyler. Bu yüzden asli kusur, kendiliğinden yüzde 100 anlamına gelmez. Genel ilke asli ve tali kusur maddeleri yazısında, oran hesabının yöntemi trafik kazası kusur oranı hesaplama sayfasında anlatılıyor.
53/1-a Kanunda Nasıl Geçer, Hangi Davranışlar Girer?
EGM rehberi, 53. maddenin sağa dönüşü düzenleyen (a) bendini 53/1-a koduyla yazar. Kanun metni şöyledir:
Madde 53 – a) Sağa dönüşlerde sürücüler; 1. Sağa dönüş işaretini vermeye, 2. Sağ şeride veya dönüşe ayrılmış şeride girmeye, 3. Hızını azaltmaya, 4. Dar bir kavisle dönmeye, 5. Dönülen karayolunun gidiş şeridine veya gidişine ayrılmış en sağ şeridine girmeye, zorunludurlar.
Tutanakta alt bent de yazılabilir; 53/1-a-1 dönüş işareti verilmemesini, 53/1-a-4 geniş kavisle dönülmesini gösterir. Dönel kavşaktaki dönüşün kuralları ise 53/1-c trafik cezası yazısında anlatılıyor. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.102/a bunlara, dönüş sırasında kurallara uygun biçimde karşıya geçen yayalara ve bisikletlilere geçiş hakkı vermeyi de ekler. Yayaya geçiş hakkı vermemenin kodu 53/2-a trafik cezası yazısındadır. Kanunda yayaya, bisiklet yolundaki bisiklet ve elektrikli skuter kullananlara ilk geçiş hakkı vermemek 53. maddenin ikinci fıkrasındadır ve EGM rehberinde ayrıca 53/2-a ve 53/2-b olarak kodlanır. Bisikletli ve skuter kullananlara ilişkin bent 53/2-b trafik cezası yazısında ayrıntılıdır.
53/1-a Trafik Cezası 2026'da Ne Kadar, Kaç Puan?
| Yaptırım | 53/1-a |
|---|---|
| İdari para cezası (2026) | 1.246 TL |
| Tebliğden itibaren bir ay içinde ödemede (yüzde 25 indirimli) | 934,50 TL |
| Ceza puanı | 20 |
| Sürücü belgesinin geri alınması | Yok |
| Araç için men | Yok |
Tutarlar EGM'nin 2026 Yılı Trafik İdari Para Cezaları Rehberindendir ve bent için tekrarda artış öngörülmemiştir. Bir ay içinde ödenmeyen cezaya her ay yüzde 5 faiz uygulanır, bulunan tutar cezanın iki katını geçemez (KTK m.115). Bir yıl içinde 100 ceza puanı dolduran sürücünün belgesi 2 ay geri alınır (KTK m.118); aday sürücülerde eşik daha düşüktür. Ödeme hesabı için trafik cezası ve erken ödeme hesaplama, puanlar için ehliyet ceza puanı yazılarına bakılabilir.
53/1-a Komşu Kodlardan Nasıl Ayrılır?
| Kod | Davranış | 2026 tutarı | Puan |
|---|---|---|---|
| 53/1-a | Sağa dönüş kurallarına uymamak | 1.246 TL | 20 |
| 53/1-b | Sola dönüş kurallarına uymamak | 1.246 TL | 20 |
| 53/1-c | Dönel kavşaklarda dönüş kurallarına uymamak | 1.246 TL | 20 |
| 53/2-a | Dönüşte kurallara uygun geçen yayaya ilk geçiş hakkını vermemek | 1.246 TL | 20 |
| 56/1-a | Şerit izleme ve değiştirme kurallarına uymamak | 1.000 TL | 20 |
Aynı kazada iki kod birlikte yazılabilir; örneğin geniş açıyla dönerken yan şeride giren araç için hem 53/1-a hem şerit kuralı ihlali tutanağa geçebilir. Şerit ihlali ceza kodu için şerit ihlali cezası yazısına bakılabilir. Kodların tamamı kaza tespit tutanağı kusur kodları yazısındadır.
Yargıtay Sağa Dönüş Kodlu Tutanaklarda Ne Arıyor?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin incelediği bir dosyada tutanak, sigortalı araç sürücüsünün KTK 53/A'da düzenlenen sağa dönüş kurallarına uymadığını, motosiklet sürücüsü davacının ise kusuru bulunmadığını yazmıştı. Hakem heyetinin aldığı bilirkişi raporu, davacının emniyet şeridini normal şerit gibi kullandığını belirterek onu yüzde 100 kusurlu saymıştı. Savcılık dosyasındaki rapor ise sigortalı sürücüyü asli, davacıyı tali kusurlu bulmuştu. Daire, birbiriyle çelişen üç değerlendirme bulunduğunu belirterek üniversite öğretim üyeleri ya da Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyetinden seçilecek bilirkişilerden çelişkiyi gideren yeni rapor alınmasını istedi ve itiraz hakem heyeti kararını bozdu (Yargıtay 4. HD, E. 2023/11152, K. 2024/24, 08.01.2024).
Bir başka dosyada ise tutanak, sağa dönüş kurallarını ihlal eden olarak motosiklet sürücüsü davacıyı, kavşakta hızını azaltmayan olarak sigortalı sürücüyü göstermişti. Hakem heyeti kusur raporu almadan sigortalı sürücüyü yüzde 50 kusurlu kabul etmişti. Daire, kusur tayininin tutanağa bağlı kalınarak yapılmasını ve bilirkişi raporu alınmamasını eksik inceleme sayıp ceza soruşturma dosyasının da getirtilerek bilirkişi heyetinden rapor alınmasını isteyerek bozdu (Yargıtay 4. HD, E. 2023/12898, K. 2025/6801, 29.04.2025). Bozma kararları kusur oranını kesinleştirmez, yalnız yeniden incelemeyi ister.
Tutanakta 53/1-a Yanlış Yazıldıysa Nasıl İtiraz Edilir?
Tutanaktaki kod iki ayrı yolla tartışılır ve süreleri farklıdır.
- Kusur oranına itiraz: Taraflarca doldurulan maddi hasarlı tutanakta oran bildirildikten sonra beş iş günü içinde sigorta şirketine, iki araç aynı şirkette sigortalıysa SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonuna yapılır (Genelge 2017/18). Süreç kaza tespit tutanağına itiraz yazısında anlatılıyor.
- İdari para cezasına itiraz: 1.246 TL'lik ceza, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilerek tartışılır (Kabahatler Kanunu m.27). Dönüşün işaretli ve dar kavisle yapıldığı, dönüş sırasında yayanın bulunmadığı ya da olayın başka bir kod kapsamına girdiği ileri sürülebilir. Genel yol trafik cezasına itiraz yazısındadır.
İdari para cezası kusur oranını belirlemez; cezanın kesilmesi ile sigorta ya da tazminat uyuşmazlığındaki kusur tespiti ayrı süreçlerdir. Kamera kaydı, kroki ve tanık beyanı oran itirazında en çok işe yarayan delillerdir.
KTK 53/1-a Trafik Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
53/1-a trafik cezası nedir?
Sağa dönüş kurallarına uymamanın tutanaktaki koddur. Dayanağı KTK m.53'ün (a) bendidir. 2026 tutarı 1.246 TL, ceza puanı 20'dir.
53/1-a kusur oranı yüzde kaç?
Tutanak oran yazmaz. SBM senaryolarında sağa dönüşü kurala uygun yapmayan araç, karşı araçta ihlal yoksa yüzde 100 kusurlu sayılır (Durum 12). Yasak yerde duran araç da varsa oran yüzde 50-50 olabilir (Durum 15). Yaralanmalı kazada oranı bilirkişi ve mahkeme belirler.
53/1-a kusur oranı nedir, asli kusur mu?
Kanunda sağa dönüş ihlalinin karşılığı KTK m.84/f'dir: doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmak asli kusur hâllerindendir. Asli kusur her zaman yüzde 100 demek değildir; diğer sürücünün ihlali varsa oran paylaşılır.
53/1-a trafik cezası ne kadar, erken ödemede kaç TL?
EGM'nin 2026 rehberine göre 1.246 TL'dir. Tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse yüzde 25 indirimle 934,50 TL olur.
53/1-a trafik cezası kaç puan, ehliyete el konulur mu?
Rehberde 20 ceza puanı gösterilir. Bu bentte sürücü belgesi geri alınmaz ve araç trafikten men edilmez. Bir yıl içinde 100 puan dolarsa belge 2 ay geri alınır.
53/1-a ile 53/1-b arasındaki fark nedir?
53/1-a sağa dönüş, 53/1-b sola dönüş kurallarını kapsar. Tutar ve puan aynıdır, kusur senaryoları farklıdır. Sağa dönüşte SBM senaryosu bulunur, sola dönüşte bulunmaz.
53/1-a trafik cezasına itiraz edilebilir mi?
Evet. İdari para cezasına tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. Kusur oranına itiraz ayrıdır ve maddi hasarlı kazada oranın bildirilmesinden itibaren beş iş günü içinde sigorta şirketine yapılır.
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.
