Darp tazminatı için kanunda sabit bir tutar yoktur. Darp edilen kişi, saldırganın kusurlu ve hukuka aykırı fiili yüzünden yaptığı tedavi giderini, kaybettiği kazancı ve zarar gören eşyasını maddi tazminat, yaşadığı acı ve üzüntüyü manevi tazminat olarak asliye hukuk mahkemesinde isteyebilir (TBK m.49, 54, 56). Darp nedeniyle tazminat davası ceza davasının sonucunu beklemeden açılabilir; iki kişi arasındaki darpta arabulucuya başvurmak dava şartı değildir. Manevi tazminatın ne kadar olacağını hâkim; darp raporundaki yaralanmanın ağırlığına, kalıcı iz veya işlev kaybına, olayın oluş şekline ve tarafların kusuruna göre belirler. Talep iki yıl içinde ileri sürülmelidir; suçun ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır.
Aşağıda darp raporunun davadaki yeri, istenebilecek maddi kalemler ve örnek hesap, Yargıtay kararlarındaki manevi tazminat tutarları, ceza dosyasındaki beraat, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve uzlaşmanın tazminata etkisi, süreler, görevli mahkeme ve ispat ile aile içinde, işyerinde ve kamu görevlisince yapılan darp ayrı başlıklarda ele alınıyor. Suçun cezası ve şikâyet süresi kasten yaralama suçu ve cezası yazısında anlatılmıştır.
Darp Nedeniyle Tazminat Davası Açmanın Şartları Nelerdir?
Darp, hukuk açısından bir haksız fiildir. Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişiyi bu zararı gidermekle yükümlü tutar. Davanın kabulü için beş unsurun birlikte bulunması gerekir:
- Fiil. Tokat, yumruk, tekme, itme, sopa veya bir eşyayla vurma gibi vücuda yönelik bir hareket.
- Hukuka aykırılık. Kişinin vücut bütünlüğüne yapılan saldırı kural olarak hukuka aykırıdır. Haklı savunma ise bu niteliği ortadan kaldırır; saldırıyı defederken saldırana zarar veren kişi bu zarardan sorumlu tutulamaz (TBK m.63/2, 64).
- Kusur. Darpta kusur çoğunlukla kast biçimindedir; fail karşısındakini yaralamayı bilerek ve isteyerek hareket eder.
- Zarar. Tedavi gideri, kazanç kaybı veya eşya hasarı gibi malvarlığındaki azalma ile bedensel bütünlüğün zedelenmesinden doğan manevi zarar.
- İlliyet bağı. Zararın darptan kaynaklandığının gösterilmesi. Darpla ilgisi olmayan bir rahatsızlığın giderleri istenemez.
Birden fazla kişi birlikte saldırmışsa müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanır (TBK m.61); zarar gören, tazminatın tamamını saldırganlardan herhangi birinden isteyebilir. Dava hakkı öncelikle darp edilen kişiye aittir. Ağır bedensel zarar hâlinde yakınlar da kendi adlarına manevi tazminat isteyebilir (TBK m.56/2). Aşağıda anlatılan bir Yargıtay dosyasında, sopayla darp edilerek bir gözünü kaybeden kişinin anne ve babasına da ayrı manevi tazminat verilmiştir.
Darp Raporu Tazminat Davasında Ne İşe Yarar?
Darp raporu, resmî adıyla genel adli muayene raporu, yaralanmanın varlığını ve olay tarihiyle bağlantısını gösteren ilk tıbbi belgedir. Tazminat davasında tek başına yeterli değildir; tedavinin seyrine göre başka raporlar da gerekir. Raporun nereden ve nasıl alınacağı genel adli muayene raporu yazısında anlatılmıştır.
| Belge | Ne zaman alınır | Tazminattaki rolü |
|---|---|---|
| Genel adli muayene raporu | Olay günü, acil serviste | Yaralanmanın varlığı, yeri ve olayla bağlantısı |
| Kesin rapor | Tedavi tamamlandığında | Basit tıbbi müdahale, kemik kırığı, yüzde iz gibi niteliklerin kesinleşmesi; suçun vasfı ve zamanaşımı süresi |
| İstirahat (iş göremezlik) raporu | Tedavi sürecinde | Çalışılamayan günler, yani kazanç kaybının süresi |
| Maluliyet raporu | Kalıcı sonuç netleştiğinde, mahkemenin istemiyle | Sürekli çalışma gücü kaybının oranı |
| Fatura, reçete, epikriz | Tedavi boyunca | Tedavi giderinin miktarı |
Kalıcı bir zarar iddia ediliyorsa oran, olay tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre uzman hekim heyetince belirlenir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bir trafik kazası dosyasında, haksız fiil sonucu çalışma gücü kaybının bu şekilde tespit edilmesi gerektiğini ve 20.02.2019'dan sonraki olaylarda Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin esas alınacağını belirtmiştir (E.2025/12727, K.2025/17162, 23.12.2025).
Raporların asıl işlevi illiyet bağını kurmaktır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, kavgada parmağı kırılan ve bacağından ameliyat olan davacının dosyasında, Adli Tıp raporuna göre bacaktaki sinir hasarının darpla bağlantısı bulunmadığından bu rahatsızlık nedeniyle çalışılamayan günlerin maddi tazminatını reddeden kararı onadı; parmak kırığı için manevi tazminat ise verildi (E.2024/5720, K.2024/7727, 16.09.2024).
Darp Edilen Kişi Hangi Maddi Tazminatları İsteyebilir?
Bedensel zarar kalemleri kanunda örnek olarak sayılmıştır: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar (TBK m.54). Darpta bunlara saldırı sırasında zarar gören eşyanın bedeli eklenir.
| Kalem | Neyi karşılar | Gereken belge |
|---|---|---|
| Tedavi giderleri | Muayene, ilaç, ameliyat, fizik tedavi, kontrol için yol masrafı | Fatura, reçete, epikriz |
| Kazanç kaybı (geçici iş göremezlik) | İstirahat süresince elde edilemeyen net gelir | İstirahat raporu, bordro veya gelir belgesi |
| Sürekli iş göremezlik | Kalıcı çalışma gücü kaybı nedeniyle ömür boyu oluşan kayıp | Maluliyet raporu, aktüer bilirkişi hesabı |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | Kalıcı iz veya sakatlığın meslek ve kariyer seçeneklerini daraltması | Mesleki durum, iz ve sakatlığı gösteren rapor |
| Eşya zararı | Kırılan telefon, gözlük, saat, yırtılan giysi | Fatura, fotoğraf, onarım teklifi |
Kazanç kaybı kişinin olay tarihindeki net geliri üzerinden hesaplanır; giydirilmiş brüt ücret kıdem ve ihbar tazminatına özgü bir kavramdır. Aşağıdaki hesap varsayımsal bir örnektir:
- Net aylık geliri 30.000 TL olan kişi darp sonrası hekim raporuyla 20 gün çalışamıyor (örnek rakamlar).
- Günlük net gelir 30.000 ÷ 30 = 1.000 TL olarak bulunur.
- Geçici iş göremezlik zararı 1.000 × 20 = 20.000 TL olur.
- Buna faturalarla belgelenen tedavi gideri ve eşya zararı eklenir. Kalıcı bir oran varsa sürekli iş göremezlik zararını aktüer bilirkişi hesaplar.
Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri zarardan indirilmez (TBK m.55/1). 7589 sayılı Kanunla TBK m.55'e eklenen fıkraya göre çalışma gücü kaybı tazminatında kazancın bilindiği döneme ait tutara olay tarihinden, bilinemeyen döneme ait tutara karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir; tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödemeler ise oransal olarak mahsup edilir. Bedensel zararın kapsamı karar sırasında tam belirlenemiyorsa hâkim, kararın kesinleşmesinden itibaren iki yıl içinde hükmü değiştirme yetkisini saklı tutabilir (TBK m.75).
Darp Nedeniyle Manevi Tazminat Ne Kadar?
Bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye hâkim, olayın özelliklerini göz önünde tutarak uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir (TBK m.56/1). Tarife yoktur; Yargıtay 22.06.1966 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararından bu yana aynı ölçütleri uygular. Darp dosyalarında 4. Hukuk Dairesi, tutarın zarar göreni tatmin etmesinin yanında zarar veren bakımından da “caydırıcı olması da gözetilmelidir” der (E.2023/12171, K.2025/12497, 16.09.2025). Kararlarda tutarı belirleyen başlıca unsurlar şunlardır:
- Yaralanmanın ağırlığı: basit tıbbi müdahaleyle geçen bir darbe ile kemik kırığı veya organ kaybı aynı değerlendirilmez.
- Kalıcı sonuçlar: görme kaybı, yüzde iz, maluliyet oranı.
- Olayın oluş şekli: sopa, bıçak veya makas gibi bir aletin kullanılması, birden fazla kişinin saldırması, saldırının başkalarının önünde yapılması.
- Tarafların kusuru ve tahrik: zarar görenin kavgayı başlatması veya büyütmesi.
- Tarafların sosyal ve ekonomik durumu ile olay tarihi ve paranın alım gücü.
Tam metnini okuduğumuz kararlarda hükmedilen tutarlar şöyledir:
| Olay | Olay tarihi | Manevi tazminat | Karar |
|---|---|---|---|
| Bir avukatın keşif sonrası sopalarla darp edilmesi; burun kırığı ve bir gözün sürekli kaybı | 25.06.2010 | Yaralanana 200.000 TL, anne ve babasına 20.000'er TL; ayrıca 2.195.213,81 TL maddi tazminat | 4. HD, E.2023/7385, K.2026/3824, 07.04.2026; yaralanan yönünden onama, anne baba yönünden temyiz miktardan reddedildi |
| Trafikte yol verme tartışmasında makasla göze saldırı; yüzde 33 maluliyet, ceza mahkemesinde 1/4 tahrik indirimi | 13.04.2014 | Bölge adliye mahkemesi 75.000 TL verdi; Yargıtay kalıcı görme kaybı karşısında yetersiz buldu | 4. HD, E.2023/12171, K.2025/12497, 16.09.2025; bozma |
| Kavgada parmak kırığı; kalıcı arıza yok | 28.02.2011 | İlk verilen 15.000 TL “bir miktar fazla” bulundu; 10.000 TL onandı | 4. HD, E.2024/5720, K.2024/7727, 16.09.2024 |
| Karşılıklı tartışma ve tartaklama; basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralanma | 31.07.2009 | Her davacıya 1.000 TL; TBK m.52 indirimi uygulandı | 4. HD, E.2024/2532, K.2024/3888, 29.04.2024; oy çokluğuyla onama, karşı oy tutarı az buldu |
Bu tutarlar 2009-2014 yıllarındaki olaylara aittir ve bugün yaşanan bir darp için doğrudan ölçü alınamaz. Hâkim talep edilen miktardan fazlasına hükmedemez (HMK m.26); bu nedenle manevi tazminat talebi, yaralanmanın ağırlığı gerekçelendirilerek baştan gerçekçi belirlenmelidir. Manevi tazminatın genel ilkeleri manevi tazminat yazısındadır.
Karşılıklı Kavgada veya Tahrik Varsa Tazminat Azalır mı?
Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52). Kavgayı başlatan, hakaretle karşı tarafı kışkırtan ya da tartışmayı büyüten kişinin tazminatı bu nedenle düşebilir.
İndirim, talebin reddiyle aynı şey değildir. Yukarıdaki tabloda yer alan 2009 tarihli olayda ilk derece mahkemesi davayı tümden reddetmiş, Yargıtay davacıların eylemlerinin indirim sebebi olabileceğini ama uygun bir manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştu. Makasla göz yaralanmasına ilişkin dosyada ise bölge adliye mahkemesi, ceza mahkemesinin uyguladığı 1/4 tahrik oranında maddi tazminattan yüzde 25 indirim yaptı; davalının bu konudaki temyiz itirazları reddedildi.
Ceza Davası Tazminat Davasını Nasıl Etkiler?
Ceza davası ile tazminat davası ayrı yürür ve tazminat davası açmak için ceza dosyasının bitmesi gerekmez. Hukuk hâkimi, zarar verenin kusurunun olup olmadığına karar verirken ceza hukukunun sorumluluk hükümleriyle ve ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir; ceza hâkiminin kusur değerlendirmesi ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da onu bağlamaz (TBK m.74). Buna karşılık Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, “maddi olgunun tespitine ilişkin ceza mahkemesi kararı hukuk hâkimini bağlar” ilkesini uygular (E.2017/2721, K.2020/1038, 16.12.2020). Ceza dosyasının sonucuna göre etki şöyledir:
| Ceza dosyasının sonucu | Tazminat davasına etkisi |
|---|---|
| Kesinleşmiş mahkûmiyet | Fiilin işlendiği ve failin kim olduğu tartışılmaz; kusur oranı ve tazminat miktarını hukuk hâkimi belirler. |
| Fiilin sanık tarafından işlenmediğinin sabit görülmesi nedeniyle beraat | Bu maddi olgu bağlayıcıdır ve dava reddedilir. |
| Suçun işlendiğinin sabit olmaması, yani delil yetersizliği nedeniyle beraat | Bağlayıcı değildir; hukuk hâkimi delilleri kendisi değerlendirir. |
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması | Bağlayıcı değildir; ceza dosyasındaki rapor ve ifadeler delil olarak kullanılır. |
| Şikâyetten vazgeçme | Dava açılabilir; şahsi haklardan da vazgeçildiği ayrıca açıklanmışsa açılamaz (TCK m.73/7). |
| Uzlaşma | Uzlaşma anında bilinen zararlar için dava açılamaz (CMK m.253/19); ayrıntısı bir sonraki başlıkta. |
Bursa'da görülen bir dosyada davacı, nitelikli kasten yaralama iddiasıyla yargılanan kişiye karşı maddi ve manevi tazminat istedi. Ceza mahkemesi suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olduğu gerekçesiyle (CMK m.223/2-b) beraat kararı vermiş ve karar kesinleşmişti. Bölge adliye mahkemesi bu maddi olgunun bağlayıcı olduğunu kabul ederek davanın reddini onadı; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de kararı onadı (E.2023/760, K.2026/899, 20.01.2026).
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ise kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir (CMK m.231/5). Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, nitelikli kasten yaralamadan HAGB verilen bir dosyada bu kararların “mahiyeti itibariyle hukuk hakimini bağlamaz” olduğunu belirtmiş, illiyet bağı kanıtlanamadığı için tazminata hükmeden kararı bozmuştur (E.2017/3242, K.2018/2961, 12.04.2018). HAGB verilebilmesi için mağdurun zararının tamamen giderilmesi ya da denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi şartı vardır (CMK m.231/6-c, 231/9). Bu sırada yapılan ödemenin hangi zarar kalemine karşılık olduğunun makbuza yazılması, sonraki tazminat davasında tartışmayı azaltır. Şartların ayrıntısı HAGB nedir yazısındadır.
Hukuk mahkemesi gerekirse ceza dosyasının sonucunu bekleyebilir. Yukarıdaki 2009 tarihli olayda Daire'nin daha önce verdiği ve kararda aktarılan bozma ilamında, ceza mahkemesi kararının bağlayıcı olmasa da maddi olgunun tespiti bakımından önem taşıdığı ve ceza dosyasının kesinleşmesinin beklenmesi gerektiği belirtilmiştir (4. HD, E.2024/2532, K.2024/3888).
Uzlaşmada Para Alındıysa Ayrıca Tazminat Davası Açılabilir mi?
Kasten yaralamanın temel hâli ve basit yaralama uzlaşmaya tabidir; silahla, eşe, kardeşe, üstsoy veya altsoya karşı işlenen yaralama ile kemik kırığı gibi ağırlaşmış hâller uzlaşma dışındadır (CMK m.253/1-b-1). Uzlaşmada edim çoğu zaman mağdura ödenen paradır. Bu ödemenin tazminat davasına etkisini CMK m.253/19 düzenler: uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava varsa ondan feragat edilmiş sayılır.
Hükmün geçmişi önemlidir. İstisnasız eski metin Anayasa Mahkemesinin 26.07.2023 tarihli, E.2023/43, K.2023/141 sayılı kararıyla iptal edilmiş, istisnalı yeni metin 7531 sayılı Kanunla 14.11.2024'te yürürlüğe girmiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2019'da yapılan bir uzlaşmanın iptal kararı nedeniyle tazminat davasına etki etmeyeceğini kabul etmiştir (E.2025/9876, K.2025/15555, 20.11.2025). Yeni metne dayanarak da, maluliyet zararının istendiği bir dosyada uzlaşmanın davaya engel olmadığını kabul etmiştir (E.2024/9144, K.2025/15296, 12.11.2025). Edimli uzlaşma varsa ödenen tutarın tazminattan indirilip indirilmeyeceğinin tartışılması gerekir (E.2025/5933, K.2025/9650, 19.06.2025).
Uygulamada bu üç noktaya dikkat etmek gerekir:
- Uzlaşma metnine ödenen paranın hangi zararları karşıladığı açıkça yazılmalıdır; tedavisi süren bir yaralanmada henüz bilinmeyen zararlar ayrıca saklı tutulmalıdır.
- Edim ileri tarihe bırakılır veya taksitlendirilirse kamu davasının açılması ertelenir; edim yerine getirilmezse kamu davası açılır ve uzlaşma raporu icra takibinde ilam niteliğinde belge sayılır (CMK m.253/19).
- Uzlaşmanın sonuçsuz kalması tazminat hakkını etkilemez; dava genel kurallara göre açılır.
Uzlaştırma sürecinin işleyişi ve süreler uzlaşmaya tabi suçlar yazısında anlatılmıştır.
Darp Tazminatında Zamanaşımı Ne Kadar?
Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa o süre uygulanır (TBK m.72). Darp kasten yaralama suçu olduğundan iki yıllık süre çoğu dosyada ceza zamanaşımıyla uzar.
Ceza zamanaşımı, suçun kanundaki cezasının üst sınırına ve dosyadaki delillere göre nitelikli hâllere bakılarak belirlenir (TCK m.66/3-4). Beş yıla kadar hapis gerektiren suçlarda süre sekiz yıl, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis gerektiren suçlarda on beş yıldır (TCK m.66/1-d, e):
| Darbın hukuki niteliği | Dayanak | Ceza zamanaşımı |
|---|---|---|
| Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama | TCK m.86/2 | 8 yıl |
| Temel hâl | TCK m.86/1 | 8 yıl |
| Eşe, kardeşe, üstsoy veya altsoya karşı ya da silahla | TCK m.86/3-a-e | 8 yıl |
| Kemik kırığı veya çıkık | TCK m.87/3 | 8 yıl; m.86/3 hâlleriyle birleşirse 15 yıl |
| Yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum, organ işlevinin sürekli zayıflaması | TCK m.87/1 | 15 yıl |
| Organ işlevinin yitirilmesi, yüzün sürekli değişikliği | TCK m.87/2 | 15 yıl |
Ceza zamanaşımı suçun işlendiği günden başlar; çocuklara karşı üstsoy veya onlar üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kişilerce işlenen suçlarda çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden işler (TCK m.66/6). Fail olay sırasında on sekiz yaşından küçükse süreler kısalır (TCK m.66/2). Ceza davası açılmamış olsa da bu uzun süre tazminat talebine uygulanır; yine de belgelerin ve tanıkların kaybolmaması için davanın erken açılması yararlıdır.
Darp Tazminat Davası Hangi Mahkemede Açılır, Arabuluculuk Şart mı?
Malvarlığı haklarına ve şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine düzenleme yoksa asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2). Dava davalının yerleşim yerinde açılabileceği gibi (HMK m.6), haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yerde ya da zarar görenin kendi yerleşim yerinde de açılabilir (HMK m.16). Darp edilen kişi bu nedenle davayı çoğu zaman kendi oturduğu yerde açabilir. Maddi ve manevi tazminat aynı dilekçede birlikte istenir.
Arabuluculuk bakımından durum şöyledir:
- İki kişi arasındaki darp. 6325 sayılı Kanunun 18/B maddesi dava şartı arabuluculuğu kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarıyla sınırlar; ticari ve tüketici uyuşmazlıkları ile iş davalarındaki dava şartları da ayrı kanunlardadır. Haksız fiil olarak darp bu listelerde yer almadığından dava doğrudan açılır. Taraflar isterse ihtiyari arabulucuya başvurabilir.
- Aile içi şiddet. Aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir (6325 s.K. m.1/2).
- İşveren veya işveren vekilinin darbı. İşçi ile işveren arasında iş ilişkisi nedeniyle doğan uyuşmazlıklara iş mahkemesi bakar (7036 s.K. m.5/1-a). İşçinin kanuna veya iş sözleşmesine dayanan tazminat taleplerinde arabulucuya başvurmak dava şartıdır; yalnız iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları bu şartın dışındadır (7036 s.K. m.3/1, 3/3). Bu dosyalarda arabuluculuğa başvurmadan dava açmak usulden ret riski taşır.
Darp Nasıl İspat Edilir?
Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri gözeterek miktarı hakkaniyete uygun belirler (TBK m.50). Darp dosyalarında en sık kullanılan deliller şunlardır:
- Olay günü alınan darp raporu, sonraki kesin rapor ve tedavi kayıtları.
- Yaraların olaydan hemen sonra çekilmiş tarihli fotoğrafları.
- Güvenlik kamerası ve araç kamerası görüntüleri; kayıtlar silinebildiğinden soruşturma sırasında savcılıktan istenmesi önemlidir.
- Olayı gören tanıklar ve kolluk tutanakları.
- Olaydan önce ve sonra gönderilen mesajlar, sesli kayıtlar ve sosyal medya yazışmaları.
- Ceza soruşturma ve kovuşturma dosyası; ifade tutanakları ve bilirkişi raporları hukuk dosyasına getirtilebilir.
Hastaneye başvurulduğunda hekim olayı kendiliğinden adli makamlara bildirir; bu kayıt yaralanmanın tarihini ve nedenini gösteren ilk resmî belge olur. İddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunan ve ekonomik durumu da gerektiren zarar gören, dava sürerken davalının geçici ödeme yapmasını isteyebilir (TBK m.76).
Aile İçinde, İşyerinde veya Kamu Görevlisince Darp Edilirse Ne Olur?
Aile içinde darp
Eşe, boşanılan eşe, kardeşe, anne babaya veya çocuğa karşı işlenen yaralamada şikâyet aranmaz ve uzlaşma yapılmaz (TCK m.86/3-a; CMK m.253/1-b-1). Bu nedenle uzlaşma yoluyla tazminat hakkını kaybetme sorunu doğmaz. Şiddete uğrayan kişi tazminattan bağımsız olarak koruma tedbiri isteyebilir; başvuru yolları uzaklaştırma kararı yazısında anlatılmıştır. Eşler arasındaki fiziksel şiddet boşanma davasında kişilik hakkına saldırı olarak manevi tazminat sebebi sayılabilir; bu talebin şartları boşanmada tazminat yazısındadır. Şiddet konusunda bilgi ve yönlendirme için ALO 183 hattı aranabilir; acil durumlarda 112 aranır.
İşyerinde darp
İşverenin işçiye sataşması veya işçiye karşı hapsi gerektiren bir suç işlemesi, işçiye iş sözleşmesini bildirim süresini beklemeden feshetme hakkı verir (İş K. m.24/II-c); şartları varsa bu fesihte kıdem tazminatı da istenebilir. Ayrıntısı işçinin haklı nedenle feshi yazısındadır. İşveren, işçinin kişiliğini korumak ve işyerinde dürüstlük kurallarına uygun bir düzen sağlamakla yükümlüdür; bu yükümlülüğe aykırılık nedeniyle vücut bütünlüğünün zedelenmesine bağlı zararlar sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir (TBK m.417). Saldırgan bir iş arkadaşıysa ona karşı açılacak dava genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülür. İşverene yönelik taleplerde ise önceki başlıktaki iş mahkemesi ve arabuluculuk kuralları uygulanır. Başka bir işçiye sataşan işçinin sözleşmesi de işverence bildirimsiz feshedilebilir (İş K. m.25/II-d).
Polis veya başka bir kamu görevlisinin darbı
Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ancak idare aleyhine açılabilir (Anayasa m.129/5). Görev sırasında uygulanan şiddette tazminat bu nedenle görevliden değil idareden istenir; başvuru ve dava süreleri idari yargıda tam yargı davası yazısında anlatılmıştır. Ceza tarafında, 7589 sayılı Kanunla değişen CMK m.231/14'e göre kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulanmaz.
Darp Tazminatı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Darp tazminatı ne kadar?
Kanunda darp için belirlenmiş bir tutar yoktur. Maddi tazminat belgelenen tedavi gideri, kazanç kaybı ve eşya zararı kadardır; manevi tazminatı hâkim yaralanmanın ağırlığına, kalıcı sonuçlara, olayın oluş şekline ve kusura göre takdir eder. Yargıtay kararlarında basit yaralanmada 1.000 TL ile göz kaybında 200.000 TL arasında değişen tutarlar görülür; bunlar olay tarihindeki koşulları yansıtır.
Darp raporu ile tazminat alınabilir mi?
Rapor tek başına ödeme sağlamaz; zararın ve yaralanmanın en önemli delilidir. Tazminat için saldırgana karşı asliye hukuk mahkemesinde dava açılması ya da ceza dosyasında uzlaşma veya zarar giderme yoluyla ödeme alınması gerekir.
Şikâyetten vazgeçen kişi tazminat davası açabilir mi?
Açabilir. Şikâyetten vazgeçme kamu davasını düşürür ama tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Vazgeçen kişi şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa artık hukuk mahkemesinde dava açamaz (TCK m.73/7).
Karşı taraf beraat ederse tazminat alınabilir mi?
Kural olarak alınabilir; hukuk hâkimi ceza mahkemesinin beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74). Beraat, fiilin sanık tarafından işlenmediğinin sabit görülmesine dayanıyorsa bu maddi olgu hukuk hâkimini bağlar ve tazminat davası reddedilir.
Uzlaşmada para alan ayrıca tazminat isteyebilir mi?
Uzlaşma anında bilinen zararlar için isteyemez. Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar, örneğin sonradan anlaşılan kalıcı bir işlev kaybı, için dava hakkı saklıdır (CMK m.253/19).
Darp tazminat davası kaç yıl içinde açılır?
Zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde olaydan itibaren on yıl içinde açılır (TBK m.72). Darp kasten yaralama suçu oluşturduğundan ceza zamanaşımı en az sekiz yıldır ve bu daha uzun süre tazminat talebine de uygulanır.
Darp tazminat davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?
İki kişi arasındaki darp kanunda sayılan zorunlu arabuluculuk alanlarına girmez; dava doğrudan açılır. Aile içi şiddet iddiası taşıyan uyuşmazlıklar ise arabuluculuğa hiç elverişli değildir. İşçinin işverenine karşı açacağı davalarda iş davalarına özgü arabuluculuk kuralı ayrıca değerlendirilmelidir.
Karşılıklı kavgada tazminat alınır mı?
Alınabilir, ancak hâkim zararın doğmasına veya artmasına katkısı olan tarafın tazminatını indirebilir ya da tamamen kaldırabilir (TBK m.52). Yargıtay, karşılıklı tartışmanın indirim sebebi olabileceğini ama talebin tümden reddini haklı kılmadığını kabul etmiştir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.