Göz Kaybı Tazminatı Ne Kadar? Trafik ve İş Kazasında Maluliyet ve Hesap

Göz kaybı tazminatı için kanunda sabit bir tutar yoktur; miktar, yönetmelikteki görme kaybı oranına, kazazedenin yaşına, net gelirine ve kusur dağılımına göre hesaplanır. Trafik kazasında oran Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in görme sistemi bölümünden bulunur; diğer göz tam sağlamsa bir gözün kaybı tek gözlülük formülüyle %32 engel oranı verir. İş kazasında oranı Sosyal Güvenlik Kurumu, meslek grubunu ve yaşı da hesaba katan başka bir yönetmelikle belirler. Oranın yanında tedavi giderleri, geçici iş göremezlik, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi tazminat ayrıca istenebilir.

Bu yazı bir veya iki gözün görme kaybını ele alıyor. Parmak gibi diğer uzuv kayıpları için parmak kopması tazminatı yazısına, yönetmelikteki diğer yaralanma oranları için trafik kazası maluliyet oranı tablosuna bakılabilir. Yazıda tazminat tutarı verilmiyor; çünkü tutarı oran, gelir ve yaş birlikte belirliyor ve her dosyada farklı çıkıyor.

Göz Kaybı Tazminatı Hangi Kalemlerden Oluşur?

Türk Borçlar Kanunu m.54 bedensel zararları özellikle dört kalemde sayar: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Göz kaybında bunlar şöyle somutlaşır.

• Tedavi giderleri. Ameliyat, ilaç, kontrol muayeneleri ve gerekiyorsa protez giderleridir. Trafik kazalarında sağlık hizmet bedellerini Sosyal Güvenlik Kurumu karşılar (KTK m.98); kazazedenin kendi cebinden ödeyip kurumun karşılamadığı tutarlar talep edilir.
• Kazanç kaybı. İyileşme süresince çalışılamayan döneme ilişkin geçici iş göremezlik zararıdır.
• Çalışma gücü kaybı. Raporda belirlenen kalıcı oranın, kazazedenin net geliri ve yaşam süresi üzerinden hesaplanan sürekli iş göremezlik zararıdır.
• Ekonomik geleceğin sarsılması. Görme kaybı meslekte ve iş bulmada kalıcı güçlük yaratıyorsa oran kaybından ayrı bir kalem olarak istenebilir.

Manevi tazminat bu dört kalemin dışındadır ve TBK m.56’ya dayanır. Hesap, TBK m.55’e göre kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre yapılır; hesaplanan tazminat miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesiyle artırılamaz veya azaltılamaz.

Trafik Kazası, İş Kazası ve Diğer Haksız Fiillerde Fark Nedir?

Zarar aynı olsa da kime karşı hangi yoldan gidileceği ve oranın hangi yönetmelikten çıkacağı olayın türüne göre değişir.

Aynı gözün kaybı için trafik ve iş kazası dosyalarında farklı oranların çıkması bu yüzden olağandır. Bir rejimin oranı diğerinin tablosuna taşınamaz.

Göz Kaybında Maluliyet Oranı Hangi Yönetmeliğe Göre Belirlenir?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, oranın kaza tarihinde yürürlükte olan düzenlemeye göre belirlenmesini arar. Daire’nin kararlarında sıra şöyle verilir: 11.10.2008’den önceki olaylarda Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11.10.2008 ile 01.09.2013 arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01.09.2013 ile 01.06.2015 arasında Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 01.06.2015 ile 20.02.2019 arasında Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik, 20.02.2019’dan sonra ise Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/13923, K. 2026/4963, T. 29.04.2026).

Bu yazıdaki oranlar 20.02.2019’dan sonraki kazalar içindir ve yönetmeliğin Resmî Gazete’de (20.02.2019, sayı 30692) yayımlanan Ek-2 kılavuzundaki Görme Sistemi bölümünden alınmıştır. Daha eski bir kaza söz konusuysa o tarihte geçerli yönetmeliğin tablosu esas alınır; bu yazıdaki sayılar o dosyada kullanılamaz.

Tek Göz Kaybında Maluliyet Oranı Yüzde Kaç?

Kılavuz görme kaybı için tek bir yüzde yazmaz; görmeyi ölçülebilir bileşenlere ayırıp formülle oran çıkarır. Her gözün görme keskinliği ve görme alanı ayrı puana çevrilir. Keskinlik puanlarından işlevsel keskinlik puanı (İKP), alan puanlarından işlevsel alan puanı (İAP) bulunur. İkisi çarpılıp 100’e bölünerek işlevsel görme puanı (İGP) elde edilir; görme sistemi yetersizlik oranı (GSYO) ise 100 eksi İGP’dir (Ek-2, Görme Sistemi, RG s.148-149).

Gözlerden biri anatomik ya da fonksiyonel olarak kördür. Fonksiyonel körlük, görme keskinliğinin 0,02’nin altında olması ya da parmakların en çok 1 metreden sayılabilmesidir. Bu durumda tek gözlülük hesabı yapılır: İGP = (iyi gözün İKP’si x 0,8) x (iyi gözün görme alanı puanı - 15) / 100. Sağlam gözün keskinlik ve alan puanı 100 ise İGP 68, GSYO 32 çıkar. GSYO 50’ye kadar kişinin engel oranına eşittir; 50’nin üzerinde ise (GSYO - 50) x 0,8 + 50 formülü ya da kılavuzdaki Tablo 3 kullanılır, küsuratlı sonuçlar bir üst tam sayıya yuvarlanır (RG s.155 ve s.163).

Kılavuzun kendi örneğinde bir gözün ışık hissi bile yoktur, diğer gözün keskinliği 20/20 ve görme alanı puanı 70’tir; formül İGP’yi 44 verir (RG s.156). Aynı hesabı GSYO 56 olarak sürdürürsek Tablo 3’te karşılığı 54,8 çıkar ve yuvarlamayla %55 olur. Buradaki son adım örnekten yapılmış bir uygulamadır; gerçek bir dosyada oranı raporu düzenleyen heyet belirler.

Sağlam gözde de kayıp varsa oran %32’nin üzerine çıkar. Bu yüzden “tek göz kaybı %32’dir” cümlesi yalnızca diğer göz tam sağlamsa doğrudur. Birden fazla yaralanma varsa oranlar toplanmaz; Balthazard yöntemiyle birleştirilir ve toplam her zaman aritmetik toplamdan düşük çıkar. Diğer yaralanmaların birleştirilmesi yukarıda bağlantısı verilen maluliyet tablosu yazısında anlatılıyor.

İş Kazasında Göz Kaybı Oranı Nasıl Belirlenir?

İş kazasında kalıcı oran, sağlık kurulu raporuna dayanarak Kurum Sağlık Kurulunca belirlenir. Hastanenin sağlık kurulu raporunun karar hanesine çalışma gücü kayıp oranı yazılmaz; “Sosyal Güvenlik Kurumunca belirlenecektir” ibaresi konur (Yönetmelik m.6/2-g). Hastane raporundaki oran Kurum Sağlık Kurulu kararlarını bağlamaz (m.8/1).

Hesap trafik kazasındaki gibi görme puanlarıyla yapılmaz. Yönetmelik m.22 ve m.23’e göre A cetvelinde “II. Göz arızaları” listesinden arıza bulunur, B cetvelinden sigortalının meslek grubu seçilir, C ve D cetvelleriyle meslekte kazanma gücü azalma oranı çıkar, E cetveliyle de sigortalının yaşına göre düzeltilir. Birden fazla sekel varsa her biri ayrı hesaplanıp Balthazard formülüyle birleştirilir (m.23/1-e, m.24). Aynı göz kaybı farklı meslek ve yaşta farklı oran verir. Cetvellerdeki sayılar bu yazıda verilmiyor; oran her dosyada Ek-3’teki cetvellerden okunmalıdır.

5510 sayılı Kanun m.19’a göre meslekte kazanma gücü en az %10 azalmış bulunan sigortalı sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır. İki gözde yüzde yüz görme kaybı, yönetmelik m.15/1-c’de başka birinin sürekli bakımına muhtaç olma hâlleri arasında sayılır; m.19’a göre bu durumda gelir bağlama oranı %100 olarak uygulanır. Gelirin hesabı için sürekli iş göremezlik geliri yazısı, oranın tespiti için iş kazası maluliyet oranı tespiti yazısı ayrıntı verir. Yönetmelik metninin Resmî Gazete’de yayımlanan hâli (11.10.2008, sayı 27021) okunmuştur; sonraki değişiklikler için güncel metne bakılmalıdır.

Heyet Raporunda Göz Hekimi Yoksa Ne Olur?

Görme kaybı iddiasında rapora dayanak olan heyetin kompozisyonu uyuşmazlık konusu olur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki bir dosyada kazadan sonra görme ile ilgili arızada %26 oran belirleyen, ancak göz doktorunun bulunmadığı Adli Tıp raporunu yönetmeliğe uygun bulmamış; göz doktorunun da yer alacağı bir heyetten, kaza tarihindeki yönetmeliğe göre yeni rapor alınması için kararı bozmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/13923, K. 2026/4963, T. 29.04.2026).

Başka bir dosyada sağ gözünün görme yetisini kaybettiğini ileri süren yolcunun başvurusu, raporda yürürlükteki yönetmeliğe uyulmadığı ve heyette göz hastalıkları hekimi bulunmadığı gerekçesiyle usulden reddedilmişti. Daire, başvurunun gerekli belgelerle yapıldığını belirterek kararı bozmuş ve göz hekiminin de bulunduğu heyetten, hastanın fiziki muayenesi yapılarak ve tedavi belgeleri incelenerek rapor alınmasını istemiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/2004, K. 2023/7347, T. 01.06.2023; oyçokluğuyla verilmiştir).

Raporu almadan önce üç noktaya bakmak gerekir: heyette göz hekiminin bulunması, raporun kaza tarihindeki yönetmeliğe göre düzenlenmesi ve oranın yönetmelikteki hesap yoluyla gerekçelendirilmesi. Çelişkili raporlar varsa bilirkişi veya Adli Tıp raporuna itiraz edilip yeni rapor istenebilir.

Göz Kaybı Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Çalışma gücü kaybı tazminatı, kazazedenin kaza tarihindeki net gelirinin maluliyet oranıyla çarpılıp yaşam süresi boyunca hesaplanmasıyla bulunur. Bedensel zararda esas alınan gelir net gelirdir; yani vergi ve prim kesintilerinden sonra ele geçen tutar. Brüt ücret ya da kıdem ve ihbar tazminatında kullanılan giydirilmiş brüt ücret bu hesapta kullanılmaz.

Hesap iki dönemde yapılır: kazazedenin çalışabileceği aktif dönem ve emeklilikten sonraki pasif dönem. Sonuçtan kusur oranı düşülür. TBK m.52’ye göre zarar gören zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir ya da tamamen kaldırabilir. Hangi yaşam tablosunun kullanıldığı, aktif ve pasif dönemin ayrımı ve kusur indirimi iş gücü kaybı tazminatı hesaplama yazısında adım adım gösteriliyor. Bu yazıda tutar verilmemesinin nedeni, hesabın gelir, yaş ve oran değiştikçe tamamen farklı sonuç vermesidir.

TBK m.55’e 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla eklenen fıkralara göre, çalışma gücü kaybı tazminatında kazancın bilindiği döneme ilişkin toplama olay tarihinden, kazancın bilinemediği döneme ilişkin toplama karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedel de ödeme tarihine göre oransal mahsup edilir. Bu kurallar 31 Temmuz 2026'dan sonra meydana gelen olaylara uygulanır, önceki olaylarda eski hükümler geçerlidir (7589 sayılı Kanun geçici m.1/9); bilirkişi raporunda iki dönemin ayrı gösterilip gösterilmediğine bakılmalıdır.

Göz Kaybında Manevi Tazminat Nasıl İstenir?

TBK m.56’ya göre hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda olayın özelliklerini göz önünde tutarak zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Göz kaybında görünüm değişikliği, günlük yaşamdaki kısıtlılık ve ruhsal etki bu değerlendirmede dikkate alınan olay özellikleridir. Ağır bedensel zararda zarar görenin yakınlarına da manevi tazminat verilebilir.

Manevi tazminat için kalıcı maluliyetin çıkması şart değildir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, bir iş kazasında Kurumun oranı %0 belirlemesine rağmen bedensel bütünlüğün zedelendiği gerekçesiyle manevi tazminat talebinin reddini bozmuştur; kaza ve kusur durumuna göre uygun bir miktara karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (E. 2015/8940, K. 2016/3087, T. 29.02.2016). Bu karar göz yaralanmasına değil dizden yaralanmaya ilişkindir, ancak TBK m.56’nın koşuluna ilişkin ilkeyi gösterir. Tutarı olayın özellikleri belirlediği için sabit bir miktar yoktur; ayrıntılar için manevi tazminat yazısına bakılabilir.

Sigorta ve SGK Süreci Nasıl İşler?

Trafik kazasında dava açmadan önce zorunlu mali sorumluluk sigortacısına yazılı başvuru yapılır. KTK m.97’ye göre sigortacının başvuru tarihinden itibaren en çok 15 gün içinde başvuruyu yazılı cevaplamaması veya cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık çıkması hâlinde zarar gören dava açabilir ya da 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir. Sigorta, poliçedeki sınırlar içinde sorumludur; başvuru adımları için trafik kazalarında sigorta şirketine başvuru yazısı kullanılabilir. Dava sürecinin genel çerçevesi yaralanmalı trafik kazası tazminatı yazısında anlatılıyor.

İş kazasında işveren, hizmet akdiyle çalışan sigortalı bakımından kazayı kolluğa derhal, SGK’ya en geç üç iş günü içinde bildirmek zorundadır (5510 m.13). Sürekli iş göremezlik geliri bağlanırsa uygulamada bu gelirin peşin sermaye değeri işverenin ödeyeceği tazminattan mahsup edilir. TBK m.55 bunun ölçüsünü verir: kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri zarardan indirilemez; rücu edilebilen kısım ise tazminat hesabında dikkate alınır. SGK’nın işverene rücu hakkı 5510 m.21’de düzenlenmiştir ve işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi hâlinde doğar.

Göz Kaybı Tazminatında Zamanaşımı Ne Kadardır?

Haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılda, her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılda zamanaşımına uğrar (TBK m.72). Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararlarda aynı süreler kaza gününden başlayarak geçerlidir (KTK m.109). Tazminat, ceza kanununun daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa o daha uzun süre uygulanır; bu hüküm hem TBK m.72’de hem KTK m.109’da yer alır.

İş kazasında işverenin iş sağlığı ve güvenliği borcuna aykırılığı TBK m.417’ye göre sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir. TBK m.146’ya göre kanunda aksine hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir. Bu durumda genel on yıllık süre gündeme gelebilir. Hangi sürenin uygulanacağı dosyaya göre değiştiği için süre dolmak üzereyse beklememek gerekir. Süre ayrıntıları için trafik kazası zamanaşımı yazısına bakılabilir.

Yeni bir oran çıkması ihtimaline karşı TBK m.75, bedensel zararın kapsamı karar sırasında tam belirlenemiyorsa hâkimin kararın kesinleşmesinden başlayarak iki yıl içinde tazminat hükmünü değiştirme yetkisini saklı tutabileceğini söyler.

Göz Kaybı Tazminatı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Tek göz kaybı tazminatı ne kadar?

Kanunda sabit bir tutar yoktur. Tutar, rapordaki maluliyet oranına, kazazedenin yaşına, kaza tarihindeki net gelirine ve kusur oranına göre bilirkişi hesabıyla belirlenir. Tedavi, geçici iş göremezlik, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi tazminat ayrı kalemlerdir.

Tek göz kaybında maluliyet oranı yüzde kaç?

Trafik kazasında diğer göz tam sağlamsa Engellilik Yönetmeliği Ek-2’deki tek gözlülük formülü %32 sonucunu verir. Sağlam gözde kayıp varsa oran artar, göz çevresindeki doku da kaybedilmişse Balthazard yöntemiyle %15 eklenir. İş kazasında oran bu hesapla değil, meslek ve yaşa bağlı cetvellerle SGK tarafından bulunur.

İki gözde körlükte oran yüzde kaç?

Engellilik Yönetmeliği Ek-2’de iki gözün körlüğünde GSYO 100 kabul edilir ve Tablo 3’e göre kişinin engel oranı %90’dır. İki gözün ve çevre dokunun kaybında oran %92’dir.

Göz kaybında manevi tazminat verilir mi?

TBK m.56’ya göre bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde hâkim olayın özelliklerini gözeterek uygun bir miktar manevi tazminata karar verebilir. Miktar sabit değildir; yaralanmanın niteliği, kusur ve tarafların durumu dikkate alınır.

Heyet raporunda göz hekimi yoksa rapor geçerli olur mu?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, görme ile ilgili arızada göz hekiminin bulunmadığı raporları yönetmeliğe uygun bulmamış ve göz hekiminin de bulunduğu heyetten yeni rapor alınması için karar bozmuştur.

İş kazasında göz kaybı olunca SGK gelir bağlar mı?

5510 m.19’a göre Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç olan sigortalıda gelir bağlama oranı %100’dür.

Göz kaybı tazminatında zamanaşımı ne kadar?

Haksız fiilde zararı ve yükümlüyü öğrenmeden iki yıl, fiilden itibaren on yıldır (TBK m.72). Motorlu araç kazalarında maddi zarar için kaza gününden başlayarak aynı süreler geçerlidir (KTK m.109). Ceza kanununun daha uzun süresi varsa o uygulanır.