Trafik kazası maluliyet oranı, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre yetkili sağlık kurulunun belirlediği kalıcı engel yüzdesidir. 20 Şubat 2019'dan sonraki kazalarda Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik'in Ek-2'deki engel oranları kılavuzu uygulanır. Yaralanmanın adına bağlı tek bir yüzde yoktur; oran, iyileşme bittikten sonra kalan işlev kaybına göre seçilir. Örneğin kılavuzda ameliyatsız tedaviyle düzelen bel fıtığı %8, kısmi menisektomi %5, dalağın alınması %10, tek kulakta tam işitme kaybı %12, kolun omuzdan kaybı %60 karşılığındadır. Birden fazla yaralanma Balthazard formülüyle birleştirilir. Aşağıdaki maluliyet oranları tablosu en çok sorulan yaralanmaları kılavuzdaki tablo ve Resmî Gazete sayfa numarasıyla gösterir.
Sayfada önce oranın hangi kurala göre ve kim tarafından belirlendiği, sonra omurga, kafa, diz, kol, bacak, göz, kulak, yüz, iç organ, yanık, sinir, omurilik ve kronik ağrı için kılavuzdaki değerler yer alıyor. Ardından birden fazla yaralanmanın birleştirilmesi, kazadan önce var olan rahatsızlığın durumu, oranın tazminata etkisi ve rapora itiraz ele alınıyor. Kol, bacak ve parmak kayıplarının tamamı trafik kazasında uzuv kaybı sayfasında, kırık türlerine göre açılanma ve kısalık oranları ise trafik kazası kırık tazminatı sayfasında ayrıntılı tablolar hâlinde bulunuyor.
Trafik Kazasında Maluliyet Oranı Neye Göre Belirlenir?
Maluliyet oranını hekimin kanaati değil, yönetmelik ekindeki kılavuz belirler. Zorunlu trafik sigortası genel şartları, sakatlık oranını gösteren kurul raporunu Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ile 18 yaşından küçükler için Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik'e göre düzenlenen rapor olarak tanımlar (Genel Şartlar A.2/i). Sakatlanma teminatında tedavi tamamlandıktan sonra sakatlık oranının ve geçici iş göremezlik süresinin belirlenmesinde bu kurul raporu dikkate alınır (A.5/c).
Yönetmelik 20.02.2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; mevzuat.gov.tr'deki güncel metninde o tarihten bu yana işlenmiş bir değişiklik bulunmuyor. Oranın nasıl bulunacağını üç hüküm belirler:
- Kişinin engel durumu, Ek-2'deki engel alanları kılavuzunda bulunan oranlara göre yüzde olarak belirlenir (m.10/3).
- Hastalığın veya yaralanmanın adı Ek-2'de geçmese bile oran, vücut sistemlerindeki işlev kaybı değerlendirilerek bulunur (m.10/5). Bu yüzden "kılavuzda bu yaralanma yok" demek, oran çıkmayacağı anlamına gelmez.
- Kaza ve yaralanma için ayrı bir rapor türü vardır. İş kazası ve meslek hastalığı dışındaki kazalarda Ek-4'teki Terör, Kaza ve Yaralanmaya Bağlı Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu düzenlenir (m.9/1).
Kılavuz, oranı tanıya göre değil sonuca göre verir. Kas-iskelet sistemi bölümünün girişinde bu açıkça yazılıdır; engellilik yüzdesi belirlenirken hastalık tanısı değil, ortaya çıkan bozukluğun vücutta neden olduğu fonksiyon kaybı öncelikle dikkate alınır (RG s.206). Aynı tibia kırığı tam iyileşirse %0, açılanmayla kaynarsa iki basamaklı bir oran doğurabilir.
Uygulanacak düzenleme kazanın tarihine göre değişir. 20.02.2019'dan önceki kazalarda başka yönetmelikler uygulanır ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesi dönemleri kararlarında tek tek sayar (E. 2026/4361, K. 2026/5133, T. 04.05.2026). Dönem tablosu trafik kazası adli tıp raporu sayfasında yer alıyor. Bu sayfadaki oranların hepsi 20.02.2019 ve sonrasındaki kazalar içindir. İş kazasında oran bambaşka bir rejimle, meslek ve yaşı da hesaba katan cetvellerle bulunur; o hesap iş kazası maluliyet oranı tespiti sayfasında anlatılıyor.
Maluliyet Oranını Hangi Kurul Belirler?
Raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurum ve kuruluşlarını Sağlık Bakanlığı belirler ve internet sitesinde yayımlar (m.7/1). Yetkisiz kuruluşların veya kurulu yönetmelikteki gibi oluşturamayan hastanelerin raporları kurumlarca değerlendirmeye alınmaz (m.7/2). Birden fazla uzmanlık dalını ilgilendiren durumlarda kurul; iç hastalıkları, göz, kulak burun boğaz, genel cerrahi, nöroloji ve ruh sağlığı uzmanlarıyla en az yedi daimi üyeden oluşur. Fizik tedavi uzmanı varsa kurula katılması zorunludur, yoksa ortopedi uzmanı katılır (m.6).
Uyuşmazlık sigorta tahkimine veya mahkemeye taşındığında oran çoğu zaman Adli Tıp Kurumu'ndan ya da üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dallarından alınan raporla belirlenir. Bu raporlar da aynı yönetmeliğe ve aynı kılavuza göre düzenlenir; kurum değişince tablo değişmez. Yargıtay, heyette yaralanmaya uygun uzmanın bulunmasını arar. Göz yaralanmasında heyette göz hekimi bulunmadan verilen %20'lik raporu yetersiz bularak kararı bozmuştur.
"…raporu düzenleyen heyetin içinde maluliyetin kapsamına göre göz doktorunun olmadığı anlaşılmıştır. Bu hali ile rapor yetersiz olup hükme esas alınması hatalı olmuştur."
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2026/4185, K. 2026/5472, T. 07.05.2026
Raporun zamanı da kılavuzdan gelir. Tedavi ve rehabilitasyon sürerken süreli, tamamlandıktan sonra sürekli veya süreli rapor verilir (m.9/3). Omurga yaralanmalarında engelin kalıcı ve stabil olması, son 12 ayda değişiklik olmaması aranır (Ek-2, Kas-İskelet Sistemi, RG s.206). Alt ekstremitede de sürekli rapordan önce iyileşmenin durduğu ve son bir yıldır düzelme olmadığı tespit edilmelidir (s.254). Yargıtay, bacak yaralanmasında kaza ile rapor arasında bir yıl geçmeden alınan rapora dayanılmasını bozma sebebi saymıştır.
"Bu nedenle hastada iyileşmenin durduğu, son bir senedir herhangi bir düzelmenin olmadığı tespit edilmeden alınan rapora itibar edilerek karar verilmesi doğru değildir."
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2026/2568, K. 2026/3703, T. 06.04.2026
Yaralanmaya Göre Maluliyet Oranları Tablosu
Aşağıdaki değerler Ek-2 Alan Kılavuzu'nun mevzuat.gov.tr'de yayımlanan metninden alındı ve 20.02.2019 tarihli Resmî Gazete'deki taramayla karşılaştırıldı; parantezdeki sayfa numarası Resmî Gazete'nin kendi sayfa numarasıdır. "Kişinin engel oranı" sütunu, kılavuzun bütün vücut için verdiği orandır. Kılavuzun bir sonuç için kademe verdiği yerlerde tabloda kademeler, sabit oran vermeyip ölçüme bağladığı yerlerde ise yöntem ve kılavuzdaki örnek yazıldı.
Tablolar bilgi amaçlıdır. Kesin oranı, kişiyi muayene eden kurul belirler; aynı yaralanma farklı kişilerde farklı kademeye düşebilir.
Bel Fıtığı, Boyun Fıtığı ve Omurga Kırıkları
Omurga için kılavuzda iki yöntem vardır. Yaralanma modeli travma durumlarında ilk tercih edilecek yöntemdir; nörolojik kayba, kırığa, çıkığa ve hareket segmentinin bütünlüğüne bakar. Bu model yetersiz kalırsa veya aynı bölgede birden fazla segment etkilenmişse eklem hareket açıklığı modeli kullanılır.
| Yaralanma ve kalan durum | Kişinin engel oranı | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Bel (lomber) bölgesinde klinik bulgu, nörolojik kayıp ve kırık yok | %0 | Tablo 1.1, Kategori I (s.207) |
| Bel fıtığı, belirgin radikülopatiyle birlikte ama ameliyatsız tedaviyle düzelmiş; ya da kas spazmı, objektif bulgusuz yayılan ağrı | %8 | Tablo 1.1, Kategori II (s.207) |
| Bel fıtığı, EMG ile gösterilmiş belirgin radikülopati veya ameliyatla düzelen radikülopati öyküsü | %13 | Tablo 1.1, Kategori III (s.207) |
| Bel omurunda %25'ten az çökme; çıkıksız arka eleman kırığı; spinöz veya transvers çıkıntı kırığı | %8 | Tablo 1.1, Kategori II (s.207) |
| Bel omurunda %25-50 çökme kırığı | %13 | Tablo 1.1, Kategori III (s.207) |
| Bel omurunda nörolojik bulgusuz %50'den fazla çökme veya hareket segmenti bütünlüğünün bozulması | %23 | Tablo 1.1, Kategori IV (s.207) |
| Bel omurunda tek taraflı nörolojik bulguyla %50'den fazla çökme | %25 | Tablo 1.1, Kategori V (s.207) |
| Boyun fıtığı, ameliyatsız tedaviyle düzelmiş; boyun incinmesinde kas spazmı ve objektif bulgusuz ağrı | %8 | Tablo 1.2, Kategori II (s.208) |
| Boyun fıtığı, belirgin radikülopati veya ameliyatla düzelen radikülopati öyküsü; boyun omurunda %25-50 çökme | %18 | Tablo 1.2, Kategori III (s.208) |
| Boyun omurunda nörolojik bulgusuz %50'den fazla çökme, segment bütünlüğünün bozulması veya iki taraflı radikülopati | %28 | Tablo 1.2, Kategori IV (s.208) |
| Boyunda kolda yardımcı cihaz gerektiren ağır işlev kaybı, tek seviyede tam nörolojik kayıp | %38 | Tablo 1.2, Kategori V (s.208) |
| Sırt (torakal) omurunda %25'ten az / %25-50 / nörolojik bulgusuz %50'den fazla çökme | %8 / %18 / %23 | Tablo 1.3, Kategori II-IV (s.209) |
| Sırt omurunda tek taraflı motor bulguyla %50'den fazla çökme | %28 | Tablo 1.3, Kategori V (s.209) |
Hareket açıklığı modelinde fıtık için ayrı satırlar vardır ve bu değerler hareket kısıtlılığı ile sinir kaybından gelen oranlarla birleştirilir. Tablo 1.7'de (s.215) ameliyat edilmemiş, orta-ciddi dejeneratif değişiklik gösteren disk lezyonu boyunda %6, belde %7; ameliyat edilmiş ve kalıcı ağrı ile sertlik bırakan disk lezyonu boyunda %9, belde %10 değerindedir. Her ek seviye için %1, ikinci ameliyat için %2 eklenir. Kılavuzdaki örnekte L2'de %55 ve L3'te %20 çökmesi olan bir kişi için tanıdan gelen oran ile hareket kısıtlılığından gelen oran birleştirilerek %30 bulunmuştur (s.221). Hangi modelin seçildiği sonucu değiştirdiği için raporda modelin ve tablonun adı yazılmalıdır.
Kafa Travması ve Beyin Hasarı
Kılavuzda "kafa travması" başlıklı tek bir satır yoktur. Beyin hasarının bıraktığı her sonuç kendi tablosundan oranlanır ve sonuçlar Balthazard formülüyle birleştirilir. Alın kemiğinde kalan çökme ise yüz bölümünden ayrıca oranlanır.
| Yaralanma ve kalan durum | Kişinin engel oranı | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Konuşma üretimi bozukluğu (motor afazi), hafif / orta / ağır | %10 / %25 / %45 | Sinir Sistemi, Afaziler (s.200) |
| Konuşmayı anlama bozukluğu (sensöriyel afazi), hafif / orta / ağır | %20 / %40 / %60 | Sinir Sistemi, Afaziler (s.200) |
| Travma sonrası epilepsi, tedavi altında nöbeti olmayan ama riski olan kişiden kontrol edilemeyen nöbetlere kadar | %5 ile %90 arası, altı kademe | Sinir Sistemi, Epilepsi (s.201) |
| Hafıza, yönelim ve yargılama bozukluğu (klinik demans skoruna göre) hafif / hafif-orta / orta / ağır | %25 / %50 / %70 / %90 | Sinir Sistemi, Tablo 2 (s.204) |
| Beyin sarsılması sonrası postkontüzyonel sendrom, kişilik değişikliği; tedaviyle tam düzelen / kısmen düzelen / düzelmeyen | %0 / %25 / %40 | Ruhsal Bozukluklar, II (s.129) |
| Travma sonrası stres bozukluğu; tedaviyle tam düzelen / kısmen düzelen / düzelmeyen | %0 / %40 / %60 | Ruhsal Bozukluklar, IV-c (s.130) |
| Yüz felci (periferik fasiyal paralizi), hafif / orta / ağır | %5 / %15 / %30 | Sinir Sistemi (s.204) |
| Beyin hasarına bağlı yürüme bozukluğu, hafiften ağıra | %20 / %40 / %60 / %80 | Tablo 4.1 (s.279) |
| Beyin hasarına bağlı tek kolda işlev bozukluğu, baskın kol / diğer kol | %10-60 / %5-45, dört kademe | Tablo 4.2.a (s.280) |
Ruhsal sonuçlarda kılavuz iki şart koyar. Oranlar belirtilere göre değil işlevsellik düzeyine göre verilir ve bu gruptaki hastalıklar bir yıl sonra kontrol gerektirir; kesin karar bu değerlendirmeden sonra verilir (s.129-130). Yargıtay da travma sonrası stres bozukluğu için %20 oran veren bir raporu, tedavinin sürüp sürmediği belgelenmediği için yeterli görmemiş ve psikiyatri uzmanının bulunduğu kuruldan yeni rapor alınmasını istemiştir (4. HD, E. 2026/2295, K. 2026/3701, T. 06.04.2026).
Diz Bağı, Menisküs ve Diz Yaralanmaları
| Yaralanma ve kalan durum | Kişinin engel oranı | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Menisküs ameliyatı (iç veya dış menisektomi), kısmi / total | %5 / %11 | Tablo 3.33.b (s.273) |
| Çapraz bağ veya yan bağ gevşekliği, hafif / orta / ağır | %4 / %9 / %13 | Tablo 3.33.b (s.273) |
| Çapraz bağ ve yan bağ birlikte gevşekliği, orta / ağır | %13 / %19 | Tablo 3.33.b (s.273) |
| Diz kapağı (patella) kırığı; yer değiştirmeden iyileşmiş / eklem yüzü 3 mm'den fazla kaymış / kaynamamış | %4 / %8 / %9 | Tablo 3.33.b (s.273) |
| Diz kapağının alınması, kısmi / total | %4 / %11 | Tablo 3.33.b (s.273) |
| Tibia plato kırığı; yer değiştirmemiş / 5-9° açılanma / 10-19° açılanma | %3 / %6 / %13 (20° ve üzeri her derece için +1, en çok %25) | Tablo 3.33.b (s.273) |
| Diz protezi (total diz replasmanı), iyi / orta / kötü sonuç | %19 / %25 / %38 | Tablo 3.33.b (s.273) |
| Diz hareket kısıtlılığı, hafif / orta / ciddi (ör. bükülme 110°'nin, 80°'nin, 60°'nin altında) | %5 / %10 / %18 | Tablo 3.9 (s.261) |
Menisküs yırtığının kendisi değil, ameliyatla alınan kısım oranlanır. Ameliyat edilmemiş ve sonuç bırakmamış bir yırtık için tabloda satır yoktur; kalıcı hareket kısıtlılığı veya bağ gevşekliği varsa o satırlardan oran verilir.
Omuz, Dirsek, El Bileği ve Parmak Yaralanmaları
Kol yaralanmalarında oran iki adımda bulunur. Önce hareket kaybı, protez veya sinir kaybı için "üst ekstremite engelliliği" hesaplanır, sonra Tablo 2.3 ile kişinin engel oranına çevrilir. Tablo 2.3'te üst ekstremitenin %100 kaybı kişide %60'a karşılık gelir (s.225); kolun kürek ve köprücük kemiğiyle birlikte kaybı ise Tablo 2.7'de ayrıca %70 olarak yazılıdır. Omuz, dirsek ve el bileği için sabit bir satır yerine açı ölçümüne dayalı grafikler bulunduğundan tabloya kılavuzun kendi örnekleri alındı.
| Yaralanma ve kalan durum | Kişinin engel oranı | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Omuzda hareket kısıtlılığı (kılavuz örneği, üst ekstremitede %16) | %10 | Omuz bölümü örneği ve Tablo 2.3 (s.247) |
| Dirsekte hareket kısıtlılığı (kılavuz örneği, üst ekstremitede %25) | %15 | Dirsek bölümü örneği ve Tablo 2.3 (s.243) |
| El bileğinde hareket kısıtlılığı (kılavuz örneği, üst ekstremitede %23) | %14 | El bileği bölümü örneği ve Tablo 2.3 (s.240) |
| Omuz protezi / dirsek protezi / el bileği protezi (implant) | %14 / %17 / %14 | Tablo 2.8 ve Tablo 2.3 (s.249, s.225) |
| Başparmağın kök ekleminden kaybı | %22 | Tablo 2.7 (s.248) |
| İşaret veya orta parmağın kök ekleminden / orta ekleminden / uç ekleminden kaybı | %11 / %8 / %5 | Tablo 2.7 (s.248) |
| Yüzük veya küçük parmağın kök ekleminden / orta ekleminden / uç ekleminden kaybı | %5 / %4 / %3 | Tablo 2.7 (s.248) |
| Kolun omuz ekleminden kaybı | %60 | Tablo 2.7 (s.248) |
Protez satırlarında kılavuz üst ekstremite yüzdesini verir (tüm omuz 24, tüm dirsek 28, tüm el bileği 24) ve kişi oranının Tablo 2.3'ten bulunmasını ister; tablodaki kişi oranları bu çevirmenin sonucudur. Parmakta kayıpla birlikte duyu kaybı veya hareket kısıtlılığı da varsa bunlar önce parmak düzeyinde birleştirilir, sonra el ve kişi oranına çevrilir.
Kalça, Ayak Bileği ve Ayak Yaralanmaları
| Yaralanma ve kalan durum | Kişinin engel oranı | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Kalça protezi (total kalça replasmanı), iyi / orta / kötü sonuç | %19 / %25 / %38 | Tablo 3.33.a (s.272) |
| Uyluk kemiği boynu kırığı, kötü kaynamış / kaynamamış | %15 / %19, hareket kaybı ayrıca eklenir | Tablo 3.33.a (s.272) |
| Kalça hareket kısıtlılığı, hafif / orta / ciddi | %3 / %5 / %10 | Tablo 3.8b (s.260) |
| Bacak kısalığı 0-1,9 / 2-2,9 / 3-3,9 / 4-4,9 / 5 cm ve üzeri | %3 / %5 / %8 / %10 / %13 | Tablo 3.3 (s.256) |
| Ayak bileği bağ gevşekliği, hafif / orta / ağır | %3 / %5 / %8 | Tablo 3.33.c (s.274) |
| Ayak bileği kırığı, eklem dışı 10-14° / 15-19° açılanmayla kaynamış | %8 / %13 | Tablo 3.33.c (s.274) |
| Ayak bileği kırığı, eklem içi ve yer değiştirmiş | %10 | Tablo 3.33.c (s.274) |
| Ayak bileği hareket kısıtlılığı, hafif / orta / ciddi | %4 / %8 / %15 | Tablo 3.10 (s.261) |
| Bacağın diz altından, orta veya alt bölümden kaybı | %40 | Tablo 3.30 (s.268) |
Alt ekstremite tablolarında kişinin oranı açıkta, bacağın kendi yüzdesi parantez içinde yazar; tabloya açıktaki değer alındı. Kılavuz bazı yöntemlerin birlikte kullanılmasını yasaklar. Örneğin yardımcı cihaza bağlı yürüme bozukluğu tablosu tek başına kullanılır ve diğer tablolarla birleştirilmez (Tablo 3.4, s.257). Bu yüzden aynı bacak için birden fazla satır yan yana konup toplanamaz.
Göz ve Kulak Kayıpları
| Yaralanma ve kalan durum | Kişinin engel oranı | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Bir gözün tam kaybı, diğer göz tam sağlam (görme keskinliği ve alan puanı 100) | %32 (formül sonucu) | Görme Sistemi, tek gözlülük formülü (s.155-156) |
| Bir göz ve çevresindeki dokunun kaybı (ekzanterasyon ya da kazayla aynı derecede kayıp) | Tek gözlülük oranına Balthazard ile %15 eklenir | Görme Sistemi (s.156) |
| İki gözde körlük | %90 | Görme Sistemi, Tablo 3 (s.163) |
| İki gözün ve çevre dokunun kaybı | %92 | Görme Sistemi (s.156) |
| Bir gözü kapatmadan önlenemeyen çift görme | İşlevsel görme puanı %30 azaltılır | Görme Sistemi, diğer kusurlar (s.157) |
| Tek kulakta tam işitme kaybı, diğer kulak normal | %12 | KBB, Tablo 1.a ve Tablo 2 (s.118, s.120) |
| İki kulakta tam işitme kaybı | %52 | KBB, Tablo 2 (s.120) |
| Denge (vestibüler) bozukluğu, dört sınıf | %5 / %15 / %25 / %35 | KBB, Denge (s.124-125) |
| Dış kulağın tek taraflı / çift taraflı kaybı veya şekil bozukluğu | %3 / %7 | KBB, Yüz (s.125) |
Tek göz kaybında kılavuz sabit bir oran yazmaz, formül verir. Sağlam gözün işlevsel keskinlik puanının %80'i ile görme alanı puanının 15 eksiği çarpılır ve 100'e bölünür; sonuç 100'den çıkarılınca görme sistemi yetersizlik oranı bulunur. Bu oran 50'ye kadar ise kişinin engel oranına eşittir. Sağlam göz her iki ölçümde 100 puan alıyorsa sonuç (100 × 0,8) × (100 − 15) / 100 = 68 ve 100 − 68 = %32 olur. Sağlam gözde de kayıp varsa oran yükselir.
İşitmede önce her kulak için dört frekanstaki eşikler toplanır, Tablo 1'den iki kulağın birlikte işitme kaybı yüzdesi, Tablo 2'den kişinin engel oranı bulunur. Tek kulakta en ağır kayıp, diğer kulak normalken %16,7 işitme kaybına (s.118), bu da %12 engel oranına (s.120) karşılık gelir.
Yüz, Çene ve Diş Yaralanmaları
| Yaralanma ve kalan durum | Kişinin engel oranı | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Görünümü bozan burun eğriliği | %2 | KBB, Yüz, Sınıf 1 (s.125) |
| Alın kemiğinde çökme / yanakla birlikte burun veya alın kemiğinde çökme | %5 / %6 | KBB, Yüz, Sınıf 1-2 (s.125) |
| Alt çene kemiğinden (mandibula) parça çıkarılması | %13 | KBB, Yüz, Sınıf 3 (s.125) |
| Alt çenenin yarısının çıkarılması (hemimandibulektomi) | %33 | KBB, Yüz, Sınıf 4 (s.125) |
| Travma sonrası en az bir çenedeki bütün kalıcı dişlerin kaybı | %17 | KBB, Yüz, Sınıf 4 (s.125) |
| Yüz anatomisinin aşırı bozulması | %30 | KBB, Yüz, Sınıf 4 (s.125) |
| Burnun tam kaybı | %47 | KBB, Yüz, Sınıf 5 (s.125) |
| Çiğneme ve yutma bozukluğu, diyetteki kısıtlamaya göre | %10 / %30 / %50 | KBB, Çiğneme ve Yutma (s.127) |
Diş kaybında kılavuzda tek tek diş için satır yoktur; satır, bir çenedeki bütün kalıcı dişlerin kaybını tanımlar. Birkaç dişin kaybı tek başına bu satıra girmez; çiğneme işlevi bozulmuşsa çiğneme ve yutma tablosu gündeme gelir. Yüzdeki kalıcı iz ise maluliyetten ayrı olarak ceza hukukunda "yüzde sabit iz" niteliği taşıyabilir; bu iki değerlendirme birbirinin yerine geçmez.
Dalak, Böbrek ve Diğer İç Organlar
| Yaralanma ve kalan durum | Kişinin engel oranı | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Dalağın alınması (splenektomi) | %10 | Sindirim Sistemi, md.7 (s.184) |
| Bir böbreğin alınması (nefrektomi), diğer böbrek tamamen normal | %10 | Ürogenital Sistem, Nefrektomi (s.188) |
| Bir böbreğin alınması, diğer böbrekte sürekli takip gerektiren hastalık | %25 | Ürogenital Sistem, Nefrektomi (s.188) |
| İki böbreğin alınması | %90 | Ürogenital Sistem (s.188) |
| Tek akciğerin alınması (pnömonektomi) | %10 | Göğüs Hastalıkları, md.4 (s.196) |
| Göğüs kafesi yaralanmasına bağlı solunum işlevi bozukluğu, az / orta / ağır | %20 / %40 / %80 | Göğüs Hastalıkları, md.1 (s.196) |
Karaciğer, bağırsak veya mesane yaralanmalarında oran, organın kalan işlevine göre Sindirim ve Ürogenital Sistem tablolarından bulunur. Karın duvarında ameliyatla onarılamayan fıtık kalması da bu bölümde sınıflandırılır (Tablo 9, s.184).
Yanık ve Yara İzleri
| Yaralanma ve kalan durum | Kişinin engel oranı | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Vücut yüzeyinin %10'unu kaplayan, ameliyatla giderilemeyen keloid | %20 | Yanıklar, I-a (s.197) |
| Vücut yüzeyinin %50'sini / %50'den fazlasını kaplayan yanık | %30 / %40 | Yanıklar, I-b ve I-c (s.197) |
| Saçlı derinin yarısından çoğunu kaplayan yanık ve yaralar | %25 | Yanıklar, I-d (s.197) |
| Hipertrofik skar ve keloid, vücut yüzeyinin %1-9 / %10-19 / %20-49 / %50-100'ü | %5 / %10 / %20 / %40 | Deri, Hipertrofik skar ve keloid (s.133) |
| Skar saçlı deri ve yüzün yarısından fazlasını kaplıyorsa | Ayrıca %15 | Deri (s.133) |
Yanığın akciğer, göz, sinir veya eklem gibi başka bir sistemde bıraktığı sonuç kılavuza göre ilgili branş tarafından ayrıca değerlendirilir. Örneğin eklemde kalan yanık kontraktürü hareket kısıtlılığı tablosundan oran alır ve deri oranıyla birleştirilir.
Sinir Hasarı
Kol sinirlerinde kılavuz, sinirin tam kaybında üst ekstremitede oluşabilecek en yüksek yüzdeyi verir (Tablo 2.13 ve 2.14). Kısmi kayıpta bu yüzde, duyu ve kuvvet kaybının derecesiyle çarpılır (Tablo 2.10 ve 2.11), sonra Tablo 2.3 ile kişi oranına çevrilir. Bacak sinirlerinde tablo doğrudan kişinin oranını verir.
| Sinir ve kayıp türü | Kişinin engel oranı (tam kayıpta) | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Kolun tüm sinir ağı (brakial pleksus), tam kayıp | %60 | Tablo 2.13 ve Tablo 2.3 (s.252, s.225) |
| Radial sinir, dirsek üstünden, motor ve duyu birlikte | %27 | Tablo 2.14 ve Tablo 2.3 (s.253) |
| Median sinir, ön kolun üst bölümünden, motor ve duyu birlikte | %40 | Tablo 2.14 ve Tablo 2.3 (s.253) |
| Ulnar sinir, ön kolun üst bölümünden, motor ve duyu birlikte | %30 | Tablo 2.14 ve Tablo 2.3 (s.253) |
| Siyatik sinir, motor kayıp | %38 | Tablo 3.35 (s.277) |
| Peroneal sinir (düşük ayak), motor kayıp | %21 | Tablo 3.35 (s.277) |
Bu oranlar sinirin tamamen işlevsiz kaldığı durumlar içindir. Kısmi kayıpta kol sinirleri için motor kayıp, kas yalnız yerçekimine karşı hareket ettirilebiliyorsa %26-50, kısmi dirence karşı da hareket ettirilebiliyorsa %1-25 olarak derecelendirilir (Tablo 2.11, s.251). Tam kayıp değeri bu yüzdeyle çarpıldığı için gerçek raporlardaki oranlar çoğu zaman tablodakinin altında kalır.
Omurilik Yaralanması ve Felç
Omurilik yaralanmasında oran tek bir satırdan değil, yaralanmanın her sonucundan ayrı ayrı bulunur. Yürüme ve ayakta durma bozukluğu, kol işlevi, mesane, bağırsak, solunum ve cinsel işlev için ayrı kademeler vardır. Tablo 4.3'ten elde edilen değerler Tablo 4.1 ve 4.2 değerleriyle Balthazard yöntemiyle toplanır (s.281).
| Yaralanma ve kalan durum | Kişinin engel oranı | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Ayakta durma ve yürüme bozukluğu, hafif / hafif-orta / ağır-orta / ağır (yardımsız ayağa kalkamıyor) | %20 / %40 / %60 / %80 | Tablo 4.1 (s.279) |
| Her iki kolda işlev bozukluğu, hafif / hafif-orta / ağır-orta / ağır | %20 / %40 / %80 / %90 | Tablo 4.2.b (s.281) |
| Mesane kontrol bozukluğu, istemli kontrol kısmen var / refleks ya da istemli kontrol hiç yok | %10 ile %60 arası, dört kademe | Tablo 4.3 (s.281) |
| Bağırsak (anorektal) kontrol bozukluğu | %20 / %40 / %50 | Tablo 4.3 (s.281) |
| Solunumda nörolojik bozukluk, eforda sıkıntıdan spontan solunum yokluğuna | %20 / %50 / %90 / %95 | Tablo 4.3 (s.281) |
| Cinsel işlev bozukluğu | %10 / %20 / %25 | Tablo 4.3 (s.281) |
Varsayımsal bir örnekle, yardımsız ayağa kalkamayan (%80) ve mesanesinin istemli kontrolü tamamen kaybolan (%60) bir kişide birleştirme 80 + (20 × 60 / 100) = %92 sonucunu verir. Bağırsak kontrolü de kaybolmuşsa bu orana aynı yöntemle üçüncü değer eklenir.
Kronik Ağrı
| Yaralanma ve kalan durum | Kişinin engel oranı | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|
| Sinir kaynaklı kronik ağrı, günlük aktiviteyi kısmen / orta derecede / önemli oranda etkileyen | %5 / %10 / %15 | Sinir Sistemi, Nörojenik ağrılar (s.202) |
| Yüzde trigeminal nevralji | %15 | Sinir Sistemi (s.204) |
| Omurilik kökü kaynaklı ağrı ve duyu kaybı | Sinir kökünün en yüksek değeri × ağrı derecesi (ör. L4 kökü için en yüksek %8) | Tablo 1.8 ve 1.10 (s.217-218) |
Kılavuz, nörojenik ağrının oranlanması için ağrının kronik olmasını ve kişinin tedavi altındayken değerlendirilmesini şart koşar. Nörojenik ağrı maddelerinden oran alan kişi, trigeminal nevraljiden ayrıca oran almaz.
Birden Fazla Yaralanmada Oranlar Nasıl Birleştirilir?
Birden fazla işlev kaybı olan kişinin oranı, Ek-2'deki değerler esas alınarak Ek-3'teki Balthazard yöntemiyle hesaplanır (m.10/4). Yönetmeliğin geçici 2. maddesi yöntemi adım adım tarif eder:
- Engel oranları ayrı ayrı tespit edilir.
- Oranlar en yükseğinden başlanarak sıraya konur.
- En yüksek oran, tüm vücut işlevini gösteren %100'den çıkarılır.
- Kalan miktar sıradaki ikinci oranla çarpılır, çarpım 100'e bölünür ve en yüksek orana eklenir.
- Üçüncü bir oran varsa ilk iki oranın sonucu birinci sıraya alınır ve işlem tekrarlanır.
Örneğin belde EMG ile gösterilmiş radikülopati (%13) ve kısmi menisektomi (%5) bir aradaysa hesap 13 + (87 × 5 / 100) = 17,35 olur. Kas-iskelet sistemi bölümünde virgülden sonraki kısım 0,5 ve üzerindeyse üst, altındaysa alt tam sayıya yuvarlandığı için sonuç %17'dir. Yargıtay'ın incelediği bir dosyada da gözde çift görme için %10 ve diğer yaralanmalar için bulunan oranlar Balthazard formülüyle birleştirilerek %20'ye ulaşılmıştır (4. HD, E. 2026/4185, K. 2026/5472).
Formülün iki istisnası ve bir eki vardır. Omurgada hareket açıklığı modelinde aynı bölgedeki farklı yönlerdeki hareket kısıtlılıkları Balthazard ile değil aritmetik olarak toplanır. Bazı tablolar ise başka tablolarla hiç birleştirilmez. Ek olarak, 65 yaş ve üzerindeki kişilerde bulunan orana Balthazard formülüyle %10 eklenir (m.10/4); %20 oranlı bir yaralanma bu yaşta 20 + (80 × 10 / 100) = %28 olur.
Kazadan Önce Var Olan Engel Orana Eklenir mi?
Hayır. Kaza ve yaralanma raporunda var olan kronik hastalıklara ilişkin işlev kayıpları belirtilmez (m.9/3). Rapor, kazanın yol açtığı kaybı ölçer; kazadan önce var olan bir rahatsızlık bu rapora eklenmez. Yönetmelik önceki engelin düşülmesi için ayrı bir formül koymaz. Kural, raporda yalnız kazaya bağlı işlev kaybının gösterilmesidir.
Uygulamada en çok tartışılan alan omurgadır. Belde veya boyunda kaza sonrası görülen disk hernisinin bir kısmı yaşa bağlı aşınmanın sonucudur. Kurul, bulgunun kazayla mı yoksa önceden başlamış bir süreçle mi ilgili olduğunu ayrıca değerlendirmek zorundadır. Kazadan önceki tedavi kayıtları ve kazanın hemen ardından çekilen görüntüler bu ayrımın temel delilidir.
Yargıtay, maluliyetin kazayla bağlantısı açıklanmayan raporları hükme esas almaz. El bileği kırığı için %7 oran veren bir raporu, kaza günü sağlık kuruluşuna başvuru kaydı bulunmadığı, güncel film çekilmediği ve kırığın kazadan kaynaklanıp kaynaklanmadığı anlaşılamadığı için yetersiz bulmuş; Adli Tıp Kurumu'ndan veya en yakın üniversite adli tıp anabilim dalından ortopedi uzmanının da yer aldığı heyetten yeni rapor alınmasını istemiştir (4. HD, E. 2026/4122, K. 2026/6056, T. 18.05.2026). Travma sonrası stres bozukluğu dosyasında da raporun, bulgunun sürekli iş göremezlik oranını artırıp artırmadığını ve kazayla illiyetini açıklaması gerektiği belirtilmiştir (4. HD, E. 2026/2295, K. 2026/3701).
Kazadan önce başka bir sebeple engel raporu almış kişide bu raporun dosyaya konması, yeni kaza raporunun hangi kaybı ölçtüğünü gösterir. Aynı bölgede önceki bir kayıp varsa kurulun kaza öncesi ve sonrası durumu karşılaştırarak yalnız artışı yazması beklenir.
Maluliyet Oranı Tazminatı Nasıl Etkiler?
Oran, sürekli iş göremezlik tazminatının doğrudan çarpanıdır. Kazazedenin aktif ve pasif dönemdeki net geliri üzerinden bulunan toplam, maluliyet oranıyla çarpılır ve kendi kusuru kadar indirilir. Yüzde 10 ile yüzde 20 arasındaki fark, aynı kişide tazminatın iki katına çıkması demektir. Hesabın adımları ve örnekleri trafik kazası tazminat hesaplama sayfasında yer alıyor.
Zorunlu trafik sigortası bu zararı sakatlanma teminatından öder. Teminat limiti kaza tarihine göre uygulanır; 2026'daki kazalarda kişi başı sakatlık ve ölüm limiti 3.600.000 TL'dir. Aşan kısım kusurlu sürücüden ve araç işleteninden istenir; limitlerin yıllara göre tablosu trafik sigortası teminat limitleri sayfasında. Oran düşük olsa da tazminat istenebilir. Kalıcı oran çıkmasa bile tedavi süresindeki geçici iş göremezlik, bakıcı gideri ve manevi tazminat talepleri ayrıca değerlendirilir. Kalemlerin tamamı yaralanmalı trafik kazası tazminatı yazısında anlatılıyor.
Maluliyet Raporuna Nasıl İtiraz Edilir?
İtirazın yolu raporun hangi aşamada alındığına göre değişir.
- Hastane sağlık kurulu raporu. Kişi, raporun kendisine tesliminden itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz eder. Müdürlük kişiyi yetkili başka bir sağlık kuruluşuna gönderir. İki rapor aynı yöndeyse rapor kesinleşir, farklıysa ve itiraz sürüyorsa hakem hastaneye yönlendirilir ve hakem hastanenin kararı kesindir (m.12). Bu yolda rapor ücreti itiraz eden kişi tarafından karşılanır (m.17).
- Tahkimde veya davada alınan rapor. Taraflar bilirkişi raporuna tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz eder; eksiklerin tamamlanmasını, belirsiz noktaların açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir (HMK m.281).
Sigorta şirketi de rapora itiraz edebilir. Bu durumda genel şartlara göre şirket, mağdurun itiraz üzerine yaptığı belgelenmiş harcamaları sakatlanma teminatı kapsamında karşılamakla yükümlüdür (A.5/c).
Etkili bir itirazın dayanağı genellikle bu sayfadaki tablolardır. Raporda hangi tablonun ve hangi kategorinin uygulandığı yazılmamışsa, kılavuzdaki bekleme süresi dolmadan rapor verilmişse, heyette yaralanmaya uygun uzman yoksa veya bir yaralanma hiç oranlanmamışsa bunlar somut itiraz gerekçesidir. Dosyada çelişkili raporlar varsa mahkeme birini gerekçesiz seçemez. Yargıtay, aynı kişi için %0, %11 ve %12 oran veren üç rapor arasındaki çelişki giderilmeden verilen kararı bozmuş, başka bir üniversitenin adli tıp anabilim dalından çelişkiyi gideren rapor alınmasını istemiştir (4. HD, E. 2026/4361, K. 2026/5133). Hakem hastane süreci, Adli Tıp Kurumu'nun hangi kurulunun inceleyeceği ve itiraz dilekçesinin içeriği adli tıp raporu sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.
Trafik Kazası Maluliyet Oranı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Trafik kazasında maluliyet oranı hangi yönetmeliğe göre belirlenir?
20.02.2019 ve sonrasındaki kazalarda Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik'in Ek-2 Alan Kılavuzu'na göre belirlenir. Kaza sırasında 18 yaşından küçük olan kişide de Yargıtay, sürekli maluliyet oranının erişkin yönetmeliğinin cetveline göre belirlenmesini aramaktadır (4. HD E.2026/2944 K.2026/4913). Daha önceki kazalarda kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik esas alınır.
Bel fıtığı maluliyet oranı yüzde kaç?
Yaralanma modeline göre ameliyatsız tedaviyle düzelen bel fıtığı %8, EMG ile gösterilmiş belirgin radikülopati veya ameliyatla düzelen radikülopati öyküsü %13 karşılığındadır (Tablo 1.1). Boyun fıtığında aynı kademeler %8 ve %18'dir (Tablo 1.2). Fıtığın kazayla bağlantısı ayrıca kurulmalıdır.
Menisküs yırtığı maluliyet oranı yüzde kaç?
Kılavuz yırtığın kendisine değil ameliyatın sonucuna oran verir. Kısmi menisektomi %5, total menisektomi %11'dir (Tablo 3.33.b). Bağ gevşekliği eşlik ediyorsa onun oranı da Balthazard formülüyle eklenir.
Kafa travması maluliyet oranı ne kadar olur?
Kafa travması için tek bir oran yoktur. Konuşma bozukluğu, epilepsi, hafıza ve yargılama bozukluğu, yüz felci, yürüme bozukluğu veya travma sonrası stres bozukluğu gibi her sonuç kendi tablosundan oranlanır. Örneğin hafıza ve yönelim bozukluğu kademesine göre %25 ile %90 arasında oran alır.
Maluliyet oranları toplanır mı?
Hayır, düz toplanmaz. Oranlar büyükten küçüğe sıralanır; en büyük oran 100'den çıkarılır, kalan ikinci oranla çarpılıp 100'e bölünür ve en büyük orana eklenir. Bu Balthazard yöntemidir ve sonuç her zaman aritmetik toplamdan düşük çıkar.
Tek göz kaybı maluliyet oranı yüzde kaç?
Kılavuz tek göz kaybı için formül verir. Diğer gözün görme keskinliği ve görme alanı tam ise formül %32 sonucunu verir; diğer gözde de kayıp varsa oran artar. Göz çevresindeki doku da kaybedilmişse orana Balthazard formülüyle %15 eklenir.
Maluliyet raporu ne zaman alınmalı?
Tedavi ve iyileşme tamamlandıktan sonra alınmalıdır. Kılavuz omurgada son 12 ayda, bacak yaralanmalarında son bir yılda düzelme olmamasını arar. Yargıtay, bacak yaralanmasında bu süre dolmadan alınan rapora dayanılmasını bozma sebebi saymıştır.
Maluliyet raporuna itiraz süresi ne kadar?
Hastane sağlık kurulu raporuna, tesliminden itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edilir. Tahkimde veya mahkemede alınan bilirkişi raporuna ise tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.