Kademeli emeklilik, 5510 sayılı Kanunda bu adla geçen bir hüküm değildir; kanun metninde böyle bir ifade yoktur. Ad, haberlerde 8 Eylül 1999 sonrası ilk kez sigortalı olanların yaş şartının öne çekilmesi beklentisi için kullanılıyor ve kanun metnine işlenmiş bir karşılığı bulunmuyor. Bugün geçerli olan, ilk sigortalılık tarihinize göre değişen üç ayrı kural setidir: 8 Eylül 1999 öncesi için yaş dışındaki şartlarla aylık bağlanması, 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arası için geçici 9. madde, 30 Nisan 2008 sonrası için 28. madde. Yaş ve prim günü şartları aşağıda yalnız kanun metninden aktarılıyor.
Kademeli Emeklilik Kanunda Geçiyor mu?
Hayır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun metninde "kademeli emeklilik" ifadesi bulunmaz; bu yazı, kanunun 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunla yapılan değişikliklere kadar işlenmiş metnine dayanır. Haberlerde ve arama sonuçlarında karşınıza çıkan "kademeli emeklilik tablosu" başlıklı içerikler bu nedenle kanun metni değil, yorum ya da beklentidir.
Buna karşılık kanunda gerçekten "kademe" içeren iki mekanizma vardır ve karışıklığın bir kısmı buradan çıkar. Birincisi, 28. maddede yaş sınırının 2036 yılından itibaren iki yıllık dilimlerle yükselmesidir. İkincisi, geçici 6. maddede 5400 günlük şartın sigortalılığa giriş yılına göre kademeli artmasıdır. İkisi de yürürlükte olan düzenlemelerdir ve aşağıda ayrı ayrı anlatılıyor.
Kademeli Emeklilik Çıktı mı, Yasalaştı mı?
Okunan kanun metninde böyle bir değişiklik görünmüyor. Gazete ve haber sitelerindeki "çıktı", "müjde" ya da "Meclisten geçti" başlıkları yayın kaynağı sayılmaz; bir düzenlemenin uygulanabilmesi için kanunun kabul edilip Resmî Gazete'de yayımlanması ve 5510 sayılı Kanun metnine işlenmesi gerekir. Yasalaşmamış bir teklifteki yaş ya da gün rakamları da kimse için hak doğurmaz. Bu yazıda teklif rakamlarına yer verilmemesinin sebebi budur.
Emeklilik planı yapan biri için pratik sonuç şudur: bugün aylık başvurusu yapacaksanız ya da gününüzü doldurmaya yaklaşıyorsanız, yürürlükteki hükümlere göre hareket edersiniz. Olası bir değişikliğin yayımlanıp yayımlanmadığını mevzuat.gov.tr üzerinden 5510 sayılı Kanunun güncel metninden ve Resmî Gazete'den kontrol edebilirsiniz.
Hangi Kurala Tabi Olduğunuzu Ne Belirler?
Belirleyici olan, sigortalılığa ilk giriş tarihidir. Kanun üç dönemi ayırır:
- 8 Eylül 1999 öncesinde ilk kez sigortalı sayılanlar: geçici 95. madde ve 506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesine atıf yapan hükümler.
- 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı sayılanlar: 5510 sayılı Kanunun geçici 9. maddesi.
- 30 Nisan 2008'den sonra ilk kez sigortalı sayılanlar: 5510 sayılı Kanunun 28. maddesi ve geçici 6. maddesi.
İlk sigortalılık tarihinizi e-Devlet'teki SGK hizmet dökümünden görebilirsiniz. Bu tarih, kayıtlı ilk işe girişinizden farklı olabilir; eksik bildirilmiş ya da hiç bildirilmemiş bir çalışma varsa hizmet tespit davası ile tarihin geriye gitmesi mümkündür ve bu, grubunuzu değiştirebilir.
8 Eylül 1999 Öncesi İlk Sigortalılar ve EYT
7438 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 95. madde, aylık bağlanması için talepte bulunanlardan 506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendine, 1479 sayılı Kanunun geçici 10. maddesinin ikinci fıkrasına, 2925 sayılı Kanunun geçici 2. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendine ve 5434 sayılı Kanunun geçici 205. maddesine göre yaşlılık ya da emekli aylığı bağlanacak olanların, yaş dışındaki diğer şartları taşımaları hâlinde aylıktan yararlandığını söyler. Halk arasında EYT denen düzenleme budur.
Maddenin son cümlesi önemlidir: bu fıkra esas alınarak geriye dönük hiçbir ödeme yapılmaz ve geriye dönük hak talep edilemez. Yani yaş şartının kalkması, aylığın geçmişe dönük ödenmesi sonucunu doğurmaz.
Bu grubun sigortalılık süresi ve prim günü şartları 506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesinde yazılıdır; bu madde 5510 sayılı Kanun metninde yer almadığı için bu yazıda o şartlara ilişkin rakam verilmemiştir. Bu gruptaysanız şartları SGK'dan ya da 506 sayılı Kanunun güncel metninden doğrulayın.
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 Arası İlk Sigortalılar
Bu dönemde ilk kez sigortalı sayılanlar için geçici 9. madde geçerlidir. Madde, sigortalılık türüne göre ayrı şartlar koyar:
| Sigortalılık türü | Yaş | Prim günü ve süre şartı |
|---|---|---|
| 4/a (hizmet akdiyle çalışan) | Kadın 58, erkek 60 | 7000 gün prim; ya da 25 yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4500 gün prim |
| 4/b (kendi adına ve hesabına çalışan) | Kadın 58, erkek 60 | 25 tam yıl sigorta primi ödemiş olmak |
| 4/b (ikinci seçenek) | Kadın 60, erkek 62 | En az 15 tam yıl prim; madde bu durumda "kısmi yaşlılık aylığı" ifadesini kullanır |
| 2925 sayılı Kanun kapsamı | Kadın 58, erkek 60 | 15 yıldan beri sigortalı olmak ve 3600 gün prim |
Maddede 4/c kapsamındakiler için de ayrı bir fıkra vardır; tabloda yalnız 4/a, 4/b ve 2925 gösterilmiştir. Hangi seçeneğin size uyduğunu hizmet dökümünüzdeki ilk sigortalılık tarihi, sigortalılık türü ve toplam gün sayınız belirler.
30 Nisan 2008 Sonrası İlk Sigortalılar, Yaş ve Prim Günü Tablosu
28. madde, ilk kez bu Kanuna göre sigortalı sayılanlara kadın 58, erkek 60 yaşını doldurmak ve en az 9000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlar. 4/a kapsamında sigortalı sayılanlar için bu gün şartı 7200 gündür. Yaş şartı belirli tarihlerden itibaren şu şekilde yükselir:
| Tarih aralığı | Kadın | Erkek |
|---|---|---|
| 1/1/2036 ile 31/12/2037 | 59 | 61 |
| 1/1/2038 ile 31/12/2039 | 60 | 62 |
| 1/1/2040 ile 31/12/2041 | 61 | 63 |
| 1/1/2042 ile 31/12/2043 | 62 | 64 |
| 1/1/2044 ile 31/12/2045 | 63 | 65 |
| 1/1/2046 ile 31/12/2047 | 64 | 65 |
| 1/1/2048'den itibaren | 65 | 65 |
Maddeye göre yaş hadlerinin uygulanmasında, prim gün sayısı şartının doldurulduğu tarihte geçerli yaş hadleri esas alınır. Bu cümle, yaş şartının hangi tarihe göre belirleneceğini gösterdiği için tabloyu okurken kritiktir.
5400 Gün ve 25 Yıl Şartı Ne Anlama Gelir?
28. maddenin üçüncü fıkrası, yukarıdaki yaş hadlerine 65 yaşını geçmemek üzere üç yıl eklenmesi ve adınıza en az 5400 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartıyla da yaşlılık aylığından yararlanılabileceğini söyler. Yani gün sayısı az, yaş fazladır.
Geçici 6. madde bu 5400 günü kademelendirir. 4/a kapsamında sigortalı sayılanlar için süre ilk defa 30 Nisan 2008 ile 31 Aralık 2008 arasında sigortalı sayılanlarda 4600 gündür. 1 Ocak 2009'dan itibaren sigortalı sayılanlar için her takvim yılı başında 4600 güne 100 gün eklenir ve 5400 günü geçmez. Kısacası aranan gün sayısı sigortalılığa giriş yılına göre artar ve 5400'ü aşmaz; kendi giriş yılınız için gereken günü SGK'dan teyit etmeniz gerekir.
25 yıl şartı ise 28. maddede değil, geçici 9. maddede geçer: 4/a'da 7000 gün yerine "25 yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4500 gün", 4/b'de ise yaş şartıyla birlikte "25 tam yıl" olarak. 28. maddenin genel şartında ise 25 yıl şartı yer almaz.
Aylık talebinde işten ayrılma ve yazılı istek de şarttır. 4/a'lılar için çalıştığı işten ayrıldıktan sonra, 4/b'liler için sigortalılığa esas faaliyete son verip vermeyeceğini beyan ettikten sonra yazılı istekte bulunmak gerekir. 4/b'lilere aylık bağlanabilmesi için ayrıca yazılı talep tarihi itibarıyla prim ve prime ilişkin her türlü borcun bulunmaması zorunludur.
Hizmet Birleştirme, Borçlanma ve Hizmet Tespiti Emekliliği Nasıl Etkiler?
Üç unsur emeklilik tarihini doğrudan değiştirebilir.
Borçlanma. Kanunun 41. maddesi, askerlik, doğum, tutukluluk gibi süreleri borçlanmaya izin verir. Borçlanılan süre, tespit edilen sigortalılık başlangıcından önceyse sigortalılığın başlangıç tarihi borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Borçlanılan süreler borcun tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmezse hizmetten sayılmaz. Sigortalılık borçlanmasıyla aylığa hak kazanılırsa aylık, borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren bağlanır. Başlangıç tarihi geriye gittiği için hangi gruba tabi olduğunuz da değişebilir; hesaplama için askerlik borçlanması hesaplama yazısına bakabilirsiniz.
Birden fazla statüde çalışma. Hem hizmet akdiyle hem kendi adına çalışmış biri için aylığın hangi sigortalılık hâline göre bağlanacağını 53. madde belirler. 5510'un yürürlüğünden sonra ilk kez sigortalı sayılanlarda en fazla sigortalılığın geçtiği hâl esas alınır; süreler eşitse son sigortalılık hâli esas alınır. Yürürlükten önce sigortalı veya iştirakçi olanlar için ise geçici 2. maddeye göre mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri esas alınır.
Eksik bildirilen günler. Gün sayınız eksikse bunun nedenini bilmek gerekir. İşverenin bildirmediği prim günleri için SGK primlerinin eksik ödenmesi yazısı, hiç bildirilmemiş çalışmalar için ise hizmet tespit davası yazısı yol gösterir.
Emeklilik Şartları ile Kıdem Tazminatı Arasındaki İlişki
Emeklilik şartlarının önemli bir hukuki sonucu da kıdem tazminatıdır. 1475 sayılı Kanunun 14. maddesinin birinci fıkrasının 5. bendi, 506 sayılı Kanunun 60. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları ya da aynı Kanunun geçici 81. maddesine göre yaşlılık aylığı için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi isteğiyle işten ayrılan işçiye kıdem tazminatı hakkı tanır. Aynı fıkranın 4. bendi ise yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılan işçi içindir; bu bentte işçinin aylık ya da toptan ödemeye hak kazandığını ve ilgili kuruma başvurduğunu belgelemesi şarttır.
Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 22.12.2009 tarihli, 2008/18459 E., 2009/16908 K. sayılı kararında, 14. maddenin 5. bendinin 506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesinin A, B ve C bentleri arasında ayrım yapmadığı belirtilmiş, işçinin sigortalılık süresi ve prim gün şartını tamamlayarak kendi isteğiyle ayrılmasının haklı fesih sayılacağı ifade edilmiş, davanın reddine ilişkin yerel mahkeme kararı oybirliğiyle bozulmuştur. Kararda yaş şartı dışında 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün prim şartı (geçici 81. maddenin C bendi) esas alınmıştır. Kararda ayrıca SGK'nın işçinin sigortalılık süresini ve prim gün sayısını belirleyen bir yazı düzenleyebileceği, bu yazının kıdem tazminatı için işverene ibraz edilebileceği vurgulanmıştır.
Bu bentler 506 sayılı Kanuna atıf yapar. 30 Nisan 2008 sonrası ilk sigortalı olanlar için yaş dışındaki şartların nasıl değerlendirileceği hizmet dökümünüze ve SGK'dan alınacak yazıya bağlıdır. Ayrılış biçimi, yazının içeriği ve ihbar süresi için kendi isteğiyle işten ayrılan işçinin tazminat hakkı ve kıdem tazminatını kimlerin alabileceği yazıları ayrıntıyı verir. Tutar için kıdem tazminatı hesaplama yazısına, işçinin diğer hakları için işçi hakları yazısına bakılabilir. Engel durumuna bağlı ayrı yollar için malulen emeklilik yazısı ele alınmıştır.
Emeklilik Başvurusunda Nelere Dikkat Edilmeli?
- e-Devlet'ten SGK hizmet dökümünü alıp ilk sigortalılık tarihini, toplam prim gün sayısını ve sigortalılık türünü (4/a, 4/b, 4/c) kontrol edin.
- Hizmet dökümü ile işyeri kayıtlarınız arasında fark varsa, aylık başvurusundan önce eksik günleri tamamlatın.
- Aylık başvurusu işten ayrıldıktan sonra yazılı istekle yapılır; ayrılış tarihi ile başvuru tarihini birlikte planlayın.
- Borçlanma yapacaksanız, borcun tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeme yapmak gerekir; ödenmeyen süre hizmetten sayılmaz.
- Yasalaşmamış bir düzenlemeyi bekleyerek işten ayrılmak ya da başvuruyu geciktirmek yerine yürürlükteki hükümlere göre hesap yapın.
Kademeli Emeklilik Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kademeli emeklilik nedir?
Kademeli emeklilik, 5510 sayılı Kanunda bu adla geçen bir hüküm değildir. Kamuoyunda 8 Eylül 1999 sonrası ilk sigortalı olanlara yaş şartında kolaylık sağlanması beklentisi için kullanılır. Kanunda gerçek kademe içeren hükümler 28. maddedeki 2036 sonrası yaş tablosu ve geçici 6. maddedeki 5400 gün düzenlemesidir.
Kademeli emeklilik çıktı mı, yasalaştı mı?
İncelenen 5510 sayılı Kanun metninde kademeli emeklilik adıyla bir hüküm görünmüyor. Haber başlıkları kanun yerine geçmez; uygulama için kanunun Resmî Gazete'de yayımlanıp metne işlenmesi gerekir. Güncel durumu mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete'den kontrol edin.
Kademeli emeklilikten kimler yararlanır?
Henüz yürürlükte bir kademeli emeklilik düzenlemesi bulunmadığı için bu adla yararlanan bir grup yoktur. Bugün yararlanma durumu ilk sigortalılık tarihine göre belirlenir: 8 Eylül 1999 öncesi, 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arası ve 30 Nisan 2008 sonrası.
Emeklilik için kaç gün prim ve kaç yaş gerekir?
30 Nisan 2008 sonrası ilk sigortalılarda kadın 58, erkek 60 yaş ve 9000 gün; 4/a kapsamında 7200 gün gerekir. 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arası ilk sigortalı 4/a'lılarda kadın 58, erkek 60 yaş ile 7000 gün, ya da 25 yıldan beri sigortalılık ve 4500 gün aranır.
5400 gün prim ile emeklilik mümkün mü?
Mümkündür. 28. madde, yaş hadlerine 65'i geçmemek üzere üç yıl eklenmesi ve en az 5400 gün prim bildirilmesi şartıyla yaşlılık aylığı bağlanabileceğini söyler. Geçici 6. maddeye göre 4/a için bu gün sayısı sigortalılığa giriş yılına göre kademeli artar ve 5400'ü geçmez.
Emeklilik şartlarını doldurmak kıdem tazminatı hakkı doğurur mu?
1475 sayılı Kanunun 14. maddesinin 5. bendi, 506 sayılı Kanunun atıf yaptığı hükümlerdeki yaş dışı şartları tamamlayıp kendi isteğiyle ayrılan işçiye kıdem tazminatı hakkı tanır. Şartların sizin için nasıl değerlendirileceği hizmet dökümünüze ve SGK yazısına bağlıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.