Tensip Zaptı Hazırlandı Ne Demek, Duruşma Günü Nasıl Öğrenilir?

Tensip zaptı hazırlandı ifadesi, UYAP'ta hâkimin dosyayı ilk kez inceleyip yapılacak işlemleri bir tutanağa yazdığını gösterir. Bu söz kanun metninde geçmez; hukuk davasında karşılığı HMK'daki ön inceleme (m.137-140), ceza davasında ise iddianamenin kabulünden sonra duruşma gününün belirlenmesidir (CMK m.175). Tutanakta genellikle duruşma günü, tebligat, gider avansı, delil ve kesin süre kararları yer alır. Önemli olan UYAP'taki cümle değil, tutanağın içeriği ve size tebliğ edildiği tarihtir; çünkü süreler tebliğden itibaren işler (HMK m.91). Cevap dilekçesi, avans ve belge gibi süreli işlemleri kaçırmamak için tutanağı okumak gerekir.

Tensip Kelimesi Kanun Metninde Geçiyor mu?

Hayır. Bu yazıda dayanak aldığımız Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (5271) metinlerinde "tensip" kelimesi yer almıyor. Kelime, mahkeme kalemlerinde ve UYAP ekranlarında kullanılan bir uygulama terimidir. Dolayısıyla "tensip zaptı" kanunda tanımlanmış bir belge değil; hâkimin dosyayı ilk incelemesinde verdiği kararların ve talimatların yazıldığı tutanağa verilen addır.

Bu yüzden "tensip zaptı hazırlandı" yazısını görünce kanundaki hangi aşamanın karşılığı olduğunu bilmek gerekir. Hukuk davalarında ön inceleme, ceza davalarında iddianamenin kabulü ve duruşma hazırlığı bu işi görür. Aşağıda ikisini ayrı ayrı anlatıyoruz.

Hukuk Davasında Tensip Neye Denk Gelir?

Yazılı yargılama usulünde dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır (HMK m.137/1). Dilekçe aşamasında davacı dava dilekçesini, davalı cevap dilekçesini verir; isterlerse cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi de verilebilir. Bu ikinci dilekçeler için süre, karşı dilekçenin tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.136/1).

Ön incelemede mahkeme şunları yapar (HMK m.137/1):

• Dava şartlarını ve ilk itirazları inceler.
• Uyuşmazlık konularını tam olarak belirler.
• Hazırlık işlemlerini, delillerin sunulmasını ve toplanmasını sağlar.
• Tarafların serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder.

Mahkeme önce dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerekirse bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinler (HMK m.138). Bu incelemeyi tamamlayınca ön inceleme için bir duruşma günü belirleyip taraflara bildirir (HMK m.139/1). Ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez (HMK m.137/2). Kısacası halk arasında tensip denen işlem, çoğunlukla bu dosya üzerinden yapılan ilk incelemenin ve ön inceleme duruşmasına davetin kayda geçirilmesidir.

Basit yargılama usulünde tensip nasıl işler?

İş mahkemesi, sulh hukuk mahkemesi, nafaka ve hizmet ilişkisinden doğan davalar gibi basit yargılama usulüne tabi işlerde (HMK m.316) ayrı bir ön inceleme duruşması yoktur. Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir; olmazsa ilk duruşmada dava şartlarını, ilk itirazları, hak düşürücü süre ve zamanaşımını tarafları dinleyerek inceler (HMK m.320/1-2). Bu usulde cevap süresi iki haftadır ve cevaba cevap ile ikinci cevap dilekçesi verilemez (HMK m.317/2-3). İş davalarının akışı için iş mahkemesi rehberimize bakabilirsiniz.

Ceza Davasında Tensip Zaptı Ne Anlama Gelir?

Ceza yargılamasında dava, savcının hazırladığı iddianamenin mahkemece kabulüyle açılır. İddianamenin kabulüyle kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar (CMK m.175/1). Mahkeme iddianameyi kabul ettikten sonra duruşma gününü belirler ve duruşmada hazır bulunması gereken kişileri çağırır (CMK m.175/2). Ceza dosyalarında tensip zaptı denince çoğunlukla bu duruşma hazırlığı kastedilir.

Mahkeme iddianameyi önce inceler. İddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren on beş gün içinde eksik veya hatalı noktaları belirterek iddianameyi Cumhuriyet Başsavcılığına iade edebilir; bu sürenin sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır (CMK m.174/1, 3). İade nedenleri arasında iddianamenin CMK m.170'e aykırı düzenlenmesi, suçun sübutuna doğrudan etki edecek mevcut bir delilin toplanmaması ve izin veya talep aranan suçlarda izin ya da talep olmaması sayılır. Suçun hukuki nitelendirmesi nedeniyle iddianame iade edilemez (CMK m.174/2).

Ceza davasında çağrı kâğıdı ve savunma delilleri

• İddianame, çağrı kâğıdı ile birlikte sanığa tebliğ edilir (CMK m.176/1).
• Tutuklu olmayan sanığa tebliğ edilen çağrı kâğıdına, mazereti olmaksızın gelmezse zorla getirileceği yazılır (CMK m.176/2).
• Çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir hafta bulunmalıdır (CMK m.176/4).
• Sanık, tanık veya bilirkişinin davetini ya da savunma delillerinin toplanmasını istiyorsa dilekçesini duruşma gününden en az beş gün önce mahkemeye verir (CMK m.177/1).

Ceza dosyasının soruşturma aşamasını anlatan yazılarımıza da göz atabilirsiniz: savcılıktan ifadeye çağrılma ve savcılığın dava açmama kararı olan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar. Bu yazılar iddianame öncesi soruşturma evresini anlatır; tensip zaptı iddianamenin kabulünden sonraki aşamayla ilgilidir.

UYAP'ta Tensip Zaptı Hazırlandı Yazınca Ne Olur?

UYAP dosya ekranında bu ifadeyi görmek, hâkimin dosyayı incelediğini ve ilk talimatlarını kayda geçirdiğini gösterir. Tek başına bir hak kaybı doğurmaz ve kendiliğinden bir süre başlatmaz. Sürelerin başlangıcı, ilgili kararın veya davetiyenin tarafa tebliğ edilmesi ya da kararın tefhim edilmesidir (HMK m.91/1). Gün olarak belirlenen sürede tebliğ edildiği gün hesaba katılmaz ve süre son günün tatil saatinde biter; süre resmî tatile rastlarsa tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda dolar (HMK m.92/1, 93).

Taraflar ve vekilleri UYAP'ta dosyayı açıp evraklar bölümündeki tutanağı okuyabilir. Tebligatın nasıl ve ne zaman yapılmış sayılacağı Tebligat Kanunu'nun konusudur ve bu yazının dayandığı metinler arasında değildir. Bu nedenle tebliğ tarihi ve sürenin son günü konusunda şüphe varsa dosyayı takip eden avukata veya mahkeme kalemine danışmak gerekir.

Tensip Zaptında Genelde Neler Bulunur?

Tensip zaptının biçimi mahkemeden mahkemeye değişir ve kanunda sabit bir kalıbı yoktur. Uygulamada sık görülen maddeler ile bunların kanundaki dayanağı şöyledir:

Tensip zaptındaki ifade	Ne anlama gelir	Dayanak
Dava dilekçesinin davalıya tebliği	Davalıya iki hafta içinde cevap verebileceği bildirilir	HMK m.122, 127
Gider avansı eksiği için kesin süre	Avans yetmiyorsa davacıya iki haftalık kesin süre verilir	HMK m.120/2
Delil avansı yatırılması	Delilini isteyen taraf mahkemece belirlenen avansı yatırır	HMK m.324/1
Belge ve delillerin sunulması	Dilekçede gösterilen belgeler iki haftalık kesin sürede sunulur	HMK m.139/1-ç
Duruşma günü ve davetiye	Taraflar gün ve saat belirtilerek duruşmaya çağrılır	HMK m.139/1, 147
Sulh ve arabuluculuk hazırlığı	Taraflardan sulh için hazırlıklı gelmeleri istenir	HMK m.139/1-b
Dava şartı ve ilk itirazlar	Görev, yetki, avans gibi şartlar dosya üzerinden incelenir	HMK m.114, 138

Tabloda yer alan "gider avansı" ve "delil avansı" aynı şey değildir. Gider avansı davacının dava açarken yatırdığı genel tutardır (HMK m.120/1); delil avansı ise bir delilin, örneğin bilirkişi incelemesinin veya keşfin, yapılması için o delili isteyen taraftan mahkemece istenen tutardır (HMK m.324/1). Masrafların genel çerçevesi için boşanma davası masrafları yazımıza bakabilirsiniz.

Duruşma Günü Nasıl Öğrenilir?

Duruşma günü davetiye ile bildirilir. Hukuk davasında mahkeme, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden ve dava şartları ile ilk itirazlar incelemesinden sonra ön inceleme için bir gün belirleyip taraflara bildirir (HMK m.139/1). Ön inceleme bittikten sonra taraflar tahkikat ve sözlü yargılama için ayrıca duruşmaya davet edilir (HMK m.147/1). Ceza davasında gün, iddianamenin kabulünden sonra belirlenir ve çağrı kâğıdı ile sanığa tebliğ edilir (CMK m.175/2, 176/1).

Pratikte duruşma günü şu yollarla öğrenilir:

• Dava dosyasına UYAP'tan bakmak (avukat veya, bu imkân varsa, taraf olarak).
• Eve veya elektronik adrese gelen davetiyeyi okumak.
• Mahkeme kalemine dosya numarasıyla başvurmak.

Davetiyede yazan ihtarlar önemlidir. HMK m.139'a göre davetiyede, duruşma davetiyesinin sonuçları, sulh hazırlığı, duruşmaya yalnız bir tarafın gelmesi hâlinde gelmeyen tarafın yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemeyeceği ve iki haftalık kesin süre uyarısı yer alır. Usulüne uygun davet edilen tarafların ikisi de gelmezse dosya işlemden kaldırılır; biri gelirse gelen tarafın talebi üzerine duruşmaya gelmeyenin yokluğunda devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır (HMK m.150/1-2).

Cevap Süresi Ne Kadardır?

Davalı için cevap süresi, dava dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.127/1). Bu süre tebliğ zarfında gösterilir (HMK m.122). Cevap dilekçesinin bu süre içinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa, yine bu süre içinde mahkemeye başvuran davalıya, cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.127/1). Basit yargılama usulünde ek süre iki haftayı geçemez (HMK m.317/2).

Süresinde cevap dilekçesi vermeyen davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m.128). Yani cevap vermemek davayı otomatik olarak kaybettirmez; ama savunma ve delil sunma imkânlarını ciddi biçimde daraltabilir. Dava ve cevap dilekçesinde delillerin nasıl gösterileceğine dair örnekler için trafik kazası tazminat dava dilekçesi yazımızdaki delil listesi bölümü yol gösterir.

Gider Avansı ve Delil Avansı Yatırılmazsa Ne Olur?

Davacı yargılama harçları ile gider avansı tarifesindeki tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır; avansın dava sırasında yetersiz kaldığı anlaşılırsa davacıya eksiği tamamlaması için iki haftalık kesin süre verilir (HMK m.120/1-2). Gider avansının yatırılmış olması dava şartıdır (HMK m.114/1-g). Dava şartı noksanlığı giderilebiliyorsa mahkeme bunun tamamlanması için kesin süre verir; süre içinde giderilmezse davayı dava şartı yokluğundan usulden reddeder (HMK m.115/2).

Delil avansında kural farklıdır. Taraflardan her biri, ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Aynı delili birlikte isteyen taraflar gideri yarı yarıya öder. Bir taraf avansı yatırmazsa diğer taraf yatırabilir; aksi hâlde talep edilen delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır (HMK m.324/1-2). Tutarlar her yıl değiştiği için bu yazıda rakam vermiyoruz; güncel tutar tensip zaptında veya mahkeme kaleminden öğrenilir.

Kesin Süre Kaçırılırsa Sonucu Ne Olur?

HMK m.94'e göre kanunun belirlediği süreler kesindir. Hâkim de tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir. Bu durumda hâkim, kesin süreye konu olan işlemi hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde açıklar ve süreye uyulmamasının hukuki sonuçlarını açıkça tutanağa geçirerek ihtar eder (HMK m.94/2). Kesin süre içinde yapılması gereken işlemi süresinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar (HMK m.94/3).

Süre kesin olduğu belirtilmeden verilmişse durum farklıdır. Kesin olduğu belirtilmeyen süreyi geçirmiş olan taraf yeniden süre isteyebilir; bu şekilde verilecek ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilemez (HMK m.94/2). Konuya göre sonuçlar şöyle özetlenebilir:

• Belge ve delil sunma. Davetiyedeki ihtara rağmen dilekçede gösterilen belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan taraf, bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılır (HMK m.139/1-ç, 140/5).
• Delil avansı. Avans yatırılmazsa o delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır (HMK m.324/2).
• Gider avansı. Eksik tamamlanmazsa dava şartı yokluğundan usulden ret gündeme gelir (HMK m.114/1-g, 115/2).
• Dilekçe eksiklikleri. Dava dilekçesindeki bazı eksikler için bir haftalık kesin süre verilir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.119/2).

Elde olmayan nedenle süre kaçarsa ne yapılır?

Elde olmayan sebeplerle kanunda belirtilen veya hâkimin kesin olarak belirlediği süre içinde işlemi yapamayan kişi eski hâle getirme talebinde bulunabilir (HMK m.95/1). Talep, işlemin süresinde yapılamamasına sebep olan engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde, dilekçeyle yapılır; süresinde yapılamayan işlemin de bu süre içinde yerine getirilmesi gerekir (HMK m.96/1, 97/1). Süresinde yapılamayan işlemle aynı sonuca başka bir hukuki yoldan ulaşılabiliyorsa eski hâle getirme istenemez (HMK m.95/2). Hastalık, yurt dışında bulunma gibi durumların bu kapsama girip girmediği olaya göre değişir; bu nedenle ayrıntıyı dosyayı gören avukatla değerlendirmek gerekir.

Tensip Kararına İtiraz Edilebilir mi?

Tensip zaptı kural olarak dosyanın yürütülmesine ilişkin bir ara işlemdir; dava hakkında hüküm kurmaz. HMK m.341/1, ilk derece mahkemelerinin hangi kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabileceğini sayar: nihai kararlar ile ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına ilişkin belirli kararlar. Bu listede tensip zaptı veya genel anlamda ara karar yer almaz. Dolayısıyla tensip zaptına karşı kendiliğinden ayrı bir "tensip itirazı" yolu kanun metninde gösterilmiş değildir.

Bunun pratik anlamı şudur:

• Tutanaktaki bir süre, miktar veya tarih hatalıysa mahkemeye dilekçe vererek açıklama, düzeltme veya süre talebinde bulunmak gerekir.
• Avans miktarına, kesin süre verilmesine ya da delillerin reddine ilişkin itirazlar için metinde ayrı bir yol gösterilmediğinden, bunların nihai karara karşı kanun yolunda ileri sürülüp sürülemeyeceği somut olaya göre değerlendirilir.
• Ceza davasında CMK m.174/5, iddianamenin iadesine karşı yalnız Cumhuriyet savcısına itiraz hakkı tanır; iddianamenin kabulüne karşı ayrı bir itiraz hükmü CMK m.175'te yer almaz.

Tensip zaptı sürelerini kaçırmamak, itiraz yolu aramaktan çok daha önemlidir. Yukarıda anlattığımız kesin süre sonuçları, itirazla değil süreye uyarak önlenir.

Tensip Zaptı Geldikten Sonra Ne Yapmalı?

1. Tutanağı ve davetiyeyi bütünüyle okuyun. Özellikle "kesin süre" geçen cümlelere dikkat edin.
2. Tebliğ tarihini bulun. Sürelerin başlangıcı UYAP'ta görünen "hazırlandı" yazısı değil, tebliğ veya tefhim tarihidir (HMK m.91/1).
3. Süreleri takvime yazın. Gün esaslı sürelerde tebliğ günü sayılmaz, son gün tatile denk gelirse süre sonraki ilk iş gününde biter (HMK m.92/1, 93).
4. Avans ve belge yükümlülüklerini tamamlayın. Gider avansı, delil avansı ve dilekçede gösterilen belgeler için ayrı ayrı bakın.
5. Delil stratejinizi gözden geçirin. Bilirkişi raporu gibi sonraki aşamalar için bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ve ispat için delil tespiti yazılarımız faydalı olabilir.
6. Duruşmaya katılın. Geçerli özrü olmadan duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez (HMK m.150/2).

2026'daki mevzuat değişiklikleri de bu aşamayı etkiler. 7589 sayılı Kanunla HMK m.147'ye eklenen fıkrayla duruşmalar arasındaki sürenin üç aydan uzun olamayacağı hükme bağlanmıştır (HMK m.147/3); belirsiz alacak davasının kaldırılması da dilekçe aşamasını değiştirmiştir. Konuyla ilgili belirsiz alacak davasının kaldırılması yazımıza bakabilirsiniz. Boşanma davalarında tensip ve ilk duruşma akışı için çekişmeli boşanma davası rehberimiz yol gösterir.

Tensip Zaptı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Tensip zaptı hazırlandı ne demek?

Hâkimin dosyayı ilk kez incelediğini ve duruşma günü, tebligat, avans, delil ve süre gibi işlemleri tutanağa yazdığını gösterir. "Tensip" kelimesi HMK ve CMK metinlerinde geçmez; hukuk davasında karşılığı ön inceleme (HMK m.137-140), ceza davasında iddianamenin kabulü sonrası duruşma hazırlığıdır (CMK m.175).

Tensip zaptı hazırlandıktan sonra duruşma ne zaman olur?

Kanunda tensipten duruşmaya belirli bir gün sayısı yazmaz. Hukuk davasında mahkeme, dilekçelerin karşılıklı verilmesi ve ilk incelemeyi tamamlamasından sonra ön inceleme için gün belirler (HMK m.139/1). Ceza davasında çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma arasında en az bir hafta olmalıdır (CMK m.176/4). Gün, davetiyede ve UYAP dosyasında görünür.

Tensip zaptına cevap vermezsem ne olur?

Tensip zaptı taraflara yöneltilmiş bir iddia değildir; ancak içindeki süreli işlemler yapılmalıdır. Cevap dilekçesini süresinde vermeyen davalı, davacının iddialarının tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m.128). Kesin süreli bir işlem yapılmazsa o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar (HMK m.94/3).

Tensip zaptında kesin süre verildiyse ne yapmalıyım?

Kesin sürenin son gününü tebliğ tarihinden hesaplayın ve işlemi o güne kadar yapın. Gün esaslı sürede tebliğ günü sayılmaz, son gün resmî tatile denk gelirse süre sonraki ilk iş gününde biter (HMK m.92/1, 93). Elde olmayan nedenle süre kaçtıysa, engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde eski hâle getirme talep edilebilir (HMK m.96/1).

Gider avansı yatırmazsam dava düşer mi?

Davacı eksik avansı iki haftalık kesin sürede tamamlamazsa gider avansı dava şartı olduğu için dava usulden reddedilebilir (HMK m.114/1-g, 115/2, 120/2). Delil avansı yatırılmazsa ise yalnızca o delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır (HMK m.324/2).

Tensip kararına itiraz edilebilir mi?

HMK m.341/1'in saydığı istinaf edilebilir kararlar arasında tensip zaptı yer almaz. Tutanakta yanlışlık varsa mahkemeye dilekçe vererek düzeltme veya süre talebinde bulunmak gerekir. Karar aşamasındaki kanun yolu için avukattan görüş almanız yerinde olur.

UYAP'ta tensip zaptı hazırlandı yazısı tebligat yerine geçer mi?

Hayır. UYAP'taki bu ifade bir bilgilendirmedir; sürelerin işlemesi için kararın veya davetiyenin tarafa tebliğ edilmesi ya da tefhimi gerekir (HMK m.91/1). Tebligatın ne zaman yapılmış sayılacağı Tebligat Kanunu'na tabidir.