Bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi, raporun size tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkemeye verilir ve raporda eksik kalan noktaların bilirkişiye tamamlatılmasını, belirsiz kısımların açıklatılmasını ya da yeni bilirkişi atanmasını ister (HMK m.281). Hazırlık özel veya teknik bir çalışma gerektiriyorsa süre dolmadan bir defaya mahsus en çok iki hafta ek süre istenebilir; süre adli tatilde biterse tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzar. Etkili bir dilekçe genel bir itiraz cümlesi kurmaz, raporun hangi tespitinin neden hatalı olduğunu delille gösterir. İtiraz edilmezse ne olur sorusunda ise Yargıtay, sessiz kalmanın hâkimi hatalı bir rapora bağlamadığını kabul etmektedir.
Bu yazı dilekçenin kendisine ve itiraz yöntemine odaklanır. Trafik kazası dosyasında raporun kim tarafından, ne kadar sürede hazırlandığı trafik kazası bilirkişi raporu yazısında; iş kazasındaki kusur ve hesap raporlarına özgü itiraz sebepleri iş kazası bilirkişi raporuna itiraz yazısında anlatılmıştır.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Süresi Ne Zaman Başlar?
Bilirkişi raporunu mahkemeye verir; rapor duruşma gününden önce taraflara tebliğ edilir (HMK m.280). Taraflar raporun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin tamamlatılmasını, belirsizliklerin açıklatılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir (m.281/1). 2020'de eklenen cümleyle, talebin bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışma gerekiyorsa, yine iki hafta içinde başvuran tarafa, sürenin bitiminden başlamak üzere bir defaya mahsus en çok iki hafta ek süre verilebilir.
| Durum | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Raporun tebliği | Tebliğden itibaren iki hafta | HMK m.281/1 |
| Teknik çalışma gerektiren itiraz | Asıl süre içinde istenirse, sürenin bitiminden itibaren en çok iki hafta ek süre, bir defaya mahsus | HMK m.281/1 |
| Süre adli tatilde (20 Temmuz – 31 Ağustos) bitiyor | Tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzar; adli tatilde görülen işlerde uzamaz | HMK m.102, 103, 104 |
| Bilirkişinin tarafsızlığından şüphe | Ret sebebinin öğrenilmesinden itibaren en geç bir hafta içinde ret talebi | HMK m.272/3 |
| Ceza yargılaması | Mahkemenin verdiği süre; ret istemi üç gün içinde gerekçeli kararla karşılanır | CMK m.67/5 |
Ek rapor da taraflara tebliğ edilir ve ona karşı beyan için aynı yol izlenir. Kanun ek süreyi yalnız "yine bu süre içinde" başvuran tarafa tanıdığından, talep iki hafta dolmadan yapılmalıdır. Ret talebi ise rapora itirazdan ayrıdır: bilirkişinin taraflardan biriyle yakınlığı gibi bir ret sebebi varsa, rapor beklenmeden bir hafta içinde ayrı dilekçeyle ileri sürülür.
Mahkeme İtiraz Üzerine Ne Yapabilir?
Kanun mahkemeye üç yol tanır: bilirkişiye yeni sorular yöneltip ek rapor almak, bilirkişiyi duruşmada sözlü açıklamaya çağırmak veya gerçeğin ortaya çıkması için yeni bir bilirkişi görevlendirip incelemeyi tekrarlatmak (HMK m.281/2-3). Hâkim raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (m.282); raporu yeterli bulmazsa gerekçesini göstererek ondan ayrılabilir.
Bilirkişinin görev alanı kanunla sınırlıdır. Genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulamaz (m.266); bilirkişi raporunda hâkimin yapması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelere giremez (m.279/4). 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun, mesleğin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenebilecek konuda bilirkişiye başvurmayı 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun 63. maddesine disiplin yaptırımı gerektiren fiil olarak ekledi. Raporda "davalı tam kusurludur, tazminattan sorumludur" gibi hukuki sonuç cümleleri varsa, bu kısımların hükme esas alınmaması dilekçede ayrıca istenmelidir.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi Nasıl Yazılır?
Dilekçenin gücü, itirazın somutluğundan gelir. "Rapor eksik ve hatalıdır, kabul etmiyoruz" gibi bir cümle, mahkemenin hangi noktada ek rapor alacağını göstermez. Her itiraz şu sırayla kurulmalıdır:
- Raporun ilgili sayfası, paragrafı veya tablo satırı.
- Raporda yapılan tespit ya da kabul.
- Tespitin neden eksik, çelişkili veya hatalı olduğu.
- Bunu gösteren delil: dosyadaki belge, tutanak, ceza dosyasındaki rapor, mevzuat hükmü veya Yargıtay ilkesi.
- Bu itiraz için istenen sonuç: tamamlatma, açıklama veya yeni bilirkişi.
Taraflar dava konusu olayla ilgili olarak kendi seçtikleri bir uzmandan bilimsel mütalaa alabilir (HMK m.293). Kanun sadece bu nedenle ayrıca süre istenemeyeceğini söyler; bu nedenle ek süre talebinde gerekçe olarak raporun teknik içeriği ve yapılması gereken çalışma somut biçimde anlatılmalıdır. Hâkim, rapor veren uzmanı duruşmaya çağırabilir; uzman geçerli özrü olmadan gelmezse raporu değerlendirilmez.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki iskelet hukuk mahkemesinde, sulh hukuk dahil, verilecek genel bir itiraz dilekçesinin bölümlerini gösterir. Köşeli parantezler dosyaya göre doldurulur; sigorta tahkim dosyasında başlık ilgili hakem veya hakem heyetine yazılır.
[İL] [NUMARA] [ASLİYE HUKUK / ASLİYE TİCARET / SULH HUKUK / İŞ] MAHKEMESİNE
DOSYA NO: [Esas no]
İTİRAZ EDEN [DAVACI / DAVALI]: [Ad Soyad veya unvan], VEKİLİ: [varsa]
KARŞI TARAF: [Ad Soyad veya unvan]
KONU: [Rapor tarihi] tarihli bilirkişi raporuna HMK m.281 uyarınca itirazlarımız ve taleplerimizdir. Raporun tebliğ tarihi: [gün.ay.yıl]
AÇIKLAMALAR
- [Raporun kısa özeti: görevlendirme kararındaki sorular ve raporun vardığı sonuç.]
- [Birinci itiraz: rapor s.[x]; tespit; neden hatalı olduğu; dayanak belge.]
- [İkinci itiraz: cevaplanmamış soru veya incelenmemiş belge.]
- [Varsa raporun hukuki nitelendirme içeren kısımları ve bunların HMK m.279/4 uyarınca hükme esas alınamayacağı.]
- [Varsa raporlar arasındaki çelişki ve giderilme yolu; ekli uzman görüşünün özeti.]
HUKUKİ SEBEPLER: HMK m.266, 279, 281, 282, 293 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: [Dosyadaki belgeler, ceza dosyası, uzman görüşü, emsal ilanlar, bordro veya gelir belgeleri.]
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle;
- [Belirtilen eksikliklerin] bilirkişiye tamamlattırılmasına ve [şu sorular] hakkında ek rapor alınmasına,
- Mümkün değilse [uzmanlık alanı] konusunda yeni bir bilirkişi veya [üç kişilik] heyet görevlendirilmesine,
- Mevcut raporun belirtilen kısımlarının hükme esas alınmamasına,
karar verilmesini saygıyla arz ederim. [Tarih], [Ad Soyad ve imza]
İtiraz Gerekçesi Kontrol Listesi
Rapor elinize geçtiğinde aşağıdaki noktaları sırayla kontrol etmek, iki haftalık süreyi verimli kullanmayı sağlar. İlk dört satır her rapor için, diğerleri rapor türüne göre geçerlidir.
| Rapor | Kontrol edilecek nokta | Dayanak |
|---|---|---|
| Her rapor | Görevlendirme kararındaki soruların hepsi cevaplanmış mı, inceleme sınırı aşılmış mı? | HMK m.273, m.279/2 |
| Her rapor | Gözlem ve inceleme konusu vakıalar, gerekçe, sonuç, tarih ve imza var mı; kurulda ayrık görüş gerekçesiyle yazılmış mı? | HMK m.279/2 |
| Her rapor | Bilirkişi hukuki nitelendirme yapmış mı? | HMK m.266, m.279/4 |
| Her rapor | Bilirkişinin uzmanlığı olaya uygun mu? | HMK m.266, m.275 |
| Kusur raporu | Kaza tespit tutanağı, kaza şeması ve ceza dosyasındaki raporla çelişki giderilmiş mi; inceleme kurumdan veya üç kişilik heyetten mi alınmış? | Yargıtay 4. HD uygulaması |
| Maluliyet raporu | Kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre ve yetkili sağlık kurulunca düzenlenmiş mi? | Yargıtay 4. HD uygulaması |
| Aktüerya raporu | Bedensel zararda net gelir mi esas alınmış; aktif dönem, bilinen ve bilinmeyen dönem ayrımı ve önceki ödemelerin mahsubu doğru mu? | TBK m.55 |
| Değer kaybı raporu | Kaza tarihindeki hasarsız piyasa değeri ile onarım sonrası değer, emsal araçlarla mı karşılaştırılmış; kilometre veya yaş sınırı gibi iptal edilmiş bir ölçüte dayanılmış mı? | ZMSS Genel Şartları; yargı kararları |
Trafik Kazası Dosyalarında Rapor Türüne Göre İtiraz
Kusur raporu
Kusur raporu kaza tespit tutanağı, kaza şeması ve ceza dosyasıyla çelişiyorsa bu çelişki giderilmeden hüküm kurulamaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sigorta tahkiminde verilen bir kararı bu nedenle bozmuştur (E.2024/10176, K.2025/16780, 15.12.2025). Dosyada tutanak sigortalı aracı tali kusurlu gösterirken ceza mahkemesi aynı sürücüyü asli kusurlu bulmuş, tahkimde adli trafik bilirkişisinden alınan rapor ise sigortalı sürücüye yüzde 25 kusur vermişti. Davacı rapora itiraz etmesine rağmen hakem heyetleri raporu benimsemişti. Daire, itirazlar karşılanmadan ve çelişki giderilmeden karar verildiğini belirterek dosyanın Adli Tıp Kurumu, İTÜ veya Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek üç kişilik bilirkişi kuruluna gönderilmesini istemiştir. Kusur oranının tazminata etkisi için trafik kazası kusur oranı hesaplama yazısına bakılabilir.
Aktüerya raporu
Hesap raporunda en sık hata, gelirin brüt ücret üzerinden alınması, aktif çalışma döneminin yanlış belirlenmesi ve sigortacının daha önce yaptığı ödemenin mahsup yöntemidir. 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun TBK m.55'e iki fıkra ekledi: kazancın bilindiği döneme ilişkin tazminata olay tarihinden, bilinmeyen döneme ilişkin tazminata karar tarihinden itibaren faiz işletilir; tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel ise ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir. Bu kurallar değişikliğin yürürlüğünden sonra meydana gelen olaylara uygulanır; bu tarihten önceki kazalarda eski hüküm geçerlidir. Destek tazminatı hesabının unsurları destekten yoksun kalma tazminatı yazısında anlatılmıştır.
Maluliyet ve değer kaybı raporları
Maluliyet raporunda ilk bakılacak nokta, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğin uygulanıp uygulanmadığı ve raporun yetkili kuruldan alınıp alınmadığıdır; ayrıntısı trafik kazası adli tıp raporu yazısındadır. Değer kaybında ise rapor, aracın kaza tarihindeki hasarsız değeri ile onarım sonrası değerini emsal araçlarla karşılaştırmalıdır. 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğiyle Ek-1 değer kaybı formülü kaldırıldı; hangi metnin uygulanacağı poliçenin tarihine göre belirlenir. Kilometre ve yaş sınırının iptali konusu araç değer kaybı yazısında ele alınmıştır.
Sigorta Tahkim Komisyonunda Bilirkişi Raporuna İtiraz
Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'e göre hakem, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren hâllerde taraf talebiyle ya da kendiliğinden bilirkişi görüşü alır; hakemler hakkındaki yasaklılık ve ret kuralları bilirkişilere de uygulanır ve bilirkişiler Komisyonun listesinden seçilir (m.16/12). Yönetmelik rapora itiraz için ayrı bir gün sayısı öngörmez; 5684 sayılı Kanun'da hüküm bulunmayan hâllerde Hukuk Muhakemeleri Kanunu kıyasen uygulanır (m.30/23). Bu nedenle hakem raporu bildirirken bir süre vermişse ona, vermemişse HMK'daki iki haftalık süreye göre hareket edilmeli; tereddütte kısa olan süre esas alınmalıdır.
Raporun size gerçekten ulaştığı tarih tahkimde ayrıca önemlidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bir tahkim dosyasında (E.2021/8476, K.2022/1566, 03.02.2022), aktüer raporunun e-posta ile gönderildiği belirtilmesine rağmen davalı vekilinin tebliğin teyit edilmediği itirazı araştırılmadan, itirazların "süresinde itiraz edilmediği" gerekçesiyle reddedilmesini bozma sebebi saymıştır. Daire, HMK m.280'deki tebliğ zorunluluğunun tarafların rapora itiraz edebilmesi için öngörüldüğünü vurgulamış; aynı kararda kaza tarihindeki yönetmeliğe göre düzenlenmeyen maluliyet raporunun hükme esas almaya elverişli olmadığını da belirtmiştir.
Tahkimde itirazın yazılı ve belgeli olması dava yoluna göre daha da önemlidir, çünkü hakemler yalnız kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir (5684 m.30/15). Rapor benimsenerek verilen hakem kararına karşı, kanundaki tutar sınırına ulaşan uyuşmazlıklarda kararın bildiriminden itibaren 10 gün içinde, bir defaya mahsus itiraz hakem heyetine başvurulabilir; itiraz kararın icrasını durdurur (m.30/12). Sürecin bütünü Sigorta Tahkim Komisyonu yazısında anlatılmıştır.
Ceza Yargılamasında Bilirkişi Raporuna İtiraz
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda rapor örnekleri savcıya, katılana, şüpheli veya sanığa ve müdafiye verilir ya da gönderilir; inceleme tamamlandığında yeni bilirkişi incelemesi veya itirazların bildirilmesi için süre verilir ve bu istemler reddedilirse üç gün içinde gerekçeli karar verilir (CMK m.67/4-5). Taraflar uzmanından bilimsel mütalaa alabilir; bunun için ayrıca süre istenemez (m.67/6). Bilirkişi ceza dosyasında da hukuki nitelendirme yapamaz (m.67/3).
Bilirkişi Raporuna İtiraz Edilmezse Ne Olur?
Süresinde itiraz etmeyen taraf, o rapora itiraz etme hakkını kaybeder. Ancak bu, raporun hâkimi bağladığı anlamına gelmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 06.05.2026 tarihli kararında (E.2026/352, K.2026/296, oy çokluğu) bilirkişi raporunun takdiri delil olduğunu, karar vermeye elverişli olmayan bir rapora taraflarca itiraz edilmemesinin hâkimin hükmünü bağlayan bir usuli kazanılmış hak doğurmayacağını belirtti. Kurul, iki haftalık sürenin mahkemeye yöneltilmiş bir bekleme süresi işlevi gördüğünü de vurguladı: mahkeme rapor gelir gelmez ona dayanarak hüküm veremez. Aynı ilke daha önce HGK'nın 15.03.2023 tarihli kararında (E.2022/3-508, K.2023/226) kabul edilmişti.
Bu kararlar sessiz kalmayı güvenli kılmaz. Hâkim raporu yeterli bulursa itiraz edilmeyen nokta hükme yansır ve istinafta aynı itirazın dinlenmesi zorlaşır. Kasten veya ağır ihmalle gerçeğe aykırı düzenlenmiş bir raporun hükme esas alınmasından zarar görenin Devlete karşı tazminat davası açma imkânı (HMK m.285) ise istisnai bir yoldur ve süresinde yapılmış bir itirazın yerini tutmaz.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bilirkişi raporuna itiraz süresi kaç gün?
Hukuk davalarında süre, raporun tarafa tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.281/1). Raporun UYAP'a yüklenmesi veya duruşmada okunması değil, tebliğ tarihi esas alınır; avukatla takip edilen dosyada tebliğ vekile yapılır ve süre vekile tebliğden işler (Tebligat K. m.11).
Bilirkişi raporuna itiraz süresi adli tatilde uzar mı?
Adli tatile tabi bir davada iki haftalık süre 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasında doluyorsa, ayrıca karar gerekmeksizin adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m.102, m.104). İşçinin açtığı iş davası, nafaka veya ivedi işler gibi adli tatilde de görülen dosyalarda bu uzama uygulanmaz.
Bilirkişi raporuna itiraz için ek süre istenebilir mi?
Evet. Rapora karşı talebin iki haftada hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışma gerekiyorsa, iki haftalık süre dolmadan mahkemeye başvurulması şartıyla bir defaya mahsus ve en çok iki hafta ek süre verilebilir. Ek süre, asıl sürenin bitiminden itibaren işler.
Bilirkişi raporuna itiraz edilmezse ne olur?
Süresinde itiraz etmeyen taraf o rapora itiraz etme hakkını kaybeder. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre itiraz edilmemesi, karar vermeye elverişli olmayan bir raporu hâkim için bağlayıcı hâle getirmez ve karşı taraf lehine usuli kazanılmış hak doğurmaz; hâkim raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.
Bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde neler yazılmalı?
Dosya numarası, raporun ve tebliğin tarihi, itiraz edilen her tespitin rapordaki yeri, neden eksik veya hatalı olduğu ve bunu gösteren belge ya da kural yazılmalıdır. Sonuç kısmında raporun tamamlatılması, bilirkişinin açıklama yapması veya yeni bilirkişi atanması taleplerinden hangisinin istendiği açıkça belirtilmelidir.
Sigorta tahkimde bilirkişi raporuna nasıl itiraz edilir?
Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik rapora itiraz için ayrı bir gün sayısı öngörmez; Kanun'da hüküm bulunmayan hâllerde HMK kıyasen uygulandığından hakemin verdiği süreye, süre verilmemişse iki haftalık süreye uyulmalıdır. Hakemler yalnız kendilerine verilen evrak üzerinden karar verdiğinden itiraz yazılı, gerekçeli ve belgeli sunulmalıdır. Rapor benimsenerek verilen hakem kararına itiraz ise ayrı bir aşamadır.
İtiraz üzerine mahkeme yeni bilirkişi atamak zorunda mı?
Hayır. Mahkeme aynı bilirkişiden yeni sorularla ek rapor alabilir, onu duruşmada sözlü açıklamaya çağırabilir veya gerekli görürse yeni bilirkişi görevlendirebilir (HMK m.281/2-3). Ancak itirazlar karşılanmadan ve raporlar arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulması Yargıtay'ca bozma sebebi sayılmaktadır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.