Trafik Kazasında Geçici Ödeme Talebi Dilekçesi Örneği (TBK 76)

Geçici ödeme, trafik kazasında zarar gören kişinin tazminat davası sürerken, karar çıkmasını beklemeden davalıdan bir miktar para alabilmesini sağlayan yoldur. Dayanağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 76. maddesidir: zarar gören iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunarsa ve ekonomik durumu da gerektiriyorsa hâkim, istem üzerine davalının geçici ödeme yapmasına karar verebilir. Karar vermek hâkimin takdirindedir. Ödenen tutar sonunda hükmedilen tazminata mahsup edilir; tazminata hiç hükmedilmezse yasal faiziyle geri verilir. Maddede tutar, süre ve usul ayrıntısı yazılı olmadığından dilekçedeki kanıt ve ekonomik durum anlatımı belirleyici olur.

TBK m.76 Geçici Ödeme Hakkında Ne Söylüyor?

Madde, Borçlar Kanunu'nun haksız fiilleri düzenleyen bölümünde "Geçici ödemeler" başlığıyla yer alır ve iki fıkradan oluşur. 7589 sayılı Kanun TBK m.55'i değiştirmiştir, ancak m.76'nın metni değişmemiştir.

• Birinci fıkra. Zarar gören, iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunduğu ve ekonomik durumu da gerektirdiği takdirde hâkim, istem üzerine davalının zarar görene geçici ödeme yapmasına karar verebilir.
• İkinci fıkra. Davalının yaptığı geçici ödemeler hükmedilen tazminata mahsup edilir; tazminata hükmedilmezse hâkim, davacının aldığı geçici ödemeleri yasal faiziyle birlikte geri vermesine karar verir.

Maddenin yazmadıkları da önemlidir, çünkü dilekçede bunlar kanun hükmü gibi yazılmamalıdır. Metinde bir tutar veya oran sınırı, talep için süre, özel bir form, ödemenin peşin mi aylık mı yapılacağı, karara karşı özel bir kanun yolu ve geri ödenecek faizin başlangıç tarihi yoktur. Bu konular dosyayı gören mahkemenin takdirine ve genel usul kurallarına kalır.

Geçici Ödeme İçin Hangi Şartlar Aranır?

Madde üç şart sayar ve dördüncü bir unsur olarak hâkimin takdirini bırakır. Her birinin dilekçede ayrı bir paragrafla gösterilmesi gerekir.

Şart	Maddedeki ifade	Dilekçede nasıl gösterilir
Haklılığı gösteren kanıt	"iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar"	Kaza tespit tutanağı, kusur raporu, ceza dosyası, sağlık kurulu veya maluliyet raporu, ölüm belgesi gibi belgeler tek tek sayılır
Ekonomik durum	"ekonomik durumu da gerektirdiği takdirde"	Kazadan sonra gelir kaybı, tedavi ve bakım borçları, hanenin gelir durumu belgelerle anlatılır
İstem	"istem üzerine"	Yazılı ve açık bir talep sonucu bulunur; hâkim kendiliğinden karar vermez
Hâkimin takdiri	"karar verebilir"	Talep bir hak değil, mahkemenin takdir yetkisine yönelik bir istemdir

Maddede "muhtaçlık" sözcüğü geçmez. Ölçü, zarar görenin ekonomik durumunun geçici ödemeyi gerektirip gerektirmediğidir. Bu nedenle yoksulluk belgesi zorunlu bir belge değildir; önemli olan, davacının neden beklemeden paraya ihtiyaç duyduğunu somut belgelerle göstermesidir.

"İnandırıcı kanıt" ölçüsü de kanunda tanımlanmamıştır. Hükmün yeterli ispatı mı yoksa daha hafif bir kanaati mi kastettiği metinden çıkmaz; bu nedenle dilekçede iddiayı destekleyen belgeler ne kadar tamamsa talep o kadar güçlü olur. Kusurun tartışmalı olduğu, bilirkişi raporunun henüz gelmediği bir dosyada kanıtların inandırıcılığı zayıf kalabilir.

TBK m.53 ölüm hâlinde destekten yoksun kalma zararını, m.54 ise bedensel zarar kalemlerini sayar. Madde 76 ise zarar türü ayırmadan "zarar gören"den söz eder. Bu yüzden hem yaralanmalı hem ölümlü kazada talep edilmesi metinle uyumludur. Ölümlü kazada talebi destekten yoksun kalan her hak sahibi kendi adına yapar; dava dilekçesinin yapısı için destekten yoksun kalma tazminatı dava dilekçesi yazısına bakılabilir.

Geçici Ödeme Talebi Kime Karşı Yapılır, Sigorta Şirketi de Dahil mi?

Madde "davalı"dan söz eder. Trafik tazminatı davalarında davalılar çoğunlukla araç sürücüsü, işleten ve zorunlu trafik sigortacısıdır. Birden fazla kişi tazminatla yükümlüyse bunlar müteselsil sorumludur (KTK m.88). Zorunlu sigorta kapsamındaki tazminatlarda Karayolları Trafik Kanunu'nda düzenlenmeyen hususlarda TBK'nın haksız fiil hükümleri uygulanır (KTK m.90); geçici ödeme hükmü de bu bölümde yer aldığından sürücü ve işleten yönünden dayanak olarak gösterilebilir.

Sigortacı bakımından durum daha dikkatlidir. Maddede sigortacıyı ayrıca anan ya da dışlayan bir ifade yoktur; sigortacı davada davalı ise "davalı" sıfatını taşır. Öte yandan KTK m.97 sigortacının sorumluluğunu zorunlu sigortada öngörülen sınırlar içinde anlatır, bu yüzden sigortacıdan istenen tutar poliçe teminatı içinde kalmalıdır. Hâkimin sigortacı aleyhine ayrıca geçici ödeme kararı verip vermeyeceğini yazılı bir kural çözmez; bu nedenle sigortacıdan talep, dilekçede ayrı gerekçelendirilmelidir.

Manevi tazminat zorunlu sigortanın kapsamı dışındadır (KTK m.92/f). Manevi tazminat için geçici ödeme isteniyorsa bu ancak sürücü ve işletene yöneltilebilir; maddede zarar türüne göre bir sınırlama bulunmadığından bu talep ayrıca gerekçelendirilir. Dilekçede hangi davalıdan hangi kalem için ne kadar istendiği açıkça yazılmalıdır.

Geçici Ödeme Nasıl ve Ne Zaman İstenir?

Madde yalnızca "istem üzerine" der; ayrı bir başvuru formu, harç ya da süre öngörmez. İki yol mümkündür: talebi dava dilekçesinin sonuç ve istem bölümüne ayrı bir bent olarak yazmak veya dava başladıktan sonra aynı dosyaya sunulan ara talep dilekçesiyle istemek. Madde davalıdan söz ettiği için talep dava açıldıktan sonra mahkemeye yapılır; TBK m.76'da dava açılmadan önce başvuruya izin veren bir ifade yoktur.

Dilekçe, genel dava dilekçesi kurallarına (HMK m.119) uygun olmalıdır; özellikle talep sonucunun açık yazılması ve iddianın hangi delille ispatlanacağının gösterilmesi gerekir. Belgeler dilekçeyle birlikte verilir (HMK m.121). Davanın hangi mahkemede açılacağı ise trafik kazası yetkili mahkeme yazısında anlatılıyor.

Talep edilen tutar davanın kapsamıyla uyumlu olmalıdır. Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107, 31 Temmuz 2026'da yürürlükten kalktığı için yeni davalar kısmi dava olarak açılır; bu konu belirsiz alacak davasının kaldırılması yazısında ele alınıyor. Kısmi davada geçici ödeme tutarının dava dilekçesinde istenen kısmı aşmaması, talebin tutarlı görünmesi bakımından önemlidir. Kanun zaman sınırı koymaz; kusur ve maluliyet raporları dosyaya girdikçe kanıtlar güçleneceğinden, talebin bu belgeler eklenerek yazılması hâkimi ikna etme ihtimalini artırır.

Geçici Ödeme Talebi Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin, yaralanma veya ölüm nedeniyle açılmış bir trafik tazminat davasına dava sürerken sunulan ara talep dilekçesidir. Köşeli parantezler doldurulacak yerleri, seçenekler ise "[Yaralanmada]" ve "[Ölümde]" olarak gösterir. Dava dilekçesinin tamamı için trafik kazası tazminat dava dilekçesi yazısına bakılabilir.

[MAHKEME ADI] SAYIN HÂKİMLİĞİNE

DOSYA NO: [yıl / esas numarası]

DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [...........], Adres: [...........]

VEKİLİ: [Varsa vekilin adı soyadı ve adresi]

DAVALILAR: 1. [Sürücünün adı soyadı], Adres: [...........]

2. [Araç işleteninin adı soyadı veya unvanı], Adres: [...........]

3. [Sigorta şirketinin unvanı], Adres: [...........] (zorunlu trafik sigortacısı)

KONU: 6098 sayılı TBK m.76 uyarınca geçici ödeme yapılmasına karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Yukarıda esas numarası yazılı dosyada, [gün/ay/yıl] tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle uğradığım maddi zararın tazmini istemiyle dava açılmıştır.

2. İddiamın haklılığı dosyaya sunulan belgelerle ortadadır. Kaza tespit tutanağında davalı sürücünün [ihlal edilen kural] kuralını ihlal ettiği belirtilmiştir. [Varsa:] [...] Cumhuriyet Başsavcılığının [soruşturma/dosya no] sayılı dosyasında ve [bilirkişi kusur raporunda] davalı sürücünün [asli / tam / ... oranında] kusurlu olduğu sonucuna varılmıştır. Kazaya karışan [plaka] plakalı araç davalı işleten adına tescillidir ve davalı sigorta şirketince [poliçe no] numaralı zorunlu trafik sigortası poliçesiyle sigortalıdır.

3. [Yaralanmada:] Kazada [yaralanmanın niteliği] nedeniyle [hastane] tarafından tedavi edildim, [...] gün istirahat raporu aldım. [Sağlık kurulu raporu varsa:] Düzenlenen raporda sürekli maluliyet oranım yüzde [..] olarak belirlenmiştir. [Ölümde:] Müteveffa [yakınlık derecesi] [ad soyad] kazada hayatını kaybetmiş, ben kendisinin desteğinden yoksun kalan hak sahibiyim. Müteveffanın kaza tarihinde aylık net geliri [...] TL idi ve bu gelirin [...] kadarı ile aileye katkı yapıyordu.

4. Ekonomik durumum geçici ödemeyi gerektirmektedir. [Yaralanmada:] Kaza tarihinde aylık net [...] TL gelir elde ediyordum; kaza sonrası [çalışamıyorum / işimi kaybettim / gelirim [...] TL'ye düştü]. [Ölümde:] Müteveffanın geliri hanenin geçimini sağlıyordu ve kaza sonrası bu gelir kesilmiştir. Tedavi, bakım ve geçim giderlerimi karşılamak için [borçlandım / yakınlarımdan yardım alıyorum]. Gelir durumuma ilişkin [SGK kayıtları, gelir belgeleri, borç ve fatura belgeleri] ekte sunulmuştur.

5. Talep ettiğim geçici ödeme tutarı, dava dilekçesinde şimdilik istediğim maddi tazminat tutarını aşmamakta olup [kısa hesap dayanağı: örneğin ilk raporlardaki maluliyet oranı ve net gelir üzerinden yapılan ön hesap / tedavi giderleri belgeleri] ile desteklenmektedir.

6. TBK m.76 uyarınca zarar gören iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunduğu ve ekonomik durumu da gerektirdiği takdirde hâkim, istem üzerine davalının geçici ödeme yapmasına karar verebilir. Davalılar kazadan doğan zarardan müteselsilen sorumludur (KTK m.88); davalı sigorta şirketi yönünden talebim poliçe teminatı ile sınırlıdır. Davalı sigorta şirketine KTK m.97 uyarınca [gün/ay/yıl] tarihinde yazılı başvuruda bulunulmuştur.

7. Yapılacak geçici ödemenin, hükmedilecek tazminata TBK m.76/2 uyarınca mahsup edileceğinin bilincindeyim.

HUKUKİ NEDENLER: 6098 sayılı TBK m.49, 53, 54, 55, 76; 2918 sayılı KTK m.85, 88, 90, 97; 6100 sayılı HMK m.119 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Kaza tespit tutanağı, kusur raporu, ceza dosyası, sağlık kurulu / maluliyet raporu veya ölüm belgesi, gelir ve SGK kayıtları, ekonomik durumu gösteren belgeler, dosya kapsamı ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle;

1. Davalıların, davacıya [...] TL geçici ödeme yapmasına (davalı sigorta şirketi yönünden poliçe teminatı ile sınırlı olmak üzere) karar verilmesini,

2. Yapılan geçici ödemenin hükmedilecek tazminata mahsup edilmesini,

3. Yargılama giderlerinin davalılara yükletilmesini saygılarımla vekaleten / bizzat talep ederim. [gün/ay/yıl]

[Davacı veya vekilinin adı soyadı ve imzası]

EKLER: [Belge listesi]

Gelir olarak net tutar yazılır. Brüt ücretin veya giydirilmiş brüt ücretin yazılması hesabı yapay biçimde yükseltir; giydirilmiş brüt ücret kıdem ve ihbar tazminatına özgü bir kavramdır. Dilekçede tutar rakamla ve hangi belgeye dayandığı belirtilerek yazılmalıdır.

Geçici Ödeme Talebine Hangi Belgeler Eklenir?

Kanun belge listesi vermez; belgeler "inandırıcı kanıt" ve "ekonomik durum" şartlarını göstermeye yöneliktir. Dilekçede hangi belgenin hangi şartı kanıtladığı belirtilir.

• Haklılığı gösterenler. Kaza tespit tutanağı ve krokisi, kusur raporu, savcılık veya ceza mahkemesi dosyası, poliçe örneği, KTK m.97 başvurusu ve sigortacının cevabı.
• Zararı gösterenler. Hastane kayıtları, istirahat raporları, sağlık kurulu veya maluliyet raporu, tedavi gideri faturaları; ölümde ölüm belgesi ve veraset belgesi. Rapor sürecini trafik kazası maluliyet raporu yazısı anlatıyor.
• Ekonomik durumu gösterenler. Kaza öncesi ve sonrası net gelir belgeleri, SGK hizmet dökümü, işten ayrılma veya ücretsiz izin belgesi, kira, kredi ve borç belgeleri, bakım ve ilaç giderleri.
• Tutarı gösterenler. Kısa bir ön hesap tablosu ya da raporlardaki oranlara dayanan hesap notu.

Sigorta Şirketine Ön Başvuru ile Farkı Nedir?

İkisi sık karıştırılır, ancak ayrı yollardır. Sigortaya başvuru dava açmadan önce yapılır; geçici ödeme ise açılmış bir davada hâkimden istenir.

Özellik	Sigortaya yazılı başvuru	TBK m.76 geçici ödeme
Dayanak	KTK m.97 ve m.99	TBK m.76
Zamanı	Dava açmadan önce	Dava açıldıktan sonra, yargılama sırasında
Muhatap	Sigorta kuruluşu	Hâkim; ödemeyi davalı yapar
Şart	Yazılı başvuru ve belgeler	İnandırıcı kanıt ve ekonomik durumun gerektirmesi
Süre	Sigortacı 15 gün içinde cevaplamalıdır; belgeler tamamsa 8 iş günü içinde ödeme yapılır	Kanunda süre yok
Kimden	Yalnız sigortacıdan, sigorta sınırları içinde	Davalılardan
Sonuç	Sigortacı borcunu öder ya da reddeder	Ödenen tutar tazminata mahsup edilir; tazminat çıkmazsa geri verilir

Zarar gören, zorunlu sigortada öngörülen sınırlar içinde dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvurmak zorundadır; kuruluş 15 gün içinde cevaplamazsa ya da talebi karşılamazsa dava açılabilir (KTK m.97). TBK m.76 bu zorunluluğu kaldıran bir hüküm içermez. Sigortacıya dava açılacaksa geçici ödeme talebi başvuru şartının yerine geçmez. Başvuru ayrıntıları için trafik kazalarında sigorta şirketine başvuru, sigortacı cevap vermediğinde izlenecek yol için sigorta şirketi ödeme yapmazsa yazılarına bakılabilir.

Geçici Ödeme Kararı Verilirse Ne Olur?

Hâkim talebi uygun bulursa davalının geçici ödeme yapmasına karar verir. Ödeme, davanın sonunda hükmedilen tazminata mahsup edilir (TBK m.76/2). Maddede ödeme süresi, ödenmezse izlenecek icra yolu ve ödemenin taksitlendirilip taksitlendirilemeyeceği düzenlenmemiştir; bu nedenle ara kararın tutarı, ödeme yapacak davalıyı ve süreyi açıkça içerip içermediği dikkatle okunmalıdır.

7589 sayılı Kanun TBK m.55'e yeni bir fıkra ekledi. Buna göre çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ile destekten yoksun kalma tazminatlarında, ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Bu değişiklik, yürürlüğe girdiği tarihten sonra meydana gelen haksız fiillere uygulanır (7589 s.K. geçici m.1/9). Kanun, geçici ödeme (m.76) ile bu fıkra (m.55) arasında bir bağ kurmaz. Yargılama sırasında alınan geçici ödemenin oransal mı yoksa doğrudan mı mahsup edileceği metinden anlaşılmaz; kural ayrıntıları için sigorta şirketi eksik ödeme yazısına bakılabilir.

Dava Kaybedilirse Geçici Ödeme Geri Alınır mı?

Evet, tazminata hiç hükmedilmezse. TBK m.76/2 bu durumda hâkimin, davacının aldığı geçici ödemeleri yasal faiziyle birlikte geri vermesine karar vereceğini yazar. Yani geçici ödeme kesin bir kazanç değildir; davanın reddi hâlinde iade riski vardır.

Madde yalnızca "tazminata hükmedilmezse" durumunu düzenler. Hükmedilen tazminatın geçici ödemeden düşük kalması, davanın kısmen kabulü gibi ara durumlar metinde ayrıca anlatılmaz; bu ihtimal gerçekleşirse fazla ödemenin nasıl iade edileceği mahkemenin ve genel kuralların konusudur. Faizin hangi tarihten itibaren işleyeceği de yazılı değildir; yasal faiz hesabı için kanuni faiz oranı yazısına bakılabilir. Bu risk nedeniyle talep edilen tutar, kusur ve maluliyet bakımından kanıtlanması en olası zarara göre belirlenmelidir.

Geçici Ödeme Kararına İtiraz Edilebilir mi?

TBK m.76, karara karşı özel bir itiraz yolu göstermez. İstinaf yoluna başvurulabilecek ilk derece kararlarını sayan HMK m.341 nihai kararlar ile ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarını anar; geçici ödeme kararı bu sayımda yer almaz. Bu nedenle ara kararın ayrıca istinaf edilip edilemeyeceği, kanun metninden çıkmaz ve dosyadaki somut karara göre değerlendirilmelidir.

Karar verilmeden önce davalı taraf talebe karşı dilekçe verebilir. Dayanak maddenin şartlarıdır: kanıtların inandırıcı olmadığını, kusurun tartışmalı olduğunu, davacının ekonomik durumunun bu ödemeyi gerektirmediğini ya da istenen tutarın dayanaksız olduğunu savunmak mümkündür. Karardan sonra süreler kararın tebliğ tarihinden işleyebileceğinden, mahkemenin tebligatındaki kanun yolu ve süre bilgisi ayrıca incelenmelidir.

Dilekçede Sık Yapılan Hatalar

• Yalnız haklılığa dayanıp ekonomik durumu hiç anlatmamak; madde iki şartı birlikte arar.
• Belge eklemeden "inandırıcı kanıt vardır" demek.
• Talep tutarını dayanaksız yazmak veya dava dilekçesinde istenen kısmı aşan bir tutar istemek.
• Geliri brüt ya da giydirilmiş brüt yazmak; net gelir esas alınır.
• Sigortacı davalıysa KTK m.97 başvurusunu ve cevabını göstermemek.
• Manevi tazminat için sigorta şirketinden ödeme istemek (KTK m.92/f).
• Geri verme riskini düşünmeden yüksek tutar istemek.
• Dilekçeyi dava dosyasının esas numarası olmadan sunmak.

Başvuru Öncesi Kontrol Listesi

• Dava açıldı ve dosya numarası alındı.
• Kusur ve zararı gösteren belgeler dosyada ya da ekte.
• Ekonomik durumu gösteren güncel belgeler toplandı.
• Gelir net olarak ve belgeyle yazıldı.
• Talep edilen tutar dava dilekçesindeki kısmi talebi aşmıyor.
• Hangi davalıdan hangi tutar istendiği açık.
• Sigortacı yönünden KTK m.97 başvurusu yapıldı ve cevabı eklendi.
• Mahsup ve geri verme sonucu (TBK m.76/2) göz önüne alındı.
• Talep sonucu açık ve imzalı.

Trafik Kazasında Geçici Ödeme Hakkında Sık Sorulan Sorular

Geçici ödeme talebi dilekçesi nereye verilir?

Açılmış tazminat davasının görüldüğü mahkemeye, dosya numarası yazılarak sunulur. Talep ayrıca dava dilekçesinin sonuç ve istem bölümüne de yazılabilir.

Geçici ödeme için önce sigorta şirketine başvurmak gerekir mi?

Geçici ödeme sigortaya başvurunun yerine geçmez. Sigortacıya dava açılacaksa KTK m.97 uyarınca dava öncesi yazılı başvuru ayrıca gerekir; geçici ödeme ise davada hâkimden istenir.

Geçici ödeme destekten yoksun kalma davasında da istenebilir mi?

TBK m.76 zarar türü ayırmadan "zarar gören"den söz eder. Bu nedenle bedensel zarar ve destekten yoksun kalma davalarında istenmesi metne uygundur; hâkim şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine dosyaya göre karar verir.

Geçici ödeme kararı verilirse ödeme kesin midir?

Kesin değildir. Ödeme, hükmedilen tazminata mahsup edilir; tazminata hiç hükmedilmezse hâkim yasal faiziyle birlikte geri verilmesine karar verir (TBK m.76/2).

Geçici ödeme kararına itiraz edilebilir mi?

TBK m.76 özel bir itiraz yolu göstermez ve HMK m.341'deki istinaf edilebilir ara kararlar arasında geçici ödeme sayılmaz. Karara karşı hangi yola gidilebileceği kararın içeriğine ve mahkemenin kanun yolu bilgisine göre ayrıca incelenmelidir.

Geçici ödeme için kanunda bir tutar sınırı var mı?

Hayır. TBK m.76 bir tutar veya oran belirtmez. Tutarı hâkim, sunulan kanıtlara ve davacının ekonomik durumuna göre belirler; dilekçede istenen tutarın belgelerle desteklenmesi gerekir.