Sigorta Şirketi Ödeme Yapmazsa Ne Yapılır? Şikâyet, Tahkim ve Dava

Sigorta şirketi ödeme yapmıyorsa önce hasarı ve belgeleri yazılı olarak bildirin. Zorunlu trafik sigortasında şirketin on beş gün içinde yazılı cevap vermesi, belgeler ulaştıktan sonra sekiz iş günü içinde de ödemesi gerekir (KTK m.97 ve m.99). Kasko ve diğer sigortalarda tazminat, belgeler verilip inceleme bitince ve her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur (TTK m.1427). Süre dolar, ret gelir ya da cevap gelmezse Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye gidilir. SEDDK'ya şikâyet buna paralel yürüyebilir. Gecikme için temerrüt faizi ayrıca istenir.

Aşağıda ödeme sürelerinin kanundaki karşılığı, sıranın nasıl işlediği, şikâyet ve tahkim yolunun farkı, faizin başlangıcı, eksik ödeme ve ibra riski ile şirketin ödeme gücünü kaybettiği ya da araçta sigorta bulunmadığı hâller anlatılıyor.

Sigorta Şirketi Ödemeyi Kaç Günde Yapmak Zorunda?

Süre, sigortanın türüne göre değişir. Trafik kazasında karşı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası söz konusuysa Karayolları Trafik Kanunu uygulanır. Kasko, konut, işyeri gibi diğer sigortalarda ise Türk Ticaret Kanunu'nun sigorta hükümleri devreye girer.

Sigorta türü	Kanundaki süre	Dayanak
Zorunlu trafik sigortası, yazılı başvuruya cevap	Başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün	KTK m.97
Zorunlu trafik sigortası, ödeme	Genel şartlarda sayılan belgelerin sigortacıya ulaştığı tarihten itibaren 8 iş günü	KTK m.99
Kasko ve diğer sigortalar, tazminatın muaccel olması	Belgeler verilip araştırma bitince ve her hâlde ihbardan 45 gün sonra	TTK m.1427/2
Can sigortaları	Aynı hesapla 15 gün	TTK m.1427/2

Kasko tarafında iki nokta önemlidir. Birincisi, kırk beş gün üst sınırdır. Sigortacı araştırmasını daha önce bitirirse tazminat daha erken muaccel olur. İkincisi, inceleme sigortacıya yüklenemeyen bir kusur yüzünden gecikmişse süre işlemez. Sizin belgeyi geç vermeniz bu duruma örnektir. Bu yüzden belge teslim tarihini ispatlamak, faiz hesabında da belirleyici olur.

Araştırmalar ihbardan başlayarak üç ay içinde bitmezse sigortacı, kesinleşecek tazminattan mahsup edilmek üzere hasar miktarının veya bedelin en az yüzde ellisini avans olarak ödemek zorundadır. Hasar miktarı tarafların mutabakatıyla ya da anlaşmazlıkta mahkemece yaptırılacak ön ekspertizle belirlenir (TTK m.1427/3). Uzayan incelemede şirket "dosya inceleniyor" diyerek hiçbir şey ödemeden bekleyemez.

Poliçenin genel şartları kanundaki süreyi kısaltabilir. Yargıtay'a gelen bir kasko dosyasında genel şartlardaki on iş günlük inceleme süresi esas alınmıştır. Kazanın olduğu tarihte yürürlükte olan genel şartlara ve poliçeye bakmak gerekir. Trafik sigortasındaki belge listesi için trafik sigortası genel şartları yazısına bakabilirsiniz.

Ödeme Yapılmazsa Hangi Sırayla İlerlenir?

Sıra, hangi sigortadan alacağınız olduğuna bağlı olarak küçük farklar taşır ama temeli aynıdır.

1. Yazılı başvuru. Hasar ihbarı ve belgelerle birlikte sigorta şirketine yazılı, tarihli ve ulaşma tarihi ispatlanabilir bir başvuru yapılır.
2. Süre beklenir ve cevap değerlendirilir. Cevap gelmezse, ret çıkarsa ya da ödeme talebi karşılamazsa yol açılır.
3. Tahkim veya dava. Uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da mahkemeye taşınır.
4. Şikâyet. SEDDK'ya bildirim, bu adımlarla birlikte yapılabilir. Bu bir karar mercii değil, denetim kurumuna yapılan bir bildirimdir.

Zorunlu trafik sigortasında ilk adım hukuken şarttır. Zarar görenin, sigortanın teminat sınırları içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Bu zorunluluk ihtiyari mali sorumluluk sigortasında da uygulanır (KTK m.100). Kaskoda böyle bir kanuni dava şartı yoktur, ancak tahkime gitmek için sigortacıya başvurmuş ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olmak aranır. Sigortacının başvurudan itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de Komisyona başvuru için yeterlidir (5684 sayılı Kanun m.30/13).

Burada bir ayrıntıya dikkat edin. KTK m.97 on beş gün der, Sigortacılık Kanunu'nun tahkim hükmü ise on beş iş günü sayar. Takvim günü ile iş günü arasındaki bu fark birkaç günlük belirsizlik yaratır. Tahkime başvuracaksanız on beş iş günü dolana kadar beklemek, başvurunun süreden önce yapıldığı itirazını önler. Başvuru belgeleri ve cevap süresi için trafik kazalarında sigorta şirketine başvuru yazısı daha ayrıntılıdır.

Sigorta Şirketine Yazılı Başvuru Nasıl Yapılır?

Başvurunun bir kalıbı yoktur, ama tarihi ve içeriği ispatlanabilmelidir. Noter ihtarnamesi, taahhütlü posta, KEP veya şirketin kayıt numarası veren resmî kanalları bu işe yarar. Başvuruda şunlar yer almalıdır:

• Poliçe numarası, kaza veya hasar tarihi ve plaka ya da sigortalı rizikonun tanımı.
• Hasarın ne olduğu ve talep edilen tutar. Tutarı bilmiyorsanız talebin kapsamı yazılır.
• Eklenen belgelerin listesi: kaza tutanağı, ekspertiz veya hasar fotoğrafları, fatura ve onarım belgeleri, banka hesap bilgisi.
• Şirketten, yasal süre içinde yazılı cevap ve ödeme istendiği.

Sigorta şirketi ek belge isterse isteği yazılı almaya çalışın. Şirketin hangi belgeyi, hangi tarihte, hangi gerekçeyle istediği süre hesabında önem taşır. Belge tamamlanıncaya kadar işleyemeyen süre sigortacıya yüklenemeyen bir kusura dayanabilir. Sigortacının sizin elinizde olmayan ya da makul olmayan belgeleri istemesi ise ayrı bir tartışma konusudur.

SEDDK'ya Şikâyet Nasıl Yapılır?

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (SEDDK) iletişim sayfasında şikâyet ve ihbar bildirimlerinin e-Devlet üzerinden elektronik ortamda iletileceği belirtiliyor. Bilgi edinme başvuruları için ise CİMER yönlendirmesi yapılıyor. Şikâyet için e-Devlet'te SEDDK'nın sigortacılık şikâyet başvuru ve takip hizmeti kullanılır. Güncel adımlar için kurumun seddk.gov.tr adresindeki iletişim sayfasına bakılmalıdır.

Şikâyetin sınırlarını bilmek gerekir. Ödeme borcunu karara bağlayan yollar tahkim ve mahkemedir. Şikâyet, sigorta şirketinin uygulamasını denetim kurumuna bildirmenizi sağlar. Kanun metinlerinde şikâyetin zamanaşımını kestiğine ya da tahkim ve dava sürelerini durdurduğuna dair bir hüküm bulunmaz. Bu yüzden şikâyetin sonucunu beklerken süre kaçırılmamalıdır.

Sigorta Tahkim Komisyonuna Ne Zaman Başvurulur?

Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 ile kurulmuştur. Şirket ödeme yapmamış, eksik yapmış ya da talebi reddetmişse mahkemeye gitmeden önce bu yola başvurulabilir. Başvurunun şartları ve süreçteki farklar şöyledir:

• Önce şirkete başvurulmuş olmalı ve talep kısmen veya tamamen olumsuz sonuçlanmış olmalı. Şirketin on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de yeterlidir.
• Mahkemeye ya da Tüketici Hakem Heyetine taşınmış bir uyuşmazlık için Komisyona başvurulamaz (m.30/14).
• Hakemler görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır. Bu süre tarafların yazılı muvafakatiyle uzatılabilir. Süre dolarsa uyuşmazlık yetkili mahkemece çözülür (m.30/16).
• Belirli tutarın üzerindeki hakem kararlarına karşı kararın bildiriminden itibaren on gün içinde Komisyon nezdinde itiraz edilebilir. Tutar sınırı değiştiği için güncel sınırı kontrol edin (m.30/12).

Başvuru formu, ücret ve karar sonrası itiraz aşamaları Sigorta Tahkim Komisyonu sayfasında anlatılıyor. Burada bilmeniz gereken, tahkimin mahkemeye giden yolun bir basamağı değil, mahkemenin yerine seçilen ayrı bir yol olduğudur. Dava açtıktan sonra aynı uyuşmazlıkta tahkime gidilemez.

Mahkemeye Ne Zaman ve Nerede Gidilir?

Sigortacı süresi içinde cevap vermediyse ya da cevap talebi karşılamıyorsa zarar gören dava açabilir (KTK m.97). Trafik kazasından doğan dava, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabildiği gibi kaza yeri mahkemesinde de açılabilir (KTK m.110). Kasko ve diğer sigortalarda görevli ve yetkili mahkeme, poliçenin niteliğine ve tarafların sıfatına göre belirlenir.

Süre konusunda iki ayrı düzen vardır.

• Motorlu araç kazasından doğan maddi zarar talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılda, her hâlde kaza gününden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar (KTK m.109). Ayrıntı için trafik kazası zamanaşımı yazısına bakın.
• Sigorta sözleşmesinden doğan istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar. Sigorta tazminatı ve bedeli istemleri ise rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yılı da aşamaz (TTK m.1420).

Şirketin cevabını beklemek ya da şikâyet sürecini izlemek bu sürelerin dolmasını önlemez. Süre sonuna yaklaşmadan, belgeler tamamlanır tamamlanmaz karar vermek daha güvenlidir.

Temerrüt Faizi Ne Zaman Başlar?

Kasko ve genel sigortalarda tazminat muaccel olduğunda sigortacı ihtara gerek kalmadan temerrüde düşer. Sigortacının temerrüt faizi ödeme borcundan kurtulmasını öngören sözleşme hükümleri geçersizdir (TTK m.1427/4 ve 1427/5). Yani faiz için ayrıca ihtarname çekmeniz gerekmez. Ancak muacceliyet tarihini doğru bulmak gerekir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, ihbarın 17 Ekim 2014'te yapıldığı bir kasko dosyasında, kırk beş günlük sürenin sonunda temerrüdün 2 Aralık 2014'te gerçekleştiğini kabul etmiş ve faiz başlangıcını bu tarihe çekerek hükmü düzelterek onamıştır (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2017/3411, K. 2018/5645, 29.05.2018). Aynı daire başka bir kasko dosyasında sigorta sözleşmelerinin mutlak ticari iş sayıldığını, ticari nitelikte faiz istenebileceğini belirtmiş ve yasal faiz yerine avans faizine hükmedilmesi gerektiğini söylemiştir. O dosyada temerrüt, ekspertiz raporu ve genel şartlardaki on iş günlük süre esas alınarak belirlenmiştir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2021/2341, K. 2021/2722, 15.03.2021).

Trafik sigortasında başlangıç, belgelerin ulaştığı tarihten itibaren sekiz iş günlük sürenin bitmesidir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, başvurunun yapıldığı 19 Şubat 2013 tarihinden sonraki sekizinci iş günü olan 2 Mart 2013'ü temerrüt tarihi saymış, başvuru yoksa temerrüdün dava tarihinde gerçekleşeceğini belirtmiştir. Aynı kararda ticari faaliyette kullanılan araç bakımından avans faizi uygulanmıştır (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2015/6367, K. 2018/3235, 26.03.2018). Faiz türleri ve güncel oranlar için kanuni faiz oranı yazısına bakılabilir.

Bu kararlar belirli dosyalardaki olaylara dayanır. Sizin dosyanızda genel şartlar, ihbar ve belge tarihleri farklı olabilir. Faizin başlangıcını talep dilekçesinde tarihiyle birlikte yazmak, mahkemenin sonradan düzeltmesine gerek bırakmaz.

Eksik Ödeme Yapılırsa ve İbraname İmzalatılırsa Ne Olur?

Sigorta şirketi ödemeyi yaptı ama tutar düşükse mesele ödememe değil, eksik ödeme sorunudur. Yapılan ödeme kısmi ifadır ve farkın istenmesine engel olmaz. Ödeme sırasında imzalanan belge ise farklı bir risk taşır. Tazminat miktarlarına ilişkin olup yetersiz ya da fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşma veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebilir (KTK m.111). Belgeyi imzalamadan önce fazlaya ilişkin haklarınızı saklı tuttuğunuzu yazdırmak ya da imzayı fark alınabilir biçimde atmak önemlidir. Eksik kalan farkın nasıl istendiği ve ödemenin nasıl düşüldüğü sigorta şirketi eksik ödeme yazısında, belgenin bağlayıcılığı ise ibraname yazısında ayrıca ele alınıyor.

Sigorta Şirketi Ödeme Gücünü Kaybederse veya Araçta Sigorta Yoksa Ne Olur?

Bazı hâllerde ortada sigorta şirketi ya hiç yoktur ya da ödeme yapabilecek durumda değildir. Bu boşluğu zorunlu sigortalar bakımından Güvence Hesabı doldurur. 5684 sayılı Kanun m.14'e göre Hesaba şu hâllerde başvurulabilir:

• Sigortalının tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar.
• Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar.
• Sigorta şirketinin mali bünye zaafiyeti nedeniyle sürekli olarak bütün branşlarda ruhsatlarının iptal edilmesi ya da iflası hâlinde ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar.
• Çalınmış veya gasp edilmiş aracın karıştığı kazada, işletenin sorumlu tutulmadığı hâllerde bedensel zararlar.

Hesap, bu sigortalarla saptanan geçerli teminat miktarlarına kadar zararı karşılamak üzere kurulmuştur. Madde, zorunlu sigortalara ilişkin olduğu için isteğe bağlı kaskonun ödenmemesini kapsamaz. Kasko şirketi ödemezse yol tahkim ya da dava olarak kalır. Başvuru koşulları ve belgeler için Güvence Hesabı yazısına bakılabilir.

Adım Adım Ne Yapmalı?

1. Poliçeyi, hasar ihbarını, kaza tutanağını, ekspertiz ve fatura belgelerini bir dosyada toplayın.
2. Belgelerle birlikte sigorta şirketine yazılı ve ulaşma tarihi ispatlanabilir bir başvuru yapın; teslim kaydını saklayın.
3. Trafik sigortasında on beş gün, sekiz iş günü; kaskoda kırk beş gün sürelerini takvime yazın.
4. Cevap gelmezse ya da ret çıkarsa, ret gerekçesini yazılı isteyin. Tahkime gidecekseniz on beş iş gününün dolmasını bekleyin.
5. Gerekirse SEDDK'ya e-Devlet üzerinden şikâyet bildiriminde bulunun; bunu süre takibinin yerine koymayın.
6. Tahkim ya da dava yolunu, tutara ve dosyanın karmaşıklığına göre seçin. Zamanaşımı süresini ayrıca takip edin.
7. Ödeme gelirse ibraname imzalamadan önce tutarı ve hesabı kontrol edin.

Dosyada kusur, değer kaybı, pert veya bedensel zarar tartışması varsa ödemenin neden yapılmadığı sorusu daha teknik hâle gelir; bu durumda belgelerin bir hukukçuya gösterilmesi yararlı olur. Kasko şirketinin kapsam dışı iddiasıyla karşılaşıyorsanız kasko neyi ödemez yazısı hangi gerekçelerin sık kullanıldığını gösterir.

Sigorta Şirketinin Ödeme Yapmaması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sigorta şirketi ödemeyi kaç günde yapar?

Zorunlu trafik sigortasında şirket, belgeler kendisine ulaştıktan sonra sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır; yazılı başvuruya ise on beş gün içinde cevap vermelidir. Kasko ve diğer sigortalarda tazminat, belgeler verilip inceleme bitince ve her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur. Poliçenin genel şartları süreyi kısaltabilir.

Sigorta ödeme yapmıyorsa nereye şikâyet edilir?

Denetim kurumu olarak SEDDK'ya, e-Devlet üzerinden elektronik şikâyet bildirimiyle başvurulur. Ödemeyi karara bağlayan yollar ise Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkemedir. Şikâyet bunların yerine geçmez.

SEDDK'ya şikâyet etmek dava veya tahkim süresini durdurur mu?

Kanun metinlerinde şikâyetin zamanaşımını kestiğine ya da dava ve tahkim sürelerini durdurduğuna dair bir hüküm yoktur. Şikâyet sürerken de dava veya tahkim için süre takip edilmelidir.

Sigorta şirketi geç ödeme yaparsa faiz alınabilir mi?

Evet. Kasko ve genel sigortalarda tazminat muaccel olunca sigortacı ihtara gerek kalmadan temerrüde düşer ve temerrüt faizi ödeme borcundan kurtulmasını öngören sözleşme hükümleri geçersizdir. Trafik sigortasında temerrüt, belgelerin ulaşmasından sonraki sekiz iş günü dolunca gerçekleşir. Faiz türü ve başlangıç tarihi dosyaya göre mahkemece belirlenir.

Hem Sigorta Tahkim Komisyonuna hem mahkemeye gidilebilir mi?

Mahkemeye ya da Tüketici Hakem Heyetine taşınmış bir uyuşmazlık için Komisyona başvurulamaz. Tahkim ve dava aynı uyuşmazlıkta birbirinin yerine seçilen yollardır. Hangisinin uygun olduğu tutara ve dosyaya göre değişir.

Sigorta şirketi iflas ederse veya araç sigortasızsa tazminat kime sorulur?

Zorunlu sigorta kapsamındaki bedensel zararlarda Güvence Hesabına başvurulabilir. Sigorta şirketinin ruhsatlarının iptali veya iflası hâlinde maddi ve bedensel zararlar da kapsama girer. Hesap, geçerli teminat miktarlarına kadar karşılama yapar. İsteğe bağlı kasko bu düzenin dışındadır.