Trafik kazası davası hangi mahkemede açılır sorusunun cevabı davalıya göre değişir. Trafik sigortası şirketine karşı tazminat davası asliye ticaret mahkemesinde açılır, çünkü zorunlu sorumluluk sigortası Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmiştir. Yalnız sürücüye ve işletene karşı dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yaralanan yolcunun taşıma firmasına karşı davası ve hususi aracın kasko uyuşmazlığı tüketici mahkemesinin, işverene karşı iş kazası tazminatı iş mahkemesinin görevindedir. Yetkili yer ise kazanın olduğu yer, zarar görenin yerleşim yeri, davalının yerleşim yeri, sigortacının şubesi ya da poliçeyi düzenleyen acentenin bulunduğu yerdir.
Aşağıda önce görevli mahkeme, sonra yetkili yer, ardından sigorta tahkim yolu ve ceza davası anlatılıyor. Yanlış mahkemede açılan davanın zamanaşımına etkisi de son bölümde.
Trafik Kazası Davalarında Görevli Mahkeme Tablosu
| Davalı ve talep | Görevli mahkeme | Dayanak |
|---|---|---|
| Karşı aracın trafik sigortacısı (maddi hasar, değer kaybı, bedensel zarar, destekten yoksun kalma) | Asliye ticaret mahkemesi | TTK m.4/1-a, m.5/1, m.1483 vd.; HGK 2017/1097 E. |
| Sigortacı ile sürücü ve işleten birlikte | Uygulamada asliye ticaret mahkemesi | TTK m.4/1-a; 4. HD 2025/5636 E. |
| Yalnız sürücü ve işleten (örneğin manevi tazminat) | Asliye hukuk mahkemesi | HMK m.2 |
| Otobüs veya minibüs yolcusunun yaralanması, taşıyıcı ve sigortacıya karşı | Tüketici mahkemesi | 6502 s.K. m.3, 73, 83/2; 4. HD 2025/5636 E. |
| Yolcunun ölümü, destekten yoksun kalanların taşıyıcı ve sigortacıya karşı davası | Asliye ticaret mahkemesi | 4. HD 2025/5636 E. |
| Hususi kullanımdaki aracın kendi kasko sigortacısına karşı | Tüketici mahkemesi | 6502 s.K. m.73; 4. HD 2023/7105 E. |
| İş kazası sayılan kazada işverene karşı tazminat | İş mahkemesi | 7036 s.K. m.5/1-a |
| Yol bakım veya işaretleme kusuru nedeniyle idareye karşı | Adli yargı (asliye hukuk mahkemesi) | KTK m.110; 4. HD 2024/12041 E. |
| Sürücünün cezai sorumluluğu | Asliye ceza; birden fazla ölümde ağır ceza | 5235 s.K. m.11-12 |
Sigorta Şirketine Dava Neden Asliye Ticarette Açılır?
TTK m.4/1-a, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlardan doğan davaları ticari dava sayar; TTK m.5/1 de ticari davalarda asliye ticaret mahkemesini görevli kılar. Zorunlu sorumluluk sigortaları TTK m.1483 ve devamında düzenlendiği için, kazada zarar gören kişinin trafik sigortacısına açtığı dava mutlak ticari davadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, destekten yoksun kalanların trafik sigortacısına açtığı davada asliye hukuk mahkemesinin verdiği görevsizlik direnme kararını bozarak bu sonucu benimsemiştir:
“Karayolu Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortasına ilişkin üçüncü kişi olan hak sahipleri ve hak sahiplerinin halefleri tarafından açılan davalar, Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlardan olması nedeniyle, TTK’nın 4/1-a maddesi gereği mutlak ticari dava” (Yargıtay HGK, E. 2017/1097, K. 2019/458, 16.04.2019)
Asliye ticaret ile asliye hukuk arasındaki ilişki görev ilişkisidir ve görev kamu düzenindendir (TTK m.5/3). Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan bir yargı çevresinde ise ticari davaya asliye hukuk mahkemesi bakar, görevsizlik kararı verilmez (TTK m.5/4).
Sürücü, İşleten ve Sigortacıya Birlikte Dava
Zarar gören çoğu zaman sigortacıyı, sürücüyü ve araç sahibini aynı davada müteselsil sorumlu olarak gösterir. Bu durumda sigortacı yönünden dava ticari olduğundan dava uygulamada asliye ticaret mahkemesinde açılır ve tüm davalılar yönünden orada görülür. Üç davalıya birlikte açılan davanın örnek metni trafik kazası tazminat dava dilekçesi yazısında yer alıyor. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemeleri arasındaki görüş ayrılığını gidermek için verdiği kararda, desteğin yolcu olduğu otobüs kazasında hak sahiplerinin taşıma firması, trafik sigortacısı ve diğer sorumlulara karşı açtığı destekten yoksun kalma davasında görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğuna karar vermiştir (4. HD, E. 2025/5636, K. 2025/11567, 08.07.2025, oy birliği).
Trafik sigortası manevi tazminatı kapsamaz (KTK m.92/f). Manevi tazminat talebi yalnız sürücü ve işletene yöneltildiğinde mahkemeler bu talebi ayırabilmektedir. Konya'daki bir dosyada asliye hukuk mahkemesi, sürücü ve işletene karşı manevi tazminat istemini ayırıp kendisinde bırakmış, maddi tazminat istemi için görevsizlik kararı vererek dosyayı asliye ticarete göndermiştir; asliye ticaret mahkemesi maddi tazminata üç davalı yönünden müteselsilen hükmetmiş, karar 4. Hukuk Dairesince onanmıştır (4. HD, E. 2022/10138, K. 2024/5618, 03.06.2024).
Kazaya kamuya ait bir araç karışmışsa da dava adli yargıda görülür; işleteni veya sahibi Devlet ya da başka bir kamu kuruluşu olan araçların verdiği zararlar dahil KTK'dan doğan sorumluluk davaları adli yargıya aittir (KTK m.110/1). Okul servisi kazasında Milli Eğitim idaresine karşı açılan davanın yargı yolu okul servisi kazası yazısında ele alınıyor. Kazanın sebebi bozuk yol, eksik işaret ya da bakım kusuru olduğunda da Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, trafik güvenliği önlemlerinin alınmamasından doğan davaların KTK m.110 gereği adli yargıda görüleceğini kabul eder (E. 2024/12041, K. 2025/11681, 09.07.2025). Uygulamada bazı ilk derece mahkemeleri idareye yönelik talebi yargı yolu bakımından ayırabilmektedir; yolcunun büyükşehir belediyesini ve trafik sigortacısını birlikte dava ettiği bir dosyada belediyeye yönelik dava tefrik edilmiş, sigortacıya karşı dava asliye ticaret mahkemesinde sonuçlandırılmıştır (4. HD, E. 2026/2799, K. 2026/4454, 20.04.2026). Sahipsiz köpek veya başıboş hayvan yüzünden karayolunda yaşanan kazada idareye karşı davanın yargı yolu hayvan çarpması yazısında anlatılıyor. Park veya kamu binası gibi karayolu dışındaki kamu alanlarında idareye karşı dava süreci için idari yargıda tam yargı davası yazısına bakılabilir.
Tüketici Mahkemesi Mi, Asliye Ticaret Mi?
Tüketici işlemlerinden doğan davalarda tüketici mahkemesi görevlidir (6502 sayılı Kanun m.73/1). Sigorta ve taşıma sözleşmeleri de tüketici işlemi sayılabilir (m.3/1-l) ve başka bir kanunda düzenleme bulunması 6502 sayılı Kanunun görev ve yetki hükümlerinin uygulanmasını engellemez (m.83/2). Trafik kazalarında tüketici mahkemesi üç durumda gündeme gelir:
- Yaralanan yolcu. Biletli yolcu, taşıma firmasıyla tüketici işlemi kurmuştur. 4. Hukuk Dairesi, yaralanan yolcunun taşıyıcı firma, trafik sigortacısı ve diğer sorumlulara karşı açtığı bedensel zarar davasında tüketici mahkemesinin görevli olduğuna karar vermiştir (E. 2025/5636). Aynı kararda ölen yolcunun yakınlarının destekten yoksun kalma davası ise asliye ticarete bırakılmıştır, çünkü bu zarar taşıma sözleşmesinden değil, doğrudan geride kalanların şahsında doğar.
- Kasko uyuşmazlığı. Hususi kullanımdaki aracın sahibi kendi kasko şirketine dava açıyorsa uyuşmazlık tüketici işleminden doğar. 4. Hukuk Dairesi, asliye ticaret mahkemesinin bu tür bir kasko davasında esastan karar vermesini kanun yararına bozmuştur (E. 2023/7105, K. 2023/11538, 30.10.2023). Ticari kullanımdaki araçta ise sigortalı tüketici sayılmaz.
- Sigortacının kendi sigortalısına rücuu. Trafik sigortacısı, alkol veya ehliyetsizlik gibi sebeplerle sigortalısına rücu ettiğinde, sigortalı tüketici ise 6502 sayılı Kanun devreye girer. Hukuk Genel Kurulu, ticari amaçla kullanılan yolcu taşıma aracında sigortalının tüketici sayılamayacağını ve bu rücu davasının asliye ticaret mahkemesinde görüleceğini kabul etmiştir (HGK, E. 2018/158, K. 2021/661, 01.06.2021).
Zarar gören üçüncü kişinin karşı aracın trafik sigortacısına açtığı dava ise tüketici davası değildir; zarar gören ile sigortacı arasında sözleşme yoktur ve dava TTK'ya dayanan ticari davadır.
Trafik Kazası İş Kazası Sayılıyorsa İş Mahkemesi
Görev sırasında ya da işverenin sağladığı servis aracında meydana gelen kaza iş kazası sayılabilir. Bu durumda işçinin işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası iş mahkemesinde açılır (7036 sayılı Kanun m.5/1-a); SGK'nın taraf olduğu iş kazası tespit davası da iş mahkemesinindir (m.5/1-b). İş kazası tazminatında arabuluculuk dava şartı değildir (m.3/3). İş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (m.6/3).
Karşı aracın trafik sigortacısına ve kusurlu sürücüye karşı talepler ise yukarıdaki genel kurallara tabidir. Hangi kazaların iş kazası sayıldığı trafik kazası iş kazası sayılır mı yazısında, Bursa'daki iş mahkemelerinin işleyişi ise iş mahkemesi süreci sayfasında anlatılıyor.
Sigorta Tahkim Komisyonu Seçimlik Bir Yoldur
Trafik sigortacısıyla uyuşmazlıkta mahkemeye gitmek zorunlu değildir; zarar gören Sigorta Tahkim Komisyonuna da başvurabilir (KTK m.97). Zorunlu sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda sigorta şirketi tahkim sistemine üye olmasa bile hak sahipleri tahkimden yararlanabilir (5684 sayılı Kanun m.30/1). Komisyona gitmek için şirkete başvurulmuş ve talebin kısmen ya da tamamen reddedilmiş olması, ya da şirketin on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemiş olması gerekir (m.30/13).
İki yol birbirinin alternatifidir: mahkemeye taşınmış bir uyuşmazlık için Komisyona başvurulamaz (m.30/14). Hakemlerin dört ay içinde karar vermesi gerekir; taraflar yazılı olarak uzatmazsa uyuşmazlık yetkili mahkemece çözülür (m.30/16). Komisyonun işleyişi, itiraz ve temyiz yolları Sigorta Tahkim Komisyonu yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Trafik Kazası Davası Hangi Şehirde Açılır?
Haksız fiilden doğan davalarda yetki kesin değildir; davacı kanunun gösterdiği yerlerden birini seçer. Trafik kazası tazminat davasında yetkili yerler şunlardır:
| Yetkili yer | Dayanak |
|---|---|
| Davalının yerleşim yeri; davalı birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri | HMK m.6, m.7 |
| Kazanın meydana geldiği yer | KTK m.110/2, HMK m.16 |
| Zararın meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri | HMK m.16 |
| Trafik sigortacısının şubesinin veya poliçeyi düzenleyen acentenin bulunduğu yer | KTK m.110/2 |
| Tüketici davasında tüketicinin yerleşim yeri | 6502 s.K. m.73/5 |
KTK m.110/2'nin eski metni sigortacının merkezinin bulunduğu yeri de sayıyordu. Anayasa Mahkemesi 14.03.2024 tarihli, E. 2023/79, K. 2024/80 sayılı kararıyla bu fıkradaki “merkez” ibaresini iptal etti; iptal edilen ibare Resmî Gazete'nin 18.04.2024 tarihli sayısında yayımlandı. İnternetteki pek çok kaynak hâlâ “sigorta şirketinin merkezi” seçeneğini KTK'ya dayandırıyor. Sigorta şirketi davalıysa genel yetki kuralı ayrıca uygulanır: genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeridir (HMK m.6) ve tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde aksi yazmıyorsa işlerinin yönetildiği yerdir (TMK m.51).
KTK m.110 zarar gören üçüncü kişilerin ve haleflerinin sigortacıya açacağı davalar için konulmuş bir kuraldır. 4. Hukuk Dairesi, trafik sigortacısının kendi sigortalısına açtığı rücu davasında bu maddenin uygulanamayacağına ve sigortacının merkez ya da şubesinin bulunduğu yerin yetkili olmadığına karar vermiştir; bu davalarda yetki HMK m.6, 15, 16 ve 6502 sayılı Kanun m.73/5'e göre belirlenir (4. HD, E. 2022/9939, K. 2023/8867, 13.07.2023, oy birliği).
Yetki kesin olmadığından davalı yetki itirazını cevap dilekçesinde, yetkili mahkemeyi de göstererek yapmak zorundadır; süresinde itiraz edilmezse davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir (HMK m.19/2, 19/4).
Trafik Kazası Ceza Davası Hangi Mahkemede Görülür?
Tazminat davasından bağımsız olarak, ölüm veya yaralanma varsa sürücü hakkında ceza soruşturması yürütülür. Görev, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir (5235 sayılı Kanun m.14). On yıldan fazla hapis gerektiren suçlara ağır ceza mahkemesi bakar (m.12); diğerleri asliye ceza mahkemesinin görevindedir (m.11). Buna göre:
- Taksirle yaralama (TCK m.89) ve trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m.179) asliye ceza mahkemesinde görülür.
- Tek kişinin öldüğü taksirle öldürmede üst sınır altı yıldır (TCK m.85/1); dava asliye ceza mahkemesindedir.
- Birden fazla ölümde ya da ölümle birlikte yaralanmada ceza on beş yıla kadar çıktığından (TCK m.85/2) ağır ceza mahkemesi görevlidir.
Ceza davasında yetkili mahkeme suçun işlendiği, yani kazanın olduğu yer mahkemesidir (CMK m.12/1). Ceza davasına katılma, şikâyet ve kusur raporunun tazminat davasına etkisi trafik kazası ceza davası yazısında anlatılıyor.
Dava Açmadan Önce Sigortaya Başvuru Şartı
Hangi mahkeme seçilirse seçilsin, trafik sigortacısına dava açmadan önce yazılı başvuru yapılması dava şartıdır; şirket başvurudan itibaren 15 gün içinde cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir (KTK m.97). Bu şart yalnız sigortacı yönünden aranır; aynı davada müteselsil sorumlu araç işleteni için böyle bir dava şartı yoktur (4. HD, E. 2023/12689, K. 2024/4378, 08.05.2024). Aynı kararda trafik sigortacısına açılacak davanın zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığı da belirtilmiştir. Başvurunun içeriği ve belgeleri için trafik kazalarında sigorta şirketine başvuru yazısına bakılabilir.
Yanlış Mahkemede Açılan Dava ve Zamanaşımı
Görev kamu düzenindendir; mahkeme görevli olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden inceler (HMK m.114/1-c, m.115). Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilirse, karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurup dosyanın görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini istemek gerekir; aksi hâlde dava açılmamış sayılır (HMK m.20/1).
Dava görevsizlik veya yetkisizlik nedeniyle reddedilmiş ve o arada zamanaşımı dolmuşsa alacaklı altmış günlük ek süre içinde haklarını kullanabilir (TBK m.158). Bu ek süre bir güvencedir, ama süreleri kısa olan trafik kazası taleplerinde doğru mahkemeyi baştan seçmek zaman kaybını önler. Dosya türlerine göre izlenecek yol trafik kazası avukatı sayfasında yer alıyor.
Trafik Kazası Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Hakkında Sık Sorulan Sorular
Trafik kazası tazminat davası hangi mahkemede açılır?
Trafik sigortası şirketine karşı dava asliye ticaret mahkemesinde açılır; sigortacı ile sürücü ve işleten birlikte dava ediliyorsa da uygulamada asliye ticaret görevlidir. Yalnız sürücü ve işletene karşı dava asliye hukuk mahkemesinde, işverene karşı iş kazası tazminatı iş mahkemesinde görülür.
Sigorta şirketine dava nerede açılır?
Kazanın olduğu yer, zarar görenin yerleşim yeri, sigortacının şubesinin veya poliçeyi düzenleyen acentenin bulunduğu yer ve genel kural gereği şirketin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. KTK m.110'daki “merkez” ibaresi Anayasa Mahkemesince 2024'te iptal edildi.
Trafik kazasında tüketici mahkemesi ne zaman görevlidir?
Otobüs veya minibüs yolcusu yaralanıp taşıyıcı firma ve sigortacıya dava açtığında, hususi aracın sahibi kendi kasko şirketine dava açtığında ve tüketici sıfatındaki sigortalıya rücu davası açıldığında tüketici mahkemesi görevlidir. Karşı aracın trafik sigortacısına açılan dava ise ticari davadır.
Manevi tazminat davası hangi mahkemede açılır?
Trafik sigortası manevi tazminatı karşılamadığı için bu talep sürücü ve işletene yöneltilir ve yalnız onlara karşı açılan dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Maddi tazminatla birlikte sigortacıya karşı aynı davada ileri sürüldüğünde mahkemeler manevi talebi ayırabilmektedir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmak dava açmaya engel mi?
Tahkim ile dava seçimlik iki yoldur. Mahkemeye taşınmış bir uyuşmazlık için Komisyona başvurulamaz; Komisyona gidilip hakem kararı alınırsa aynı uyuşmazlık için ayrıca dava açılamaz. Hakemler dört ay içinde karar vermez ve süre yazılı olarak uzatılmazsa uyuşmazlık mahkemede çözülür.
Yanlış mahkemede dava açarsam ne olur?
Mahkeme görevsizlik veya yetkisizlik kararı verir. Karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde dosyanın gönderilmesini istemezseniz dava açılmamış sayılır. Bu arada zamanaşımı dolmuşsa TBK m.158 altmış günlük ek süre tanır; yine de doğru mahkemeyi baştan seçmek daha güvenlidir.
Trafik kazası ceza davası hangi mahkemede görülür?
Taksirle yaralama, trafik güvenliğini tehlikeye sokma ve tek kişinin öldüğü kazalar asliye ceza mahkemesinde görülür. Birden fazla kişinin öldüğü ya da ölümle birlikte yaralanma olan kazalar ağır ceza mahkemesine gider. Yetkili mahkeme kazanın olduğu yer mahkemesidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.