URSA Avukatlık

KTK 53/1-d Trafik Cezası

Trafik Kazası6 dk okumaEklenme:

KTK 53/1-d, Karayolları Trafik Kanunu'nun 53. maddesinde dönel kavşaklardaki geriye dönüşlerin kurallarına uymamayı gösteren tutanak koddur: geriye dönecek sürücü sola dönüş kurallarına uyar ve orta ada etrafında dönerken gireceği yola yaklaşıncaya kadar şeridini korur. Tutanak kusur oranı yazmaz. SBM senaryo listesinde bu kodu dayanak gösteren bir durum yoktur; oran olayın oluşuna göre belirlenir. Yaralanmalı veya ölümlü kazada oranı bilirkişi ve mahkeme saptar. 2026 yılında ceza 1.246 TL, bir ayda ödemede 934,50 TL, ceza puanı 20'dir. Ehliyete el konulmaz, araç trafikten men edilmez.

53/1-d Kusur Oranı Yüzde Kaç?

SBM'nin kaza durum senaryolarında (Genelge 2017/18) dayanak alanında KTK m.53/1-d geçen bir durum yoktur. Aşağıdaki satırlar geriye dönüş kazasını değil, dönel kavşak ve U dönüşü kazalarını anlatır ve yalnız karşılaştırma içindir.

SBM durum noOlayTaraflara oran
47Kontrolsüz U dönüşü yapan araçU dönüşü yapan araç %100, diğer araç %0
32Orta adaya yakın şeritten dönmesi gerekirken diğer aracın şeridine giren araçŞeridi ihlal eden araç %100, kendi şeridinde dönen %0
16, 17Göbek etrafında sağdan dönüş yapmayan araç (53/1-c)Ada etrafında sağdan dönmeyen araç %100, diğer araç %0

Bu satırlar geriye dönen sürücünün oranını göstermez. Dönel kavşakta geriye dönüş kazalarında oran, sürücünün orta adaya bitişik şeritten girip girmediği, ada etrafında şeridini koruyup korumadığı ve karşı aracın konumu gibi olgulara bağlıdır. Mahkemede ya da tahkimde bilirkişi, tutanaktaki kodla bağlı olmadan farklı bir oran verebilir.

Kanunda KTK m.84/f, doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmayı asli kusur hâlleri arasında sayar; m.84/g de şeride tecavüz etmeyi ayrıca sayar. Geriye dönerken şeridini koruyamayan sürücü için ikisi birlikte gündeme gelebilir. Aynı madde, kazada hareketlerden biri birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa ya da kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa oranın yönetmelikteki esaslara göre belirleneceğini de söyler; asli kusur kendiliğinden yüzde 100 anlamına gelmez. Genel ilke asli ve tali kusur maddeleri yazısında anlatılıyor.

53/1-d Kanunda Nasıl Geçer, Hangi Davranışlar Girer?

EGM rehberi 53. maddenin (d) bendini 53/1-d koduyla yazar. Kanun metni şöyledir:

Madde 53 – d) Dönel kavşaklardaki geriye dönüşlerde sürücüler, sola dönüş halindeki kurallara uymakla birlikte, orta ada etrafında dönerken gireceği yola yaklaşıncaya kadar şeridini muhafaza etmeye de zorunludurlar.

Bu bent tek başına yazılmaz, başka bentlere bağlıdır. Geriye dönen sürücü önce sola dönüşün sekiz kuralına uymak zorundadır; bunların dönüş işareti vermek, hızı azaltmak, sağdan gelene geçiş hakkı tanımak gibi yükümlülükleri 53/1-b yazısında anlatılıyor. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.102/c bunun üzerine iki kural koyar: geriye dönecek sürücü orta adaya bitişik şeritten kavşağa girer ve yine orta adaya bitişik şeritte dönüşe geçer. Şeridini ada etrafında korumak da zorunludur; yalnız kavşak çıkışındaki yola girmek için, çıkışa uygun mesafede yaklaşılmışsa şerit değiştirilebilir.

Bu bendin ihlali şu davranışlarda doğar: orta adaya bitişik olmayan şeritten geriye dönüşe girmek, ada etrafında dönerken şerit değiştirip diğer aracın şeridine geçmek, işaret vermeden geriye dönmek. Dönel kavşağın kendisinde geriye dönüşü yasaklayan bir levha varsa ihlal levha kuralıdır ve 47/1-c kapsamına girer.

53/1-d Trafik Cezası 2026'da Ne Kadar, Kaç Puan?

Yaptırım53/1-d
İdari para cezası (2026)1.246 TL
Tebliğden itibaren bir ay içinde ödemede (yüzde 25 indirimli)934,50 TL
Ceza puanı20
Sürücü belgesinin geri alınmasıYok
Araç için menYok

Tutarlar EGM'nin 2026 Yılı Trafik İdari Para Cezaları Rehberindendir; bu bent için tekrarda artış öngörülmemiştir. Bir ay içinde ödenmeyen cezaya her ay yüzde 5 faiz uygulanır, bulunan tutar cezanın iki katını geçemez (KTK m.115). Bir yıl içinde 100 ceza puanı dolarsa sürücü belgesi 2 ay geri alınır (KTK m.118). Hesap örnekleri trafik cezası ve erken ödeme hesaplama yazısındadır.

53/1-d Komşu Kodlardan Nasıl Ayrılır?

KodDavranış2026 tutarıPuan
53/1-bSola dönüş kurallarına uymamak1.246 TL20
53/1-cDönel kavşaklarda dönüş kurallarına uymamak1.246 TL20
53/1-dDönel kavşaklarda geriye dönüş kurallarına uymamak1.246 TL20
47/1-cTrafik işaret levhalarıyla belirtilen kurallara uymamak1.000 TL20

Dönel kavşaktan sağa ya da sola çıkan sürücü 53/1-c'ye, kavşakta geri dönen sürücü 53/1-d'ye girer. Geriye dönüşte ada etrafındaki dönüş kuralları da geçerli olduğundan iki bent birlikte tartışma konusu olabilir. 53/1-c yazısında dönel kavşak kurallarının ayrıntısı ve bir Yargıtay örneği yer alıyor. Dönel olmayan kavşaktaki geriye dönüş bu bendin kapsamında değildir; tüm kodlar kaza tespit tutanağı kusur kodları yazısında sıralıdır.

Mahkeme Dönel Kavşak Tutanağındaki Koda Bağlı Kalıyor mu?

53/1-d için okunabilen bir Yargıtay kararı bulunmadığından karar künyesi verilmemiştir. Aynı maddenin dönel kavşakla ilgili 53/1-c bendini içeren bir dosyada Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, tutanakta sigortalı sürücüye dönel kavşakta kurala uymama, yayaya ise trafiği tehlikeye düşürme ihlali yazılmış ve hakem heyeti bilirkişi raporuyla yüzde 75-25 kusur paylaştırmış olduğu hâlde, kusur tayininin teknik bilgi gerektirdiğini belirterek ceza soruşturma dosyası da getirilip üniversite öğretim üyelerinden yeni rapor alınması için kararı oy çokluğuyla bozmuştur (Yargıtay 4. HD, E. 2022/13770, K. 2024/11581, 25.11.2024). Karşı oy, tutanak ve rapor uyumlu olduğu için yeni rapora gerek görmemiştir. Bu karar 53/1-d'yi konu almaz; yalnız dönel kavşak kazalarında tutanaktaki kodun tek başına kusur oranı yerine geçmediğini gösterir.

Tutanakta 53/1-d Yanlış Yazıldıysa Nasıl İtiraz Edilir?

  • Kusur oranına itiraz: Taraflarca doldurulan maddi hasarlı tutanakta oran bildirildikten sonra beş iş günü içinde sigorta şirketine, iki araç aynı şirkette sigortalıysa SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonuna yapılır (Genelge 2017/18). Süreç kaza tespit tutanağına itiraz yazısında anlatılıyor.
  • İdari para cezasına itiraz: 1.246 TL'lik ceza, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilerek tartışılır (Kabahatler Kanunu m.27). Sürücü orta adaya bitişik şeritten girdiğini, şeridini ada etrafında koruduğunu ya da olayın dönel kavşak dışında yaşandığını ileri sürebilir. Genel yol trafik cezasına itiraz yazısındadır.

İdari para cezası kusur oranını belirlemez; cezanın kesilmesi ile sigorta ya da tazminat uyuşmazlığındaki kusur tespiti ayrı süreçlerdir. Kamera kaydı, kroki ve şerit çizgilerini gösteren fotoğraflar oran itirazında en çok işe yarayan delillerdir.

KTK 53/1-d Trafik Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular

53/1-d trafik cezası nedir?

Dönel kavşaklardaki geriye dönüşlerde kurallara uymamanın tutanaktaki koddur. Dayanağı KTK m.53'ün (d) bendidir. 2026 tutarı 1.246 TL, ceza puanı 20'dir.

53/1-d kusur oranı yüzde kaç?

Tutanak oran yazmaz. SBM senaryo listesinde 53/1-d'yi dayanak gösteren durum yoktur; oran olaya göre belirlenir. Yaralanmalı kazada oranı bilirkişi ve mahkeme belirler.

53/1-d trafik cezası ne kadar, erken ödemede kaç TL?

EGM'nin 2026 rehberine göre 1.246 TL'dir. Tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse yüzde 25 indirimle 934,50 TL olur.

53/1-d trafik cezası kaç puan, ehliyete el konulur mu?

Rehberde 20 ceza puanı gösterilir. Bu bentte sürücü belgesi geri alınmaz ve araç trafikten men edilmez. Bir yıl içinde 100 puan dolarsa belge 2 ay geri alınır.

53/1-d ile 53/1-c arasındaki fark nedir?

53/1-c dönel kavşaktaki dönüşleri, 53/1-d dönel kavşakta geriye dönüşleri kapsar. Geriye dönüşte orta ada etrafında dönerken gireceği yola yaklaşıncaya kadar şerit korunur. Tutar ve puan aynıdır.

Dönel kavşakta geriye dönüş hangi şeritten yapılır?

Karayolları Trafik Yönetmeliği m.102/c uyarınca geriye dönecek sürücü orta adaya bitişik şeritten kavşağa girer ve aynı şeritte dönüşe geçer.

53/1-d trafik cezasına itiraz edilebilir mi?

Evet. İdari para cezasına tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. Kusur oranına itiraz ayrıdır ve maddi hasarlı kazada oranın bildirilmesinden itibaren beş iş günü içinde sigorta şirketine yapılır.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler