KTK 53/1-b, Karayolları Trafik Kanunu'nun 53. maddesinde sola dönüş kurallarına uymamayı gösteren tutanak koddur; işaret vermemek, yavaşlamamak ya da sağdan ve karşıdan gelene geçiş hakkı tanımamak bu bende girer. Tutanak kusur oranı yazmaz, yalnız ihlal edilen kuralı belirtir. Maddi hasarlı kazada sigorta şirketleri yüzde 0, 50 veya 100 verir, ancak SBM senaryo listesinde bu kodu dayanak gösteren bir durum yoktur; oran olayın oluşuna göre belirlenir. Yaralanmalı veya ölümlü kazada oranı bilirkişi ve mahkeme saptar. 2026 yılında ceza 1.246 TL, tebliğden itibaren bir ay içinde ödemede 934,50 TL, ceza puanı 20'dir. Ehliyete el konulmaz.
53/1-b Kusur Oranı Yüzde Kaç?
Kanun, 53/1-b'nin ihlali için sabit bir yüzde öngörmez. KTK m.84, doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmayı (84/f) asli kusur hâlleri arasında sayar. Kavşakta sağdan ya da karşıdan gelene geçiş hakkı verilmemişse kavşakta geçiş önceliğine uymama (84/h) da gündeme gelir. Ancak aynı madde, hareketlerden birini birden fazla sürücü yapmışsa ya da kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa oranın yönetmelikteki esaslara göre belirleneceğini de yazar. Asli kusur, bu nedenle kendiliğinden yüzde 100 anlamına gelmez. Genel ilke asli ve tali kusur maddeleri yazısında anlatılıyor.
SBM'nin kaza durum senaryolarında (Genelge 2017/18) dayanak alanında 53/1-b geçen bir durum yoktur. Aşağıdaki senaryolar sola dönüşü değil, benzer geçiş hakkı ve dönüş ihlallerini anlatır ve yalnız karşılaştırma içindir.
| SBM durum no | Olay | Oran |
|---|---|---|
| 13 | İşaretsiz kavşakta sağdan gelene yol vermeyen araç ile sağdan gelen araç | %100 yol vermeyen, %0 sağdan gelen |
| 23 | Kavşağa yaklaşırken hızını azaltmayan aracın, dönüşünü kurala uygun tamamlayan araca çarpması | %100 hızını azaltmayan, %0 dönen |
| 3 | Yeşil ışıkta kurala uygun dönen araca yanlış şeritten gelen aracın çarpması | %100 yanlış şeritten gelen, %0 dönen |
| 12 | Sağa dönüşü sağ şeritten ve dar kavisle yapmayan araç (53/1-a) | %100 kurala aykırı dönen, %0 diğer araç |
Bu satırlar sola dönen sürücünün oranını göstermez. Sola dönüş kazalarında oran, dönüşün yapıldığı yer, karşıdan gelenin hızı ve mesafesi, sinyal verilip verilmediği gibi olgulara bağlıdır. Mahkemede ya da tahkimde bilirkişi, tutanaktaki kodu esas almakla bağlı olmaksızın farklı bir oran verebilir. Arama sorgularında geçen 53/1-b-5 kusur oranı, karşıdan gelen ve emniyetle durdurulamayacak kadar yaklaşmış taşıtların geçmesini beklememeyi, 53/1-b-4 ise dönüşe başlamadan sağdan gelene ilk geçiş hakkını vermemeyi gösterir; ikisinde de yüzdeyi alt bent değil olay belirler. Kavşaktaki öncelik kuralları kavşakta geçiş önceliği ve kusur oranı yazısında yer alıyor.
53/1-b Kanunda Nasıl Geçer, Hangi Davranışlar Girer?
EGM rehberi 53. maddenin bentlerini bu biçimde kodlar. Kanun metni sola dönüşlerde sürücüleri şunlara zorunlu tutar:
Madde 53 – b) Sola dönüşlerde sürücüler; 1. Sola dönüş işareti vermeye, 2. Yolun gidişe ayrılmış olan kısmının soluna yaklaşmaya, 3. Hızını azaltmaya, 4. Dönüşe başlamadan, sağdan gelen taşıtlara ilk geçiş hakkını vermeye, 5. Dönüş sırasında, karşıdan gelen ve emniyetle durdurulamayacak kadar kavşağa yaklaşmış olan taşıtların geçmesini beklemeye, 6. […] arkadan gelen ve sola dönecek diğer taşıtları engellememek için, geniş kavisle dönüş yapmaya, 7. Gireceği yolun gidiş yönünde çok şeritli olması halinde, en sağ şerit dışında, uygun bir şeride girmeye, 8. Gireceği yola girdikten sonra, en kısa sürede, trafiği tehlikeye düşürmeden sağa yaklaşmaya, zorunludurlar.
Bu sekiz kuraldan birinin ihlali 53/1-b'dir; tutanakta çoğu zaman alt bent numarasıyla (53/1-b-5 gibi) yazılır. Sola dönüşü yasaklayan levhaya uymamak ise levha ihlalidir ve 47/1-c trafik cezası kapsamına girer. Dönel kavşaktaki dönüşler 53/1-c ve 53/1-d'dir. Geriye dönüşün kuralları 53/1-d trafik cezası yazısında anlatılıyor.
53/1-b Trafik Cezası 2026'da Ne Kadar, Kaç Puan?
| Yaptırım | 53/1-b |
|---|---|
| İdari para cezası (2026) | 1.246 TL |
| Tebliğden itibaren bir ay içinde ödemede (yüzde 25 indirimli) | 934,50 TL |
| Ceza puanı | 20 |
| Sürücü belgesinin geri alınması | Yok |
| Araç için men | Yok |
Tutarlar EGM'nin 2026 Yılı Trafik İdari Para Cezaları Rehberinden alınmıştır. Rehberde bu bent için tekrarda artış öngörülmemiştir. İndirimli tutar için ödeme tebliğden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır. Bir ayı geçen ödemelere her ay için yüzde 5 faiz eklenir, toplam cezanın iki katını geçemez (KTK m.115). Bir yıl içinde 100 ceza puanı dolarsa sürücü belgesi 2 ay geri alınır (KTK m.118). Hesap örnekleri trafik cezası ve erken ödeme hesaplama, puanların silinme zamanı ehliyet ceza puanı yazısında anlatılıyor.
53/1-b Komşu Kodlardan Nasıl Ayrılır?
| Kod | Davranış | 2026 tutarı | Puan |
|---|---|---|---|
| 53/1-a | Sağa dönüş kurallarına uymamak | 1.246 TL | 20 |
| 53/1-b | Sola dönüş kurallarına uymamak | 1.246 TL | 20 |
| 53/1-c | Dönel kavşaklarda dönüş kurallarına uymamak | 1.246 TL | 20 |
| 53/2-a | Dönüşte kurallara uygun geçen yayaya ilk geçiş hakkını vermemek | 1.246 TL | 20 |
| 53/2-c | Sola dönüşte sağdan ve karşıdan gelen trafiğe ilk geçiş hakkını vermemek | 1.246 TL | 20 |
| 54/1-a | Öndeki aracı geçerken geçme kurallarına uymamak | 2.719 TL | 20 |
Sola dönüşte sağdan ve karşıdan gelene geçiş hakkı vermemek hem 53/1-b'nin 4 ve 5 numaralı alt bentlerinde hem 53. maddenin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir. Rehberde ikincisi 53/2-c olarak ayrı kodlanır; tutar ve puan aynıdır, tutanağa hangisinin yazıldığı kaza yerindeki kolluk değerlendirmesine bağlıdır. Bu kodun ayrıntısı 53/2-c trafik cezası yazısındadır. Kodun anlamlarını tek tek görmek için kaza tespit tutanağı kusur kodları yazısına bakılabilir.
Mahkemede Tutanaktaki 53/1-b Neden Değişebilir?
Tutanağı düzenleyen görevli kural ihlalini yazar, oran vermez. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi önüne gelen dosyalarda tutanak ile bilirkişi raporu arasındaki çelişkinin giderilmesini arıyor. Bir dosyada tutanak, bir sürücüyü KTK 53/b kapsamında sola dönüş kuralını ihlalden, diğerini 56/1-c kapsamında güvenli mesafeden izlememekten kusurlu göstermişti. Bilirkişi raporu ise sigortalı sürücüyü 56/1-c ihlaliyle yüzde 100 asli kusurlu bulmuş, tescilsiz araç sürücüsüne kazanın oluşumuna etki edecek kusur yüklememişti. Daire, rapora neden itibar edildiğinin ve tutanağın neden tercih edilmediğinin gerekçelendirilmesini ya da çelişkiyi gideren ikinci bir rapor alınmasını isteyerek itiraz hakem heyeti kararını bozdu (Yargıtay 4. HD, E. 2023/8788, K. 2025/2824, 19.02.2025).
Başka bir dosyada tutanak, sigortalı sürücüyü trafik işaret ve levhalarına uymamaktan ve sola dönüşte sağdan gelen araca ilk geçiş hakkını vermemekten kusurlu, diğer sürücüyü kusursuz göstermişti. Hakem heyeti kusur raporu almadan sigortalı sürücüyü yüzde 100 kusurlu saymıştı. Daire, kusur tayininin yalnızca tutanağa dayandırılmasını, ceza soruşturma dosyasının getirtilmemesini ve kusur bilirkişi raporu alınmamasını eksik inceleme saydı; bu ve başka nedenlerle karar bozuldu (Yargıtay 4. HD, E. 2023/1168, K. 2025/393, 09.01.2025). Her iki dosyada da karar, bozma ve yeniden inceleme niteliğindedir; kesin kusur oranı bildirmez.
Tutanakta 53/1-b Yanlış Yazıldıysa Ne Yapılır?
Kodun yanlış seçilmesi iki ayrı yolla düzeltilir ve süreleri farklıdır.
- Kusur oranına itiraz: Taraflarca doldurulan maddi hasarlı tutanakta oran bildirildikten sonra beş iş günü içinde sigorta şirketine, iki araç aynı şirkette sigortalıysa SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonuna yapılır (Genelge 2017/18). Sonuç değişmezse tahkim ya da dava yolu açıktır. Ayrıntılar kaza tespit tutanağına itiraz yazısında, bilirkişi raporuna karşı yazılacak dilekçe kusur raporuna itiraz dilekçesi sayfasında bulunur.
- İdari para cezasına itiraz: 1.246 TL'lik ceza, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilerek tartışılır (Kabahatler Kanunu m.27). Gerekçe olarak dönüşün yapıldığı yerde levhayla yasak bulunması gibi başka bir kodun uygulanması gerektiği, işaretin verildiği, karşıdan gelenin dönüş anında emniyetle durabilecek mesafede olduğu ileri sürülebilir. Genel yol trafik cezasına itiraz yazısında anlatılıyor.
İdari para cezası kusur oranını belirlemez; cezanın kesilmesi ile tazminat ya da sigorta uyuşmazlığındaki kusur tespiti ayrı süreçlerdir.
KTK 53/1-b Trafik Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
53/1-b trafik cezası nedir?
Sola dönüş kurallarına uymamanın tutanaktaki koddur. Dayanağı KTK m.53'ün (b) bendidir, 2026 tutarı 1.246 TL ve ceza puanı 20'dir.
53/1-b kusur oranı yüzde kaç, asli kusur mu?
Tutanak oran yazmaz. SBM senaryolarında bu kodu dayanak gösteren bir durum yoktur. Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmak KTK m.84/f'de asli kusur hâlidir, ancak oran, başka kural ihlalleri de varsa olayın oluşuna göre belirlenir.
53/1-b-5 kusur oranı yüzde kaç?
Alt bent 5, karşıdan gelen ve emniyetle durdurulamayacak kadar yaklaşmış taşıtların geçmesini beklemeyi düzenler. Bu alt bendin ihlalinde sabit bir yüzde yoktur; sola dönen sürücünün oranı, karşıdan gelenin hızı ve mesafesi gibi olgularla bilirkişi tarafından saptanır.
53/1-b trafik cezası ne kadar, erken ödemede kaç TL?
EGM'nin 2026 rehberine göre 1.246 TL'dir. Tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse yüzde 25 indirimle 934,50 TL olur.
53/1-b ile 53/2-c arasındaki fark nedir?
Her ikisi de sola dönüşte sağdan ve karşıdan gelen trafiğe geçiş hakkı vermemeyi kapsayabilir. 53/1-b dönüş kurallarının tamamını, 53/2-c ise yalnız ilk geçiş hakkını gösterir. Rehberde tutar ve puan aynıdır.
53/1-b cezasında ehliyete el konulur mu?
Hayır. Bu bentte sürücü belgesi geri alınmaz ve araç trafikten men edilmez. Bir yıl içinde 100 ceza puanı dolarsa belge 2 ay geri alınır.
53/1-b trafik cezasına itiraz edilebilir mi?
Evet. İdari para cezasına tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. Tutanaktaki kusur oranına itiraz ayrı bir yoldur; maddi hasarlı kazada oranın bildirilmesinden itibaren beş iş günü içinde sigorta şirketine yapılır.
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.
