URSA Avukatlık

Çift Taraflı Yaralamalı Trafik Kazası

Trafik Kazası8 dk okumaEklenme:
Çift taraflı yaralamalı trafik kazasında iki sürücünün durumunu anlatan reflektör üçgeni ve terazi

Çift taraflı yaralamalı trafik kazası, iki sürücünün de yaralandığı ve her birinin hem şüpheli hem müşteki sayıldığı kazadır. Kanunda bu duruma özgü ayrı bir madde yoktur; uygulanan hüküm TCK m.89'dur. Tek kişi yaralanmışsa m.89/1, birden fazla kişi yaralanmışsa m.89/4 uygulanır. Her sürücü yalnız kendi kusurundan sorumlu olur (TCK m.22/5). Her biri diğerini ayrı şikâyet edebilir, şikâyet süresi altı aydır ve süreler birbirinden bağımsız işler. Vazgeçme ve uzlaşma da iki sürücüde ayrı ayrı değerlendirilir. Aşağıda şikâyet, vazgeçme, uzlaşma, kusurun etkisi ve çok yaralılı kazada m.89/4 ele alınıyor.

Çift Taraflı Yaralanmalı Trafik Kazası TCK'da Hangi Maddeye Girer?

Kanun maddesi TCK m.89'dur. Çift taraflı kazada iki ayrı taksirle yaralama soruşturması yürür: birinde sürücü A, B'nin yaralanmasından; ötekinde B, A'nın yaralanmasından şüphelidir. Cezalar 7571 sayılı Kanun sonrası şöyledir; kaza 25 Aralık 2025'ten önce olduysa lehe olan eski ceza aralığı uygulanır.

DurumMaddeCeza
Tek kişi yaralanmışm.89/1Dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası
Kemik kırılması gibi nitelikli sonuçm.89/21. fıkra cezası yarısı oranında artırılır
İyileşmeyen hastalık, organın işlevinin yitirilmesi gibim.89/31. fıkra cezası bir kat artırılır
Birden fazla kişi yaralanmışm.89/4Dokuz aydan beş yıla kadar hapis
Bilinçli taksirm.22/3Ceza üçte birden yarısına kadar artırılır

Genel çerçeve taksirle yaralama suçu ve cezası yazısında, dava süreci trafik kazası ceza davası yazısındadır.

İki Sürücü de Hem Şüpheli Hem Müşteki Olduğunda Ne Olur?

Yaralanmış olmak sürücüyü sorumluluktan kurtarmaz; ceza, failin kusuruna göre belirlenir ve birden fazla kişinin taksirle işlediği suçta herkes kendi kusurundan sorumlu olur (TCK m.22/4-5). Kusursuz bulunan sürücü açısından suç oluşmaz, kusurlu bulunan ise karşı tarafın da kusuru olsa cezalandırılır.

Çift taraflı kazada sürücülerin ceza ve tazminat yönünden durumu karşılaştırılır

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin incelediği dosyada sollama yasağı olan yolda öndeki aracı geçen sürücü ile sola dönen sürücü çarpışmış, ikisi de hem sanık hem katılan olmuştu. Geçme kurallarının kodu 54/1-a trafik cezası yazısında açıklanıyor. Bilirkişiye göre sollayan asli, sola dönen tali kusurluydu. Dönüşte işaret verme kuralının kodu KTK 67/1-c trafik cezası yazısındadır. Mahkeme asli kusurlu sürücüyü m.89/4 ve bilinçli taksirden, tali kusurlu sürücüyü m.89/1 ve m.89/2-b'den ayrı ayrı cezalandırdı. Daire her iki hükmü oy birliğiyle onadı (E. 2022/1947, K. 2023/3374, T. 26.09.2023). Aynı kararda anlatılan önceki bozma ilamında, kusur durumları farklı olan iki sanığa tek hükümle aynı cezanın verilmesi ve şikâyetten vazgeçen katılan yönünden sorumluluğun yalnız diğer katılana yönelik yaralamayla sınırlı tutulmaması bozma nedeni sayılmıştır. Ceza her sürücü için ayrı hesaplanır.

Her Sürücünün Şikâyet Hakkı ve Şikâyet Süresi Nedir?

Taksirle yaralamanın soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır (TCK m.89/5). Şikâyet süresi altı aydır ve fiili ile failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlar (TCK m.73/1-2). Şikâyet hakkı olan birkaç kişiden biri süreyi geçirirse diğerlerinin hakkı düşmez (m.73/3). Bu yüzden karşı sürücünün şikâyetçi olması ya da olmaması sizin süreniz ve hakkınız üzerinde etki yapmaz. Olay yerinde şikâyetçi olmamak da süreyi kısaltmaz; ayrıntısı trafik kazasında şikâyetçi olmak yazısındadır.

İstisna bilinçli taksirdir. Suç bilinçli taksirle işlenmişse, birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, şikâyet aranmaz (m.89/5). Yargıtay 12. Ceza Dairesi, iki kişinin yaralandığı yarış kazasında bilinçli taksir ile basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralanmayı birlikte bulup şikâyet şartı aramamış ve hükmü onamıştır (E. 2022/3541, K. 2023/945, T. 23.03.2023). Basit müdahaleyle giderilebilen yaralanmanın sınırı basit tıbbi müdahale yazısında anlatılıyor.

Karşılıklı Şikâyetten Vazgeçme Nasıl İşler?

Şikâyete bağlı suçta şikâyetten vazgeçme kamu davasını düşürür (TCK m.73/4); düşme kararı CMK m.223/8 uyarınca verilir. Vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (m.73/6). Çift taraflı kazada iki ayrı dosya olduğu için A'nın B'den vazgeçmesi B'nin A hakkındaki şikâyetini kendiliğinden sona erdirmez. İki dosyanın da düşmesi için iki sürücünün de vazgeçmesi gerekir.

Çift taraflı kazada karşılıklı vazgeçme ve her sürücü için ayrı yapılan uzlaşma

Vazgeçerken tazminat hakkı da hesaba katılmalıdır. Dava şikâyetten vazgeçme sebebiyle düşmüşse ve vazgeçen kişi şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz (m.73/7). Tazminat hakkını saklı tutacaksanız bunu dilekçede açıkça yazmalısınız. Hükümden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz (m.73/4).

Uzlaşma (CMK 253) İki Sürücüyle Ayrı Ayrı Nasıl Yapılır?

Taksirle yaralama, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaşma kapsamındadır (CMK m.253/1-b). Teklif her şüpheli ile mağdur arasında yapılır; teklife yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır, uzlaştırmacı işlemleri otuz günde bitirir ve bu süre en fazla iki kez yirmişer gün uzatılır (m.253/4, 12). Çift taraflı kazada her sürücü hem teklif alan hem teklif eden olduğundan iki uzlaşma birbirinden bağımsızdır. Biri uzlaşıp ötekinin uzlaşmaması mümkündür. Yazılı anlaşmada her sürücünün edimi ayrı gösterilmelidir.

  • Edim yerine getirilirse: Soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; ödeme ileri tarihe bırakılırsa kamu davasının açılması ertelenir (m.253/19). Dava açılmışsa edim yerine getirildiğinde davanın düşmesine karar verilir (m.254/2).
  • Tazminat: Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, tazminat davası açılamaz (m.253/19).
  • Müzakere sözleri: Uzlaştırma sırasındaki açıklamalar delil olarak kullanılamaz (m.253/20), bu nedenle kusur konuşmak sonraki yargılamada aleyhe kullanılmaz.
  • Sonuçsuz kalırsa: Tekrar uzlaştırmaya gidilemez (m.253/18).

Pratik sonuçlar trafik kazası sonrası uzlaşma yazısında yer alıyor.

Kusur Oranı Ceza ve Tazminatı Nasıl Etkiler?

Cezada kusur, temel cezanın belirlenmesinde ve suçun oluşup oluşmadığında etkilidir; kusursuz sürücü için taksir yoktur. Kusur bilirkişi raporuyla belirlenir ve rapor hâkimi bağlamaz. Raporlar çelişiyorsa çelişki giderilmeden karar verilemez; bunun için trafik kazası bilirkişi raporu yazısına bakılabilir. Asli ve tali kusur kavramları asli ve tali kusur maddeleri yazısında anlatılıyor.

Tazminatta iki sürücünün talepleri karşılıklı işler. Her biri, karşı aracın zorunlu trafik sigortasından yalnız karşı tarafın kusuru oranında zarar isteyebilir; hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talep sigorta kapsamı dışındadır (KTK m.92/g). Kendi payınız yaralanan kusurlu tarafın tazminat hakkı yazısındaki gibi indirilir. Başvuru yolları yaralanmalı kazada sigortadan para alma, kalem kalem döküm yaralanmalı trafik kazası tazminatı sayfalarındadır.

İki Sürücünün Dosyaları Aynı Dosyada Birleşir mi?

Bir suçta birden fazla sanık bulunması bağlantı sayılır (CMK m.8/1). Mahkeme bağlantılı davaların birleştirilmesine ya da ayrılmasına karar verebilir (m.10/1) ve kendisine gelen davalar arasında bağlantı görürse birlikte bakmak üzere birleştirebilir (m.11). Çift taraflı kazada olay ve kusur incelemesi ortak olduğundan davalar uygulamada çoğunlukla birlikte görülür. Birlikte görülmesi tek hüküm anlamına gelmez; yukarıdaki kararda olduğu gibi her sanık için ayrı ceza ve ayrı gerekçe gerekir.

Çok Taraflı Yaralanmalı Trafik Kazasında Ceza Nasıl Belirlenir?

Çok taraflı yaralanmalı trafik kazası, kazaya üç ya da daha fazla kişi veya araç karışmış ve birden fazla kişinin yaralanmış olduğu kazadır. Kanun maddesi yine TCK m.89'dur; bir sürücünün kusuruyla birden fazla kişi yaralanmışsa m.89/4 uygulanır ve ceza dokuz aydan beş yıla kadar hapistir, ceza seçeneği olarak adlî para cezası yazılmamıştır. Birden fazla araçlı kazada her sürücünün kusuru ayrı değerlendirilir (TCK m.22/5); bir sürücünün kusuruyla yaralananlar o sürücünün mağdur sayısına girer, kusursuz bulunan sürücü açısından ise suç oluşmaz. Zincirleme kazalar için zincirleme kaza yazısına bakılabilir.

m.89/4 şikâyete bağlı mıdır? TCK m.89/5 taksirle yaralama suçunun tamamı için şikâyet şartı koyar ve yalnız bilinçli taksirde, birinci fıkra kapsamındaki yaralama hariç, şikâyet aramaz. Madde birden fazla kişinin yaralanması için ayrı bir istisna koymadığından m.89/4 de kural olarak şikâyete bağlıdır. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin iki yaralının bulunduğu bir dosyada ilk derece mahkemesi bilinçsiz taksir kabul edip şikâyetten vazgeçme sebebiyle davanın düşmesine karar vermiş; bölge adliye mahkemesi bilinçli taksir bularak mahkûmiyet kurmuş ve Daire bunu onamıştır (E. 2022/3541, K. 2023/945, T. 23.03.2023). Bilinçsiz taksirde vazgeçme davayı düşürür; bilinçli taksirde, birinci fıkra kapsamındaki yaralama hariç, şikâyet aranmadığı için vazgeçme davayı düşürmez.

Uzlaşmada, birden fazla mağdurun bulunduğu suçta tüm mağdurların uzlaşmayı kabul etmesi aranır (CMK m.253/7). Bu hükmün m.89/4'te her mağdurla ayrı uzlaşmaya engel olup olmadığı Yargıtay 12. Ceza Dairesinde tartışmalıdır. Daire 24.11.2020 tarihli kararında (E. 2019/7787, K. 2020/6294) oy çokluğuyla hükmü yalnız adlî para cezasının gün sayısı yönünden düzelterek onamış; karşı oyda ise her mağdurla ayrı uzlaştırma yapılması gerektiği savunulmuştur. Bu nedenle mağdurlardan biri uzlaşmayı reddetmişse diğerleriyle uzlaşmanın sonucu konusunda kesin öngörüde bulunulamaz.

Çift Taraflı Yaralamalı Trafik Kazası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Çift taraflı yaralamalı kazada iki sürücü de ceza alır mı?

Yalnız kusurlu bulunan sürücü ceza alır. İki sürücü de kusurluysa ikisi için ayrı ayrı ceza belirlenir ve cezalar kusura göre farklı olabilir. Kusursuz bulunan sürücü hakkında suç oluşmadığı için beraat kararı verilir.

Karşı sürücü şikâyetçi olmadıysa ben şikâyet edebilir miyim?

Edebilirsiniz. Şikâyet süresi altı aydır ve her mağdur için ayrı işler; birinin şikâyet etmemesi diğerinin hakkını ortadan kaldırmaz (TCK m.73/3). Karşı sürücünün şikâyetçi olmaması hakkınızı ve sürenizi etkilemez.

Bir sürücü şikâyetten vazgeçerse diğer dosya da düşer mi?

Düşmez. Vazgeçme yalnız vazgeçen kişinin şikâyetine ilişkindir ve onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m.73/6). Diğer sürücünün şikâyeti sürüyorsa o dosya devam eder; kendi dosyanız için ayrıca vazgeçme ya da uzlaşma gerekir.

Çok taraflı yaralanmalı kazada TCK'nın hangi maddesi uygulanır?

TCK m.89 uygulanır. Bir sürücünün kusuruyla birden fazla kişi yaralanmışsa m.89/4 gereği dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezası öngörülür. Her sürücünün kusuru ayrı değerlendirildiği için ceza her biri için ayrı belirlenir.

Ben de yaralandım ama tutanakta kusurlu göründüm, tazminat alabilir miyim?

Kusurunuzun oranı tutanakla değil bilirkişi raporuyla belirlenir. Kısmen kusurluysanız karşı taraftan kendi kusurunuza denk gelen kısım düşülerek tazminat alabilirsiniz. Tam kusurluysanız karşı sigortadan tazminat alınamaz.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler