Zincirleme Kazada Kusur Kimde, Hasarı Hangi Sigorta Öder?

Zincirleme kazada kusur tek bir sürücüye yazılmaz; her çarpma ayrı bir olay sayılır ve her araç önündeki araca karşı ayrı değerlendirilir. Önündeki araca kendisi çarpan sürücü, takip mesafesini korumadığı için o çarpmada asli kusurludur. Arkadan gelen darbeyle öne itilen ortadaki araç ise itilerek yaptığı çarpmada kusursuz sayılır ve o hasarı iten aracın trafik sigortası öder. Yalnız maddi hasar varsa ve bütün sürücüler anlaşırsa tutanağı taraflar doldurur; ikiden fazla araçta birden fazla form kullanılır ve her formu tüm sürücüler imzalar. Yaralanma varsa polis veya jandarma çağrılır, kusuru bilirkişi belirler.

Bu yazı yalnız birden fazla aracın art arda çarpıştığı kazaların kendine özgü sorularını ele alıyor. Kusurun genel kuralları ve Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m.84'teki bentlerin anlamı asli ve tali kusur maddeleri yazısındadır.

Zincirleme Kazada Kusur Nasıl Belirlenir?

Kanun zincirleme kaza diye ayrı bir kaza türü tanımlamaz. KTK m.84 arkadan çarpmayı (d) bendinde asli kusur hâlleri arasında sayar; maddenin son fıkrası ise sayılan hareketlerden birini birden fazla sürücü yapmışsa kusur oranının yönetmelikteki esaslara göre belirleneceğini söyler. Uygulamada zincir halkalara bölünür. İki araç arasındaki her temas ayrı bir kaza gibi incelenir ve kimin kime karşı kusurlu olduğu her halka için yeniden sorulur. Bu yüzden aynı araç bir çarpmada kusurlu, hemen sonraki çarpmada kusursuz olabilir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin bozduğu bir dosya bunu açıkça gösterir. Yağışlı havada yavaş giden bir araca arkasındaki araç çarpmış, bu araca da davacı yolcunun bulunduğu üçüncü araç arkadan vurmuş, darbeyle şeritten çıkan araca dördüncü bir araç çarpmıştı. Daire olayda üç ayrı kaza bulunduğunu, bu nedenle "her kazanın kendi içerisinde değerlendirilmesi gerekmektedir" diyerek ilk çarpmada kusurlu olan aracın, yolcunun yaralandığı ikinci çarpmada kusursuz olduğunu kabul etti ve o aracın sigortacısına açılan davanın reddi gerektiğine karar verdi (Yargıtay 4. HD, 2024/2307 E., 2025/10064 K., 26.06.2025).

Halkaların çoğunda belirleyici kural takip mesafesidir. KTK m.56/1-c sürücülerin önlerindeki aracı yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli mesafeden izlemesini zorunlu tutar; Karayolları Trafik Yönetmeliği m.107 bu mesafeyi hızın en az yarısı kadar metre ya da 2 saniyelik yol olarak tanımlar. SBM senaryolarında zincirdeki her arkadan çarpana verilen yüzde 100 kusurun dayanağı bu bent ve m.107'dir. Kuralın idari yaptırımı, Emniyet Genel Müdürlüğünün 2026 rehberine göre 5.000 TL (bir ay içinde ödemede 3.750 TL) ve 20 ceza puanıdır. Mesafenin hıza göre hesabı ve cezanın ayrıntısı takip mesafesi cezası yazısındadır.

Ortadaki Araç Kusurlu mu, Öne İtildi mi Kendisi mi Çarptı?

Ortadaki aracın kusuru tek bir olguya bağlıdır: araç öndekine kendi hareketiyle mi, yoksa arkadan aldığı darbeyle mi çarptı? SBM senaryoları bu iki ihtimali ayrı durumlar olarak düzenler.

Oluş	Ortadaki aracın öndekine karşı kusuru	Arkadaki aracın ortadakine karşı kusuru	SBM senaryosu
Ortadaki araç durdu, öndekine değmedi; arkadan çarpılınca öne itildi	%0	%100, öndeki bütün araçlara karşı	Durum 31
Ortadaki araç önce kendisi öndekine çarptı, sonra arkadan çarpıldı	%100	%100, yalnız ortadaki araca karşı	Durum 30

Hangi ihtimalin gerçekleştiğini sıralamayı gösteren deliller ortaya koyar:

• Araç içi kamera, cadde ve işyeri kameraları çarpmaların sırasını ve aradaki süreyi gösterir.
• Tutanağın 9 numaralı alanındaki ilk darbe yeri ve 11 numaralı alandaki sürücü görüşü sırayı yazılı hâle getirir. Görüşe "önce arkadan çarpıldım, sonra öndeki araca itildim" gibi açık bir sıra yazılmalıdır.
• Araçların son konumu, fren izleri ve hasarın yeri, eksperin ve bilirkişinin inceleyeceği fiziki verilerdir; araçlar kaldırılmadan farklı açılardan fotoğraflanmalıdır.

Zincirleme Kazada En Öndeki ve En Arkadaki Araç

En arkadaki araç kendi önündeki araca karşı çoğu zaman yüzde 100 kusurludur. Bütün zincirin sorumlusu olup olmadığı ise ortadaki araçların itilip itilmediğine bağlıdır. Öndeki araçlar kendileri de çarpmışsa en arkadaki aracın sorumluluğu yalnız çarptığı araçla sınırlı kalır (Durum 30); hepsi onun darbesiyle itildiyse zincirin tamamından o sorumludur (Durum 31).

En öndeki araç kural olarak kusursuzdur, ancak iki istisnası vardır. Yeşil ışıkta aniden duran araç ile ona hız sınırını aşarak çarpan araç SBM senaryosunda yüzde 50'şer kusurlu sayılır (Durum 1-B); KTK m.56/1-d de gereksiz ani yavaşlamayı yasaklar. Arıza yapan veya duran araç önlem almamışsa ona çarpan araçla birlikte yüzde 50 kusurlu kabul edilir (Durum 28-C). Yol kenarında duran araçta alınması gereken tedbirler emniyet şeridi cezası yazısında anlatılmıştır.

SBM Senaryolarında Zincirleme Kaza Durumları

Yalnız maddi hasarlı kazalarda sigorta şirketleri kusur oranını SBM'nin yayımladığı maddi hasarlı kaza senaryolarına göre belirler ve yalnız yüzde 0, 50 veya 100 oranlarını kullanır. Listede üç araçlı kazalar ve çok araçlı zincirleme kazalar için ayrı bölümler vardır:

Senaryo	Kaza şekli	Kusur
Durum 28-A	Yavaşlayan A aracına B çarpar, A önlem almış duran C aracına itilir	B, A'ya ve C'ye karşı %100
Durum 28-B	A önlem almış duran C aracına kendisi çarpar, ardından B, A'ya arkadan çarpar	A, C'ye karşı %100; B, A'ya karşı %100
Durum 28-C	Duran C aracı önlem almamıştır, A ona çarpar, B de A'ya arkadan çarpar	C ve A %50'şer; B, A'ya karşı %100
Durum 30	Bekleyen A'ya B, B'ye C, C'ye D çarpar; üç ayrı olay oluşur	Her olayda arkadan çarpan %100
Durum 31	D, C'ye hızla çarpar; C, B'ye, B de A'ya itilir	D, bütün araçlara karşı %100
Durum 43	A durur, B ona çarpar; kaza yüzünden duran C'ye de D çarpar	B, A'ya; D, C'ye karşı %100
Durum 44	A ana yola dikkatsiz çıkıp B'ye çarpar, C de B'ye arkadan çarpar	A, B'nin bu çarpmadan doğan hasarında %100; C, B'nin arka hasarında %100
Durum 45	Çok şeritli yolda C yanındaki B'ye çarpar, B de A'ya yandan itilir	C %100; A ve B kusursuz
Durum 36-42	Dört ila on aracın herhangi bir şekilde çarpıştığı kazalar	Oranı sigorta şirketleri kaza şekli ve tutanağa göre serbestçe belirler

Dört araçlı kazaların hepsi serbest senaryoya girmez. Durum 30, 31 ve 43 dört araçlı zincirler için sabit sonuç verir; bu kalıplara uymayan dört ila on araçlı kazalar Durum 36-42 kapsamında serbestçe değerlendirilir. Senaryolar mahkemeyi ve yaralanmalı kazadaki bilirkişiyi bağlamaz. Kendi kazanıza en yakın senaryoyu kusur oranı hesaplama aracında bulabilirsiniz.

Zincirleme Kazada Tutanak Nasıl Tutulur?

Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152'ye göre yalnız maddi hasarla sonuçlanan kazada, kazaya karışan sürücülerin tümü yetkililerin gelmesine gerek görmez ve tutanakla tespitte anlaşırsa Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenleyip olay yerinden ayrılabilir. Kural "tümü" der; zincirdeki sürücülerden biri bile anlaşmazsa tutanağı kolluk düzenler.

Resmî formun kendi açıklamasında "İkiden fazla aracın karıştığı trafik kazalarında birden fazla form kullanılabilir" denir ve bu durumda her formun tüm sürücüler tarafından imzalanması istenir. Formdaki krokide araçlar A ve B olarak işaretlendiği için pratik yol, her temas için ayrı bir form doldurmaktır:

1. A ile B arasındaki çarpma için bir form, B ile C arasındaki çarpma için ayrı bir form düzenleyin; diğer araçları krokide de gösterin.
2. Her formda ilk darbe yerini o çarpmaya göre işaretleyin; ortadaki aracın ön ve arka hasarı farklı formlara girer.
3. Görüş alanına çarpmaların sırasını yazın. Sırayı yazmayan form, itilme iddiasını sonradan zayıflatır.
4. Bütün formları bütün sürücülere imzalatın. İmzasız tutanak geçersizdir; Sigortam360 uygulamasında ekrandan atılan imza geçerli sayılır.

Formun ve Yönetmelik m.152'nin saydığı bazı hâllerde taraflar tutanak tutamaz: sürücülerden birinin sürücü belgesi yoksa veya yetersizse, alkol şüphesi varsa, araçlardan birinin trafik sigortası yoksa, araçlardan biri kamu kurumuna aitse, kamu malına ya da üçüncü kişilerin eşyasına zarar verilmişse ve kazada yaralanan ya da ölen varsa. Zincirdeki tek bir araçta bu durumlardan biri bulunması kolluğu çağırmak için yeterlidir.

Anlaşma sağlanamazsa Yönetmelik m.156, birden fazla aracın karıştığı maddi hasarlı kazada araçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve izlerden kazanın orada oluştuğunun anlaşılması şartıyla kolluğun tutanak düzenleyeceğini öngörür. Anlaşarak ayrılan taraflar ise sonradan kolluktan tutanak isteyemez (m.152). Kolluk tutanağında kusur oranı yazılmaz; yalnız kimin hangi kuralı ihlal ettiği belirtilir. Formun genel yapısı ve alanların tek tek doldurulması trafik kazası tespit tutanağı yazısındadır. Formdaki uyarıya göre SBM'nin kusur bildiriminden sonra 5 gün içinde yeni bilgi ve belgeyle yeniden değerlendirme istenebilir; itirazın nereye ve nasıl yapılacağı kaza tespit tutanağına itiraz yazısında anlatılır.

Zincirleme Kazada Hasarı Hangi Sigorta Öder?

Temel kural, her çarpmadan doğan hasarın o çarpmadaki kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasından istenmesidir. SBM'nin Durum 44 senaryosu da kusuru araç bazında değil hasar bazında yazar: arkadan çarpan araç, öndeki aracın arka hasarlarından sorumludur. Dört araçlı Durum 30 ve Durum 31 için tablo şöyledir:

Araç	Durum 30 (her araç kendisi çarptı)	Durum 31 (D hepsini itti)
A (en öndeki)	Arka hasar B'nin trafik sigortasından	Arka hasar D'nin trafik sigortasından
B	Arka hasar C'nin sigortasından; ön hasar kendi kaskosundan	Ön ve arka hasar D'nin sigortasından
C	Arka hasar D'nin sigortasından; ön hasar kendi kaskosundan	Ön ve arka hasar D'nin sigortasından
D (en arkadaki)	Ön hasar kendi kaskosundan	Ön hasar kendi kaskosundan

Durum 31 gibi bir aracın birkaç aracı birden zarara uğrattığı kazalarda teminat limiti önem kazanır. 1 Ocak 2026 ve sonrasındaki kazalarda maddi zararlar teminatı araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL'dir (Resmî Gazete 27.12.2025, sayı 33120, Tablo 19). Üç aracın zararı tek poliçeden karşılanacaksa toplam ödeme 800.000 TL'yi geçemez. Zarar görenlerin alacakları toplamı limiti aşarsa her birinin talebi limitin alacaklar toplamına oranına göre indirilir (KTK m.96). Aşan kısım varsa kusurlu aracın ihtiyari mali mesuliyet poliçesinden, o da yoksa sürücü ve işletenden istenir. Güncel limitlerin araç türüne göre ayrıntısı trafik sigortası teminat limitleri yazısındadır.

Kaskosu olan sürücü beklemek yerine kendi kaskosuna da başvurabilir. Kasko şirketi ödeme yaptıktan sonra ödediği tutarı kusurlu aracın sigortacısından rücuen ister. Kendi kusuruyla öndeki araca çarpan sürücünün ön hasarı için ise kasko tek güvencedir.

Birden Fazla Sigortacı Müteselsilen Sorumlu mu?

Zincirde kusurlu birden fazla araç varsa sorumluluğun dış ilişki ve iç ilişki olarak ikiye ayrılması gerekir. KTK m.88'e göre bir motorlu aracın katıldığı kazada üçüncü kişinin zararından birden fazla kişi sorumluysa bunlar müteselsilen sorumludur. Yolcu ve yaya gibi üçüncü kişiler zararın tamamını sorumlulardan herhangi birinden isteyebilir. İç ilişkide ise zarar olayın bütün şartlarına göre paylaştırılır ve özel durumlar aksini gerektirmedikçe işletenler kusurları oranında katlanır.

Sigortacılar arasında paylaşımı KTK m.99 düzenler. Ödemeyi yapan sigortacı, ödenen miktarın sorumluluk oranlarında paylaşılmasını diğer sigortacılardan yazılı olarak ister; diğer sigortacılar talep tarihinden itibaren sekiz iş günü içinde kendilerine düşen kısmı öder. Her sigortacı yalnız kendi poliçe limiti içinde sorumludur. Kazaya karışmış olmak tek başına sigortacıyı sorumlu kılmaz. Yargıtay'ın onadığı bir kararda üç araçlı zincirleme kazada Adli Tıp raporuna göre yüzde 100 kusurlu aracın işleteni ve sigortacısı sorumlu tutulmuş, kusuru bulunmayan diğer araçların sahiplerine yönelik dava reddedilmiştir (Yargıtay 4. HD, 2023/11863 E., 2024/64 K., 08.01.2024).

Yolcunun hangi araçta bulunduğu da sonucu etkiler. Yolcu, bulunduğu aracın sürücüsü kusurluysa o aracın sigortacısına, diğer kusurlu araçların sigortacılarına da başvurabilir. Hatır taşımasından doğan indirimi ise yalnız yolcunun bulunduğu aracın sigortacısı ileri sürebilir; Yargıtay, zincirleme kazada başka araçtaki yolcunun açtığı davada bu gerekçeye dayanan İtiraz Hakem Heyeti kararını onamıştır (Yargıtay 4. HD, 2024/6994 E., 2024/8050 K., 23.09.2024). Yolcunun başvuru sırası trafik kazası yolcu tazminatı yazısında ele alınır.

Araç sahipleri birbirine karşı ise KTK m.89'a tabidir. Bedensel zararda işletenler kusurları oranında öder. Araç hasarı gibi eşya zararında zarar gören işleten, karşı tarafın kusurunu veya aracındaki bozukluğun zarara yol açtığını ispat etmek zorundadır. Tazminatla yükümlü birden fazla işleten varsa zarar gören işletene karşı müteselsilen sorumludur. Tazminat yükümlülerinin birbirine rücu hakkı, kendi yükümlülüğünü tam olarak yerine getirdiği ve rücu edeceği kişiyi öğrendiği günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar (KTK m.109).

Değer Kaybı ve Araç Hasarı İçin Başvuru Nasıl Yapılır?

Başvuru, her hasarın kaynağı olan çarpmaya göre ayrılır; ön ve arka hasarı farklı araçlardan gelen sürücü iki ayrı sigortacıya başvurur ve değer kaybını da her birinden kendi hasarı için ister.

1. Her çarpmanın kusurlu aracını ve trafik sigortacısını belirleyin. Plakadan sigortacı, SBM sorgusuyla öğrenilebilir.
2. Sigortacıya yazılı başvuru yapın. Sigortacı başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da tahkime gidilebilir (KTK m.97).
3. Değer kaybını hasar başvurusuyla birlikte isteyin. 12 Haziran 2026 tarihli değişiklikle Genel Şartlar A.5, araç hasarı için başvuranın değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılacağını ve değer kaybının eksperce kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki fark dikkate alınarak belirleneceğini düzenler. Bu hüküm 1 Temmuz 2026'dan sonra düzenlenen veya yenilenen poliçelere uygulanır; kusurlu aracın poliçesi daha eskiyse değer kaybını başvuruda ayrıca yazın. Hesaplamanın ayrıntısı araç değer kaybı yazısındadır.

Uyuşmazlık tahkime veya mahkemeye taşındığında zincirin karmaşıklığı yol seçimini etkileyebilir. Yargıtay, tutanağa göre üç araçlı maddi hasarlı ilk kazadan 17 dakika sonra ikinci bir kazanın meydana geldiği dosyada, kusur belirlemesinin hakem önünde yapılmasının olanaklı olmadığını, yargılamanın genel mahkemede yürütülmesi gerektiğini kabul ederek İtiraz Hakem Heyetinin dosyadan el çekmesi gerektiğine oy çokluğuyla karar verdi (Yargıtay 4. HD, 2024/2105 E., 2025/9899 K., 24.06.2025).

Yaralanmalı Zincirleme Kazada Ceza Sorumluluğu

Yaralanma varsa SBM senaryoları devre dışı kalır. Kolluk tutanağı düzenlenir, soruşturmayı Cumhuriyet savcısı yürütür ve kusuru bilirkişi, gerektiğinde Adli Tıp Kurumu belirler. Her sürücünün taksiri kendi çarpması bakımından ayrı incelenir; zincirin en arkasındaki sürücü, yaralanmanın oluştuğu çarpmada payı yoksa o yaralanmadan sorumlu tutulmaz.

Taksirle yaralamanın cezası 7571 sayılı Kanunla değişen TCK m.89/1'e göre dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Zincirleme kazalarda sık görülen birden fazla kişinin yaralanması hâlinde ceza dokuz aydan beş yıla kadar hapistir (m.89/4). Suç kural olarak şikâyete bağlıdır; birinci fıkrayı aşan yaralamalarda bilinçli taksir varsa şikâyet aranmaz (m.89/5). Ayrıntılar taksirle yaralama suçu ve cezası yazısındadır. Ceza hâkiminin kusur değerlendirmesi ve beraat kararı tazminat davasındaki hukuk hâkimini bağlamaz (Türk Borçlar Kanunu m.74).

Zincirleme Kaza Hakkında Sık Sorulan Sorular

Zincirleme kazada suçlu kim olur?

Tek bir suçlu yoktur; her çarpma ayrı değerlendirilir ve önündeki araca kendisi çarpan sürücü o çarpmada asli kusurlu olur. Bütün araçları arkadan gelen tek bir araç ittiyse SBM Durum 31'e göre o araç zincirin tamamından yüzde 100 kusurludur.

Zincirleme kazada ortadaki araç kusurlu mu?

Ortadaki araç öndekine değmeden durup arkadan aldığı darbeyle öne itildiyse kusursuzdur ve ön ile arka hasarı iten aracın sigortasından istenir. Önce kendisi öndekine çarpıp sonra arkadan çarpıldıysa öndekine karşı yüzde 100 kusurlu, arkadakine karşı kusursuzdur (Durum 30).

Zincirleme kazada tutanak nasıl tutulur?

Taraflar tutanağı ancak kazada yalnız maddi hasar oluşmuşsa ve zincirdeki sürücülerin tamamı anlaşmışsa doldurabilir. İkiden fazla araçta birden fazla form kullanılır, her form tüm sürücülerce imzalanır. Pratikte her çarpma için ayrı form doldurulur ve çarpma sırası görüş alanına yazılır. Yaralanma, alkol şüphesi veya sigortasız araç varsa kolluk çağrılır.

Zincirleme kazada sigorta karşılar mı, hasarı kim öder?

Her çarpmadan doğan hasarı o çarpmadaki kusurlu aracın trafik sigortası öder. Ortadaki aracın arka hasarı arkadaki aracın, ön hasarı ise itildiyse yine arkadaki aracın sigortasından istenir; kendisi çarptıysa ön hasar karşı sigortadan istenemez, kasko varsa kaskodan karşılanır.

Zincirleme kazada değer kaybı kimden istenir?

Değer kaybı, hasarın doğduğu çarpmadaki kusurlu aracın trafik sigortacısından istenir. Ön ve arka hasarı farklı araçlardan gelen sürücü iki ayrı sigortacıya başvurur. 1 Temmuz 2026'dan sonra düzenlenen veya yenilenen poliçelerde hasar başvurusu değer kaybı talebini de kapsar.

Dört veya daha fazla araçlı kazada kusur oranı nasıl belirlenir?

SBM listesinde Durum 30, 31 ve 43 dört araçlı zincirler için sabit oran verir. Bu kalıplara uymayan dört ila on araçlı kazalarda Durum 36-42 serbest senaryodur ve oranı sigorta şirketleri kaza şekli ile tutanak bilgilerine göre belirler. Davada ise oranı bilirkişi belirler.

Zincirleme kazada en öndeki araç kusurlu olur mu?

Kural olarak olmaz. Yeşil ışıkta aniden duran araç ile ona hız sınırını aşarak çarpan araç yüzde 50'şer kusurlu sayılır (Durum 1-B). Arıza yapıp önlem almadan duran araç da kendisine çarpan araçla birlikte yüzde 50 kusurlu kabul edilir (Durum 28-C).