
Basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek yaralanmalar, adli raporda en hafif yaralanma grubunu gösteren ifadedir. Sıyrık, ekimoz, kısa ve yüzeysel kesi, burkulma ya da muayenede bulgu vermeyen ağrı bu gruba girer; kemik kırığı, diş kırığı, tendon ve iç organ yaralanması ise girmez. Hangi yaralanmanın hafif sayılacağını adli tıp rehberindeki tablolar belirler. Trafik kazasında bu ifade cezanın türünü değiştirmez ama şikâyetin, uzlaşmanın ve tazminatın seyrini doğrudan etkiler. Aşağıda listeyi, dikiş ve kırık örneklerini, raporun ceza ve tazminata etkisini ve rapora itirazı bulacaksınız.
Basit Tıbbi Müdahale ile Giderilebilir Ne Demek?
İfade Türk Ceza Kanunu'nun kasten yaralamayı düzenleyen 86. maddesinin ikinci fıkrasından gelir. Kanun, yaralamanın kişi üzerindeki etkisinin "basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif" olmasını ayrı ve daha hafif bir hâl olarak düzenler. Kanun bu hâlin neleri kapsadığını saymaz; uygulamada ölçü, Adli Tıp Kurumu, Adli Tıp Uzmanları Derneği ve Adli Tıp Derneğinin Haziran 2019'da güncellediği Yaralama Suçlarının Adli Tıp Açısından Değerlendirilmesi Rehberidir.
Rehber, yapılan tedaviye değil yaralanmanın kendisine bakar. Pansuman yapılmış olması ya da dikiş atılması tek başına belirleyici değildir; belirleyici olan yaranın yeri, uzunluğu, derinliği ve hangi dokuya ulaştığıdır. Rehberin ifadesiyle liste hazırlanırken basit tıbbi müdahalenin ne olduğundan öte, hangi travmatik değişimlerin hafif yaralanmalar içinde yer alması gerektiği gözetilmiştir. Bu nedenle raporlarda ifade iki biçimde yazılır: yaralanmanın kişi üzerindeki etkisinin basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif OLDUĞU ya da OLMADIĞI.
Muayenede hiçbir bulgu yoksa rehber, "hafif olduğu" yerine vücut dokunulmazlığının ihlali niteliğinde bulgu tanımlanmadığının yazılmasını önerir. Darp raporunun hangi bölümlerden oluştuğu ve nereden alındığı genel adli muayene raporu yazısında anlatılıyor.
Basit Tıbbi Müdahale ile Giderilebilecek Yaralanmalar Nelerdir?
Rehberin tablolarında "HAFİF" olarak gösterilen ve trafik kazalarında en sık görülen yaralanmalar şunlardır:

| Yaralanma | Rehbere göre hafif sayılma sınırı |
|---|---|
| Sıyrık (abrazyon) ve ezik (kontüzyon) | Yüzün yaklaşık yüzde 30'una, vücudun diğer bölgelerinde vücut yüzeyinin yüzde 10'una kadar |
| Cilt ve cilt altını ilgilendiren kesi, yırtık | Saçlı deri ve yüzde tek yara 5 cm'den, toplam 10 cm'den kısa; vücudun diğer bölgelerinde tek yara 10 cm'den, toplam 20 cm'den kısa |
| Saçlı deride flep tarzı yaralanma | 5 cm²'den küçük |
| Kafa travması | Glasgow Koma Skoru 13-15, 5 dakikadan kısa geçici bilinç kaybı, 24 saatten kısa hafıza kaybı |
| Eklemde ezilme ve burkulma | Eklem içinde kan veya sıvı toplanmamışsa |
| Göz kapağı ve çevresinde morluk, yüzeysel yırtık | Görmeyi etkilemiyorsa |
| Ağız içi mukoza ve dilde basit yaralanma | Derin veya geniş kesi yoksa |
| Bulgu vermeyen ağrı ve hassasiyet | Muayenede travmatik bulgu yoksa, savcılık veya mahkeme travmayı kabul ederse |
Son satır trafik kazaları için önemlidir. Rehber, "trafik kazaları başta olmak üzere" künt travmalarda erken dönemde ağrı ve hassasiyet dışında bulgu görülmeyebileceğini kabul eder ve bu durumda raporun, travma kabul edilirse yaralanmanın basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif olduğu biçiminde yazılabileceğini belirtir. Kazadan sonra boyun veya bel ağrısıyla acile giden ama grafisinde bulgu çıkmayan kişinin raporu genellikle böyle düzenlenir.
Basit Tıbbi Müdahale ile Giderilemeyecek Yaralanmalar
Rehbere göre kişide kemik kırığı veya çıkığı, kas veya tendon hasarı, büyük damar ve sinir hasarı ya da iç organ yaralanması varsa yaralanmanın basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif olmadığına karar verilir. Bunlara ek olarak tablolarda hafif olmadığı belirtilen başlıca yaralanmalar şunlardır:
- Yukarıdaki uzunluk ve alan sınırlarını aşan kesi, sıyrık ve ezikler,
- Fasya ve kas dokusuna ulaşan bütün delici yaralanmalar,
- Yüzde sinire, kanala veya kemiğe ulaşan yaralar,
- Burun kıkırdağı yaralanması, kulak zarı yırtığı, kulak kepçesinde kıkırdak kaybı,
- Diş kaybı, diş kırığı ve dişte yerinden oynama,
- Eklem içinde kan veya sıvı toplanması, tendon ve bağ kopmaları,
- 5 dakikadan uzun bilinç kaybı, nörolojik bulgu veya 24 saatten uzun hafıza kaybı.
Bu yaralanmalardan bazıları ayrıca daha ağır bir sonuca da girer. Yaşamı tehlikeye sokan durum, kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisinin derecesi ve yüzde sabit iz ayrı ayrı değerlendirilir ve çoğu zaman tedavi bittikten sonra verilen kesin raporla netleşir.
Dikiş ve Kırık Basit Tıbbi Müdahale Sayılır mı?
Dikiş tek başına ölçü değildir. Yüz bölgesinde 3 cm'lik, dikişle kapatılan yüzeysel bir kesi hafif sayılabilir, ancak iyileştikten sonra belirgin iz kalırsa yüzde sabit iz ayrıca değerlendirilir; dikiş gerekmeyen ama kas dokusuna ulaşan bir delici yara ise hafif sayılmaz. Raporu yazan hekim dikiş sayısına değil, yaranın uzunluğuna, derinliğine ve bulunduğu bölgeye bakar.
Kırıkta durum nettir. Rehber, vücutta kemik kırığı veya çıkığı oluşan bütün durumlarda yaralanmanın hafif olmadığına karar verileceğini açıkça yazar. Burun kırığı da yüz kemiği kırığıdır ve hafif sayılmaz. Atel tek başına bir şey söylemez. Burkulmada atel takılması yaralanmayı ağırlaştırmaz, atelin bir kırık için takılmış olması ise yaralanmayı kırık kapsamına sokar. Trafik kazasında kırık varsa taksirle yaralama cezası yarı oranında artırılır (TCK m.89/2-b); kırıkta şikâyet sorusu trafik kazasında kemik kırığı şikayete tabi mi yazısında ayrıca ele alınıyor.
Diş kırığı ise ara bir yerde durur. Rehbere göre diş kırıkları kemik kırığı olarak kabul edilmez, ancak travmanın ağırlığı bakımından yaralanmanın hafif olmadığı sonucuna varılır. Ön dişlerde implant veya protezle giderilemeyen kayıplar ayrıca yüzde sabit iz olarak değerlendirilebilir.
Trafik Kazasında Basit Tıbbi Müdahale Raporunun Cezaya Etkisi
Kasten yaralamada basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek yaralanma ayrı bir fıkradır. Ceza altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır ve soruşturma şikâyete bağlıdır (TCK m.86/2). Trafikte yol verme tartışmasının kavgaya dönüştüğü olaylardaki hafif yaralanmalar bu kapsamdadır; ayrıntısı kasten yaralama suçu ve cezası yazısında.

Trafik kazası ise kural olarak taksirle yaralama suçudur ve TCK m.89'da basit tıbbi müdahaleye ayrılmış bir fıkra yoktur. Hafif yaralanma da, hafif olmayan ama kırık veya kalıcı zarar içermeyen yaralanma da temel hâle, yani dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasına girer (m.89/1). Bu cezanın paraya çevrilmesi taksirle yaralama paraya çevrilir mi yazısında. Rapordaki ifade burada üç noktada sonuç doğurur:
- Şikâyet. Taksirle yaralama şikâyete bağlıdır. Bilinçli taksirde şikâyet aranmaz, ancak kanun birinci fıkraya giren yaralamayı bu istisnanın dışında bırakır (m.89/5). Basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek yaralanma birinci fıkrada kaldığı için alkollü veya kırmızı ışıkta geçen sürücüye karşı da şikâyet gerekir; şikâyet altı ay içinde yapılır ve şikâyetten vazgeçilirse dava düşer.
- Cezanın miktarı. Hâkim temel cezayı belirlerken zararın ağırlığına bakar. Aynı kazada hafif yaralanan ile hafif olmayan biçimde yaralanan için ceza aynı fıkradan, ama farklı miktarda belirlenebilir.
- Birden fazla yaralı veya ölüm. Kazada birden fazla kişi yaralanmışsa ceza dokuz aydan beş yıla kadar hapistir (m.89/4); hafif yaralananlar da bu sayıya girer. Kazada bir kişi ölmüşse hafif yaralananlar ayrı suç oluşturmaz, fiil şikâyete bağlı olmayan taksirle öldürmenin ağırlaşmış hâli olarak yargılanır.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 1,60 promil alkollü sürücünün çarptığı motosiklet yolcusunun ayağında tendon kesisi bulunan bir dosyada, yaralanma hafif olmadığı ve bilinçli taksir söz konusu olduğu için kesin rapor alınmadan şikâyetten vazgeçme nedeniyle davanın düşürülmesini bozmuştur. Aynı kararda, şikâyet olmadığı için taksirle yaralamadan ceza verilemeyen hâllerde sürücünün trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan cezalandırılması gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 12. CD, E. 2019/7684, K. 2020/6820, T. 08.12.2020). Hafif yaralanmada şikâyetten vazgeçmek, alkollü sürücü için ceza dosyasını tamamen kapatmayabilir.
Kazada ölüm yoksa taksirle yaralama dosyası, şikâyete bağlı olsun olmasın uzlaştırmaya gönderilir. Hafif yaralanmada uzlaşma görüşmesinin nasıl yürüdüğü trafik kazası sonrası uzlaşma yazısında anlatılıyor.
Basit Tıbbi Müdahale ile Giderilebilecek Yaralanmada Manevi Tazminat
Hafif yaralanma tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Kusurlu sürücüden ve işletenden manevi tazminat, sigortadan ve sorumlulardan tedavi giderleri ile varsa istirahat süresindeki kazanç kaybı istenir. Kalıcı sakatlık olmadığı için iş gücü kaybı tazminatı çoğu zaman doğmaz.
Manevi tazminatın miktarı yaralanmanın ağırlığına göre belirlenir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin onadığı bir dosyada, 2013'teki kazada kusuru olmadan basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaralanan, ayakta tedavi görüp aynı gün taburcu olan yolcuya 3.000 TL, aynı kazada hafif olmayan biçimde yaralanan yolcuya 55.000 TL manevi tazminat verilmiştir (Yargıtay 4. HD, E. 2021/25821, K. 2023/13837, T. 20.12.2023). Tutarlar kaza yılının koşullarını yansıtır; bugünkü bir dosyada miktar yeniden takdir edilir. Takdirde etkili ölçütler trafik kazasında manevi tazminat yazısında.
Basit Tıbbi Müdahale Raporuna İtiraz ve Kesin Rapor
Acil serviste ilk gün yazılan rapor geçicidir. Kırık sonradan fark edildiyse, yara iyileşirken iz bıraktıysa ya da şikâyetler sürüyorsa savcılıktan veya mahkemeden tedavi belgeleri toplanarak kesin rapor alınması istenir. Kesin rapor genellikle Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanesi adli tıp bölümünden alınır; süreç trafik kazası adli tıp raporu yazısında anlatılıyor.
Ceza dosyasındaki "hafif" ifadesi tazminat davasını bağlamaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, ceza dosyasındaki adli tıp raporunun yaralanmayı basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif saydığı, hukuk davasında alınan raporun ise dizde yüzde 15,2 meslekte kazanma gücü kaybı belirlediği dosyada, iki rapor arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmesini bozmuştur (Yargıtay 4. HD, E. 2021/19168, K. 2021/10228, T. 13.12.2021). Başka bir dosyada ilk raporda hafif sayılan bacak yaralanması enfeksiyon nedeniyle ampütasyona dönüşmüş, Daire kaza ile bacak kaybı arasındaki illiyeti kabul eden kararı onamıştır (Yargıtay 4. HD, E. 2021/10100, K. 2023/2485, T. 27.02.2023). Kazadan sonraki bütün kontrol ve tedavi kayıtlarını saklamak bu yüzden önemlidir.
Basit Tıbbi Müdahale ile Giderilebilecek Yaralanmalar Hakkında Sık Sorulan Sorular
Basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek yaralanmalar nelerdir?
Sıyrık ve ezikler, yüzde 5 cm'den, vücutta 10 cm'den kısa yüzeysel kesiler, burkulmalar, göz çevresinde morluk, ağız içinde basit yaralanma ve hafif kafa travması bu gruba girer. Muayenede bulgu vermeyen ağrı da travma kabul edilirse bu şekilde raporlanabilir.
Basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek yaralanmanın cezası ne kadar?
Trafik kazasında bu yaralanma taksirle yaralamanın temel hâline girer ve cezası dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kasten yaralamada ise altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası verilir.
Kırık basit tıbbi müdahale ile giderilebilir mi?
Hayır. Adli tıp rehberine göre vücutta kemik kırığı veya çıkığı bulunan bütün durumlarda yaralanmanın basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif olmadığına karar verilir. Burun kırığı ve kaburga çatlağı da buna dahildir.
Diş kırığı basit tıbbi müdahale ile giderilebilir mi?
Hayır. Rehber diş kırığını kemik kırığı saymaz ama yaralanmanın hafif olmadığını kabul eder. Diş kaybı ve dişin yerinden oynaması da hafif sayılmaz.
Basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek yaralanmada şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?
Taksirle yaralamada evet, çünkü hafif yaralanmada sürücü alkollü olsa bile şikâyet gerekir. Ancak Yargıtay, alkollü sürücü hakkında taksirle yaralamadan ceza verilemediğinde trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan ceza verilmesi gerektiğini kabul etmektedir.
Basit tıbbi müdahale raporuyla manevi tazminat alınır mı?
Alınır. Miktar yaralanmanın ağırlığına, kusur oranına ve tarafların durumuna göre belirlenir ve hafif yaralanmada daha düşük kalır. Kalıcı sakatlık olmadığı için iş gücü kaybı tazminatı çoğu zaman istenemez.
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.
