Güveni Kötüye Kullanma Suçu Cezası Ne Kadar, Şikâyete Tabi mi?

Güveni kötüye kullanma suçu cezası, TCK m.155/1'e göre altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Suçu, muhafaza etmek ya da belirli bir şekilde kullanmak üzere kendisine teslim edilen başkasına ait malı bu amaç dışında kullanan veya teslim aldığını inkâr eden kişi işler. Temel hâl şikâyete tabidir ve şikâyet süresi fiil ile failin öğrenildiği günden itibaren altı aydır. Meslek, ticaret veya hizmet ilişkisiyle teslim edilen eşyada ceza bir yıldan yedi yıla çıkar ve şikâyet aranmaz. 25 Aralık 2025'ten beri suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa ceza bir kat artırılır ve bu hâl uzlaşma listesinin dışındadır.

Aşağıda unsurlar, ceza tablosu, 7571 sayılı Kanunla eklenen taşıt hükmü, kiralık araç dosyaları, şikâyet, uzlaşma, etkin pişmanlık, HAGB ve zamanaşımı anlatılıyor. Kanun maddeleri güncel TCK ve CMK metinlerinden, 2025 değişikliği 25.12.2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete'den aktarılmıştır.

Güveni Kötüye Kullanma Suçu Nedir?

TCK m.155/1, başkasına ait olup muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan ya da bu devir olgusunu inkâr eden kişiyi cezalandırır. Suç, bir güven ilişkisine dayanarak elde tutulan malın sahibine karşı bu güvenin çiğnenmesidir. Kanun metninden çıkan unsurlar şunlardır:

• Başkasına ait mal. Fail malın sahibi değildir; kendi malı üzerindeki tasarruf bu suçu oluşturmaz.
• Zilyetliğin rızayla devri. Mal faile, saklaması ya da belirli bir amaçla kullanması için sahibinin iradesiyle teslim edilmiştir. Emanet bırakılan eşya, ödünç verilen araç, kiralanan taşıt veya belirli bir iş için verilen para tipik örneklerdir.
• Devir amacı dışında tasarruf ya da inkâr. Malın satılması, rehin verilmesi, başkasına kullandırılması, geri verilmeyip kendi malı gibi kullanılması veya "bana böyle bir şey teslim edilmedi" denilmesi suçun hareketidir.
• Yarar ve kast. Tasarruf failin ya da başkasının yararına yapılmalıdır. Suç kasten işlenir; taksirle işlenen bir güveni kötüye kullanma hâli kanunda yoktur.

Malın baştan hileyle elde edilmesi bu suçun değil, dolandırıcılığın konusudur. Güveni kötüye kullanmada teslim, sahibinin aldatılmadan verdiği rızaya dayanır; suç, teslimden sonra failin bu rızanın sınırını aşmasıyla oluşur.

Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Cezası Ne Kadar?

Ceza, malın hangi ilişki içinde teslim edildiğine ve suçun konusunun taşıt olup olmadığına göre değişir. Hapis cezası ile adli para cezası seçimlik değildir; maddede ikisi birlikte öngörülmüştür.

Hâl	Hapis cezası	Adli para cezası	Şikâyet
Temel hâl (m.155/1)	6 aydan 2 yıla kadar	Var, gün sayısı genel sınırlar içinde (TCK m.52/1)	Şikâyete bağlı
Meslek, sanat, ticaret, hizmet ilişkisi veya mal idaresi yetkisiyle teslim (m.155/2)	1 yıldan 7 yıla kadar	3.000 güne kadar	Şikâyete bağlı değil
Konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtı (m.155/3)	Yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır	Aynı şekilde bir kat artırılır	Dayandığı fıkraya göre değerlendirilir (aşağıda)

Bir kat artırım, cezanın iki katına çıkması demektir. Kanundaki sınırlar üzerinden hesaplandığında taşıtla işlenen temel hâlde hapis bir yıldan dört yıla, nitelikli hâlde iki yıldan on dört yıla kadar uzanır. Hâkim önce ilgili fıkraya göre temel cezayı belirler, ardından artırımı uygular; varsa etkin pişmanlık veya takdiri indirim sonra gelir (TCK m.61).

Adli para cezası, hâkimin belirlediği tam gün sayısının bir gün karşılığı olarak takdir edilen tutarla çarpılmasıyla bulunur. Bir gün karşılığı en az 100, en fazla 500 Türk lirasıdır ve kişinin ekonomik durumuna göre belirlenir (TCK m.52/2). Gün sayısından tutara geçişin nasıl yapıldığı ve ödeme süreci adli para cezası yazısında örneklerle anlatılıyor.

Nitelikli hâl, malın failin mesleği, ticari faaliyeti veya bir hizmet ilişkisi gereği ona bırakılmasıdır. İşverenin işçiye iş için verdiği araç veya tahsilat parası, tamire bırakılan eşya ya da başkasının mallarını idare etmekle görevlendirilen kişiye teslim edilen varlıklar bu kapsamda düşünülür. Hangi ilişkinin m.155/2'ye girdiği somut dosyadaki teslimin nedenine göre belirlenir. Kiralama şirketinin aracı ticari faaliyeti gereği kiraya vermesi, kiracıyı tek başına bu fıkranın kapsamına sokmaz; Yargıtay'ın bu konudaki kararları aşağıda kiralık araç başlığında anlatılıyor.

Motorlu Taşıtlarda Ceza Neden Artırıldı?

24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunun 18. maddesi TCK m.155'e şu fıkrayı ekledi: "Suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması halinde yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır." Kanun 25.12.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış ve bu madde yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (7571 m.39/b).

Teklifin Adalet Komisyonu raporundaki gerekçe, suçun son yıllarda kiralık araçların geri getirilmemesi veya parçalarının değiştirilmesi yoluyla yaygın biçimde işlendiğini ve bu araçların başka suçlarda kullanıldığını belirtir. Gerekçe ayrıca elektrikli motorlu araçların da suçun konusu olabileceğini açıkça yazar. Artırım kara taşıtlarıyla sınırlı değildir; tekne ve hava taşıtları da maddenin kapsamındadır.

Ağırlaştırıcı hüküm geriye yürümez. Suçun işlendiği zaman yürürlükteki kanun ile sonraki kanun farklıysa fail lehine olan uygulanır (TCK m.7/2). Bu nedenle 25 Aralık 2025'ten önce işlenen fiillerde bir kat artırım yapılmaz.

Kiralık veya Emanet Aracın İade Edilmemesi

Güveni kötüye kullanma suçunun araçla ilgili en sık görülen hâlleri, gerekçede de anılan kiralık araç dosyaları ile bir yakına ödünç verilen aracın geri gelmemesidir. Sık görülen durumlar şunlardır:

• Araç satıldı, rehin verildi veya başkasına devredildi. Teslim amacı dışında açık bir tasarruf vardır; güveni kötüye kullanma suçu ve m.155/3 artırımı gündeme gelir.
• Aracın parçaları değiştirildi. Gerekçede özellikle anılan hâldir; orijinal parçanın sökülüp yerine başka parça takılması teslim amacına aykırı tasarruftur.
• Araç saklanıyor, teslim alındığı inkâr ediliyor. Devir olgusunun inkârı maddede ayrıca sayılmıştır.
• Araç süresinde geri getirilmedi. Yargıtay, kiralanan aracın süresinde geri getirilmemesinden ibaret eylemi de m.155/1 kapsamında görmüştür (11. Ceza Dairesi, E. 2025/3655, K. 2025/14732). Suç ancak kastla işlenebildiğinden, kısa bir gecikmeden sonra iade edilen araçta kiracının aracı kendi malı gibi elinde tutma kastının bulunup bulunmadığı dosyanın koşullarına göre değerlendirilir; ek kira bedeli ve cezai şart ayrıca kira sözleşmesine göre istenir.
• Araç sahte kimlik veya sahte belgeyle kiralandı. Zilyetlik baştan hileyle elde edildiğinden olay dolandırıcılık yönünden değerlendirilir.

Kiralık araç dosyalarında suçun hangi fıkraya girdiği cezayı ve şikâyet şartını doğrudan etkiler. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, oto kiralama işiyle uğraşan katılandan kiralanan aracın iade edilmeyip başkasına satıldığı olayda, aracın sanığa m.155/2'de tanımlanan bir hizmet veya meslek ilişkisi gereği teslim edilmediğini belirterek hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmadan kurulan mahkûmiyeti kanun yararına bozmuş ve eylemin m.155/1 kapsamında kaldığını kabul etmiştir (E. 2026/383, K. 2026/1083, T. 02.02.2026). Aynı Daire, kiralık aracı kaçakçılıkta kullanıp teslim etmeyen sanıklar hakkındaki başka bir dosyada da sanıkların aracı "ticari bir işletmenin faaliyetleri çerçevesinde kiralamamış olmaları" nedeniyle eylemin temel hâli oluşturduğunu belirtmiştir (E. 2025/5874, K. 2025/16577, T. 25.12.2025). Kararlar 7571 sayılı Kanundan önceki olaylara ilişkindir; 25 Aralık 2025'ten sonra işlenen aynı eylemde m.155/1'e göre belirlenen ceza bir kat artırılır.

Mağdurun elindeki deliller kira sözleşmesi, teslim tutanağı, iade tarihini gösteren yazışmalar, aracın iadesi için yapılan ihtar ve varsa araç takip sistemi kayıtlarıdır. Aracın iadesi ve kira alacağı için hukuk yolu ceza dosyasından bağımsız olarak açıktır. Kiralık araçla kazada sorumluluğun nasıl paylaşıldığı ise kiralık araçla kaza sorumluluğu yazısının konusudur; ödünç verilen aracın karıştığı kazalarda araç sahibinin hukuki sorumluluğu başkasına ait araçla trafik kazası sayfasında anlatılıyor.

Güveni Kötüye Kullanma Şikâyete Tabi mi?

Temel hâl şikâyete tabidir; m.155/1 faili "şikayet üzerine" cezalandırır. İkinci fıkrada böyle bir ifade bulunmadığından meslek, ticaret veya hizmet ilişkisiyle teslim edilen eşyada savcılık suçu öğrendiği anda resen harekete geçer ve mağdurun vazgeçmesi soruşturmayı sona erdirmez.

Üçüncü fıkra yeni bir suç tipi değil, cezayı artıran bir hâldir ve şikâyet hakkında bir hüküm içermez. Taşıt, işverenle işçi arasında olduğu gibi m.155/2 kapsamında teslim edilmişse şikâyet aranmaz. Taşıt bir arkadaşa ödünç verilmiş gibi m.155/1 kapsamındaysa, birinci fıkradaki şikâyet şartı metinden kaldırılmamıştır.

Şikâyet Süresi Ne Zaman Başlar?

Şikâyete bağlı suçta yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1). Süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar ve dava zamanaşımını geçemez (m.73/2). Aynı öğrenme kuralının trafik kazalarındaki uygulaması trafik kazasında şikâyetçi olmak yazısında örneklenmiştir.

Şikâyetten Vazgeçilirse Ne Olur?

Şikâyete bağlı suçta suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise cezanın infazını engellemez (TCK m.73/4). Vazgeçen kişi şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa hukuk mahkemesinde dava açamaz (m.73/7).

Güveni Kötüye Kullanma Uzlaşmaya Tabi mi?

CMK m.253/1-b-7, güveni kötüye kullanma suçunu şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamına alır; parantez içindeki ifade 7571 sayılı Kanunun 24. maddesiyle "üçüncü fıkra hariç, madde 155" olarak değiştirilmiştir. Buna göre temel hâl de, şikâyete bağlı olmayan nitelikli hâl de uzlaşmaya tabidir; motorlu taşıtla ilgili hâl ise bu listeden çıkarılmıştır. Komisyon raporundaki gerekçe, amacın bu nitelikli hâlin uzlaştırma kapsamı dışında tutulması olduğunu yazar.

Bir nokta henüz uygulamada netleşmemiştir. CMK m.253/1-a, soruşturulması şikâyete bağlı bütün suçları ayrıca uzlaştırma kapsamına alır ve taşıtın m.155/1 kapsamında teslim edildiği dosyalarda şikâyet şartı metinde durmaktadır. Gerekçedeki amaç ile bu hükmün nasıl birlikte uygulanacağı Yargıtay kararlarıyla belirginleşecektir.

Uzlaştırmada teklife yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m.253/4). Edim yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada düşmeye karar verilir. Uzlaşma kapsamındaki suçlarda önödeme uygulanmaz (TCK m.75/1). Sürecin ayrıntıları ve diğer suçlarla karşılaştırma uzlaşmaya tabi suçlar yazısındadır.

Hırsızlık ve Dolandırıcılıktan Farkı

Üç suçu ayıran soru, malın failin eline nasıl geçtiğidir.

Ölçüt	Güveni kötüye kullanma (m.155)	Hırsızlık (m.141)	Dolandırıcılık (m.157)
Malın ele geçişi	Sahibinin rızasıyla, muhafaza veya belirli kullanım için teslim	Zilyedin rızası olmadan bulunduğu yerden alma	Hileli davranışla aldatılan kişinin rızasıyla
Suçu oluşturan an	Teslimden sonra amaç dışı tasarruf veya inkâr	Malın alınması	Aldatma sonucu yarar sağlanması
Temel hâl cezası	6 ay - 2 yıl hapis ve adli para cezası	1 - 3 yıl hapis	1 - 5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası
Temel hâlde şikâyet	Aranır	Aranmaz	Aranmaz
Uzlaşma	Var (üçüncü fıkra hariç)	Var (m.141)	Var (m.157)

Hırsızlığın ve dolandırıcılığın nitelikli hâlleri (m.142 ve m.158) uzlaştırma listesinde yer almaz. Araç alım satımında sık karşılaşılan bir dolandırıcılık örneği araç kilometre düşürme cezası yazısında incelenmiştir.

Etkin Pişmanlık ve Akrabalar Arasında İşlenmesi

TCK m.168 güveni kötüye kullanmada etkin pişmanlığı açıkça düzenler. Fail, azmettiren veya yardım eden, suç tamamlandıktan sonra ve kovuşturma başlamadan önce bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse cezanın üçte ikisine kadarı indirilir (m.168/1). Pişmanlık kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce gösterilirse indirim yarısına kadardır (m.168/2). Kısmen geri verme veya tazminde indirimin uygulanabilmesi için mağdurun rızası da gerekir (m.168/4). Araç dosyalarında aracın hasarsız iadesi ile değer kaybı ve yoksun kalınan kira bedelinin ödenmesi bu değerlendirmenin merkezindedir.

Suç, hakkında ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy veya altsoyun, bu derecedeki kayın hısımlarının, evlat edinen veya evlatlığın ya da aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenirse ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1). Ayrılık kararı verilmiş eş, ayrı yaşayan kardeş veya aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen ve ikinci derece kayın hısımları zararına işlenmesinde ise kovuşturma şikâyete bağlıdır ve ceza yarı oranında indirilir (m.167/2).

HAGB, Erteleme ve Seçenek Yaptırımlar

Sonuç ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir. Bu suçta en önemli şart, mağdurun zararının aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesidir; sanık bunu hemen yapamıyorsa denetim süresince taksitle ödeme koşuluyla da karar verilebilir (CMK m.231/6-c, 9). Kasıtlı suçtan önceki mahkûmiyet olmaması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaati de aranır; beş yıllık denetim süresi ve sicil sonuçları HAGB nedir yazısında anlatılıyor.

İki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir ve erteleme zararın tamamen giderilmesi koşuluna bağlanabilir (TCK m.51/1-2). Bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli sayılır (m.49/2) ve hâkim bunu adli para cezasına, zararın tamamen giderilmesine veya diğer seçenek yaptırımlara çevirebilir (m.50/1). HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenmez ve seçenek yaptırıma çevrilmez (CMK m.231/7). Taşıt artırımıyla ceza alt sınırdan bile bir yıla ulaştığından, bu kurumların uygulanması çoğu zaman etkin pişmanlık ve takdiri indirimlerin sonucuna bağlı kalır.

Ceza açıklanır ve infaz edilirse cezaevinde geçecek süre koşullu salıverilme oranına, suç tarihine ve denetimli serbestlik hükümlerine göre hesaplanır; genel suçlardaki hesap ceza alan ne kadar yatar yazısında adım adım gösterilmiştir.

Güveni Kötüye Kullanma Suçunda Zamanaşımı

Dava zamanaşımı, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir; nitelikli hâller de hesaba katılır (TCK m.66/3-4). Beş yıldan fazla olmayan hapis cezasını gerektiren suçlarda süre sekiz yıl, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda on beş yıldır (m.66/1-d, e).

Hâl	Hapsin üst sınırı	Dava zamanaşımı
Temel hâl (m.155/1)	2 yıl	8 yıl
Temel hâl, konusu taşıt (m.155/1 ve 3)	4 yıl	8 yıl
Nitelikli hâl (m.155/2)	7 yıl	15 yıl
Nitelikli hâl, konusu taşıt (m.155/2 ve 3)	14 yıl	15 yıl

Zamanaşımı suçun işlendiği günden işlemeye başlar (m.66/6). Şüphelinin savcı huzurunda ifadesinin alınması, tutuklama kararı, iddianame düzenlenmesi ve mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser (m.67/2). Kesilmeden sonra süre yeniden işler, ancak toplam süre kanundaki sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir (m.67/3-4); temel hâlde bu üst sınır on iki yıldır. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2008 tarihli bir kiralık araç olayında bu olağanüstü zamanaşımının dolduğunu belirterek davanın düşmesine karar vermiştir (E. 2025/3655, K. 2025/14732, T. 19.11.2025). Şikâyete bağlı temel hâlde ise asıl sınır çoğu zaman altı aylık şikâyet süresidir.

Güven ilişkisiyle teslim edilen bir malın geri alınamadığı dosyalarda ceza ve hukuk yolları birlikte yürür. Ceza yargılamasındaki savunma ve mağdur vekilliği için ceza avukatı sayfasına bakılabilir.

Güveni Kötüye Kullanma Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Güveni kötüye kullanma suçunun cezası ne kadar?

Temel hâlde altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır (TCK m.155/1). Mal meslek, sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi gereği ya da başkasının mallarını idare yetkisiyle teslim edilmişse ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıdır (m.155/2). Suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa bu cezalar bir kat artırılır (m.155/3).

Güveni kötüye kullanma şikâyete tabi mi?

Temel hâl şikâyete tabidir; TCK m.155/1 cezayı açıkça şikâyet şartına bağlar. Meslek, ticaret veya hizmet ilişkisiyle teslim edilen eşya hakkında işlenen nitelikli hâlde (m.155/2) böyle bir şart bulunmadığından savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma yürütür.

Güveni kötüye kullanma suçunda şikâyet süresi ne kadar?

Şikâyet süresi altı aydır ve suçun işlendiği günden değil, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar (TCK m.73/1-2). Süre dava zamanaşımını aşamaz. Şikâyete bağlı olmayan nitelikli hâlde bu süre uygulanmaz.

Güveni kötüye kullanma uzlaşmaya tabi mi?

TCK m.155'in birinci ve ikinci fıkraları, şikâyete bağlı olup olmadıklarına bakılmaksızın uzlaşmaya tabidir (CMK m.253/1-b-7). Suçun konusu motorlu taşıt olduğunda uygulanan üçüncü fıkra ise 7571 sayılı Kanunla bu listeden çıkarılmıştır.

Kiralık aracı iade etmemek suç mu?

Kiracı aracı satar, rehin verir, parçalarını değiştirir, saklar ya da teslim aldığını inkâr ederse güveni kötüye kullanma suçu gündeme gelir ve konu motorlu taşıt olduğu için ceza bir kat artırılır. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, kiralama şirketinden alınan aracın iade edilmeyip satılmasını hizmet nedeniyle değil temel hâlde güveni kötüye kullanma olarak nitelendirmiştir (E. 2026/383, K. 2026/1083). Aracın baştan hileyle, örneğin sahte kimlikle alınması ise dolandırıcılık yönünden değerlendirilir.

Güveni kötüye kullanma suçunda zamanaşımı kaç yıl?

Dava zamanaşımı temel hâlde ve taşıtla işlenen temel hâlde sekiz yıl, nitelikli hâlde on beş yıldır (TCK m.66/1-d, e). Süre suçun işlendiği günden işlemeye başlar; ifade alınması veya iddianame düzenlenmesi gibi işlemler zamanaşımını keser (m.67/2).

Zarar ödenirse güveni kötüye kullanma cezası düşer mi?

Ceza kendiliğinden düşmez, ancak indirilir. Fail zararı kovuşturma başlamadan önce aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse ceza üçte ikiye kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderirse yarıya kadar indirilir (TCK m.168/1-2). Kısmi ödemede mağdurun rızası aranır. Şikâyete bağlı temel hâlde şikâyetten vazgeçilmesi ise davayı düşürür.

Hırsızlık ile güveni kötüye kullanma arasındaki fark nedir?

Hırsızlıkta mal, zilyedinin rızası olmadan bulunduğu yerden alınır (TCK m.141). Güveni kötüye kullanmada ise mal sahibinin rızasıyla, muhafaza veya belirli bir amaçla kullanılmak üzere faile teslim edilmiştir; suç, failin bu malı teslim amacı dışında kullanması veya teslimi inkâr etmesiyle oluşur.