Kiralık Araçla Kaza Yapınca Kim Sorumlu Olur?

Kiralık araçla kaza yapıldığında karşı tarafın zararını aracın zorunlu trafik sigortası öder; günlük ve haftalık kiralamalarda işleten sıfatı kiralama şirketinde kaldığı için zarar gören davayı şirkete, sürücüye ve sigortacıya birlikte açabilir. Uzun süreli kiralamada ise işleten kiracıdır. Kiralık aracın kendi hasarında sorumluluk kusura göre belirlenir; kusurlu kiracı sözleşmedeki muafiyet payını, alkol veya ehliyetsizlik gibi kasko dışı kalan hâllerde hasarın tamamını, ayrıca şirketin değer kaybı ve kira kaybı gibi zararlarını öder. Kusursuz kiracıdan hiçbir ödeme istenemez, kiralama şirketi karşı tarafa yönelir. Kaza anında kiralama şirketine hemen haber vermek ve tutanak, fotoğraf ile kira sözleşmesini saklamak gerekir.

Dayanaklar 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK), 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK), Kasko Genel Şartları ve Yargıtay kararlarıdır.

Kiralık Araçta İşleten Kimdir ve Neden Önemlidir?

KTK m.85 uyarınca bir motorlu aracın işletilmesi ölüme, yaralanmaya veya bir şeyin zarara uğramasına yol açarsa aracın işleteni doğan zarardan sorumludur; işleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu tutulur. KTK m.91 bu sorumluluğun karşılanması için işletene zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS, halk arasında trafik sigortası) yaptırma yükümlülüğü yükler. Kazada hangi kapının çalınacağını belirleyen soru bu yüzden "işleten kim?" sorusudur.

KTK m.3, işleteni araç sahibi olan veya sicilde kayıtlı görünen kişi olarak tanımlar (sicildeki malikin aracı noter dışında sattığı durum haricen satılan araç yazısındadır); ardından "aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişi" de işleten sayılır. Maddenin son cümlesi ise aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işleten, araç üzerinde fiilî tasarrufu bulunan kişinin işleten sayılacağını söyler. Kanun uzun süreli kiralamada kiracıyı işleten yapar; kısa süreli kiralamayı ise bu kapsama almaz.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 14.10.1993 tarihli, E. 1992/10747, K. 1993/6545 sayılı kararında ve 11. Hukuk Dairesi 05.02.2002 tarihli, E. 2001/9161, K. 2002/903 sayılı kararında, oto kiralama işiyle uğraşan şirketin aracı geçici ve ticari amaçla başkalarına kiraya vermesinin işleten sıfatını kaldırmayacağını kabul etmiştir. Günlük, haftalık veya birkaç haftalık rent a car kiralamasında işleten kiralama şirketidir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 18.02.2026 tarihli, E. 2023/2411, K. 2026/1845 sayılı kararında ölçütü yeniden çizdi. Daireye göre trafik sicil kaydı işleteni kesin olarak gösteren bir karine değildir; belirleyici olan araç üzerindeki fiilî hâkimiyet, ekonomik yararlanma ve işletme giderlerine katlanma ölçütleridir. Kiracının işleten sayılması için üç unsur birlikte aranır: kira sözleşmesinin uzun süreli olması, aracın fiilî hâkimiyetinin kiracıya geçmesi ve ekonomik yararın kiracıya ait olması. Daire, kayda rağmen işletenliğin başkasına geçtiğinin her zaman ispatlanabileceğini, ancak getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayacak nitelikte ve güçte olması gerektiğini vurgulamıştır; faturalanmış, yasal sürede ticari deftere işlenmiş ve tutarları örtüşen kira sözleşmesi bu güçte sayılmıştır.

Pratik sonucu şudur: Tatilde birkaç günlüğüne kiralanan araçla kazada işleten rent a car şirketidir; aylarca süren filo kiralamasında ise işleten kiracı şirkettir ve dava ona yöneltilir. Filo aracını kullanan çalışanın kazasında şirketle çalışan arasındaki ilişki şirket aracıyla kaza yaptım, kim öder yazısında ele alınıyor. Aracın başkasına ait olduğu diğer hâller için başkasına ait araçla trafik kazası yazımıza bakabilirsiniz.

Kiralık Araçla Kazada Kim Kime Dava Açar?

Aşağıdaki tablo kısa süreli (günlük, haftalık) rent a car kiralamasına göre hazırlandı. Uzun süreli kiralamada "kiralama şirketi" yazan satırlarda işleten olarak kiracı okunmalıdır.

Talep eden	Muhatap	Dayanak
Zarar gören üçüncü kişi (karşı araç, yaya, yolcu)	Kiralık aracın ZMSS sigortacısı; kiralama şirketi (işleten); kiracı sürücü	KTK m.85, m.91 ve m.97; TBK m.49 (sürücünün haksız fiil sorumluluğu)
Kiracı (kendi bedensel zararı için)	Karşı tarafın ZMSS sigortacısı, işleteni ve sürücüsü	KTK m.85 ve m.97; TBK m.49
Kiralama şirketi (araç hasarı, değer kaybı, kira kaybı)	Kusur karşı taraftaysa karşı tarafın ZMSS sigortacısı ve sorumluları; kusur kiracıdaysa kiracı	KTK m.85 ve m.97; kira sözleşmesi; TBK m.112 ve m.299 vd.
ZMSS sigortacısı (ödediğini geri almak için)	Sigorta ettiren kiralama şirketi; sözleşme hükümlerine göre kiracı	KTK m.95/2; poliçe ve kira sözleşmesi
Kasko sigortacısı (ödediğini geri almak için)	Kusurlu karşı taraf ve ZMSS sigortacısı; kiracıya rücu poliçe ve kira sözleşmesine bağlı	Kasko Genel Şartları; halefiyet

Zarar gören üçüncü kişinin sigortacıya dava açmadan önce yazılı başvuru yapması zorunludur; KTK m.97 uyarınca sigortacı on beş gün içinde cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu yolu açılır. KTK m.95 ise zarar göreni korur: Sigorta sözleşmesinden doğan ve tazminatı kaldıran ya da azaltan savunmalar (örneğin sürücünün alkollü olması) zarar görene karşı ileri sürülemez; sigortacı önce öder, sonra sigorta ettirene başvurur.

Dava yanlış kişiye açılmışsa, örneğin uzun süreli kiralamada sicilde malik görünen şirket davalı gösterilmişse, husumet itirazı gelir. HMK m.124/4, tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa hâkimin karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliğine izin verebileceğini düzenler. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2026 tarihli kararı tam da bu tür bir husumet uyuşmazlığında verilmiştir.

Kiracının Kusuru Varsa Ne Olur?

Kiracı kazada kusurluysa üç ayrı kapı aynı anda açılır. Birincisi sigorta rücusudur. ZMSS sigortacısı karşı tarafın zararını öder; alkol, ehliyetsizlik veya izinsiz sürücü gibi poliçede rücu sebebi sayılan bir hâl varsa KTK m.95/2 uyarınca ödediğini sigorta ettirenden, yani kiralama şirketinden ister. Şirket de kira sözleşmesine dayanarak bu tutarı kiracıya yansıtır. Rücu şartlarını sigorta şirketinin rücu hakkı yazımızda anlattık.

İkincisi sözleşme sorumluluğudur. TBK m.299 vd. uyarınca kiracı aracı özenle kullanmak ve sözleşme bitiminde teslim aldığı hâlde geri vermekle yükümlüdür; TBK m.112 uyarınca borcunu gereği gibi ifa etmeyen kiracı, kusursuz olduğunu ispat etmedikçe kiraya verenin zararını gidermek zorundadır. Rent a car sözleşmelerinde bu sorumluluk genellikle şu başlıklarla somutlaşır: hasar başına muafiyet veya hasar katılım payı; kaskonun karşılamadığı ve "mini hasar" diye adlandırılan küçük çizik ve göçükler; kazanın şirkete derhâl bildirilmesi; alkol, uyuşturucu ve sürücü belgesi şartı; sözleşmede adı yazmayan üçüncü kişinin aracı kullanmaması. İhlal hâlinde hasar ve varsa cezai şart kiracıya yüklenir. Aracın sözleşme bitiminde hiç geri verilmemesinin ceza hukuku yönü güveni kötüye kullanma suçu yazımızda anlatılır.

Üçüncüsü kasko muafiyetidir. Kasko Genel Şartları A.5 bazı hâlleri teminat dışında bırakır. A.5.4 uyarınca gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kişinin kullanımı sırasında, A.5.5 uyarınca uyuşturucu madde veya yönetmelikte belirlenen seviyenin üzerinde alkol almış kişinin kullanımı sırasında meydana gelen hasar kasko tarafından ödenmez. A.5.10 ise bu ihlalleri gizlemek için kaza yerinden ayrılmayı da teminat dışına çıkarır. A.6'ya göre poliçede muafiyet kararlaştırılabilir. Kasko ödemezse hasarın tamamı kiracıya yönelir; kasko ödediyse kiracıya rücu edilip edilemeyeceği poliçe ve kira sözleşmesinin hükümlerine göre belirlenir. Alkollü kullanımın idari ve cezai sonuçları için alkollü araç kullanma cezası yazısına, kasko rücusunun şartları için kasko rücu davası şartları yazısına bakabilirsiniz.

Kusur oranı bütün bu hesapların çarpanıdır; her kalem kiracının kusur oranıyla çarpılır. Oranın nasıl belirlendiğini trafik kazası kusur oranı hesaplama yazımızda, tutanağa dayanılarak belirlenen orana itiraz yolunu ise kaza tespit tutanağına itiraz yazımızda bulabilirsiniz.

Kiracının Kusuru Yoksa Ne Olur?

Kiracı kusursuzsa kiralık aracın hasarı, değer kaybı ve kiralama şirketinin aracı kiraya verememekten doğan kazanç kaybı karşı tarafın sorumluluk alanındadır. Kiralama şirketi araç hasarını ve değer kaybını karşı aracın ZMSS sigortacısından, kazanç kaybı gibi diğer kalemleri ise karşı tarafın işleteni ve sürücüsünden talep eder. Kiracıdan muafiyet payı, hasar katılım payı, değer kaybı veya kira kaybı istenemez; çünkü TBK m.112 sorumluluğu kusura bağlar.

Sözleşmede açık bir hüküm yoksa kusursuz kiracıdan "karşı taraftan tahsil edilince iade edilmek üzere" muafiyet payı istenemez; ödenmişse iadesi talep edilebilir. Kiracının bu aşamadaki yükümlülüğü kazayı zamanında bildirmek ve tutanak, fotoğraf ve karşı tarafın poliçe bilgisini şirkete teslim etmektir.

Kiralık Araçla Kazada Yapılacaklar

1. Yaralanma kontrolü ve bildirim. Yaralanma varsa 112 ve 155 aranır; yalnız maddi hasarlı kazada sürücüler anlaşırsa kaza tespit tutanağı kendileri doldurur. Tutanakta kusur kabulü anlamına gelecek ifadelerden kaçının; sonradan itiraz mümkündür.
2. Kiralama şirketine hemen haber verin. Sözleşmelerin çoğu kazanın derhâl veya aynı gün bildirilmesini şart koşar; geç bildirim, hasarın kiracıya yüklenmesine gerekçe yapılır. Aramayı mesaj veya e-postayla da teyit edin.
3. Alkol ölçümünü reddetmeyin. Kazadan sonra yapılan ölçüm, hem kasko teminatı hem de sigorta rücusu bakımından belirleyicidir; ölçümden kaçınmak aleyhinize sonuç doğurur.
4. Fotoğraf ve video çekin. Araçların konumu, hasar bölgeleri, plakalar, yol çizgileri, trafik işaretleri ve varsa fren izleri kayıt altına alınmalıdır. Karşı aracın ruhsatı ve poliçe bilgisi de fotoğraflanır.
5. Kira sözleşmesini ve teslim formunu saklayın. Araç teslim alınırken düzenlenen hasar krokisi, kazadan sonra "eski hasar" tartışmasında tek belgedir. Sözleşmeyi, ek şartları ve ödeme belgelerini süreç bitene kadar muhafaza edin.
6. İmza atmadan okuyun. Kusur ve tutar netleşmeden hasar kabul veya borç ikrarı niteliğindeki belgeleri imzalamayın.

"Her Türlü Hasar Kiracıya Aittir" Hükmü Geçerli mi?

Rent a car sözleşmeleri, şirketin önceden tek taraflı hazırladığı ve çok sayıda müşteriye aynı biçimde sunduğu metinlerdir. TBK m.20, bu tür hükümleri genel işlem koşulu olarak tanımlar ve m.20-25 arasında özel bir denetime tabi tutar. TBK m.21 uyarınca karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşulları, sözleşme kurulurken kiracıya bu konuda açıkça bilgi verilip içeriğini öğrenme imkânı sağlanmadıkça yazılmamış sayılır; sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı hükümler de yazılmamış sayılır. TBK m.25 ise genel işlem koşullarına, dürüstlük kurallarına aykırı olarak karşı taraf aleyhine veya onun durumunu ağırlaştırıcı hükümler konulamayacağını söyler.

Bu çerçevede "aracı teslim aldıktan sonra oluşan her türlü hasar, kusura bakılmaksızın kiracıya aittir" biçimindeki bir hüküm, kiracının kusursuz olduğu kazada ona ödeme yükleyeceğinden m.25 denetimine takılabilir. Kiracı tüketici konumundaysa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.5'teki haksız şart denetimi de devreye girer. Buna karşılık muafiyet payı, bildirim yükümlülüğü, alkol ve sürücü sınırlaması gibi sözleşmenin niteliğine uygun, açıkça gösterilmiş ve kusura bağlı hükümler genel olarak geçerlidir. Hangi hükmün ayakta kalacağına somut olayda mahkeme karar verir.

Değer Kaybı ve Kira Kaybını Kim Öder?

Değer kaybı, onarılan aracın ikinci el piyasasında uğradığı fiyat düşüşüdür ve ZMSS teminatı içindedir. Kiracı kusurluysa kiralama şirketi değer kaybını kira sözleşmesi ve TBK m.112'ye dayanarak kiracıdan ister; kusur karşı taraftaysa karşı aracın ZMSS sigortacısından alır. Kira kaybı, yani aracın onarım süresince kiraya verilememesinden doğan zarar ise sigortadan değil, kusurlu tarafın kendisinden talep edilir; kiracı kusurluysa sözleşme hükümleri, karşı taraf kusurluysa TBK m.49 bu talebin dayanağıdır. Hesaplama yöntemi ve itiraz yolları için araç değer kaybı yazımıza bakabilirsiniz.

Kiralık araç kazaları sigorta, sözleşme ve haksız fiil hukukunun kesiştiği dosyalardır. Sigorta uyuşmazlıklarına ilişkin çalışma alanımız için sigorta avukatı ve Bursa sigorta avukatı sayfalarına bakabilirsiniz.

Kiralık Araçla Kesilen Trafik Cezası Kime Gelir?

Kiralık araçla yapılan ihlalde sürücü olay yerinde durdurulmuşsa ceza doğrudan sürücüye yazılır. Radar, kırmızı ışık kamerası veya park gibi plakaya kesilen cezalarda ise tebligat, trafik kaydında araç sahibi görünen kişiye, yani çoğu zaman kiralama şirketine yapılır (KTK m.116). 7574 sayılı Kanunla bu maddeye eklenen son fıkra kiralık araçlar için bir istisna getirdi: aracın ihlal tarihinde kiralandığı, Kimlik Bildirme Kanunu ek m.3 kapsamında genel kolluğun denetimine hazır tutulan verilerden tespit edilir ve kiracının tebligata uygun bir adresi bulunursa idari para cezası karar tutanağı kiracı adına düzenlenip tebliğ edilir; ceza kiracıdan tahsil edilir.

Bu verilerin kaynağı kiralama işletmelerinin yükümlülüğüdür. Araç kiralama faaliyeti yürütenler, kiralanan araç bilgileri ile kiracının kimlik bilgilerini ve kira sözleşmesini bilgisayar ortamında tutmak ve araç teslimi sırasında genel kolluğa sistem üzerinden anlık bildirmek zorundadır (1774 sayılı Kanun ek m.3). Kiralama bu verilerden tespit edilemiyorsa ya da kiracının tebligata elverişli adresi yoksa tutanak araç sahibi adına düzenlenir; şirketin ödediği cezayı kiracıya yansıtması kira sözleşmesindeki hükme bağlıdır. Kiralama, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında yetki belgesi sahibi taşımacının sorumluluk ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz (KTK m.116 son fıkra).

Kiracı adına düzenlenen tutanağa itiraz, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır; aracın ihlal anında kiracının elinde olmadığı, örneğin daha önce teslim edildiği, teslim tutanağı ve sözleşme kayıtlarıyla gösterilir. Sürenin hesabı ve dilekçenin içeriği trafik cezasına itiraz yazısında anlatılmıştır.

Yabancı uyruklu kiracıya uygulanan ve ülkeden çıkışına kadar tahsil edilemeyen idari para cezaları, kişinin tekrar yurda girişi sırasında tahsil edilir; bu şekilde tahsil edilemezse yurda girişine izin verilmez (KTK m.115, 7574 sayılı Kanunla eklenen fıkra). Yabancı plakalı araçlara uygulanan ayrı kurallar yabancı plakalı araç kazası yazısında ele alınmıştır.

Kiralık Araçla Kaza Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kiralık araçla kaza yaparsak ne olur?

Önce yaralanma olup olmadığına bakılır; yaralanma varsa 112 ve kolluk aranır, yalnız maddi hasar varsa sürücüler aralarında kaza tespit tutanağı düzenleyebilir. Ardından kiralama şirketi aranır; çoğu sözleşme kazanın hemen bildirilmesini şart koşar. Karşı tarafın zararını aracın zorunlu trafik sigortası öder; kiralık aracın hasarı ise kusura, kaskoya ve kira sözleşmesindeki hasar hükümlerine göre paylaşılır.

Kiralık araç kaza yaparsa kim öder?

Karşı tarafın zararını, kiracının kusuru oranında, kiralık aracın zorunlu trafik sigortası öder. Kiralık aracın kendi hasarını kasko varsa kasko karşılar; kiracı sözleşmede yazan muafiyet veya hasar katılım payını öder. Kiracı kusursuzsa kiralık aracın hasarı karşı tarafın trafik sigortasından alınır ve kiracıdan ödeme istenmez.

Kiralık araçta işleten kimdir?

Günlük veya haftalık kiralamada işleten, trafik sicilinde kayıtlı olan kiralama şirketidir; Yargıtay, aracı geçici ve ticari amaçla kiraya vermenin işleten sıfatını kaldırmadığını kabul eder. Kiracının işleten sayılması için kira sözleşmesinin uzun süreli olması, aracın fiilî hâkimiyetinin ve ekonomik yararının kiracıya geçmiş olması gerekir.

Kiralık araçla kazada dava kime açılır?

Zarar gören üçüncü kişi davayı kiralama şirketine (işleten), sürücüye ve aracın zorunlu trafik sigortacısına açabilir; bunlar zarardan birlikte sorumludur. Sigortacıya dava açmadan önce yazılı başvuru zorunludur. Uzun süreli kiralamada işleten kiracıdır; husumet yanlış kişiye yöneltilmişse HMK m.124 kapsamında taraf değişikliği gündeme gelir.

Kiralama şirketi değer kaybını kiracıdan isteyebilir mi?

Kiracı kusurluysa isteyebilir; dayanağı kira sözleşmesi ve TBK m.112'deki sözleşmeye aykırılık sorumluluğudur. Kiracı kusursuzsa kiralama şirketi değer kaybını karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından talep eder, kiracıdan isteyemez. Kusur paylaşımlıysa kiracıdan yalnız kendi kusur oranına düşen kısım istenebilir.

Kiralık araçla alkollü kaza yapılırsa ne olur?

Kasko Genel Şartları A.5.5 uyarınca yönetmelikteki sınırın üzerinde alkollü sürücünün kullanımı sırasında oluşan hasar kasko teminatı dışındadır; araç hasarının tamamı kiracıya yönelir. Zorunlu trafik sigortası karşı tarafın zararını öder, ancak ödediğini sigorta ettirene rücu edebilir; kiralama şirketi de sözleşme gereği kiracıdan ister. Ayrıca idari para cezası ve sürücü belgesinin geri alınması gündeme gelir.

Kiralık araçla kazada kiracının kusuru yoksa ne olur?

Kiracı kusursuzsa kiralık aracın hasarı, değer kaybı ve kiralama şirketinin araçtan yoksun kalma zararı karşı tarafın trafik sigortasından ve sorumlularından alınır. Kiralama şirketi kusursuz kiracıdan hasar, değer kaybı veya kira kaybı talep edemez; sözleşmede aksi yazsa bile hüküm, genel işlem koşulu denetimine tabidir. Kiracının yalnız bildirim ve belge saklama yükümlülüğü vardır.

Sözleşmede yazmayan kişi kiralık aracı kullanırken kaza yaparsa ne olur?

Karşı tarafın zararını yine aracın zorunlu trafik sigortası öder; işleten sıfatı değişmez. Ancak kira sözleşmesinde sürücü sınırlaması varsa bu sınırın ihlali sözleşmeye aykırılıktır; kiralama şirketi hasar ve varsa cezai şartı kiracıdan talep eder. Kiracı da aracı kullanan kişiye TBK m.49 kapsamında rücu edebilir.