İş kazasında bacağınız veya kolunuz kırıldıysa önce raporlu olduğunuz günler için SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder. Kemik kaynadıktan sonra kalıcı kayıp kalırsa Kurum Sağlık Kurulu meslekte kazanma gücü kaybı oranını belirler; oran yüzde 10 veya üzerindeyse sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. İşverenin kusuru varsa maddi ve manevi tazminat bunlardan ayrıca istenir. İlk adım, kazanın işverence SGK'ya üç iş günü içinde bildirilmesidir. Raporun kaç gün süreceğini hekim belirler, kanunda sabit gün sayısı yoktur. Tazminat tutarı da kırığın adına göre değil oran, net gelir, yaş ve kusura göre hesaplanır.
İş Kazasında Bacak veya Kol Kırıldığında İlk Ne Yapılır?
Önce tedavi alınır ve hastane kaydında olayın iş kazası olarak anlatılması sağlanır. Bildirim yükü işverendedir. 5510 sayılı Kanun m.13 uyarınca işveren kazayı yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, SGK'ya ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesiyle bildirmek zorundadır. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olmuşsa üç iş günü, kazanın öğrenildiği tarihten başlar. Hangi olayların iş kazası sayıldığı iş kazası nedir sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.
Bildirim süresinde yapılmazsa, bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilir (m.21/2). Bu nedenle kazadan sonra tutanak, tanık, kaza yerine ait fotoğraf, ilk muayene ve ameliyat belgelerini saklamak, sonraki aşamalarda hem oranın hem kusurun ispatını kolaylaştırır.
Kırık İçin Kaç Gün Rapor Verilir?
Bunun yasada belirlenmiş bir gün sayısı yoktur. İstirahat raporunu Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulu verir (5510 m.18). Uyluk kemiği kırığı ile parmak kırığı aynı sürede iyileşmez; ameliyat, alçı, fizik tedavi ve yük verme izni sürenin uzunluğunu belirler. Rapor süresini sizin değil muayene eden hekim ve kontrol bulguları belirler.
Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'nin 7. maddesi iş kazası raporları için üç kural koyar. Kontrol muayenesi gerekiyorsa "istirahati sonunda kontrolü gerekir" kaydı konur ve kontrol tarihi net yazılır. İstirahat uzatılacaksa ikinci raporun başlangıcı öncekinin bittiği gün olur. Tedavi tamamlanıp bulgular sekel hâlini aldıktan sonra da sigortalının iş başı yapacağı veya çalışamayacak duruma girdiği tarih gün, ay ve yıl olarak yazılır. Yani rapor zinciri, kırık kaynayıp kalıcı tablo oluşana kadar sürebilir.
Raporlu Dönemde SGK Ne Öder?
5510 sayılı Kanun m.18 uyarınca, istirahat raporu alınmış olması şartıyla iş kazası nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Hastalıktaki gibi doksan günlük prim şartı iş kazası bakımından aranmaz. Ödenek, yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı, ayaktan tedavilerde üçte ikisidir. Günlük kazanç ise m.17'ye göre iş kazasının olduğu tarihten önceki on iki aydaki prime esas kazançlar esas alınarak bulunur.
Ameliyat için yatış yapıldıysa o günlerde, evde dinlenme ve kontrol döneminde ise ayaktan tedavi oranı uygulanır. Ödenek hesabının ayrıntısı için geçici iş göremezlik sayfasına bakabilirsiniz. Bu ödeme SGK'nın yardımıdır; işverenin kusuru nedeniyle doğan tazminat hakkınızın yerine geçmez.
Kırık İyileştikten Sonra Kalıcı Oran Nasıl Belirlenir?
Tedavi bitip bulgular kalıcı hâle gelince SGK sizi yetkili sağlık kuruluşuna sevk eder. Raporu Yönetmelik m.5'te sayılan yetkili hastanelerin sağlık kurulları düzenler; hangi hastaneye gidileceğini SGK'nın sevki gösterir. Bu raporun karar hanesinde oran yazılmaz; oranı Kurum Sağlık Kurulu belirler. Raporda arızaların iş kazasına bağlı olup olmadığının net yazılması, kazadan önce var olan sorunların ayrıca belirtilmesi ve tedavinin farklı hastanelerde yapıldığı durumda epikrizlerin eklenmesi gerekir (m.6/3).
Yönetmeliğin 22. ve 23. maddelerine göre hesap beş cetvelle yapılır. A Cetveli arızayı vücut bölgesine göre bulur. Kol ve bacak kırıkları ilgili listelere şöyle dağılır.
| Kırık bölgesi | A Cetvelinde ilgili liste |
|---|---|
| Omuz ve kol | VII. Omuz ve kol arızaları |
| El bileği ve el | VIII. El bileği ve el arızaları |
| Parmaklar | IX. El parmakları arızaları |
| Kalça, uyluk, diz, bacak ve ayak | XII. Pelvis ve alt ekstremite arızaları |
Arızanın sıra numarası ile B Cetvelindeki meslek grup numarası C Cetvelinde kesiştirilerek bir sürekli iş göremezlik simgesi bulunur. D Cetveli, arızanın ağırlık ölçüsü ile bu simgeden 38-39 yaşındaki bir sigortalı için meslekte kazanma gücünün azalma oranını verir; E Cetveli bu oranı yaşa uyarlar. Yaş olarak sürekli iş göremezlik hâlinin oluştuğu ilk rapor tarihindeki yaş esas alınır (m.22/8). Mesleğiniz için kaza günü yaptığınız iş dikkate alınır (m.21). Cetveldeki sayılar yönetmelik ekinde yer aldığından bu yazıda "kol kırığı şu kadar yüzde" denmiyor; rakam vermeye çalışan kaynaklara temkinli yaklaşmak gerekir.
Hem kol hem bacak kırıldıysa her arızanın oranı ayrı bulunur, sonra Balthazard Formülüyle birleştirilir. Bunun için oranlar büyükten küçüğe sıralanır, en yüksek oran 100'den çıkarılır, kalan sayı ikinci oranla çarpılıp 100'e bölünür ve sonuç en yüksek orana eklenir (m.24). Kazadan bağımsız eski bir arızanız varsa onun oranı toplamdan çıkarılır; ancak yaptığınız işte kazancınızı etkilemeyen eski arıza hesaba katılmaz (m.23). Oranın genel ölçütleri ve itiraz yolu maluliyet oranı tespiti sayfasında anlatılıyor.
Bacak ve Kol Kırığında Oranı Neler Etkiler?
Oran kırığın adından çok iyileşme sonucundan çıkar. Rapor ve hekim notlarında şu noktalara bakılmalıdır.
- Yürüme ve ayakta kalma. Bacak, diz veya ayak bileği kırığında yürüme mesafesi, merdiven çıkma, ağrısız yük verme ve ayakta durma süresi kayda geçmelidir. Ayakta çalışan işçide bu notlar, iş kapasitesi açısından belirleyicidir.
- Kol ve el kullanımı. Omuz, dirsek ve el bileği hareket açıklığı, tutma gücü ve ince hareket becerisi ölçülür. Baş üstü çalışan ya da el becerisiyle iş yapan bir mesleğiniz varsa bunun dosyaya doğru girmesi önemlidir.
- Ameliyat ve implant. Plak, vida veya çivi tek başına ayrı oran doğurmaz; kemik kaynadıktan sonra kalan açılanma, kısalık ve hareket kısıtı değerlendirilir. Ayrıntısı platin tazminatı sayfasında var.
- Kaynamama veya yanlış kaynama. Kemik beklenen sürede kaynamazsa ikinci ameliyat gerekebilir. Bu durum tedavi dönemini uzatır ve oranın erken belirlenmesini anlamsızlaştırır.
- Sinir ve damar zedelenmesi. Kırıkla birlikte sinir hasarı gibi başka bir sistemi ilgilendiren sekel varsa o da ayrı hesaplanır ve diğer oranlarla birleştirilir (m.23/1-e).
Tedavi sürerken tablo ağırlaşırsa ya da platin çıkarma gibi yeni bir ameliyat gerekirse yol kapanmaz. 5510 sayılı Kanun m.19/2 uyarınca gelir bağlanmış sigortalı yeniden tedavi edilirse kayıp oranı yeniden tespit olunur; yönetmelik m.11'e göre sigortalının malullük durumunun arttığını ileri sürmesi hâlinde kontrol muayenesi yapılabilir. Hangi kırık türünde hangi tazminat kalemlerinin öne çıktığı ve hesap örneği için iş kazasında kemik kırığı tazminatı sayfasına bakın. Kırık değil de kol veya bacağın kaybı söz konusuysa uzuv kaybı sayfası ilgili olacaktır.
Yüzde 10 Eşiği Ne Anlama Gelir?
5510 sayılı Kanun m.19 uyarınca Kurum Sağlık Kurulu meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 oranında azaldığını tespit ederse sigortalı sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır. Tam iş göremezlikte aylık kazancın yüzde 70'i oranında gelir bağlanır. Kısmî iş göremezlikte bu tutarın iş göremezlik derecesi oranındaki kısmı ödenir. Başlangıç tarihi geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi izleyen ay başıdır. Ayrıntılar için sürekli iş göremezlik geliri sayfasına bakabilirsiniz.
Oran yüzde 10'un altında kalırsa SGK geliri bağlanmaz. Bu, işverene karşı hakkınızın bittiği anlamına gelmez. Gelir bağlanmaması yalnızca SGK ile ilişkinizi etkiler; tedavi giderleri, kazanç kaybı ve manevi tazminat gibi kalemler Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.
Raporluyken İşten Çıkarılır mıyım?
Raporlu olmanız işten çıkarılmanızı kendiliğinden engellemez, ama işverenin elini sınırlar. 4857 sayılı Kanun m.25/I'in son fıkrasına göre işçinin hastalık, kaza gibi hâllerinde işverenin iş sözleşmesini bildirimsiz feshetme hakkı, bu hâlin işçinin çalışma süresine göre m.17'deki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar. Hesap şöyle yapılır.
| İşçinin kıdemi | m.17 bildirim süresi | Bildirimsiz fesih hakkının doğduğu süre |
|---|---|---|
| Altı aydan az | 2 hafta | 8 hafta |
| Altı aydan bir buçuk yıla kadar | 4 hafta | 10 hafta |
| Bir buçuk yıldan üç yıla kadar | 6 hafta | 12 hafta |
| Üç yıldan fazla | 8 hafta | 14 hafta |
Son sütun, m.17 süresine altı haftanın eklenmesiyle bulunur. Bu süreler dolmadan bildirimsiz fesih yapılırsa işçi, feshin yasadaki sebeplere uygun olmadığı iddiasıyla yargı yoluna gidebilir (m.25 son fıkra). Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan işçi, geçerli sebebe dayanılmadan yapılan feshe karşı işe iade talep edebilir (m.18). Mevzuattan doğan haklarını takip etmek için işveren aleyhine adli veya idari makamlara başvurmak ise fesih için geçerli sebep sayılmaz (m.18/3-c). Yani tazminat davası açtığınız için çıkarılmanız geçerli bir sebep olmaz.
İşe iade yolunda süreler kısadır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır (m.20). Bu süreleri kaçırmamak için fesih yazısının tebliğ tarihini not etmek gerekir.
İşverenden Hangi Tazminatlar İstenir?
Dava işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak yükümlülüğüne (TBK m.417/2) dayanır. İşverenin bu yükümlülüğe aykırı davranışı yüzünden vücut bütünlüğünün zedelenmesi sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir (m.417/3). Bedensel zararın kalemleri TBK m.54'te sayılır. Bunlar tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardır. Bacak kırığı sonrası eski işini yapamayıp daha düşük ücretli işe geçen işçide bu son kalem gündeme gelir.
Kalıcı kayıp tazminatı hesaplanırken kural olarak net gelir esas alınır. SGK'nın bağladığı gelir, kaza işverenin kastı veya iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu olmuşsa Kuruma rücu hakkı doğurduğundan (5510 m.21) bu gelirin peşin sermaye değeri tazminattan düşülür; TBK m.55 yalnızca rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin indirilmesini yasaklar. Faiz konusunda m.55'in 7589 sayılı Kanunla eklenen ve 31 Temmuz 2026'dan sonraki olaylara uygulanan fıkrası, kazancın bilindiği döneme ilişkin tutara olay tarihinden, bilinemeyen döneme ilişkin tutara karar tarihinden faiz işletilmesini öngörür. Hesap mantığı ve örnekler iş kazası tazminat hesaplama sayfasında, genel çerçeve iş kazası tazminatı sayfasında yer alır.
Manevi tazminat ise TBK m.56'ya göre bedensel bütünlüğün zedelenmesinde hâkimin olayın özelliklerini gözeterek takdir ettiği uygun bir paradır. Kırığın ağırlığı, tedavinin uzunluğu, ameliyat sayısı ve kalıcı iz bu takdirde önem taşır. Manevi tazminat için sabit bir tarife yoktur.
Kusur, Zamanaşımı ve Arabuluculuk Nasıl İşler?
Kusur dağılımı tazminatı doğrudan etkiler. Zarar gören zararın doğmasında veya artmasında etkili olduysa hâkim tazminatı indirebilir (TBK m.52). Örneğin size verilen koruyucu donanımı bilerek kullanmamışsanız sizin kusurunuz bulunabilir; ancak donanımın verilmesi işverenin denetim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
İşverenin sorumluluğu sözleşmeye aykırılığa dayandığı için TBK m.146'daki on yıllık süre uygulanır. Kaza ceza kanununda daha uzun süre öngörülen bir suç oluşturuyorsa m.72 uyarınca o süre uygulanabilir. Sürenin kaza tarihinden mi, oranın kesinleştiği tarihten mi başlayacağı konusunda uygulama farklılık gösterdiğinden, on yılı beklemeden harekete geçmek en güvenli yoldur.
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 uyarınca iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir; iş mahkemesinde doğrudan dava açılabilir. İşten çıkarılma sonrasında doğan işe iade ve işçilik alacakları ise arabuluculuğa tabidir (m.3/1).
İş Kazasında Bacak veya Kol Kırılması Hakkında Sık Sorulan Sorular
İş kazasında bacak kırılırsa kaç gün rapor verilir?
Kanunda sabit bir gün sayısı yoktur. İstirahat süresini Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulu, kırığın türüne, ameliyat gerekip gerekmediğine ve iyileşmenin seyrine göre yazar. Kontrol muayenesi gerekiyorsa rapora kontrol tarihi yazılır, uzatma gerekirse yeni rapor öncekinin bittiği günden başlar. Raporlu her gün için SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder.
İş kazasında kol kırılması tazminatı ne kadar olur?
Kırığın adına bağlı sabit bir tutar yoktur. Tutar; Kurum Sağlık Kurulunun belirlediği meslekte kazanma gücü kaybı oranına, net gelire, yaşa, işverenin ve sizin kusur dağılımınıza göre hesaplanır. Oran hiç çıkmazsa maddi tazminat doğmayabilir, ancak bedensel bütünlüğün zedelenmesi nedeniyle manevi tazminat Türk Borçlar Kanunu m.56 uyarınca ayrıca istenebilir.
Raporluyken işveren beni işten çıkarabilir mi?
İşveren, kaza nedeniyle işe gelemediğiniz süre sizin kıdeminize göre belirlenen bildirim süresini altı hafta aşmadıkça iş sözleşmesini bildirimsiz feshedemez (4857 sayılı Kanun m.25/I). Bildirim sürelerine uyarak fesih yolunu seçerse de fesih, geçersizlik iddiasıyla işe iade yoluna götürülebilir. Otuz veya daha fazla işçi çalışan işyerinde en az altı aylık kıdem varsa işe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak gerekir.
SGK ne zaman sürekli iş göremezlik geliri bağlar?
Kurum Sağlık Kurulu meslekte kazanma gücünüzün en az yüzde 10 oranında azaldığını tespit ederse sürekli iş göremezlik geliri bağlanır (5510 sayılı Kanun m.19). Gelir, geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi izleyen ay başından başlar. Oran yüzde 10 eşiğinin altında kalırsa SGK geliri bağlanmaz.
Platin takıldıysa oran yüksek mi çıkar?
Platin veya vida takılması tek başına oran belirlemez. Kemik kaynadıktan sonra kalan hareket kısıtı, kısalık veya kaynamama gibi bulgular arıza olarak değerlendirilir. Gelir bağlandıktan sonra platin çıkarma gibi yeniden tedavi gerekirse oran yeniden tespit edilir (5510 sayılı Kanun m.19).
İş kazası tazminatı davasında arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabulucuya başvurmayı dava şartı saymaz. Aynı işten doğan ücret, kıdem veya işe iade istemleri ise arabuluculuğa tabidir.
İş kazası tazminatında zamanaşımı ne kadardır?
İşverene karşı açılan davada işverenin gözetme borcuna aykırılık sözleşme sorumluluğu sayıldığı için Türk Borçlar Kanunu m.146 uyarınca on yıllık süre uygulanır. Kaza ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa m.72 uyarınca o süre geçerli olabilir. Başlangıç anı konusunda uygulama farklı olduğundan kaza tarihinden itibaren on yılı beklememek gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.
