Kesinleşme şerhi, bir mahkeme kararının artık istinaf veya temyizle değiştirilemeyeceğini gösteren ve ilamın altına ya da arkasına yazılan kayıttır; tarih, mahkeme mührü ve hâkim imzası taşır (HMK m.302/4). Hukuk davasında karar, gerekçeli kararın her iki tarafa tebliğinden itibaren iki hafta içinde kanun yoluna başvurulmazsa veya taraflar feragat ederse kesinleşir. Şerhi, kararı veren ilk derece mahkemesinin yazı işleri müdürlüğüne dilekçe vererek alırsınız. Süre dolsa bile şerh kendiliğinden verilmez; tebligatların usulüne uygun olması ve karşı tarafın süresinin de dolmuş bulunması gerekir. Tapu tescili, nüfus kaydı ve boşanma sonrası işlemler çoğunlukla bu şerhli ilamla yapılır.
Kesinleşme Şerhi Nedir ve Ne İşe Yarar?
Kesinleşme, kararın olağan kanun yollarına kapanması demektir. Şerh ise bu durumu belgeleyen resmî kayıttır; kararın içeriğini değil, yalnızca kesinleştiğini ve hangi tarihte kesinleştiğini gösterir. Mahkeme, hükmün kesinleştiğini ilamın altına veya arkasına yazar, tarih ve mahkeme mührü koyar; kaydı başkan veya hâkim imzalar (HMK m.302/4, Yazı İşleri Yönetmeliği m.216/6).
Dosya istinaf veya Yargıtay incelemesinden geçmiş olsa bile şerhi ve kesinleşmeye bağlı bildirimleri yine ilk derece mahkemesi yapar (HMK m.302/5). Yani Yargıtay onamasından sonra dosya kararı veren mahkemeye döner ve şerh orada verilir.
Şerhteki kesinleşme tarihi ile şerhin yazıldığı gün aynı olmak zorunda değildir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 25.09.2025 tarihli kararında (E. 2025/3451, K. 2025/4019), 03.07.2013 tarihli bir şerhle hükmün 06.06.2003 tarihinde kesinleştiği kaydedilmişti. Bu yüzden şerhi aldığınızda hem kesinleşme tarihine hem de dayandığı tebligatlara bakmak gerekir.
Hukuk Kararı Ne Zaman Kesinleşir?
Kesinleşme anı, kararın hangi kanun yolundan geçtiğine göre değişir. Başlıca durumlar şunlardır.
| Durum | Kesinleşme anı |
|---|---|
| Kanun yoluna başvurulmadı | Her iki tarafın iki haftalık istinaf süresi, kendi tebliğ tarihinden başlayarak dolunca (HMK m.345) |
| İki taraf da tebliğden sonra istinaftan feragat etti | Feragat edildiği anda, süre beklenmeden (HMK m.349/1) |
| İstinaf esastan reddedildi, temyiz yolu açık | Bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde temyiz edilmezse (HMK m.361) |
| Yargıtay kararı onadı | Onama kararıyla; dosya ilk derece mahkemesine döner ve şerh orada verilir (HMK m.302/5) |
| Karar kanunen kesin | Kanun yolu süresi işlemez; kararın gerçekten kesin olup olmadığı ayrıca denetlenebilir |
Her tarafın süresi kendi tebliğ tarihinden işler (HMK m.345). Bu yüzden karşı tarafa tebliğ geç yapılırsa kesinleşme de gecikir. Hüküm kendiliğinden tebliğe çıkmayabilir; taraflardan biri ilamı almak ve diğer tarafa tebliğ edilmesini istemek durumundadır (HMK m.301, Yazı İşleri Yönetmeliği m.216/1). Yazı işlerinden ilamı imza karşılığı alan taraf bakımından bu teslim de tebliğ hükmündedir (Tebligat Kanunu m.36).
Süre hesabında tebliğ günü sayılmaz; son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen ilk iş günü biter (HMK m.92 ve m.93). Adli tatil 20 Temmuz'da başlar, 31 Ağustos'ta biter; adli tatile tabi işlerde süre tatile rastlarsa tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m.102 ve m.104). Süreyi elinde olmayan nedenle kaçıran kişi, engel kalktıktan sonra iki hafta içinde eski hâle getirme talep edebilir (HMK m.95 ve m.96).
Tazminat davalarında kanun yolu sürecinin işleyişi ve parasal kesinlik sınırları ayrıca istinaf ve temyiz yazısında anlatılmıştır.
Kesinleşme Şerhi Nasıl Alınır?
Şerh için ayrı bir dava açılmaz; kararı veren mahkemenin yazı işleri müdürlüğüne yapılan basit bir talep yeterlidir. Yazı işleri müdürünün görevleri arasında kesinleştirme işlemlerini yapmak da yer alır. Adımlar şöyledir.
- Tebliğ tarihlerini kontrol edin. Gerekçeli kararın size ve karşı tarafa ne zaman tebliğ edildiğini UYAP dosyasındaki tebliğ mazbatalarından görün. İki tarafın da tebliğ edilmiş olması gerekir.
- Süreyi hesaplayın. Son tebliğ tarihine iki hafta ekleyin ve bu sürede istinaf veya temyiz başvurusu yapılmadığını doğrulayın. Dosya üst mahkemeye gitmişse kararın ve dosyanın geri dönmesini bekleyin.
- Dilekçe verin. Kararı veren ilk derece mahkemesine kesinleşme şerhi talebi dilekçesi verin. Avukatlar bunu UYAP üzerinden e-imzayla gönderir; kişiler yazı işleri müdürlüğüne elden başvurabilir.
- Harç engel değildir. Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması, hükmün kesinleştirilmesine ve ilamın alınmasına engel olmaz (HMK m.302/2, Yazı İşleri Yönetmeliği m.216/5).
- Şerhli ilamı teslim alın. Suretler yazı işleri müdürü tarafından aslına uygunluğu belirtilerek onaylanır. İşlem yapacağınız kurumun kaç örnek ve hangi biçimde istediğini önceden öğrenin.
Dilekçede mahkemenin adı, dosya numarası, tarafların kimlik bilgileri, kararın tarihi, tebliğ tarihleri ve talebin konusu bulunmalıdır. Kısa bir örnek metin şöyle olabilir.
Mahkemenizin ... Esas, ... Karar sayılı kararı, tarafıma ... tarihinde, karşı tarafa ... tarihinde tebliğ edilmiş; iki haftalık kanun yolu süresi içinde istinaf veya temyiz başvurusu yapılmamıştır. Kararın kesinleştiği tarihin tespit edilerek ilama kesinleşme şerhi verilmesini talep ederim.
Kesinleşme Şerhi Ne Zaman Çıkar, Kaç Gün Sürer?
Kanun şerh için sabit bir gün sayısı koymaz. Süreyi iki unsur belirler. Birincisi, kanun yolu süresinin her iki taraf için de dolmasıdır. İkincisi, dilekçeden sonra yazı işleri müdürlüğünün dosyayı kontrol edip işlemi tamamlamasıdır.
Gecikmenin en sık sebebi tebligattır. Karşı tarafa yapılan tebligatın mazbatası dosyaya gelmemişse, adres yetersizse veya tebligat iade olmuşsa mahkeme kesinleşmeyi işleyemez. Bu durumda UYAP dosyasındaki tebligat evrakını kontrol edip, gerekirse yeni adres bildirerek tebligatın yenilenmesini istemek süreyi kısaltır.
UYAP ve e-Devlet'ten Kesinleşme Şerhli Karar Alınır mı?
e-Devlet Kapısı'ndaki Adalet Bakanlığı Dava Dosyası Sorgulama hizmeti, e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığıyla kimlik doğrulandıktan sonra açılır. Aynı sayfa üzerinden mirasçısı olduğunuz kişi veya vasisi olduğunuz kısıtlı adına da dosya sorgulanabilir.
UYAP Vatandaş Portal'a e-Devlet şifresi, mobil imza veya e-imzayla girilebilir. Adalet Bakanlığı'nın sıkça sorulan sorular belgesine göre e-Devlet şifresiyle girenler dosyalarını ve evraklarını görebilir, ancak dava açma ve evrak gönderme işlemleri e-imza gerektirir. Portalda ayrıca elinizdeki evrakın doğruluğunu Evrak Doğrulama Sistemi'yle test edebilir, Yargıtay ve Danıştay'daki dosyanızın durumunu sorgulayabilirsiniz.
Burada ayrım önemlidir. Dosya durumunu görmek ile kurumlara sunulacak şerhli ilamı almak aynı şey değildir. Tapu müdürlüğü, nüfus müdürlüğü veya bir banka çoğunlukla mahkemece onaylanmış, kesinleşme şerhi taşıyan ilam ister. Ekranda görünen bilgi bu belgenin yerine geçmeyebilir; belgeyi kararı veren mahkemenin yazı işlerinden almak en güvenli yoldur.
Kesinleşme Şerhi Hangi İşlemlerde Gerekir?
Tapu tescili. Mahkeme kararıyla kazanılan taşınmaz mülkiyetinde malik, tapuya tescil edilmeden tasarruf işlemi yapamaz (TMK m.705/2). Taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar da kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2, m.367/2). Bu yüzden tapu müdürlüklerine kesinleşme şerhli ilamla başvurulur. Tapu iptal ve tescil davası kazanıldıktan sonra son adım budur.
Boşanma ve nüfus kaydı. Karar kesinleştiğinde mahkeme, kesinleşmeye bağlı bildirimleri yapar ve nüfus kaydı güncellenir (HMK m.302/5). Evlilik kesinleşmeyle sona erdiğinden kadının yeniden evlenmesi için üç yüz günlük bekleme süresi bu tarihten işler; gebe olmadığı anlaşılırsa veya eşler yeniden birbiriyle evlenmek isterse mahkeme süreyi kaldırır (TMK m.132). Kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır, hâkimin izniyle eşinin soyadını taşımaya devam edebilir (TMK m.173). Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğradığı için kesinleşme tarihini bilmek ayrıca önemlidir (TMK m.178). Süreç ayrıntıları anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma sayfalarında; kesinleşme sonrası talepler için boşanmada tazminat ve mal paylaşımı yazılarına bakabilirsiniz.
Yabancı mahkeme kararları. Yurt dışında verilen kararın önce verildiği ülkenin hukukuna göre kesinleşmiş olması ve bunu gösteren şerhin bulunması gerekir; ardından Türkiye'de ayrı bir tanıma ve tenfiz davası gerekir.
Kesinleşmeden İcra Edilebilen ve Edilemeyen Kararlar
Her karar için kesinleşme beklenmez. İstinaf veya temyiz başvurusu kararın icrasını durdurmaz (HMK m.350/1, m.367/1). Para alacağına ilişkin bir karar, kesinleşmeden ilamlı icra takibine konulabilir. Borçlu, hükmolunan parayı depo eder veya icra mahkemesinin kabul edeceği teminatı gösterirse icranın geri bırakılmasını isteyebilir (İİK m.36). Bölge adliye mahkemesi başvuruyu kesin olarak esastan reddederse ya da Yargıtay hükmü onarsa teminattaki para alacaklıya ödenir. Nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez. Takip adımları için trafik kazası icra takibi yazısına bakabilirsiniz.
Buna karşılık kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2, m.367/2). Boşanmanın nüfusa işlenmesi, taşınmazın tescili ve ayni hakkın kurulması bu gruptadır. Dolayısıyla alacak kararında şerh beklemeden icra mümkünken, tapu ve nüfus işlemlerinde şerhli ilam şarttır.
Tebligat Kesinleşmeyi Nasıl Etkiler?
Kanun yolu süresi tebliğle başladığından kesinleşmenin geçerliliği tebligatın usulüne uygunluğuna bağlıdır. Vekille takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır (Tebligat Kanunu m.11). Muhatap adreste bulunmazsa evrak muhtara veya zabıtaya imza karşılığı bırakılır ve ihbarname kapıya yapıştırılır; kapıya yapıştırma tarihi tebliğ tarihi sayılır (m.21). Adresini değiştiren kişi yeni adresini mahkemeye bildirmek zorundadır; bildirmezse eski adrese çıkan tebligatlar kendisine yapılmış sayılır (m.35).
Elektronik tebligat verilen adrese yapılabilir; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlere zorunludur. Elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (m.7/a). Usulsüz yapılmış bir tebligat bile muhatap ona muttali olmuşsa geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi olur (m.32).
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 25.09.2025 tarihli kararında (E. 2025/3451, K. 2025/4019) bu konuyu örneklemiştir. Mahkeme davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararı mirasçılara tebliğ ettirip kesinleşme şerhi vermişti. Daire, tebliğ mazbatalarında komşunun adı yazılmadan evrakın muhtara bırakıldığını, bunun Tebligat Kanunu'nun 21/1. maddesine göre usulsüz olduğunu belirtti. Şerhe ilişkin talebi reddeden ek kararı kaldırdı, hükmü de bozdu. Dolayısıyla şerh, tebligat sağlam değilse sağlam bir kesinleşme sayılmaz.
Ceza Kararlarında Kesinleşme Nasıl Olur?
Ceza yargılamasında da süre, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273/1, m.291/1). Süresi içinde yapılan istinaf veya temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller (CMK m.275, m.293). Tutuklu sanık kanun yoluna başvuruyu zabıt kâtibine veya cezaevi müdürüne yapabilir ve bu durumda süreler kesilmiş sayılır (CMK m.263). Kesinleştirme işlemlerini ceza mahkemesinin yazı işleri müdürü yapar ve kesinleşen infaz evrakını Cumhuriyet başsavcılığına verilmek üzere hâkim onayına sunar (Yazı İşleri Yönetmeliği). Kanun yolları tükenen kararlara karşı temel hak ihlali iddiası varsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru süresi, kanun yollarının tüketildiği tarihten ayrıca işlemeye başlar.
Kısmi Kesinleşme Nedir?
Bir karar birden çok hüküm içerebilir. Boşanma davasında boşanma, velayet, nafaka ve tazminat aynı kararda yer alır. İstinaf incelemesi dilekçede belirtilen sebeplerle sınırlıdır; yalnızca kamu düzenine aykırılık kendiliğinden gözetilir (HMK m.355). Taraflar örneğin yalnız tazminat ve nafaka bölümünü istinaf ederse boşanma hükmü bakımından kesinleşme gündeme gelebilir ve bu bölüm için kısmi kesinleşme şerhi istenebilir.
Bunun için üç noktaya bakılır. İstinaf süresi her iki taraf için dolmuş olmalı, başvuran taraf boşanma hükmüne itiraz etmemiş olmalı ve karşı tarafın katılma yoluyla başvuru ihtimali değerlendirilmelidir. İstinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, süresini geçirmiş olsa bile cevap dilekçesiyle istinaf yoluna başvurabilir (HMK m.348/1). Kısmi şerh verilip verilmeyeceği dosyadaki başvurunun kapsamına bağlıdır.
Hatalı Kesinleşme Şerhi Nasıl Kaldırılır?
Şerh usulsüz tebligata, yanlış hesaplanan süreye ya da aslında kanun yoluna açık bir kararın kesin sanılmasına dayanıyorsa, kararı veren mahkemeden şerhin kaldırılması istenir. Talep dilekçesinde şerhin dayandığı tebligatlar, süre hesabı ve kanun yoluna açık olunduğu somut olarak gösterilmelidir. Mahkeme talebi reddederse bu ek karara karşı kanun yoluna gidilebilir; yukarıdaki 1. Hukuk Dairesi kararında da ret yönündeki ek karar temyiz incelemesinden geçmiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 24.02.2026 tarihli kararında (E. 2025/5627, K. 2026/1030) başka bir hatayı ele almıştır. Ön alım hakkına dayalı tapu iptal ve tescil davasında istinaf kararını kesin sayıp temyiz talebini reddetmiş ve kesinleşme şerhi vermişti. Daire, taleple bağlılık ilkesi gereği davalının ileri sürdüğü değerin de kanun yolu sınırı belirlenirken dikkate alınması gerektiğini, bu değer temyiz kesinlik sınırını aştığından ek kararın ve kesinleşme şerhinin kaldırılması gerektiğini belirtti; ardından hükmü bozdu.
Kesinleşme Şerhi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kesinleşme şerhi kaç günde çıkar?
Kanun şerh için sabit bir gün sayısı belirlemez. Önce her iki tarafın kanun yolu süresi, yani tebliğden itibaren iki hafta dolmalıdır; sonrası yazı işleri müdürlüğünün iş yüküne ve dosyada tebliğ mazbatalarının bulunup bulunmadığına bağlıdır. Süre dolduğu hâlde şerh verilmiyorsa dilekçeyle yeniden talepte bulunulur.
Kesinleşme şerhini e-Devlet veya UYAP'tan alabilir miyim?
Dava dosyanızı e-Devlet Dava Dosyası Sorgulama hizmetinden veya UYAP Vatandaş Portal'dan izleyebilir, evrakları görüntüleyebilirsiniz. Tapu, nüfus ve benzeri kurumlar çoğunlukla mahkemece onaylanmış şerhli ilam ister; bunu ilk derece mahkemesinin yazı işleri müdürlüğünden alırsınız. Kurumun hangi biçimi kabul ettiğini önceden sormak gerekir.
Boşanma kararı için kesinleşme şerhi neden gerekir?
Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2, m.367/2). Boşanma nüfus kaydına kesinleşme bildirimiyle işlenir; yeniden evlilik, soyadı ve tazminat ile nafakaya ilişkin süreler de kesinleşme tarihine bağlıdır. Bu nedenle şerhli ilam, boşanma sonrası işlemlerin ilk belgesidir.
Karşı taraf istinaf ederse kesinleşme şerhi alınabilir mi?
Süresinde yapılan istinaf başvurusu kararın o kısmının kesinleşmesini engeller. Yalnız tazminat veya nafaka istinaf edilmiş, boşanma hükmü kimse tarafından itiraz edilmemişse boşanma bölümü için kısmi kesinleşme şerhi istenebilir. Karşı tarafın katılma yoluyla başvuru ihtimali nedeniyle mahkeme bunu dosyaya göre değerlendirir.
Usulsüz tebligat nedeniyle verilen şerh nasıl kaldırılır?
Kararı veren mahkemeye dilekçeyle tebligatın usulsüz olduğu belirtilerek kesinleşme şerhinin kaldırılması istenir. Mahkeme talebi reddederse bu ek karar kanun yoluna götürülebilir. Yargıtay, komşu adı yazılmadan muhtara bırakılan tebligatlara dayanan şerhi kaldırmış ve hükmü bozmuştur.
Ceza davasında kesinleşme şerhi nasıl alınır?
Ceza davasında istinaf ve temyiz süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273, m.291). Süre içinde başvuru yapılmazsa hüküm kesinleşir ve yazı işleri müdürü kesinleşen infaz evrakını düzenler. Kesinleşme bilgisi için hükmü veren mahkemenin yazı işleri müdürlüğüne başvurulur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.
