URSA Avukatlık

Ölümlü Trafik Kazası Hangi Mahkemede Görülür

Trafik Kazası7 dk okumaEklenme:
Ölümlü trafik kazası davasının hangi mahkemede görüleceğini anlatan adliye girişi

Ölümlü trafik kazasında hangi mahkemenin bakacağı, davanın ceza mı hukuk mu olduğuna göre değişir. Sürücünün cezai sorumluluğu için tek kişinin öldüğü kazalarda asliye ceza, birden fazla kişinin öldüğü ya da ölümle birlikte yaralanmanın bulunduğu kazalarda ağır ceza mahkemesi görevlidir; yetkili mahkeme kazanın olduğu yerdeki mahkemedir. Ölenin yakınlarının tazminat davası ise ayrı bir hukuk davasıdır. Sigorta şirketine karşı açılırsa uygulamada asliye ticaret, yalnız sürücü ve işletene karşı açılırsa asliye hukuk mahkemesinde görülür. Aşağıda her iki dava için görev ve yetki ayrı ayrı anlatılıyor.

Ölümlü Trafik Kazası Hangi Mahkemede Görülür?

Tek bir "ölümlü kaza mahkemesi" yoktur; aynı kazadan en az iki ayrı dava doğar. Birincisi, savcılığın açtığı ceza davasıdır ve sürücüyü yargılar. İkincisi, ölenin yakınlarının açtığı tazminat davasıdır ve ceza davasının sonucunu beklemeden açılabilir. Bu davanın aşamaları ve süresi ölümlü trafik kazası tazminat davası ne kadar sürer yazısında anlatılıyor. Özet tablo şöyledir.

Ceza ve tazminat davalarında görevli mahkemeleri gösteren özet tablo
DavaGörevli mahkemeYetkili yer
Tek kişinin öldüğü kazada ceza davasıAsliye ceza mahkemesiKazanın olduğu yer
Birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanmaAğır ceza mahkemesiKazanın olduğu yer
Sigorta şirketine karşı tazminatAsliye ticaret mahkemesi (uygulamada)Kaza yeri, sigortacının şubesi veya acentesi, zarar görenin yerleşim yeri, davalının yerleşim yeri
Yalnız sürücü ve işletene karşı tazminatAsliye hukuk mahkemesiAynı yerler

Ölümlü Kazada Görevli Ceza Mahkemesi Hangisidir?

Ceza mahkemesinin görevi, suçun kanunda yazılı cezasının üst sınırına göre belirlenir. Ağırlaştırıcı ya da hafifletici nedenler, yani artırım ve indirimler görev bakımından gözetilmez (5235 sayılı Kanun m.14). Ağır ceza mahkemesi ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakar (m.12); sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza dışında kalan dava ve işler asliye ceza mahkemesinindir (m.11). Bu ölçüt taksirle öldürmeye uygulandığında iki ayrı sonuç çıkar.

Tek Kişi Öldüyse Asliye Ceza Mahkemesi

Taksirle bir kişinin ölümüne neden olan sürücü, iki yıldan altı yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m.85/1). Üst sınır altı yıl olduğu için dava asliye ceza mahkemesinde görülür.

Birden Fazla Ölüm veya Ölümle Birlikte Yaralanmada Ağır Ceza Mahkemesi

Fiil birden fazla kişinin ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümüyle birlikte yaralanmaya yol açmışsa ceza iki yıldan on beş yıla kadardır (TCK m.85/2). Üst sınır on yılı aştığı için görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Örneğin bir kişinin öldüğü, yanındaki yolcunun da yaralandığı kazada dava ağır ceza mahkemesine gider. Kaç yıl ceza verileceği ayrı bir sorudur ve ölümlü trafik kazası cezası kaç yıl sayfasında anlatılıyor.

Bilinçli Taksir veya Nitelendirme Görevi Değiştirir mi?

Bilinçli taksir kabul edilse bile cezanın artırılması görevi değiştirmez; tek ölümlü dosya asliye ceza mahkemesinde kalır. Görevi değiştirebilecek olan, iddianamedeki hukuki nitelendirmedir. Savcılık fiili taksirle değil kasten öldürme olarak nitelerse suç müebbet hapis gerektirdiğinden (TCK m.81) dava ağır ceza mahkemesinde görülür. Taksirle öldürme suçunun unsurları ve cezası için taksirle öldürme suçu ve cezası yazısına bakılabilir.

Ceza Davasında Yetkili Mahkeme Neresidir?

Davaya bakma yetkisi suçun işlendiği yer mahkemesine aittir (CMK m.12/1). Trafik kazasında bu, kazanın meydana geldiği yerdir; sürücünün ya da ölenin yerleşim yeri bu bakımdan belirleyici değildir. Büyükşehir belediyesi bulunan illerde hangi adliyenin hangi ilçeye baktığı ise Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun belirlediği yargı çevresine göre değişir (5235 sayılı Kanun m.15/2). Sanık yetkisizlik iddiasını ilk derece mahkemesinde sorgusundan önce ileri sürmek zorundadır; bu aşamadan sonra iddia edilemez (CMK m.18).

Ceza ve tazminat davalarında yetkili mahkemenin belirlenme ölçütleri

Soruşturma Aşamasında Sulh Ceza Hâkimliğinin Rolü Nedir?

Dava açılmadan önce, yani savcılık soruşturması sırasında hâkim kararı gereken işleri sulh ceza hâkimliği yapar (5235 sayılı Kanun m.10). Soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi karar verir (CMK m.101/1); adli kontrol kararları da bu aşamada onun görevindedir. Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). Hâkimliğin kararlarına karşı itiraz da iki hafta içinde yapılır (CMK m.268). Bu karara ilişkin ayrıntılar kovuşturmaya yer olmadığına dair karar sayfasında yer alıyor. Dava açıldıktan sonra tutuklama ve adli kontrol konusunda yetki, davaya bakan mahkemeye geçer.

Tazminat Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Ceza mahkemesi tazminata hükmetmez; ölenin yakınları tazminatı sigortadan ya da ayrı bir hukuk davasıyla ister. Burada görevli mahkeme davalının kim olduğuna bağlıdır.

  • Sigorta şirketine karşı dava. Zorunlu sorumluluk sigortaları Türk Ticaret Kanununda düzenlendiği (TTK m.1483 ve devamı) ve TTK m.4/1-a tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın bu Kanunda düzenlenen hususlardan doğan davaları ticari dava saydığı için uygulamada bu dava asliye ticaret mahkemesinde açılır. Sigortacı ile sürücü ve işleten birlikte dava edilirse de dava uygulamada asliye ticaret mahkemesinde görülür.
  • Yalnız sürücü ve işletene karşı dava. Dava konusunun değerine bakılmaksızın malvarlığına ilişkin davalar kural olarak asliye hukuk mahkemesinin görevindedir (HMK m.2). Zorunlu sigorta manevi tazminatı kapsamadığı için (KTK m.92/f) manevi tazminat talebi çoğunlukla sürücü ve işletene yöneltilir.

Görev kamu düzenine ilişkindir; mahkeme görevli olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden inceler (HMK m.114/1-c, m.115). Davalıya göre görevli mahkemenin ayrıntılı tablosu trafik kazası davası hangi mahkemede açılır yazısında yer alıyor.

Tazminat Davasında Yetkili Mahkeme

Haksız fiilden doğan davalarda davacının önünde birden fazla seçenek vardır. Kazanın olduğu yer, zarar görenin yerleşim yeri ve davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (HMK m.6, m.16). KTK m.110/2 uyarınca motorlu araç kazalarından doğan hukuki sorumluluk davaları ayrıca sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabilir. Bu fıkradaki "merkez" ibaresi Anayasa Mahkemesinin 14/3/2024 tarihli ve E.2023/79, K.2024/80 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; bu yüzden sigortacının merkezinin bulunduğu yeri KTK'ya dayandıran kaynaklar eskidir. Yetki kesin olmadığından davalı yetki itirazını cevap dilekçesinde, yetkili mahkemeyi göstererek yapmalıdır (HMK m.19/2).

Yol Kusuru veya İdare Aleyhine Dava Hangi Yargı Kolunda Görülür?

Kaza bozuk yol, eksik işaret ya da bakım kusurundan çıkmışsa, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların verdiği zararlar dahil, KTK'dan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür (KTK m.110/1). Bu nedenle ölenin yakınları idareye karşı davayı da idare mahkemesinde değil adli yargıda açar. Konunun ayrıntısı yol kusuru kaza tazminatı sayfasında anlatılıyor.

Sigorta Tahkim Komisyonu Mahkemenin Alternatifi midir?

Zorunlu sigortada dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru gerekir. Şirket başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir (KTK m.97). Yani sigorta şirketiyle uyuşmazlıkta mahkeme tek yol değildir; işleyişi Sigorta Tahkim Komisyonu yazısında anlatılıyor. Süreç ve tutarlar için ölümlü trafik kazası tazminatı sayfasına bakılabilir.

Yanlış Mahkemede Dava Açılırsa Ne Olur?

Mahkeme görevsizlik veya yetkisizlik kararı verir. Karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurup dosyanın görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini istemek gerekir; aksi hâlde dava açılmamış sayılır (HMK m.20/1). Ceza davasının hangi aşamada görüleceği ve ilk duruşmanın ne zaman yapılacağı ise ölümlü trafik kazasında ilk mahkeme yazısında ele alınıyor; ceza davasının genel akışı için trafik kazası ceza davası sayfasına bakılabilir.

Mahkeme sürecinde itiraz ve başvuru sürelerini gösteren tablo

Ölümlü Trafik Kazası Hangi Mahkemede Görülür Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ölümlü trafik kazası hangi mahkemede görülür?

Ceza davası tek ölümde asliye ceza, birden fazla ölümde veya ölümle birlikte yaralanmada ağır ceza mahkemesinde görülür. Tazminat davası sigorta şirketine karşı uygulamada asliye ticaret, yalnız sürücü ve işletene karşı asliye hukuk mahkemesinde açılır.

Ölümlü trafik kazasında görevli mahkeme hangisidir?

Ceza yönünden görev, suçun cezasının üst sınırına göre belirlenir. TCK m.85/1 altı yıla kadar hapis öngördüğü için asliye ceza, m.85/2 on beş yıla kadar öngördüğü için ağır ceza mahkemesi görevlidir. Tazminat yönünden görev davalıya göre değişir.

Ölümlü kazada görevli ceza mahkemesi neresidir?

Bir kişinin öldüğü kazalarda asliye ceza mahkemesi, birden fazla kişinin öldüğü ya da ölümle birlikte yaralanmanın olduğu kazalarda ağır ceza mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme kazanın olduğu yerdeki mahkemedir (CMK m.12/1).

Bilinçli taksir mahkemeyi ağır ceza yapar mı?

Yapmaz. Görevde artırım ve indirim değil, kanundaki üst sınır esas alınır (5235 sayılı Kanun m.14). Tek ölümlü dosya bilinçli taksir kabul edilse de asliye ceza mahkemesinde görülür.

Soruşturma aşamasında hangi mahkeme devreye girer?

Soruşturmada hâkim kararı gereken işleri sulh ceza hâkimliği yapar. Tutuklama ve adli kontrol kararlarını verir, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yapılan itirazı da inceler (CMK m.101, m.173).

Sigorta şirketine dava nerede açılır?

Kazanın olduğu yerde, sigortacının şubesi veya poliçeyi düzenleyen acentenin bulunduğu yerde, zarar görenin yerleşim yerinde ya da davalının yerleşim yerinde açılabilir. KTK m.110/2'deki "merkez" ibaresi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.

Yol kusuru nedeniyle idareye açılan dava idare mahkemesinde mi görülür?

Hayır. KTK m.110/1 gereği KTK'dan doğan sorumluluk davaları, kamu kuruluşlarının araçlarının verdiği zararlar dahil, adli yargıda görülür.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler