URSA Avukatlık

Ölümlü Trafik Kazası İlk Mahkeme Ne Zaman Olur

Trafik Kazası8 dk okumaEklenme:
Ölümlü trafik kazasında ilk mahkemenin süreci; takvim, dosya, zarf ve kum saati

Ölümlü trafik kazasında ilk mahkeme, kazadan hemen sonra değil, savcılığın soruşturmayı bitirip iddianame düzenlemesinden ve mahkemenin iddianameyi kabul edip duruşma günü vermesinden sonra yapılır. Kanunda bu süreye ilişkin sabit bir gün ya da ay yoktur; zaman, kusur raporunun ne kadar sürede geldiğine ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Mahkeme iddianameyi en geç on beş gün içinde inceler, sonra duruşma gününü belirler. İlk duruşmada kimlik tespit edilir, iddianame okunur, sanığın sorgusu yapılır ve ölenin yakınları davaya katılma talebinde bulunabilir.

Ölümlü Trafik Kazasında İlk Mahkeme Ne Zaman Olur?

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) soruşturma için de ilk duruşma için de kesin bir takvim vermez. Yalnızca iki süre sabittir: iddianameyi inceleyen mahkeme bu işi iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren on beş gün içinde yapar (m.174/1), çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma günü arasında da en az bir hafta bulunmalıdır (m.176/4). Bunun dışında kazadan ilk duruşmaya kaç ay geçeceğini önceden söylemek mümkün değildir.

Kazadan ilk duruşmaya soruşturma, iddianame, inceleme ve çağrı aşamaları

Süreyi en çok soruşturma aşaması belirler. Kusur raporu geç gelen, birden fazla raporu bulunan ya da raporlar arasında çelişki olan dosyalarda iddianame de geç düzenlenir. İddianame mahkemeye geldikten sonra ise duruşma günü, o mahkemenin dosya yoğunluğuna göre verilir. Bu yüzden bazı dosyalarda ilk duruşma birkaç ay içinde, bazılarında çok daha geç yapılır; sağlıklı bir ortalama rakam vermek doğru olmaz. Dosyanın hangi aşamada olduğunu UYAP üzerinden izlemek ya da dosyayı takip eden avukata sormak en güvenilir yoldur.

Kazadan İddianameye Soruşturma Süreci Nasıl İşler?

Ölümlü trafik kazası hukuki süreç olarak ceza yönüyle savcılıkta başlar. Taksirle öldürme şikâyete bağlı değildir; Cumhuriyet savcısı kazayı öğrenir öğrenmez araştırmaya başlar ve şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplar (CMK m.160). Bu aşamada genellikle şunlar yapılır.

  • Kaza tespit tutanağı, olay yeri incelemesi ve varsa kamera kayıtları dosyaya alınır.
  • Ölenin ölüm sebebini belirlemek için otopsi yapılabilir (CMK m.87).
  • Sürücü şüpheli sıfatıyla, görgü tanıkları ve ölenin yakınları ise tanık ya da mağdur yakını olarak dinlenir. Çağrı ve ifade ayrıntıları için savcılıktan ifadeye çağrılma yazısına bakılabilir.
  • Kusur oranı için bilirkişi incelemesi istenir (CMK m.63). Karmaşık dosyalarda bu inceleme Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi tarafından yapılır. Raporun nasıl okunacağı trafik kazası bilirkişi raporu sayfasında anlatılıyor.

Soruşturma sonunda savcı üç yoldan birini seçer. Deliller yeterli şüphe oluşturuyorsa iddianame düzenler. Yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; bu karara karşı suçtan zarar gören sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (kovuşturmaya yer olmadığına dair karar). Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ise üst sınırı üç yılı aşan suçlarda uygulanamadığı için (CMK m.171/2) taksirle öldürmede gündeme gelmez. Ölenin yakınları soruşturma sırasında da delillerin toplanmasını isteyebilir ve savcıdan belge örneği talep edebilir (CMK m.234/1-a).

İddianame Verildikten Sonra Duruşma Günü Nasıl Belirlenir?

Savcı iddianameyi görevli mahkemeye gönderir. Mahkeme, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren on beş gün içinde dosyayı inceler. İddianame CMK m.170'e aykırı düzenlenmişse, suçun sübutuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmamışsa ya da kanunda sayılan diğer eksikler varsa eksikler belirtilerek Cumhuriyet Başsavcılığına iade edilir. Suçun hukuki nitelendirmesi sebebiyle iade yapılamaz. İade edilmeyen iddianame, sürenin sonunda kabul edilmiş sayılır (CMK m.174).

İddianamenin kabulüyle kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar. Mahkeme bundan sonra duruşma gününü belirler ve duruşmada hazır bulunması gereken kişileri çağırır (CMK m.175). Uygulamada bu işleme tensip denir; ceza dosyasında tensip zaptının anlamı tensip zaptı hazırlandı ne demek yazısında ayrıca açıklanıyor.

Sanığa ve Katılana Çağrı Nasıl Yapılır?

İddianame, çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ edilir. Tutuklu olmayan sanığın çağrı kâğıdına, mazereti olmadan gelmezse zorla getirileceği yazılır. Tutuklu sanığa ise duruşma günü tebliğ edilir (CMK m.176). Sanık tanık dinletmek ya da başka savunma delili toplatmak istiyorsa dilekçesini duruşma gününden en az beş gün önce vermelidir (CMK m.177). Mağdur ve şikâyetçinin duruşmadan haberdar edilmesi de kanundaki haklarındandır; bu kişilere çıkarılacak çağrı, dilekçelerinde veya beyanlarında bildirdikleri adrese yapılır (CMK m.234/1-b, m.235). Bu yüzden ölenin yakınlarının dosyaya güncel adres vermesi önemlidir.

Ölümlü Kazada Görevli Mahkeme Hangisidir?

Bir kişinin öldüğü kazalarda taksirle öldürme için TCK m.85/1 iki yıldan altı yıla kadar hapis öngörür ve dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Fiil birden fazla kişinin ölümüne ya da ölümle birlikte yaralanmaya yol açmışsa TCK m.85/2'ye göre ceza iki yıldan on beş yıla kadardır. Ağır ceza mahkemesi on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara baktığı için (5235 sayılı Kanun m.12) bu dosyalar ağır ceza mahkemesine düşer (tazminat davasının mahkemesi dahil görev ve yetki için ölümlü trafik kazası hangi mahkemede görülür yazısına bakılabilir). Görevde artırım ve indirimler değil, kanundaki üst sınır esas alınır (m.14). Ceza miktarı ve tutuklama konuları bu yazının dışındadır; taksirle öldürmenin cezası için taksirle öldürme cezası sayfasına bakılabilir.

Ölenlerin sayısına göre asliye ceza ve ağır ceza mahkemesi ayrımı

İlk Duruşmada Neler Yapılır?

İlk duruşmada mahkeme önce sanığın ve müdafiinin hazır bulunup bulunmadığını, çağrılmış tanık ve bilirkişilerin gelip gelmediğini saptar. Hâkim iddianamenin kabulü kararını okuyarak duruşmanın başladığını açıklar (CMK m.191/1). Sonra sırasıyla şu işlemler yapılır (CMK m.191/3).

İlk duruşmada kimlik tespiti, iddianame, haklar ve sorgu aşamaları
  1. Sanığın açık kimliği tespit edilir, kişisel ve ekonomik durumu hakkında bilgi alınır.
  2. İddianamedeki suçlamanın dayanağı olan eylemler, deliller ve hukuki nitelendirme anlatılır.
  3. Sanığa suç hakkında açıklamada bulunmamanın kanuni hakkı olduğu ve CMK m.147'deki diğer hakları bildirilir.
  4. Sanık açıklama yapmaya hazırsa sorgusu yapılır.

Tanıklar sorgu sırasında salondan çıkarılır (CMK m.191/2). Sorgudan sonra mahkeme, kusur raporunun yeterli olup olmadığına, ek rapor veya yeni bilirkişi heyeti gerekip gerekmediğine ve hangi tanıkların dinleneceğine karar verir. Taraflar tanık ve bilirkişi talebinde bulunabilir. Bu yüzden dosyanın ilk duruşmada sonuçlanması beklenmemelidir; çoğu dosyada ilk oturum, delillerin toplanması için ara karar verilerek ertelenir.

Sanık Gelmezse Ne Olur?

Kural olarak hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz. Gelmemesinin geçerli bir nedeni yoksa zorla getirilmesine karar verilir (CMK m.193/1). Sanığın müdafii ise sanık gelmese de oturumlarda hazır bulunabilir (CMK m.197). Duruşmada sanık yokken mahkeme kararı alınmışsa, tebliğden itibaren bir hafta içinde eski hâle getirme istenebilir (CMK m.198).

Ölenin Yakınları Davaya Nasıl Katılır?

Mağdur ve suçtan zarar gören, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1). Ölümlü kazada ölenin eşi, çocukları ve anne babası bu kapsamda değerlendirilir. Katılma, davanın açılmasından sonra mahkemeye verilen dilekçeyle ya da duruşmada sözlü beyanın tutanağa geçirilmesiyle yapılır. Mahkeme, Cumhuriyet savcısını, sanığı ve varsa müdafiini dinledikten sonra talebin uygun olup olmadığına karar verir (CMK m.238).

Davaya katılan yakınlar kanun yollarına başvurabilir; kanun yolunda ilk kez katılma istenemez (CMK m.234/1-b, m.237/2). Katılan, raporlara itiraz edebilir ve tanık davetini isteyebilir. Kusur raporuna itirazın yolu kusur raporuna itiraz dilekçesi yazısında anlatılıyor. Ailenin ceza davasındaki diğer hakları için trafik kazasında ölen kişinin ailesinin hakları sayfasına bakılabilir.

Ceza Davasının İlk Duruşması Tazminat Sürecini Etkiler mi?

Hayır, tazminat için ilk duruşmayı beklemek gerekmez. Ceza mahkemesi tazminata hükmetmez; tazminat sigortaya başvuruyla ya da ayrı bir hukuk davasıyla istenir ve hukuk hâkimi ceza mahkemesinin kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m.74). Sigorta başvurusu ve zamanaşımı ayrıntıları ölümlü trafik kazası tazminatı sayfasında yer alıyor. Ceza davasının genel akışı için trafik kazası ceza davası yazısı okunabilir.

Ölümlü Trafik Kazasında İlk Mahkeme Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ölümlü trafik kazasında ilk mahkeme ne zaman olur?

Kanunda ilk duruşma için sabit süre yoktur. Önce savcılık soruşturmayı bitirip iddianame düzenler, mahkeme iddianameyi en geç on beş gün içinde inceler ve kabul ederse duruşma gününü belirler. Zaman, kusur raporunun gelişine ve mahkemenin iş yüküne göre değişir; kesin bir ay söylemek doğru olmaz.

Ölümlü trafik kazası hukuki süreç nasıl işler?

Ceza yönüyle sıra şöyledir: savcılık soruşturması, kusur raporu, iddianame, iddianamenin kabulü, duruşma günü verilmesi ve duruşma. Tazminat ise bundan bağımsız olarak sigortaya başvuru ya da hukuk davasıyla istenir ve ceza davasının bitmesi beklenmez.

Ölümlü kazada mahkeme süreci nasıl ilerler?

İddianame kabul edilince kovuşturma başlar. Sanığa çağrı kâğıdı gönderilir, ilk duruşmada kimlik tespit edilir, iddianame anlatılır ve sanığın sorgusu yapılır. Ardından tanık ve bilirkişi işlemleri için duruşma ertelenebilir; hüküm çoğu dosyada ilk oturumda verilmez.

Ölümlü trafik kazasında hangi mahkeme bakar?

Tek kişinin öldüğü dosyalara asliye ceza mahkemesi bakar. Birden fazla ölüm ya da ölümle birlikte yaralanma varsa ceza üst sınırı on beş yıl olduğundan ağır ceza mahkemesi görevlidir (TCK m.85; 5235 sayılı Kanun m.12, m.14).

Sanığa duruşma davetiyesi ne zaman gönderilir?

Mahkeme iddianameyi kabul edip duruşma gününü belirledikten sonra iddianame çağrı kâğıdıyla birlikte tebliğ edilir. Çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir hafta bulunmalıdır (CMK m.175-176).

Ölenin yakınları ilk duruşmaya gitmek zorunda mı?

Zorunlu değildir, ancak davaya katılmak isteyen yakınların talebini dilekçeyle ya da duruşmada sözlü olarak yapması gerekir. Katılma talebi hüküm verilinceye kadar ileri sürülebilir; kanun yolunda ilk kez katılma istenemez (CMK m.237-238).

İlk duruşmada karar çıkar mı?

Çıkabilir, ama ölümlü kazalarda çoğunlukla çıkmaz. Kusur raporu eksik ya da çelişkiliyse, tanık dinlenecekse veya ek rapor gerekiyorsa mahkeme duruşmayı erteler. Karar verilip verilmeyeceği dosyanın durumuna bağlıdır.

Sanık ilk duruşmaya gelmezse ne olur?

Geçerli mazereti yoksa zorla getirilmesine karar verilir; hazır bulunmayan sanık hakkında kural olarak duruşma yapılmaz (CMK m.193/1). Müdafii ise sanık olmasa da oturumda hazır bulunabilir (CMK m.197).

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler